Szécsényi I. Tamás: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 23 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:Nieprzetłumaczone z angielskiego]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Sz%C3%A9cs%C3%A9nyi
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Thomas_Sz%C3%A9cs%C3%A9nyi
Linia 30: Linia 31:
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Nekcsei Demeter]]
 
|poprzednik        = [[Nekcsei Demeter]]
|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(1339-1342(1))
+
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1339-1342(1))
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
 
|następca          = [[Sirokai Miklós]]
 
|następca          = [[Sirokai Miklós]]
Linia 36: Linia 37:
  
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
|poprzednik        = [[Lackfi II. István]]
+
|poprzednik        = [[Lackfi I. István]]
|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(1342-1343)
+
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1342-1343)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
|następca          = [[Lackfi II. István]]
+
|następca          = [[Lackfi I. István]]
 
}}
 
}}
  
Linia 53: Linia 54:
 
|}
 
|}
  
'''Thomas (I) Szécsényi''' ({{lang-hu|Szécsényi (I.) Tamás}}; died 1354) was a Hungarian powerful baron and soldier, who rose to prominence during King [[Charles I of Hungary|Charles I]]'s war against the [[Oligarch (Kingdom of Hungary)|oligarchs]]. He belonged to the so-called "new aristocracy", who supported the king's efforts to restore royal power in the first decades of the 14th century. He was the first member of the influential [[Szécsényi family]].
+
'''Szécsényi I. Tamás''' (pol. ''Tomasz I Szécsényi'') (*&nbsp;nieznana, † 1354), węgierski szlachcic, żołnierzem, który zyskał na znaczeniu podczas wojny króla [[I. Károly|Karola I]] z oligarchami. Należał do tzw. „nowej arystokracji”, która wspierała starania króla o przywrócenie władzy królewskiej w pierwszych dziesięcioleciach XIV wieku. Pierwszy członek wpływowego rodu [[Szécsényi]].
  
==Career==
+
==Kariera==
The son of Farkas from the [[Kačić noble family|''gens'' Kacsics]], he joined King Charles I against the powerful [[Matthew III Csák]] in 1301; therefore, his relatives who followed Csák occupied his inherited possessions in [[Nógrád County (former)|Nógrád County]]. He fought at the [[Battle of Rozgony]] (15 June 1312) when the king's armies defeated the allied troops of Matthew Csák and [[Amadeus Aba]]'s sons.
 
  
Shortly afterwards, the king granted Thomas the possession of [[Hollókő]] that had been confiscated from his relatives. In 1316, he occupied the [[Visegrád]] Castle from Máté Csák. He became the head ''(ispán)'' of [[Arad County (former)|Arad]], [[Bács County|Bács]] and [[Syrmia County (medieval)|Syrmia]] counties (1318) and the [[Judge of the Cumans]] (1319). In 1320, he was appointed to the Master of the Queen's Treasury ''(királynéi tárnokmester)''. Around that time, he married one of Queen [[Elizabeth of Poland|Elisabeth]]'s relatives, [[Duchy of Oświęcim|Anne of Oświęcim]] as his second wife. Following Matthew Csák's death (1321), the king granted him several castles and possessions in [[Heves County (former)|Heves]], [[Gömör-Kishont|Gömör]] and Nógrád counties; thus, he received [[Hajnáčka|Ajnácskő]] (today ''Hajnáčka'' in [[Slovakia]]), Baglyaskő, Bene, [[Šomoška|Somoskő]] (today ''Šomoška'' in Slovakia) and Sztrahora Castles. In the same year, he became the Voivode of Transylvania. He suppressed the rebellion of the [[Transylvanian Saxons]] (1324) and the king granted him Salgó  Castle (today ''Sibiel'' in [[Romania]]). In 1342, he was appointed to the office of [[Master of the treasury]] ''(tárnokmester)'' and in 1349, he became [[Judge royal]] ''(országbíró)''.
+
Syn Farkas z klanu [[Kacsics]]ów dołączył do króla Karola I przeciwko potężnemu [[Csák III. Máté|Mateuszowi III Csákowi]] w 1301 roku; dlatego jego krewni, którzy poszli za Csákiem, zajmowali jego odziedziczone mienie w komitacie [[Nógrád]]. Walczył w [[Rozgony|bitwie pod Rozgony]] 15 czerwca 1312 r., gdy armie króla pokonały sprzymierzone wojska Mateusza Csáka i synów [[Aba Amadé|Amadeusza Aby]].
 +
 
 +
Wkrótce potem król przyznał Tamásowi posiadłość [[Hollókő]], który została skonfiskowany jego krewnym. W 1316 r. Tamás odbił zamek Wyszehradzki z rąk Mateusza III Csáka. Został [[ispán]] komitatów [[Arad]], [[Bács]] i [[Syrmia]] (1318) oraz [[Sędzia Kumanów|sędzią Kumanów]] (1319). W 1320 r. Został mianowany '''skarbnikiem królowej''' [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbiety]]. W tym czasie wziął ślub z jedną z krewnych królowej Elżbiety, księżniczką oświęcimską [[Anna Oświęcimska|Anną]], jako swoją drugą żoną. Po śmierci Mateusza Csáka (1321 r.) król przyznał mu kilka zamków i posiadłości w komitatach [[Heves]], [[Gömör]] i [[Nógrád]]; w ten sposób otrzymał [[Ajnácskő]] (obecnie Hajnáčka na Słowacji) Baglyaskő, Bene, [[Somoskő]] (obecnie Šomoška na Słowacji) i zamek [[Sztrahora]]. W tym samym roku został [[wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]]. Stłumił bunt Sasów siedmiogrodzkich (1324), a król przyznał mu zamek [[Salgó]] (dziś Sibiel w Rumunii). W 1342 r. został [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]], a w 1349 r. został [[sędzia|sędzią królewskim]].
  
 
==Źródła==
 
==Źródła==
* Bertényi, Iván (1976). ''Az országbírói intézmény története a XIV. században'' [History of the Institution of Judge Royal in the 14th Century] (po węgiersku). Hungarian Academy of Sciences. ISBN 963-05-0734-X.
+
* Bertényi, Iván (1976). ''Az országbírói intézmény története a XIV. században'' [''Historia instytucji sędziego królewskiego w XIV wieku'']. Hungarian Academy of Sciences. ISBN 963-05-0734-X.
  
* Engel, Pál (1988). "Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [''Reunification of the Realm. The Struggles of Charles I Against the Oligarchs (1310–1323)'']". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): 89–146.
+
* Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 89–146.
  
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [Secular Archontology of Hungary, 1301–1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
+
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  
* Kristó, Gyula (2003). "I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323) [''The Struggles of Charles I Against the Oligarchs (1310–1323)'']". Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): 297–347.
+
* Kristó, Gyula (2003). ''I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323)'' [''Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok. Magyar Történelmi Társulat. '''137''' (2): str. 297–347.
  
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Great Officers of State in Hungary from King Saint Stephen to Our Days: A Biographical Encyclopedia] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1.
+
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  
* Piti, Ferenc (2003). "Szécsényi Tamás [Thomas Szécsényi]". In Szentpéteri, József (ed.). ''Szürke eminenciások a magyar történelemben'' (po węgiersku). Kossuth Kiadó. str. 24–25. ISBN 963-09-4499-5.
+
* Piti, Ferenc (2003). ''Szécsényi Tamás'' [''Tomasz Szécsényi'']. W: Szentpéteri, József (red.). ''Szürke eminenciások a magyar történelemben''. Kossuth Kiadó. str. 24–25. ISBN 963-09-4499-5.
  
* Varga, Tibor Róbert (2001). "Adatok Szécsényi Tamás vajdai széken kívüli igazságszolgáltató tevékenységére [''Datas to the Judicial Activity of Voivode Thomas Szécsényi'']". In Weisz, Boglárka; Balogh, László; Szarka, József (eds.). ''Tanulmányok a középkorról'' (po węgiersku). University of Szeged. str. 139–149. ISBN 963-482-536-2.
+
* Varga, Tibor Róbert (2001). ''Adatok Szécsényi Tamás vajdai széken kívüli igazságszolgáltató tevékenységére'' [''Dane dotyczące działalności sądowej wojewody Tomasza Szécsényiego'']. W: Weisz, Boglárka; Balogh, László; Szarka, József (red.). ''Tanulmányok a középkorról''. University of Szeged. str. 139–149. ISBN 963-482-536-2.
  
* Wertner, Mór (1893). "Szécsényi Tamás [''Tomasz Szécsényi'']". Erdélyi Múzeum (po węgiersku). ''10'': 119–134.
+
* Wertner, Mór (1893). ''Szécsényi Tamás'' [''Tomasz Szécsényi'']. Erdélyi Múzeum. ''10'': str. 119–134.
  
* Zsoldos, Attila (2016). "Erdélyi háborúk a 14. század elején [''Transylvanian Wars at the Beginning of the 14th Century'']". In Pósán, László; Veszprémy, László (eds.). ''Elfeledett háborúk. Középkori csaták és várostromok (6–16. század)'' (po węgiersku). Zrínyi Kiadó.strp. 198–231. ISBN 978-963-3276-96-9.
+
* Zsoldos, Attila (2016). ''Erdélyi háborúk a 14. század elején'' [''Wojny siedmiogrodzkie na początku XIV wieku'']. W: Pósán, László; Veszprémy, László (red.). ''Elfeledett háborúk. Középkori csaták és várostromok (6–16. század)''. Zrínyi Kiadó. str. 198–231. ISBN 978-963-3276-96-9.
  
* Zsoldos, Attila (2017). ''A Druget-tartomány története 1315–1342'' [The History of the Druget Province 1315–1342] (po węgiersku). MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-4160-63-2.
+
* Zsoldos, Attila (2017). ''A Druget-tartomány története 1315–1342'' [''Historia domeny Drugeta 1315–1342'']. MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-4160-63-2.
  
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
  |urzędnik          = Szécsényi I. Tamás
+
  |urzędnik          = Szécsényi I. Tamás (węg.)<br>Tomasz I Szécsényi (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
  |tytulatura        = Wojewoda Siedmiogrodu<br>Przywódca Seklerów<br>Skarbnik królewski<br>Sędzia królewski
+
  |tytulatura        = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>[[Przywódca Seklerów]]<br>[[Mistrz skarbu]]<br>[[Sędzia królewski]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 107: Linia 109:
 
  |2. następca      = [[Hermán Lack]]
 
  |2. następca      = [[Hermán Lack]]
  
  |3. tytuł          = [[Skarbnik królewski]]
+
  |3. tytuł          = [[Mistrz skarbu]]
  |3. od            = <small>(1) </small>1339, <small>(2) </small>1342  
+
  |3. od            = ''':''' <small>(1) </small>1339, <small>(2) </small>1342  
  |3. do            = <small>(1) </small>1342, <small>(2) </small>1343  
+
  |3. do            = ''':''' <small>(1) </small>1342, <small>(2) </small>1343  
 
  |3. powołanie      =  
 
  |3. powołanie      =  
  |3. poprzednik    = <small>1. </small>[[Nekcsei Demeter]]<br><small>2. </small>[[Lackfi II. István]]
+
  |3. poprzednik    = <small>1. </small>[[Nekcsei Demeter]]<br><small>2. </small>[[Lackfi I. István]]
  |3. następca      = <small>1. </small>[[Sirokai Miklós]]<br><small>2. </small>[[Lackfi II. István]]
+
  |3. następca      = <small>1. </small>[[Sirokai Miklós]]<br><small>2. </small>[[Lackfi I. István]]
  
 
  |4. tytuł          = [[Sędzia królewski]]
 
  |4. tytuł          = [[Sędzia królewski]]
Linia 121: Linia 123:
 
  |4. następca      = [[Drugeth Miklós]]
 
  |4. następca      = [[Drugeth Miklós]]
  
  |klan              =  
+
  |klan              = [[Kacsics]]
  |ród              = [[Szécsényi]] ?
+
  |ród              = [[Szécsényi]]
 
  |rodzina          =  
 
  |rodzina          =  
 
  |pochodzenie      = węgierskie
 
  |pochodzenie      = węgierskie
Linia 139: Linia 141:
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek od    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
  |1. dzieci        = [[Kónya Szécsényi|Kónya]], [[Szécsényi Mihály|Mihály]], István
+
  |1. dzieci        = [[Szécsényi Kónya|Kónya]], [[Szécsényi Mihály|Mihály]], [[Szécsényi István|István]]
  
 
  |2. związek        = żona
 
  |2. związek        = żona
Linia 145: Linia 147:
 
  |2. związek od    =  
 
  |2. związek od    =  
 
  |2. związek do    =  
 
  |2. związek do    =  
  |2. dzieci        = Caspar, [[László]], Anna
+
  |2. dzieci        = Caspar, [[Szécsényi László|László]], Anna
  
 
  |dokonania        =  
 
  |dokonania        =  
Linia 158: Linia 160:
 
{{SORTUJ:Szecsenyi, Tamas 01}}
 
{{SORTUJ:Szecsenyi, Tamas 01}}
  
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]  
+
[[Kategoria:Kacsics]]
[[Kategoria:Rody]]
+
[[Kategoria:Klan]]
[[Kategoria:Ród Szécsényi]]
+
[[Kategoria:Szécsényi]]
 +
[[Kategoria:Ród]]
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
 
[[Kategoria:Seklerscy przywódcy]]
 
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
 
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
[[Kategoria:Skarbnicy królewscy]]
+
[[Kategoria:Mistrzowie skarbu]]
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
Linia 171: Linia 173:
 
[[Kategoria:Władcy ery Andegawenów]]
 
[[Kategoria:Władcy ery Andegawenów]]
 
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
 
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1354]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1354]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]

Aktualna wersja na dzień 16:46, 7 mar 2021

Szécsényi I. Tamás (pol. Tomasz I Szécsényi) (* nieznana, † 1354), węgierski szlachcic, żołnierzem, który zyskał na znaczeniu podczas wojny króla Karola I z oligarchami. Należał do tzw. „nowej arystokracji”, która wspierała starania króla o przywrócenie władzy królewskiej w pierwszych dziesięcioleciach XIV wieku. Pierwszy członek wpływowego rodu Szécsényi.

Kariera

Syn Farkas z klanu Kacsicsów dołączył do króla Karola I przeciwko potężnemu Mateuszowi III Csákowi w 1301 roku; dlatego jego krewni, którzy poszli za Csákiem, zajmowali jego odziedziczone mienie w komitacie Nógrád. Walczył w bitwie pod Rozgony 15 czerwca 1312 r., gdy armie króla pokonały sprzymierzone wojska Mateusza Csáka i synów Amadeusza Aby.

Wkrótce potem król przyznał Tamásowi posiadłość Hollókő, który została skonfiskowany jego krewnym. W 1316 r. Tamás odbił zamek Wyszehradzki z rąk Mateusza III Csáka. Został ispán komitatów Arad, Bács i Syrmia (1318) oraz sędzią Kumanów (1319). W 1320 r. Został mianowany skarbnikiem królowej Elżbiety. W tym czasie wziął ślub z jedną z krewnych królowej Elżbiety, księżniczką oświęcimską Anną, jako swoją drugą żoną. Po śmierci Mateusza Csáka (1321 r.) król przyznał mu kilka zamków i posiadłości w komitatach Heves, Gömör i Nógrád; w ten sposób otrzymał Ajnácskő (obecnie Hajnáčka na Słowacji) Baglyaskő, Bene, Somoskő (obecnie Šomoška na Słowacji) i zamek Sztrahora. W tym samym roku został wojewodą Siedmiogrodu. Stłumił bunt Sasów siedmiogrodzkich (1324), a król przyznał mu zamek Salgó (dziś Sibiel w Rumunii). W 1342 r. został mistrzem skarbu, a w 1349 r. został sędzią królewskim.

Źródła

  • Bertényi, Iván (1976). Az országbírói intézmény története a XIV. században [Historia instytucji sędziego królewskiego w XIV wieku]. Hungarian Academy of Sciences. ISBN 963-05-0734-X.
  • Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 89–146.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Kristó, Gyula (2003). I. Károly király harcai a tartományurak ellen (1310–1323) [Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 137 (2): str. 297–347.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Piti, Ferenc (2003). Szécsényi Tamás [Tomasz Szécsényi]. W: Szentpéteri, József (red.). Szürke eminenciások a magyar történelemben. Kossuth Kiadó. str. 24–25. ISBN 963-09-4499-5.
  • Varga, Tibor Róbert (2001). Adatok Szécsényi Tamás vajdai széken kívüli igazságszolgáltató tevékenységére [Dane dotyczące działalności sądowej wojewody Tomasza Szécsényiego]. W: Weisz, Boglárka; Balogh, László; Szarka, József (red.). Tanulmányok a középkorról. University of Szeged. str. 139–149. ISBN 963-482-536-2.
  • Wertner, Mór (1893). Szécsényi Tamás [Tomasz Szécsényi]. Erdélyi Múzeum. 10: str. 119–134.
  • Zsoldos, Attila (2016). Erdélyi háborúk a 14. század elején [Wojny siedmiogrodzkie na początku XIV wieku]. W: Pósán, László; Veszprémy, László (red.). Elfeledett háborúk. Középkori csaták és várostromok (6–16. század). Zrínyi Kiadó. str. 198–231. ISBN 978-963-3276-96-9.
  • Zsoldos, Attila (2017). A Druget-tartomány története 1315–1342 [Historia domeny Drugeta 1315–1342]. MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-4160-63-2.

Szécsényi I. Tamás (węg.)
Tomasz I Szécsényi (pol.)

Wojewoda Siedmiogrodu
Przywódca Seklerów
Mistrz skarbu
Sędzia królewski
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres od 1321
do 1342
Poprzednik Debreceni Dózsa
Następca Sirokai Miklós
Przywódca Seklerów
Okres od 1322
Poprzednik Kacsics IV. Simon
Następca Hermán Lack
Mistrz skarbu
Okres od : (1) 1339, (2) 1342
do : (1) 1342, (2) 1343
Poprzednik 1. Nekcsei Demeter
2. Lackfi I. István
Następca 1. Sirokai Miklós
2. Lackfi I. István
Sędzia królewski
Okres od 1349
do 1354
Poprzednik Nagymartoni Pál
Następca Drugeth Miklós
Dane biograficzne
Klan Kacsics
Ród Szécsényi
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Chorwacji
w uniipersonalnej
z Królestwem Węgier
Urodziny ok.1285
Śmierć 1354
Ojciec Kacsics Farkas
Żona Visontai N,
Dzieci Kónya, Mihály, István
Żona Anne, Duchess of Auschwitz
Dzieci Caspar, László, Anna