Kacsics IV. Simon

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Kacsics IV. Simon (chor. Šimun IV. Kačić (* nieznana, † po 1327), węgierski szlachcic, przywódca Seklerów od 1321 do 1327 roku, za panowania króla Węgier Karola I.

Sprawy rodzinne

Urodził się w Falkos (lub Libercse), jako syn Michała (fl. 1271-1301) i nieznanej z imienia szlachcianki z rodu Zólyom, przodków potężnej rodziny Balassa. Szymon miał trójkę rodzeństwa: jego dwaj bracia to Tomasz Gruby („Tompos”; fl. 1291–1309) i Piotr Czech (fl. 1291–1332), przodkowie odpowiednio Tompos de Libercse i Geréb de Vingárt. Ich nieznana z imienia siostra poślubiła Reynolda Kökényesradnóta. Z nieznaną z imienia żoną Simon miał dwóch synów i córkę: najstarszy Szymon został prepozytem Dömös (zgodnie ze statutem papieża Jana XXII, zasiadł na urzędzie przed listopadem 1325 r.) i nadwornym kapelanem Klemencji na Węgrzech. Drugi syn Radó był przodkiem szlacheckiej rodziny Radó de Libercse, która wymarła ok. 1422. Jedyna nieznana z imienia córka poślubiła Stefana III Losonciego.[1]

Simon po raz pierwszy pojawił się we współczesnych źródłach od 1291 r., wraz z braćmi, z okazji procesu ojca przeciwko swojemu bratu Wolfowi w sprawach dotyczących gruntów związanych z własnością' Szécsény. Ponadto bracia złożyli również pozew przeciwko rodzinie ich matki, aby zdobyć należne po niej dziedzictwo, tak zwaną „kwartę córki” (łac. quartalitium). W rezultacie w 1297 r. nabyli wioski Halászi i Galábocs (dziś w Glabušovce na Słowacji)[2].

Życie i kariera

Simon jak prawie cały ród, służył jako familiaris Mateusza III Csáka, potężnego oligarchy, który faktycznie rządził niezależnie w północno-zachodnich okręgach królestwa, w tym w komitatach: Nógrád i Hont, gdzie położone były najstarsze posiadłości klanu Kacsics. Tylko kuzyn Simona, Tomasz I Szécsényi, poparł wysiłki króla Karola I, aby pokonać oligarchów, w wyniku czego stracił całą fortunę i został bez grosza – mógł liczyć na odzyskanie utraconych rodzinnych posiadłości i zamków tylko po udanym przywróceniu silnej władzy królewskiej Karola. 10 listopada 1308 Simon był jednym z sygnatariuszy umowy Kékes, gdzie legat papieski Gentile Portino da Montefiore przekonał Mateusza III Csáka do uznania Karola za króla[2]. Po tym, jak Mateusz Csák zwrócił się przeciwko monarsze w następnym roku, Simon przeprowadził masowe ataki na diecezję w Nitrzę w celu zwiększenia wpływów Mateusza. Około października 1313 r. Simon oblegał i zajął zamek w Nitrze w imieniu Csáka, powodując poważne uszkodzenia murów. Następnie przekazał fort swojemu panu. Został mianowany kasztelanem Nitry, w tym charakterze został wspomniany 24 czerwca 1317 r.[3] Następnie Simon dokonał grabieży okolicznych majątków i wsi biskupich[4].

Plik:Nitriansky hrad.jpg
Simon Kacsics besieged and captured Nitra Castle (today in Slovakia) around 1313

Jednak w następnych miesiącach Simon odwrócił się do swojego feudalnego pana i przyłączył się do stronników Karola, tuż przed oblężeniem Komárom (dziś Komarno, Słowacja), gdy armia królewska zdobyła fort 3 listopada 1317 r.[5] Simon rozpoznał, że król prędzej czy później zwycięży oligarchów, dzięki czemu był w stanie skutecznie ochronić swoje wpływy i posiadłości ziemskie, wspierając rosnącą potęgę swojego kuzyna Tomasza I Szécsényiego. Wkrótce zostali wspólnie wysłani do Królestwa Czech jako przedstawiciele Karola, wraz z tłumaczem Stefanem Sáfárem, w celu znalezienia panny młodej dla króla (którego żona Maria z Bytomia zmarła w grudniu 1317 r.). Tam wybrali Beatrycze Luksemburską[5]. Pomimo przysięgi lojalności wobec Karola, Jan III, biskup Nitry, który został wcześniej osłabiony i wydalony przez brutalne działania Mateusza Csáka, ekskomunikował pięć byłych rodzin oligarchy, w tym rodzinę Simona, 3 marca 1318 r.[5] Biskup przypomniał sobie, że po zajęciu zamku w Nitrze i zniszczeniu kilku wiosek biskupich Simon głośno znieważał i zamierzał dźgnąć Jana mieczem w obecności Mateusza Csáka, ale potężny oligarcha uniemożliwił mu to. Następnie Simon bluźnił biskupowi[4]. Według innego dokumentu z tego okresu Mateusz Csák splądrował pobliskie wioski Simona i jako zemstę za jego zdradę[5].

Po przyznaniu Tomaszowi Szécsényiemu wielkich domen w Siedmiogrodzie kariera jego kuzyna stopniowo przeniosła się również do wschodniej prowincji królestwa. Wiosną 1319 r. Simon został ispánem komitatu Krassó-Szörény i kasztelanem (z tytułem ispána) królewskiego domu w Mezősomlyó (dziś w pobliżu Gătaia|Șemlacu Mare, Rumunia). Obie godności sprawował do 15 września 1325 r.[3] Po nominacji Simon wziął udział w królewskiej kampanii przeciwko zbuntowanemu oligarsze Mojsowi II Ákosowi pod koniec roku. W podzięce otrzymał darowizny gruntów w Siedmiogrodzie[5]. Od 1320 r. jest także wymieniany jako szef saskich okręgów Mediasch i Bistritz (obecnie Mediaș i Bistrița w Rumunii)[3]. Tomasz Szécsényi został wojewodą Siedmiogrodu w lipcu 1321 r. i powierzono mu zadanie stłumienia buntu synów zmarłego Władysława III Kána. W tym samym czasie Simon stał się przywódcą Seklerów, by wzmocnić starania swojego kuzyna o przywrócenie porządku w prowincji[6]. Od tego czasu przywódcy Seklerów byli niemal nieprzerwanie władcami sakoksonskiej Bistritz, aż do 1453 r.[7] Około trzy miesiące później Szécsényi zajął Csicsó (dzisiejsza Ciceu-Corabia w Rumunii), być może z pomocą Simona, ostatnią fortecę potomków Kána.[5] 20 kwietnia 1322 r. wojewoda Tomasz Szécsényi, hrabia Simon Kacsics i biskup Andrzej Szécsi zwołali zgromadzenie ogólne do Keresztes (dziś w gmina Turda w Rumunii), demonstrując udaną konsolidację prowincji[5]. W maju Simon odziedziczył również majątek po swoim szwagrze Reynoldzie Kökényesradnócie, który już wtedy nie żył. W tym samym czasie jego brat Piotr otrzymał ziemię Ölyves[6].

Simon pojawił się po raz ostatni jako przywódca Seklerów 4 czerwca 1327 r., gdy był członkiem sądu w sądzie sędziego królewskiego Aleksandra Köcskiego, który wydał wyrok w sprawie sporu o własności w Alvinc (dziś w Vințu de Jos, Rumunia) między kapitułą Ostrzyhom i Seklerami[6]. Wkrótce jednak kariera Szymona załamał się: dekretem królewskim z 9 października 1338 r. został zwolniony (w 1327 lub 1328 r.) z godności, ponieważ popełnił „poważne zbrodnie”, a jego skonfiskowana mu ziemia Rona została przyznana Szecsenyiemu[7]. Po 4 czerwca 1327 r. Simon Kacsics zniknął ze źródeł, jego los nie jest znany. Jego następcą został Lack Hermán jako przywódca Seklerów od 21 września 1328 r.[6][3]

Przypisy

  1. Engel: Genealógia (Genus Kacsics 3., Libercse - gałąź)
  2. 2,0 2,1 Karácsonyi, János (1901). A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet [Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2]. Hungarian Academy of Sciences. str. 270–271.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 111, 155, 142, 192, 342, 378.
  4. 4,0 4,1 Kádár, Tamás (2017). (III.) János nyitrai püspök (1302–1328) életútja [Zawód Jana Biskupa Nyitry (III) (1302–1328)]. Magyar Egyháztörténeti Vázlatok. 29 (1–2): str. 111, 155, 142, 192, 342, 378.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 120–121, 125, 129.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Kordé, Zoltán (1999). Károly Róbert székely ispánjai: adalékok az I. Károly alatti arisztokrácia történetéhez [Przywódca Seklerów Karola Roberta: Dane do historii arystokracji za panowania Karola I]. W: Makk, Ferenc; Piti, Ferenc (eds.). Acta Universitatis Szegediensis. Acta Historica'. MTA-SZTE-MOL Magyar Medievisztikai Kutatócsoport. str. 25-27.
  7. 7,0 7,1 Kordé, Zoltán (2016). Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban [Seklerscy wojownicy w źródłach pisanych]. W: Benkő, Elek; Oborni, Teréz (red.). Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig. Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum.174-175.

Źródła

  • Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 89–146.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Kádár, Tamás (2017). (III.) János nyitrai püspök (1302–1328) életútja [Zawód Jana Biskupa Nyitry (III) (1302–1328)]. Magyar Egyháztörténeti Vázlatok. 29 (1–2): str. 5–21. ISSN 0865-5227.
  • Karácsonyi, János (1901). A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet [Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2]. Hungarian Academy of Sciences.
  • Kordé, Zoltán (1999). Károly Róbert székely ispánjai: adalékok az I. Károly alatti arisztokrácia történetéhez [Przywódca Seklerów Karola Roberta: Dane do historii arystokracji za panowania Karola I]. W: Makk, Ferenc; Piti, Ferenc (eds.). Acta Universitatis Szegediensis. Acta Historica'. MTA-SZTE-MOL Magyar Medievisztikai Kutatócsoport. str. 21–31.
  • Kordé, Zoltán (2016). Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban [Seklerscy wojownicy w źródłach pisanych]. W: Benkő, Elek; Oborni, Teréz (red.). Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig. Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum. str. 168–180, 305–320. ISBN 978-606-739-040-7.

Kacsics II. Simon (węg.)
Šimun IV. Kačić (chor.)

Przywódca Seklerów
Przywódca Seklerów
Okres od 1321
do 1322
Poprzednik Losonci Tamás
Następca Szécsényi I. Tamás
Dane biograficzne
Klan Kačići
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1327
Ojciec Mihály
Matka Balassa Nn
Rodzeństwo Tamás Tompos
Péter Cseh
siostra
Żona nieznana
Dzieci Simon
Radó
córka