Rátót Kakas: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 18 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:Redak]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Kakas_R%C3%A1t%C3%B3t
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Kakas_R%C3%A1t%C3%B3t
Linia 16: Linia 17:
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Csák János]]
 
|poprzednik        = [[Csák János]]
−
|gl_članak_funkcija = [[Podczaszy królewski]]<br />(1303)
+
|gl_članak_funkcija = [[Stolnik królewski]]<br />(1303)
−
|następca          = [Aba János]]
+
|następca          = [[Aba János]]
 
}}
 
}}
  
Linia 25: Linia 26:
 
|}
 
|}
  
−
'''Rátót Kakas''', także ''Kokas'' lub ''Kokos'' (pol. ''Kogut Rátót'' )(† 15 czerwca 1312), węgierski szlachcic, rycerz, [[koniuszy królewski]] na dworze pretendenta [[Wacław]]a w czasach ''[[interregnum]]''. Później dołączył stronników do Karola I. Zginął w [[Rozgony|bitwie pod Rozgony]]. Przodkiem szlachetnej rodziny [[Kakas]] ''de Kaza''.
+
'''Rátót Kakas''', także ''Kokas'' lub ''Kokos'' (pol. ''Kogut Rátót'' ) (* nieznana, † 15 czerwca 1312), węgierski szlachcic, rycerz, [[koniuszy królewski]] na dworze pretendenta [[Wacław]]a w czasach ''[[interregnum]]''. Później dołączył do stronników Karola I. Zginął w [[Rozgony|bitwie pod Rozgony]]. Przodek szlacheckiej rodziny [[Kakas]] ''de Kaza''.
−
 
 
−
<small><small>'''Kakas from the kindred Rátót''' ({{lang-hu|Rátót nembeli Kakas}}; killed 15 June 1312) was a Hungarian nobleman and soldier at the turn of the 13th and 14th centuries, who served as [[Master of the horse (Kingdom of Hungary)|Master of the horse]] in the court of pretender [[Wenceslaus III of Bohemia|Wenceslaus]] during the era of Interregnum. Alongside his kinship, he joined [[Charles I of Hungary|Charles I]] later. He perished in [[Battle of Rozgony]]. He was the forefather of the Kakas de Kaza noble family. </small></small>
 
  
 
== Rodzina ==
 
== Rodzina ==
  
−
Kakas urodził się w prestiżowym i wpływowym rodzie Rátót, jako syn [[Rátót II. István|Stefana I]] „''Porc''”, który był silnym '''powiernikiem''' królowej [[Elżbieta Kumanka|Elżbiety]] Kumańskiej i pełnił kilka funkcji na jej dworze od 1265 r. [1] Jest prawdopodobne, że jedyna znana żona Stefana, Aglent Emerald, nie była matką Kakasa; nadal żyła w 1327 r. i była zakonnicą [[Beginka|beginką]] w klasztorze Sibylla w Budzie. Jej bracia, Władysław i Aynard byli aktywnymi dworzanami nawet w 1350 r. [2] Kakas miał czterech znanych braci: najstarszy [[Rátót II. Domokos|Dominik II]] był przez dziesięciolecia uważany za prawdziwą głowę rodziny i potężnego '''barona'''. '''Lawrence''' zginął w [[Hód|bitwie nad jeziorem Hód]]] (w pobliżu dzisiejszego Hódmezővásárhely) w 1282 roku. [[Rátót I. László|Władysław]] był [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] w 1300 roku i przodkiem rodziny [[Tari]]. Najmłodszym bratem był [[Rátót III. Leusták|Eustachy III]] (także „''Wielki''”). Po raz pierwszy wspomniano o nim we współczesnych zapisach dopiero w 1338 r., Więc był prawdopodobnie znacznie młodszy od swoich zmarłych braci, a jego matką był być może '''Aglent Emerald''' [3].
+
Kakas urodził się w prestiżowym i wpływowym rodzie [[Rátót]], jako syn [[Rátót II. István|Stefana I]] „''Porca''”, który był mocnym powiernikiem królowej [[Elżbieta Kumanka|Elżbiety]] Kumańskiej i pełnił kilka funkcji na jej dworze od 1265 r.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.</ref> Jest prawdopodobne, że jedyna znana żona Stefana, Aglent Emerald, nie była matką Kakasa; nadal żyła w 1327 r. i była zakonnicą [[Beginka|beginką]] w klasztorze Sibylla w Budzie. Jej bracia, Władysław i Aynard byli aktywnymi dworzanami nawet w 1350 r.<ref name="Kádár">Kádár, Tamás (2014). "Egy hűséges báró a XIII–XIV. század fordulóján. Rátót nembeli "Porc" István fia Domonkos nádor [''Lojalny baron na przełomie XIII i XIV wieku: Palatyn Dominic, syn Stefana „Porca” z rodu Rátót'']". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. '''21''' (3): 267–288. ISSN 1217-8020.</ref>
  
−
<small><small>Kakas (also Kokas or Kokos) was born into the prestigious and influential [[Rátót (genus)|''gens'' (clan) Rátót]], as the son of [[Stephen Rátót|Stephen I]] ("the Porc"), who was a strong confidant of Queen [[Elizabeth the Cuman]] and held several offices in her court since 1265.{{sfn|Zsoldos|2011|p=310}} It is plausible that Stephen's only known wife Aglent Smaragd was not the mother of Kakas; she was still alive in 1327, and was a [[Beguines and Beghards|Beguine]] nun at the Sibylla cloister in Buda. Her brothers, Ladislaus and Aynard were active courtiers even in 1350.{{sfn|Kádár|2014|p=270}} Kakas had four known brothers: the eldest one, [[Dominic II Rátót|Dominic II]] was considered actual head of the family and a powerful baron for decades. Lawrence was killed in the Battle of Lake Hód (near present-day [[Hódmezővásárhely]]) in 1282. [[Ladislaus Rátót|Ladislaus]] was [[Ban of Slavonia]] in 1300 and ancestor of the [[Tari family]]. The youngest brother was Leustach III (also "the Great"). He was first mentioned by contemporary records only in 1338, thus he was presumably much younger than his late brothers, and his mother was perhaps Aglent Smaragd.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Rátót 1. main branch)</ref> </small></small>
+
Kakas miał czterech znanych braci:
 +
* najstarszego[[Rátót II. Domokos|Dominika II]] − przez dziesięciolecia uważany za prawdziwą głowę rodziny i potężnego barona;
 +
* Wawrzyńca, który zginął w [[Hód|bitwie nad jeziorem Hód]]] (w pobliżu dzisiejszego Hódmezővásárhely) w 1282 roku;
 +
* [Rátót I. László|Władysława]], [[Ban całej Slawonii|ban Slawonii]] w 1300 roku i przodka rodziny [[Tari]]
 +
* najmłodszego [[Rátót III. Leusták|Eustachego III]] (zwanego także „''Wielkim''”). Po raz pierwszy wspomniano o nim we współczesnych mu zapisach dopiero w 1338 r., więc był prawdopodobnie znacznie młodszy od swoich zmarłych braci, a jego matką była być może Aglent Emerald<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Rátót 1. główna gałąź)</ref>.
  
−
Kakas poślubił jedną z niezidentyfikowanych córek [[Visontai Pál|Pawła Visontaia]], który wywodził się z rodziny [[Kompolti|Kompolt]] klanu [[Aba]]. Mieli syna Jana, który został pierwszym członkiem szlacheckiej rodziny [[Kakas]] ''de Kaza'', która mieszkała w Sajókaza. Rodzina wymarła w 1488 r., a jej gałąź, rodzina [[Gyulafi]] ''de Kaza'', wyginęła w latach 1522–1524. [4]
+
Kakas poślubił jedną z nieznanych z imienia córek [[Visontai Pál|Pawła Visontaia]], który wywodził się z rodziny [[Kompolti]] klanu [[Aba]]. Mieli syna Jana, który został pierwszym członkiem szlacheckiej rodziny [[Kakas]] ''de Kaza'', która mieszkała w Sajókaza. Rodzina wymarła w 1488 r., a jej gałąź, rodzina [[Gyulafi]] ''de Kaza'', wymarła w latach 1522–1524.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Rátót 5. gałąź Kakas de Kaza)</ref>
−
 
 
−
<small><small>Kakas married one of the unidentified daughters of [[Paul Visontai]], who originated from the Kompolt branch of the [[Aba (genus)|''gens'' (clan) Aba]]. They had a son John, who became the first member of the Kakas de Kaza noble family, which resided in [[Sajókaza]]. The family died out in 1488, while its cadet branch, the Gyulafi de Kaza family became extinct between 1522 and 1524.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Rátót 5. Kakas de Kaza branch)</ref> </small></small>
 
  
 
==Kariera==
 
==Kariera==
  
−
Podczas panowania Andrzeja III na Węgrzech w ostatniej dekadzie XIII wieku Rooster podążał za orientacją polityczną swojego starszego brata Dominika. Jako zagorzały zwolennik króla do 1300 r. Został hiszpańskim hrabstwem Bodrog i Tolna. [5] Kogut posiadał grunty w powiatach Gömör i Borsod. Mieszkał w Sőreg (dzisiejszy Šurice na Słowacji), gdzie zbudował ufortyfikowany zamek na szczycie tak zwanego „Zamku Owl” (słowacki: Soví hrad, węgierski: Bagolyvár). Fort został rozebrany pod koniec XIV wieku. [6]
+
Podczas panowania króla [[III. András|Andrzeja III]] w ostatniej dekadzie XIII wieku Kakas podążał za orientacją polityczną swojego starszego brata Dominika. Jako zagorzały stronnik króla do 1300 r. został [[ispán]]em komitatów [[Bodrog]] i [[Tolna]].<ref name="Zsoldos" /> Kakas posiadał grunty w komitatach: [[Gömör]] i [[Borsod]]. Mieszkał w Sőreg (dzisiejszy Šurice na Słowacji), gdzie zbudował ufortyfikowany zamek na szczycie tzw. „Bagolyvár” (słowacki: Soví hrad). Fort został rozebrany pod koniec XIV wieku.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.</ref>
−
 
 
−
<small><small>During the reign of [[Andrew III of Hungary]] in the last decade of the 13th century, Kakas followed his elder brother Dominic's political orientation. As a staunch supporter of the king, he was made ''[[ispán]]'' of [[Bodrog county|Bodrog]] and [[Tolna County (former)|Tolna]] counties by February 1300.{{sfn|Zsoldos|2011|pp=143, 213}} Kakas possessed landholdings in Gömör and [[Borsod County|Borsod]] counties. He resided in [[Šurice|Sőreg]] (present-day Šurice in [[Slovakia]]), where he built a fortified castle at the top of the so-called "Owl Castle" ({{lang-sk|Soví hrad}}, {{lang-hu|Bagolyvár}}). The fort was demolished by the end of the 14th century.{{sfn|Engel|1996|p=416}} </small></small>
 
−
 
 
−
[[File:Soví hrad - Šurice.jpg|thumb|left|The "Owl Castle" in [[Šurice]] (Sőreg), where Kakas Rátót's castle situated]]
 
−
 
 
−
Po śmierci Andrzeja III i wyginięciu dynastii Árpádów w 1301 r. Poparli oni roszczenia dwunastoletniego Wacława z Przemyślidów w wyłaniającej się wojnie domowej wraz z innymi członkami jego klanu [7]. Był członkiem węgierskiej delegacji, która podróżowała do Czech i ofiarowała koronę młodemu księciu. Jego ojciec, król czeski Wacław II spotkał się z węgierskimi wysłannikami w Hodoninie na początku sierpnia i przyjął ich ofertę w imieniu syna. Kiedy Wacław II przywiózł syna na Węgry i rozbił obóz w Cochin 12 sierpnia, wydał królewski przywilej, w którym - bez żadnej podstawy prawnej - przekazał Rooster County Szolnok dla swojej lojalnej służby. Jest prawdopodobne, że Kogut odegrał ważną rolę w negocjacjach w Czechach i był jednym z kluczowych zwolenników młodego Wacława wraz z Dominikiem [8]. Kogut został nazwany mistrzem konia przez dokument królewski Wacława na początku 1303 roku. [9]
 
−
 
 
  
−
<small><small>After the death of Andrew III and the extinction of the [[Árpád dynasty]] in 1301, he supported the claim of the twelve-year-old [[Wenceslaus III of Bohemia|Wenceslaus of Přemyslid]] in the emerging civil war, alongside the other members of his clan.{{sfn|Kristó|1999|p=46}} He was a member of that Hungarian delegation, which traveled to [[Bohemia]] and offered the crown to the young prince. His father, the Bohemian king [[Wenceslaus II of Bohemia|Wenceslaus II]] met the Hungarian envoys in [[Hodonín]] in early August and accepted their offer in his son's name. When Wenceslaus II accompanied his son to Hungary, and encamped at [[Kočín (Plzeň-North District)|Kočín]] on 12 August, he issued a royal charter, in which – without any legal basis – he donated the village of [[Tiszavárkony|Várkony]] in [[Szolnok County]] to Kakas for his loyal service. It is plausible that Kakas had an important role in the negotiations in Bohemia, and was one of the key supporters of the young Wenceslaus along with Dominic.{{sfn|Kádár|2014|p=276}} Kakas was styled as [[Master of the horse (Kingdom of Hungary)|Master of the horse]] by a royal document of Wenceslaus in early 1303.{{sfn|Engel|1996|p=40}} </small></small>
+
[[File:Soví hrad - Šurice.jpg|thumb|left|„Sowia Góra” w [[Šurice]] (Sőreg), gdzie Kakas Rátót's castle situated]]
  
−
Ponieważ pozycja Wacława na Węgrzech została dramatycznie osłabiona w poprzednich latach, jego ojciec postanowił zabrać go z powrotem do Czech w lecie 1304 roku. Zabrał nawet Świętą Koronę Węgier do Pragi. Wkrótce kogut złożył przysięgę wierności Karolowi z Anjou wraz ze swoim kuzynem Rolandem II. Kiedy Charles zawarł sojusz ze swoim kuzynem Rudolfem III Austrii przeciwko Czechom w Pressburgu (obecnie Bratysława na Słowacji) 24 sierpnia, Rooster był również obecny jako jeden z jego zwolenników [10]. Kogut uczestniczył w diecie raka 10 października 1307 r., Co potwierdziło roszczenia Karola do tronu. [11] Wraz z braćmi Dominikiem i Władysławem byli obecni na Zgromadzeniu Narodowym 27 listopada 1308 r. W Peszcie, gdzie Karol był jednogłośnie ogłoszony królem [11]. Jego osobę reprezentował Dominik podczas Drugiej Koronacji Karola I 15 czerwca 1309 r. [12] Kogut odważnie walczył z wojskami Mateusza Csáka w 1300 roku, kiedy potężny oligarcha zagroził domenie Rátóts w powiecie Nógrád. Kogut był zaangażowany w królewską kampanię wojskową przeciwko synom Amadeusza Aby latem 1312 r. Został zabity w bitwie pod Rozgoniami 15 czerwca 1312 r. W okolicach króla. Karol I upamiętniał swojego wiernego żołnierza ciepłym sercem nawet w 1323 r. I zabronił wszystkim sądom sądowym osądzania go, jego syna Jana, a nawet jego potomstwa, za wszelką niesprawiedliwość i dominację wobec nich [13].
+
Po śmierci Andrzeja III i wymarciu dynastii [[Arpadowie|Arpadów]] w 1301 r. Kakas poparł roszczenia dwunastoletniego [[Wacław]]a Przemyślidy w wyłaniającej się wojnie domowej wraz z innymi członkami swego rodu<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I]". ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 41–62.</ref>. Był członkiem węgierskiej delegacji, która udała się do Czech i ofiarowała koronę młodemu księciu. Jego ojciec, król czeski Wacław II spotkał się z węgierskimi wysłannikami w Hodoninie na początku sierpnia i przyjął ich ofertę w imieniu syna. Gdy Wacław II przywiózł syna na Węgry i rozbił obóz w Cochin 12 sierpnia, wydał królewski przywilej, w którym - bez żadnej podstawy prawnej - za lojalną służbę przekazał Kakasowi komitat [[Szolnok]]. Jest prawdopodobne, że Kakas odegrał ważną rolę w negocjacjach w Czechach i był jednym z kluczowych zwolenników młodego Wacława wraz z Dominikiem<ref name="Kádár"/>. Kakas został nazwany [[koniuszy|koniuszym królewskim]] przez dokument królewski Wacława na początku 1303 roku.<ref name="Engel1996" />
  
−
<small><small>As Wenceslaus' position in Hungary had dramatically weakened in the previous years, his father decided to take him back to Bohemia in the summer of 1304. He even took the [[Holy Crown of Hungary]] with himself to [[Prague]]. Soon, Kakas took an oath of allegiance to Charles of Anjou, along with his cousin [[Roland II Rátót|Roland II]]. When Charles made an alliance with his cousin [[Rudolph III of Austria]] against Bohemia, in [[Pressburg]] (now Bratislava in Slovakia) on 24&nbsp;August, Kakas was also present as one of his supporters.{{sfn|Kristó|1999|p=47}} Kakas attended the Diet of Rákos on 10 October 1307, which confirmed Charles' claim to the throne.{{sfn|Kristó|1999|p=42}} Alongside his brothers, Dominic and Ladislaus, he was present at the national assembly on 27 November 1308 in [[Pest, Hungary|Pest]], where Charles was unanimously proclaimed king.{{sfn|Kristó|1999|p=42}} His person was represented by Dominic at the second coronation of Charles I on 15 June 1309.{{sfn|Kristó|1999|p=56}} Kakas bravely fought against the troops of [[Matthew III Csák|Matthew Csák]] in the 1300s, when the powerful oligarch threatened the Rátóts' domain in [[Nógrád County (former)|Nógrád County]]. Kakas participated in the royal military campaign against the sons of [[Amadeus Aba]] in the summer of 1312. He was killed in the [[Battle of Rozgony]] on 15 June 1312, in the king's surroundings. Charles I commemorated his loyal soldier with a warm heart even in 1323, and forbade all judicial courts to judge him, or his son John, or even his offspring, for any injustice and domination committed by them.{{sfn|Kádár|2014|pp=286–287}} </small></small>
+
Ponieważ pozycja Wacława na Węgrzech została dramatycznie osłabiona w poprzednich latach, jego ojciec postanowił zabrać go z powrotem do Czech w lecie 1304 roku. Zabrał nawet [[Szent Korona|Świętą Koronę Węgier]] do Pragi. Wkrótce Kakas złożył przysięgę wierności [[I. Károly|Karolow]] Andegaweńskiemu wraz ze swoim kuzynem Rolandem II. Gdy Karol zawarł sojusz ze swoim kuzynem, księciem Austrii [[Rudolf III|Rudolfem III]] przeciwko Czechom w Pozsony (obecnie Bratysława na Słowacji) 24 sierpnia, Kakas był również obecny jako jeden z jego zwolenników<ref name="Kristó" />. Kogut uczestniczył w [[Dieta węgierska|diecie]] w [[Rákos]] 10 października 1307 r., gdy potwierdzono roszczenia Karola do tronu.<ref name="Kristó" /> Wraz z braćmi Dominikiem i Władysławem byli obecni na Zgromadzeniu Narodowym 27 listopada 1308 r. w Peszcie, gdzie Karol został jednogłośnie ogłoszony królem<ref name="Kristó" />. Kakasa reprezentował Dominik również 15 czerwca 1309 r. podczas drugiej koronacji Karola I.<ref name="Kristó" /> Kakas odważnie walczył z wojskami [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]] w 1300 roku, gdy potężny oligarcha zagroził posiadłościom Rátótów w komitacie [[Nógrád]]. Kakas był zaangażowany w królewską kampanię wojskową przeciwko synom [[Aba Amadé|Amadeusza Aby]] latem 1312 r. Został zabity w [[Rozgonie|bitwie pod Rozgoniami]] 15 czerwca 1312 r. w bliskości króla. Karol I upamiętniał swojego wiernego żołnierza ciepłym sercem nawet w 1323 r. i zabronił wszystkim sądom sądowym osądzania go, jego syna Jana, a nawet jego potomstwa, za wszelką niesprawiedliwość i dominację wobec nich<ref name="Kádár" />.
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==
Linia 61: Linia 55:
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
  
−
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' '''[Świecka Archontologia Węgier / Secular Archontology of Hungary, 1301–1457, Volume I]''' (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
+
* Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I'' [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  
 
* Kádár, Tamás (2014). "Egy hűséges báró a XIII–XIV. század fordulóján. Rátót nembeli "Porc" István fia Domonkos nádor [''Lojalny baron na przełomie XIII i XIV wieku: Palatyn Dominic, syn Stefana „Porca” z rodu Rátót'']". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. '''21''' (3): 267–288. ISSN 1217-8020.
 
* Kádár, Tamás (2014). "Egy hűséges báró a XIII–XIV. század fordulóján. Rátót nembeli "Porc" István fia Domonkos nádor [''Lojalny baron na przełomie XIII i XIV wieku: Palatyn Dominic, syn Stefana „Porca” z rodu Rátót'']". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. '''21''' (3): 267–288. ISSN 1217-8020.
Linia 67: Linia 61:
 
* Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I]". ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 41–62.
 
* Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I]". ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 41–62.
  
−
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka Archontologia Węgier / Secular Archontology of Hungary, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
+
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
  
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Rátót Kakas
+
  |urzędnik          = Rátót Kakas (węg.)<br>Kogut Rátót (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
 
  |tytulatura        = [[Podczaszy królewski]]
 
  |tytulatura        = [[Podczaszy królewski]]
Linia 104: Linia 98:
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |data śmierci      =  15 czerwca 1312
 
  |data śmierci      =  15 czerwca 1312
−
  |miejsce śmierci  = [[Battle of Rozgony]]
+
  |miejsce śmierci  = Rozgony
−
  |przyczyna śmierci =  
+
  |przyczyna śmierci = śmierć w bitwie
 
  |miejsce spoczynku =  
 
  |miejsce spoczynku =  
 
| ojciec            = [[Rátót I. István|I. István]]
 
| ojciec            = [[Rátót I. István|I. István]]
 
| matka            = pierwsza żona ojca
 
| matka            = pierwsza żona ojca
−
  |rodzeństwo        = [[Rátót II. Domokos|II. Domokos]], Lőrinc, [[Rátót I. László|I. László]], [[Rátót III. Leusták|III. Leusták]]
+
  |rodzeństwo        = [[Rátót II. Domokos|II. Domokos]]<br>Lőrinc<br>[[Rátót I. László|I. László]]<br>[[Rátót III. Leusták|III. Leusták]]
 
   
 
   
 
  |1. związek        = żona
 
  |1. związek        = żona
Linia 116: Linia 110:
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. związek do    =  
 
  |1. dzieci        = John Kakas de Kaza
 
  |1. dzieci        = John Kakas de Kaza
−
  |dokonania        =  
+
  |dokonania        = uczestnik [[Rozgony|bitwy pod Rozgony]]
 
  |odznaczenia      =  
 
  |odznaczenia      =  
 
  |commons          =  
 
  |commons          =  
Linia 127: Linia 121:
  
 
[[Kategoria:Rátót]]
 
[[Kategoria:Rátót]]
 +
[[Kategoria:Stolnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
−
[[Kategoria:Ród Rátót]]
 
−
[[Kategoria:Rody]]
 
 
[[Kategoria:Zmarli w 1312]]
 
[[Kategoria:Zmarli w 1312]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]

Aktualna wersja na dzień 16:51, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Stolnik królewski
(1303) 		Następca:
Csák János Aba János


Rátót Kakas, także Kokas lub Kokos (pol. Kogut Rátót ) (* nieznana, † 15 czerwca 1312), węgierski szlachcic, rycerz, koniuszy królewski na dworze pretendenta Wacława w czasach interregnum. Później dołączył do stronników Karola I. Zginął w bitwie pod Rozgony. Przodek szlacheckiej rodziny Kakas de Kaza.

Rodzina

Kakas urodził się w prestiżowym i wpływowym rodzie Rátót, jako syn Stefana I „Porca”, który był mocnym powiernikiem królowej Elżbiety Kumańskiej i pełnił kilka funkcji na jej dworze od 1265 r.[1] Jest prawdopodobne, że jedyna znana żona Stefana, Aglent Emerald, nie była matką Kakasa; nadal żyła w 1327 r. i była zakonnicą beginką w klasztorze Sibylla w Budzie. Jej bracia, Władysław i Aynard byli aktywnymi dworzanami nawet w 1350 r.[2]

Kakas miał czterech znanych braci:

  • najstarszegoDominika II − przez dziesięciolecia uważany za prawdziwą głowę rodziny i potężnego barona;
  • Wawrzyńca, który zginął w bitwie nad jeziorem Hód] (w pobliżu dzisiejszego Hódmezővásárhely) w 1282 roku;
  • [Rátót I. László|Władysława]], ban Slawonii w 1300 roku i przodka rodziny Tari
  • najmłodszego Eustachego III (zwanego także „Wielkim”). Po raz pierwszy wspomniano o nim we współczesnych mu zapisach dopiero w 1338 r., więc był prawdopodobnie znacznie młodszy od swoich zmarłych braci, a jego matką była być może Aglent Emerald[3].

Kakas poślubił jedną z nieznanych z imienia córek Pawła Visontaia, który wywodził się z rodziny Kompolti klanu Aba. Mieli syna Jana, który został pierwszym członkiem szlacheckiej rodziny Kakas de Kaza, która mieszkała w Sajókaza. Rodzina wymarła w 1488 r., a jej gałąź, rodzina Gyulafi de Kaza, wymarła w latach 1522–1524.[4]

Kariera

Podczas panowania króla Andrzeja III w ostatniej dekadzie XIII wieku Kakas podążał za orientacją polityczną swojego starszego brata Dominika. Jako zagorzały stronnik króla do 1300 r. został ispánem komitatów Bodrog i Tolna.[1] Kakas posiadał grunty w komitatach: Gömör i Borsod. Mieszkał w Sőreg (dzisiejszy Šurice na Słowacji), gdzie zbudował ufortyfikowany zamek na szczycie tzw. „Bagolyvár” (słowacki: Soví hrad). Fort został rozebrany pod koniec XIV wieku.[5]

Plik:Soví hrad - Šurice.jpg
„Sowia Góra” w Šurice (Sőreg), gdzie Kakas Rátót's castle situated

Po śmierci Andrzeja III i wymarciu dynastii Arpadów w 1301 r. Kakas poparł roszczenia dwunastoletniego Wacława Przemyślidy w wyłaniającej się wojnie domowej wraz z innymi członkami swego rodu[6]. Był członkiem węgierskiej delegacji, która udała się do Czech i ofiarowała koronę młodemu księciu. Jego ojciec, król czeski Wacław II spotkał się z węgierskimi wysłannikami w Hodoninie na początku sierpnia i przyjął ich ofertę w imieniu syna. Gdy Wacław II przywiózł syna na Węgry i rozbił obóz w Cochin 12 sierpnia, wydał królewski przywilej, w którym - bez żadnej podstawy prawnej - za lojalną służbę przekazał Kakasowi komitat Szolnok. Jest prawdopodobne, że Kakas odegrał ważną rolę w negocjacjach w Czechach i był jednym z kluczowych zwolenników młodego Wacława wraz z Dominikiem[2]. Kakas został nazwany koniuszym królewskim przez dokument królewski Wacława na początku 1303 roku.[5]

Ponieważ pozycja Wacława na Węgrzech została dramatycznie osłabiona w poprzednich latach, jego ojciec postanowił zabrać go z powrotem do Czech w lecie 1304 roku. Zabrał nawet Świętą Koronę Węgier do Pragi. Wkrótce Kakas złożył przysięgę wierności Karolow Andegaweńskiemu wraz ze swoim kuzynem Rolandem II. Gdy Karol zawarł sojusz ze swoim kuzynem, księciem Austrii Rudolfem III przeciwko Czechom w Pozsony (obecnie Bratysława na Słowacji) 24 sierpnia, Kakas był również obecny jako jeden z jego zwolenników[6]. Kogut uczestniczył w diecie w Rákos 10 października 1307 r., gdy potwierdzono roszczenia Karola do tronu.[6] Wraz z braćmi Dominikiem i Władysławem byli obecni na Zgromadzeniu Narodowym 27 listopada 1308 r. w Peszcie, gdzie Karol został jednogłośnie ogłoszony królem[6]. Kakasa reprezentował Dominik również 15 czerwca 1309 r. podczas drugiej koronacji Karola I.[6] Kakas odważnie walczył z wojskami Mateusza III Csáka w 1300 roku, gdy potężny oligarcha zagroził posiadłościom Rátótów w komitacie Nógrád. Kakas był zaangażowany w królewską kampanię wojskową przeciwko synom Amadeusza Aby latem 1312 r. Został zabity w bitwie pod Rozgoniami 15 czerwca 1312 r. w bliskości króla. Karol I upamiętniał swojego wiernego żołnierza ciepłym sercem nawet w 1323 r. i zabronił wszystkim sądom sądowym osądzania go, jego syna Jana, a nawet jego potomstwa, za wszelką niesprawiedliwość i dominację wobec nich[2].

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Kádár, Tamás (2014). "Egy hűséges báró a XIII–XIV. század fordulóján. Rátót nembeli "Porc" István fia Domonkos nádor [Lojalny baron na przełomie XIII i XIV wieku: Palatyn Dominic, syn Stefana „Porca” z rodu Rátót]". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. 21 (3): 267–288. ISSN 1217-8020.
  3. ↑ Engel: Genealógia (Genus Rátót 1. główna gałąź)
  4. ↑ Engel: Genealógia (Genus Rátót 5. gałąź Kakas de Kaza)
  5. ↑ 5,0 5,1 Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 41–62.

Źródła

  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Kádár, Tamás (2014). "Egy hűséges báró a XIII–XIV. század fordulóján. Rátót nembeli "Porc" István fia Domonkos nádor [Lojalny baron na przełomie XIII i XIV wieku: Palatyn Dominic, syn Stefana „Porca” z rodu Rátót]". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. 21 (3): 267–288. ISSN 1217-8020.
  • Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I]". Századok. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 41–62.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.

Rátót Kakas (węg.)
Kogut Rátót (pol.)

— Podczaszy królewski —
Podczaszy królewski
Okres 1303
Poprzednik Csák János (?)
Następca Aba János (?)
Dane biograficzne
Ród Rátót
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 15 czerwca 1312
Miejsce Rozgony
Przyczyna śmierć w bitwie
Ojciec I. István
Matka pierwsza żona ojca
Rodzeństwo II. Domokos
Lőrinc
I. László
III. Leusták
Żona N Visontai
Dzieci John Kakas de Kaza
Sukcesy uczestnik bitwy pod Rozgony
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Rátót_Kakas&oldid=51925”