Rátót Kakas: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 9 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | |||
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 18: | Linia 17: | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Csák János]] | |poprzednik = [[Csák János]] | ||
| − | |gl_članak_funkcija = [[ | + | |gl_članak_funkcija = [[Stolnik królewski]]<br />(1303) |
| − | |następca = [Aba János]] | + | |następca = [[Aba János]] |
}} | }} | ||
| Linia 27: | Linia 26: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Rátót Kakas''', także ''Kokas'' lub ''Kokos'' (pol. ''Kogut Rátót'' ) (* | + | '''Rátót Kakas''', także ''Kokas'' lub ''Kokos'' (pol. ''Kogut Rátót'' ) (* nieznana, † 15 czerwca 1312), węgierski szlachcic, rycerz, [[koniuszy królewski]] na dworze pretendenta [[Wacław]]a w czasach ''[[interregnum]]''. Później dołączył do stronników Karola I. Zginął w [[Rozgony|bitwie pod Rozgony]]. Przodek szlacheckiej rodziny [[Kakas]] ''de Kaza''. |
== Rodzina == | == Rodzina == | ||
| − | Kakas urodził się w prestiżowym i wpływowym rodzie [[Rátót]], jako syn [[Rátót II. István|Stefana I]] „''Porca''”, który był mocnym powiernikiem królowej [[Elżbieta Kumanka|Elżbiety]] Kumańskiej i pełnił kilka funkcji na jej dworze od 1265 r.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.</ref> Jest prawdopodobne, że jedyna znana żona Stefana, Aglent Emerald, nie była matką Kakasa; nadal żyła w 1327 r. i była zakonnicą [[Beginka|beginką]] w klasztorze Sibylla w Budzie. Jej bracia, Władysław i Aynard byli aktywnymi dworzanami nawet w 1350 r.<ref name="Kádár">Kádár, Tamás (2014). "Egy hűséges báró a XIII–XIV. század fordulóján. Rátót nembeli "Porc" István fia Domonkos nádor [''Lojalny baron na przełomie XIII i XIV wieku: Palatyn Dominic, syn Stefana „Porca” z rodu Rátót'']". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. '''21''' (3): 267–288. ISSN 1217-8020.</ref> Kakas miał czterech znanych braci: | + | Kakas urodził się w prestiżowym i wpływowym rodzie [[Rátót]], jako syn [[Rátót II. István|Stefana I]] „''Porca''”, który był mocnym powiernikiem królowej [[Elżbieta Kumanka|Elżbiety]] Kumańskiej i pełnił kilka funkcji na jej dworze od 1265 r.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.</ref> Jest prawdopodobne, że jedyna znana żona Stefana, Aglent Emerald, nie była matką Kakasa; nadal żyła w 1327 r. i była zakonnicą [[Beginka|beginką]] w klasztorze Sibylla w Budzie. Jej bracia, Władysław i Aynard byli aktywnymi dworzanami nawet w 1350 r.<ref name="Kádár">Kádár, Tamás (2014). "Egy hűséges báró a XIII–XIV. század fordulóján. Rátót nembeli "Porc" István fia Domonkos nádor [''Lojalny baron na przełomie XIII i XIV wieku: Palatyn Dominic, syn Stefana „Porca” z rodu Rátót'']". Fons. Szentpétery Imre Történettudományi Alapítvány. '''21''' (3): 267–288. ISSN 1217-8020.</ref> |
| + | |||
| + | Kakas miał czterech znanych braci: | ||
| + | * najstarszego[[Rátót II. Domokos|Dominika II]] − przez dziesięciolecia uważany za prawdziwą głowę rodziny i potężnego barona; | ||
| + | * Wawrzyńca, który zginął w [[Hód|bitwie nad jeziorem Hód]]] (w pobliżu dzisiejszego Hódmezővásárhely) w 1282 roku; | ||
| + | * [Rátót I. László|Władysława]], [[Ban całej Slawonii|ban Slawonii]] w 1300 roku i przodka rodziny [[Tari]] | ||
| + | * najmłodszego [[Rátót III. Leusták|Eustachego III]] (zwanego także „''Wielkim''”). Po raz pierwszy wspomniano o nim we współczesnych mu zapisach dopiero w 1338 r., więc był prawdopodobnie znacznie młodszy od swoich zmarłych braci, a jego matką była być może Aglent Emerald<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Rátót 1. główna gałąź)</ref>. | ||
Kakas poślubił jedną z nieznanych z imienia córek [[Visontai Pál|Pawła Visontaia]], który wywodził się z rodziny [[Kompolti]] klanu [[Aba]]. Mieli syna Jana, który został pierwszym członkiem szlacheckiej rodziny [[Kakas]] ''de Kaza'', która mieszkała w Sajókaza. Rodzina wymarła w 1488 r., a jej gałąź, rodzina [[Gyulafi]] ''de Kaza'', wymarła w latach 1522–1524.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Rátót 5. gałąź Kakas de Kaza)</ref> | Kakas poślubił jedną z nieznanych z imienia córek [[Visontai Pál|Pawła Visontaia]], który wywodził się z rodziny [[Kompolti]] klanu [[Aba]]. Mieli syna Jana, który został pierwszym członkiem szlacheckiej rodziny [[Kakas]] ''de Kaza'', która mieszkała w Sajókaza. Rodzina wymarła w 1488 r., a jej gałąź, rodzina [[Gyulafi]] ''de Kaza'', wymarła w latach 1522–1524.<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Rátót 5. gałąź Kakas de Kaza)</ref> | ||
| Linia 41: | Linia 46: | ||
[[File:Soví hrad - Šurice.jpg|thumb|left|„Sowia Góra” w [[Šurice]] (Sőreg), gdzie Kakas Rátót's castle situated]] | [[File:Soví hrad - Šurice.jpg|thumb|left|„Sowia Góra” w [[Šurice]] (Sőreg), gdzie Kakas Rátót's castle situated]] | ||
| − | Po śmierci Andrzeja III i wymarciu dynastii [[Arpadowie|Arpadów]] w 1301 r. Kakas poparł roszczenia dwunastoletniego [[Wacław]]a Przemyślidy w wyłaniającej się wojnie domowej wraz z innymi członkami swego rodu<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I]". ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 41–62.</ref>. Był członkiem węgierskiej delegacji, która udała się do Czech i ofiarowała koronę młodemu księciu. Jego ojciec, król czeski Wacław II spotkał się z węgierskimi wysłannikami w Hodoninie na początku sierpnia i przyjął ich ofertę w imieniu syna. Gdy Wacław II przywiózł syna na Węgry i rozbił obóz w Cochin 12 sierpnia, wydał królewski przywilej, w którym - bez żadnej podstawy prawnej - za lojalną służbę przekazał Kakasowi komitat [[Szolnok]]. Jest prawdopodobne, że Kakas odegrał ważną rolę w negocjacjach w Czechach i był jednym z kluczowych zwolenników młodego Wacława wraz z Dominikiem<ref name="Kádár">. Kakas został nazwany [[koniuszy|koniuszym królewskim]] przez dokument królewski Wacława na początku 1303 roku.<ref name="Engel1996" /> | + | Po śmierci Andrzeja III i wymarciu dynastii [[Arpadowie|Arpadów]] w 1301 r. Kakas poparł roszczenia dwunastoletniego [[Wacław]]a Przemyślidy w wyłaniającej się wojnie domowej wraz z innymi członkami swego rodu<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1999). "I. Károly király főúri elitje (1301–1309) [Arystokratyczne elity króla Karola I]". ''Századok''. Magyar Történelmi Társulat. 133 (1): 41–62.</ref>. Był członkiem węgierskiej delegacji, która udała się do Czech i ofiarowała koronę młodemu księciu. Jego ojciec, król czeski Wacław II spotkał się z węgierskimi wysłannikami w Hodoninie na początku sierpnia i przyjął ich ofertę w imieniu syna. Gdy Wacław II przywiózł syna na Węgry i rozbił obóz w Cochin 12 sierpnia, wydał królewski przywilej, w którym - bez żadnej podstawy prawnej - za lojalną służbę przekazał Kakasowi komitat [[Szolnok]]. Jest prawdopodobne, że Kakas odegrał ważną rolę w negocjacjach w Czechach i był jednym z kluczowych zwolenników młodego Wacława wraz z Dominikiem<ref name="Kádár"/>. Kakas został nazwany [[koniuszy|koniuszym królewskim]] przez dokument królewski Wacława na początku 1303 roku.<ref name="Engel1996" /> |
| − | Ponieważ pozycja Wacława na Węgrzech została dramatycznie osłabiona w poprzednich latach, jego ojciec postanowił zabrać go z powrotem do Czech w lecie 1304 roku. Zabrał nawet | + | Ponieważ pozycja Wacława na Węgrzech została dramatycznie osłabiona w poprzednich latach, jego ojciec postanowił zabrać go z powrotem do Czech w lecie 1304 roku. Zabrał nawet [[Szent Korona|Świętą Koronę Węgier]] do Pragi. Wkrótce Kakas złożył przysięgę wierności [[I. Károly|Karolow]] Andegaweńskiemu wraz ze swoim kuzynem Rolandem II. Gdy Karol zawarł sojusz ze swoim kuzynem, księciem Austrii [[Rudolf III|Rudolfem III]] przeciwko Czechom w Pozsony (obecnie Bratysława na Słowacji) 24 sierpnia, Kakas był również obecny jako jeden z jego zwolenników<ref name="Kristó" />. Kogut uczestniczył w [[Dieta węgierska|diecie]] w [[Rákos]] 10 października 1307 r., gdy potwierdzono roszczenia Karola do tronu.<ref name="Kristó" /> Wraz z braćmi Dominikiem i Władysławem byli obecni na Zgromadzeniu Narodowym 27 listopada 1308 r. w Peszcie, gdzie Karol został jednogłośnie ogłoszony królem<ref name="Kristó" />. Kakasa reprezentował Dominik również 15 czerwca 1309 r. podczas drugiej koronacji Karola I.<ref name="Kristó" /> Kakas odważnie walczył z wojskami [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]] w 1300 roku, gdy potężny oligarcha zagroził posiadłościom Rátótów w komitacie [[Nógrád]]. Kakas był zaangażowany w królewską kampanię wojskową przeciwko synom [[Aba Amadé|Amadeusza Aby]] latem 1312 r. Został zabity w [[Rozgonie|bitwie pod Rozgoniami]] 15 czerwca 1312 r. w bliskości króla. Karol I upamiętniał swojego wiernego żołnierza ciepłym sercem nawet w 1323 r. i zabronił wszystkim sądom sądowym osądzania go, jego syna Jana, a nawet jego potomstwa, za wszelką niesprawiedliwość i dominację wobec nich<ref name="Kádár" />. |
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
| Linia 60: | Linia 65: | ||
| | | | ||
{{Urzędnik infobox | {{Urzędnik infobox | ||
| − | |urzędnik = Rátót Kakas | + | |urzędnik = Rátót Kakas (węg.)<br>Kogut Rátót (pol.) |
|imiona = | |imiona = | ||
|tytulatura = [[Podczaszy królewski]] | |tytulatura = [[Podczaszy królewski]] | ||
| Linia 93: | Linia 98: | ||
|miejsce urodzenia = | |miejsce urodzenia = | ||
|data śmierci = 15 czerwca 1312 | |data śmierci = 15 czerwca 1312 | ||
| − | |miejsce śmierci = | + | |miejsce śmierci = Rozgony |
| − | |przyczyna śmierci = | + | |przyczyna śmierci = śmierć w bitwie |
|miejsce spoczynku = | |miejsce spoczynku = | ||
| ojciec = [[Rátót I. István|I. István]] | | ojciec = [[Rátót I. István|I. István]] | ||
| matka = pierwsza żona ojca | | matka = pierwsza żona ojca | ||
| − | |rodzeństwo = [[Rátót II. Domokos|II. Domokos]] | + | |rodzeństwo = [[Rátót II. Domokos|II. Domokos]]<br>Lőrinc<br>[[Rátót I. László|I. László]]<br>[[Rátót III. Leusták|III. Leusták]] |
|1. związek = żona | |1. związek = żona | ||
| Linia 105: | Linia 110: | ||
|1. związek do = | |1. związek do = | ||
|1. dzieci = John Kakas de Kaza | |1. dzieci = John Kakas de Kaza | ||
| − | |dokonania = | + | |dokonania = uczestnik [[Rozgony|bitwy pod Rozgony]] |
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
|commons = | |commons = | ||
| Linia 116: | Linia 121: | ||
[[Kategoria:Rátót]] | [[Kategoria:Rátót]] | ||
| + | [[Kategoria:Stolnicy królewscy]] | ||
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | [[Kategoria:Nieznana data urodzenia]] | ||
| − | |||
| − | |||
[[Kategoria:Zmarli w 1312]] | [[Kategoria:Zmarli w 1312]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | ||
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | [[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]] | ||
Aktualna wersja na dzień 16:51, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Rátót Kakas, także Kokas lub Kokos (pol. Kogut Rátót ) (* nieznana, † 15 czerwca 1312), węgierski szlachcic, rycerz, koniuszy królewski na dworze pretendenta Wacława w czasach interregnum. Później dołączył do stronników Karola I. Zginął w bitwie pod Rozgony. Przodek szlacheckiej rodziny Kakas de Kaza. Spis treściRodzinaKakas urodził się w prestiżowym i wpływowym rodzie Rátót, jako syn Stefana I „Porca”, który był mocnym powiernikiem królowej Elżbiety Kumańskiej i pełnił kilka funkcji na jej dworze od 1265 r.[1] Jest prawdopodobne, że jedyna znana żona Stefana, Aglent Emerald, nie była matką Kakasa; nadal żyła w 1327 r. i była zakonnicą beginką w klasztorze Sibylla w Budzie. Jej bracia, Władysław i Aynard byli aktywnymi dworzanami nawet w 1350 r.[2] Kakas miał czterech znanych braci:
Kakas poślubił jedną z nieznanych z imienia córek Pawła Visontaia, który wywodził się z rodziny Kompolti klanu Aba. Mieli syna Jana, który został pierwszym członkiem szlacheckiej rodziny Kakas de Kaza, która mieszkała w Sajókaza. Rodzina wymarła w 1488 r., a jej gałąź, rodzina Gyulafi de Kaza, wymarła w latach 1522–1524.[4] KarieraPodczas panowania króla Andrzeja III w ostatniej dekadzie XIII wieku Kakas podążał za orientacją polityczną swojego starszego brata Dominika. Jako zagorzały stronnik króla do 1300 r. został ispánem komitatów Bodrog i Tolna.[1] Kakas posiadał grunty w komitatach: Gömör i Borsod. Mieszkał w Sőreg (dzisiejszy Šurice na Słowacji), gdzie zbudował ufortyfikowany zamek na szczycie tzw. „Bagolyvár” (słowacki: Soví hrad). Fort został rozebrany pod koniec XIV wieku.[5] Plik:Soví hrad - Šurice.jpg „Sowia Góra” w Šurice (Sőreg), gdzie Kakas Rátót's castle situated Po śmierci Andrzeja III i wymarciu dynastii Arpadów w 1301 r. Kakas poparł roszczenia dwunastoletniego Wacława Przemyślidy w wyłaniającej się wojnie domowej wraz z innymi członkami swego rodu[6]. Był członkiem węgierskiej delegacji, która udała się do Czech i ofiarowała koronę młodemu księciu. Jego ojciec, król czeski Wacław II spotkał się z węgierskimi wysłannikami w Hodoninie na początku sierpnia i przyjął ich ofertę w imieniu syna. Gdy Wacław II przywiózł syna na Węgry i rozbił obóz w Cochin 12 sierpnia, wydał królewski przywilej, w którym - bez żadnej podstawy prawnej - za lojalną służbę przekazał Kakasowi komitat Szolnok. Jest prawdopodobne, że Kakas odegrał ważną rolę w negocjacjach w Czechach i był jednym z kluczowych zwolenników młodego Wacława wraz z Dominikiem[2]. Kakas został nazwany koniuszym królewskim przez dokument królewski Wacława na początku 1303 roku.[5] Ponieważ pozycja Wacława na Węgrzech została dramatycznie osłabiona w poprzednich latach, jego ojciec postanowił zabrać go z powrotem do Czech w lecie 1304 roku. Zabrał nawet Świętą Koronę Węgier do Pragi. Wkrótce Kakas złożył przysięgę wierności Karolow Andegaweńskiemu wraz ze swoim kuzynem Rolandem II. Gdy Karol zawarł sojusz ze swoim kuzynem, księciem Austrii Rudolfem III przeciwko Czechom w Pozsony (obecnie Bratysława na Słowacji) 24 sierpnia, Kakas był również obecny jako jeden z jego zwolenników[6]. Kogut uczestniczył w diecie w Rákos 10 października 1307 r., gdy potwierdzono roszczenia Karola do tronu.[6] Wraz z braćmi Dominikiem i Władysławem byli obecni na Zgromadzeniu Narodowym 27 listopada 1308 r. w Peszcie, gdzie Karol został jednogłośnie ogłoszony królem[6]. Kakasa reprezentował Dominik również 15 czerwca 1309 r. podczas drugiej koronacji Karola I.[6] Kakas odważnie walczył z wojskami Mateusza III Csáka w 1300 roku, gdy potężny oligarcha zagroził posiadłościom Rátótów w komitacie Nógrád. Kakas był zaangażowany w królewską kampanię wojskową przeciwko synom Amadeusza Aby latem 1312 r. Został zabity w bitwie pod Rozgoniami 15 czerwca 1312 r. w bliskości króla. Karol I upamiętniał swojego wiernego żołnierza ciepłym sercem nawet w 1323 r. i zabronił wszystkim sądom sądowym osądzania go, jego syna Jana, a nawet jego potomstwa, za wszelką niesprawiedliwość i dominację wobec nich[2]. Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
