Kacsics IV. Simon: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 11 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1prz]]
+
[[Kategoria:0]]
−
[[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Simon_Kacsics,_Count_of_the_Sz%C3%A9kelys
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Simon_Kacsics,_Count_of_the_Sz%C3%A9kelys
Linia 26: Linia 26:
 
|}
 
|}
  
−
'''Kacsics IV. Simon''' (chor. ''Šimun IV. Kačić'' (* nieznana, † po 1327), węgierski szlachcic, [[przywódca Seklerów]] od 1321 do 1327 roku, za panowania króla Węgier [[I. Károly|Karola I]].  
+
'''Kacsics IV. Simon''' (chor. ''Šimun IV. Kačić'' (* nieznana, † po 1327), węgierski szlachcic, [[przywódca Seklerów]] od 1321 do 1327 roku, za panowania króla Węgier [[I. Károly|Karola I]].  
  
 
== Sprawy rodzinne ==
 
== Sprawy rodzinne ==
  
−
Urodził się w Falkos (lub Libercse), jako syn [[Michała]]  (fl. 1271-1301) i nieznanej z imienia szlachcianki z rodu [[Zólyom]], przodków potężnej rodziny [[Balassa]]. Szymon miał trójkę rodzeństwa: jego dwaj bracia to Tomasz Gruby („Tompos”; fl. 1291–1309) i Piotr Czech (fl. 1291–1332), przodkowie odpowiednio [[Tompos de Libercse]] i [[Geréb de Vingárt]]. Ich nieznana z imienia siostra poślubiła [[Kökényesradnót Rénold|Rénolda Kökényesradnóta]]. Z nieznaną z imienia żoną Simon miał dwóch synów i córkę: najstarszy Szymon został prepozytem [[Dömös]] (zgodnie z statutem papieża [[Jan XXII|Jana XXII]], zasiadł na urzędzie przed listopadem 1325 r.) i nadwornym kapelanem [[Klemencja Andegaweńska|Klemencji]] na Węgrzech. Drugi syn Radó był przodkiem szlacheckiej rodziny [[Radó de Libercse]], która '''kwitła''' do ok. 1422. Jedyna nieznana z imienia córka poślubiła [[Losonci III. István|Stefana III Losonciego]].<ref>Engel: Genealógia (Genus Kacsics 3., Libercse - gałąź)</ref>
+
Urodził się w Falkos (lub Libercse), jako syn [[Michała]]  (fl. 1271-1301) i nieznanej z imienia szlachcianki z rodu [[Zólyom]], przodków potężnej rodziny [[Balassa]]. Szymon miał trójkę rodzeństwa: jego dwaj bracia to Tomasz Gruby („Tompos”; fl. 1291–1309) i Piotr Czech (fl. 1291–1332), przodkowie odpowiednio [[Tompos]] ''de Libercse'' i [[Geréb]] ''de Vingárt''. Ich nieznana z imienia siostra poślubiła [[Kökényesradnót Rénold|Reynolda Kökényesradnóta]]. Z nieznaną z imienia żoną Simon miał dwóch synów i córkę: najstarszy Szymon został prepozytem [[Dömös]] (zgodnie ze statutem papieża [[Jan XXII|Jana XXII]], zasiadł na urzędzie przed listopadem 1325 r.) i nadwornym kapelanem [[Klemencja Andegaweńska|Klemencji]] na Węgrzech. Drugi syn Radó był przodkiem szlacheckiej rodziny [[Radó]] ''de Libercse'', która wymarła ok. 1422. Jedyna nieznana z imienia córka poślubiła [[Losonci III. István|Stefana III Losonciego]].<ref>Engel: Genealógia (Genus Kacsics 3., Libercse - gałąź)</ref>
  
−
Simon po raz pierwszy pojawił się we współczesnych źródłach od 1291 r., wraz z braćmi, z okazji procesu ojca przeciwko swojemu bratu Wolfowi w sprawach dotyczących gruntów związanych z '''panowaniem''' Szécsény. Ponadto bracia złożyli również pozew przeciwko rodzinie ich matki, aby zdobyć jej należne dziedzictwo, tak zwaną „kwartę córki” (łac. ''Quartalitium''). W rezultacie w 1297 r. nabyli wioski Halászi i Galábocs (dziś w [[Glabušovce]] na Słowacji)<ref name="Karácsonyi">Karácsonyi, János (1901). ''A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet'' [''Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2'']. Hungarian Academy of Sciences. str. 270–271.</ref>.
+
Simon po raz pierwszy pojawił się we współczesnych źródłach od 1291 r., wraz z braćmi, z okazji procesu ojca przeciwko swojemu bratu Wolfowi w sprawach dotyczących gruntów związanych z własnością' Szécsény. Ponadto bracia złożyli również pozew przeciwko rodzinie ich matki, aby zdobyć należne po niej dziedzictwo, tak zwaną „kwartę córki” (łac. ''quartalitium''). W rezultacie w 1297 r. nabyli wioski Halászi i Galábocs (dziś w [[Glabušovce]] na Słowacji)<ref name="Karácsonyi">Karácsonyi, János (1901). ''A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet'' [''Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2'']. Hungarian Academy of Sciences. str. 270–271.</ref>.
  
 
==Życie i kariera==
 
==Życie i kariera==
  
−
Simon jak prawie cały ród, służył jako ''[[familiaris]]'' [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]], potężnego oligarchy, który faktycznie rządził niezależnie w północno-zachodnich okręgach królestwa, w tym w komitatach [[Nógrád]] i [[Hont]], gdzie położone były najstarsze posiadłości klanu [[Kacsics]]. Tylko kuzyn Simona, [[Szécsényi I. Tamás|Tomasz]], poparł wysiłki króla [[I. Károly|Karola I]], aby pokonać oligarchów, w wyniku czego stracił całą fortunę i został bez grosza - mógł liczyć na odzyskanie utraconych rodzinnych posiadłości i zamków tylko po udanym przywróceniu silnej władzy królewskiej Karola. 10 listopada 1308 Simon był jednym z sygnatariuszy umowy [[Kékes]], gdzie legat papieski [[Gentile Portino da Montefiore]] przekonał Mateusza Csáka do '''zaakceptowania''' rządów Karola<ref name="Kádár" />. Po tym, jak Mateusz Csák zwrócił się przeciwko monarsze w następnym roku, Simon przeprowadził masowe ataki na dieczję w Nitrę w celu '''zwiększenia ich wpływów'''. Około października 1313 r. oblegał i zajął  zamek w Nitrze w imieniu Csáka, powodując poważne uszkodzenia murów. Następnie przekazał '''fort swojemu panu'''. Został mianowany kasztelanem Nitry, w tym charakterze został wspomniany 24 czerwca 1317 r.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 111, 155, 142, 192, 342, 378.</ref> Następnie Simon dokonał grabieży okolicznych majątków i wsi biskupich<ref name="Kádár">Kádár, Tamás (2017). ''(III.) János nyitrai püspök (1302–1328) életútja'' [''Zawód Jana Biskupa Nyitry (III) (1302–1328)'']. Magyar Egyháztörténeti Vázlatok''. '''29''' (1–2): str. 111, 155, 142, 192, 342, 378.</ref>.
+
Simon jak prawie cały ród, służył jako ''[[familiaris]]'' [[Csák III. Máté|Mateusza III Csáka]], potężnego oligarchy, który faktycznie rządził niezależnie w północno-zachodnich okręgach królestwa, w tym w komitatach: [[Nógrád]] i [[Hont]], gdzie położone były najstarsze posiadłości klanu [[Kacsics]]. Tylko kuzyn Simona, [[Szécsényi I. Tamás|Tomasz I Szécsényi]], poparł wysiłki króla [[I. Károly|Karola I]], aby pokonać oligarchów, w wyniku czego stracił całą fortunę i został bez grosza – mógł liczyć na odzyskanie utraconych rodzinnych posiadłości i zamków tylko po udanym przywróceniu silnej władzy królewskiej Karola. 10 listopada 1308 Simon był jednym z sygnatariuszy umowy [[Kékes]], gdzie legat papieski [[Gentile Portino da Montefiore]] przekonał Mateusza III Csáka do uznania Karola za króla<ref name="Karácsonyi" />. Po tym, jak Mateusz Csák zwrócił się przeciwko monarsze w następnym roku, Simon przeprowadził masowe ataki na diecezję w Nitrzę w celu zwiększenia wpływów Mateusza. Około października 1313 r. Simon oblegał i zajął  zamek w Nitrze w imieniu Csáka, powodując poważne uszkodzenia murów. Następnie przekazał fort swojemu panu. Został mianowany kasztelanem Nitry, w tym charakterze został wspomniany 24 czerwca 1317 r.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 111, 155, 142, 192, 342, 378.</ref> Następnie Simon dokonał grabieży okolicznych majątków i wsi biskupich<ref name="Kádár">Kádár, Tamás (2017). ''(III.) János nyitrai püspök (1302–1328) életútja'' [''Zawód Jana Biskupa Nyitry (III) (1302–1328)'']. Magyar Egyháztörténeti Vázlatok''. '''29''' (1–2): str. 111, 155, 142, 192, 342, 378.</ref>.
−
 
 
−
<small><small>As almost his whole kinship, Simon served as a ''[[familiaris]]'' of [[Matthew III Csák|Matthew Csák]], the powerful [[Oligarch (Kingdom of Hungary)|oligarch]], who ruled ''[[de facto]]'' independently the north-western counties of the kingdom, including [[Nógrád County (former)|Nógrád]] and [[Hont County|Hont]] counties, where the ancient estates of the Kacsics clan had laid. Only Simon's cousin [[Thomas Szécsényi|Thomas]] supported King [[Charles I of Hungary|Charles I]]'s efforts to defeat the oligarchs, as a result he lost all of his fortune and became penniless, and he could hope the recovery of his lost family landholdings and castles only from a successful restoration of the strong royal power by Charles. On 10 November 1308, Simon was one of the signatories of the treaty of [[Kékes]], when papal legate [[Gentile Portino da Montefiore]] persuaded Matthew Csák to accept Charles's rule.{{sfn|Karácsonyi|1901|p=271}} After Matthew Csák turned against the monarch in the following year, Simon launched massive attacks against the [[Roman Catholic Diocese of Nitra|Diocese of Nyitra]] in order to expand their influence. Around October 1313, he besieged and captured [[Nitra Castle|Nyitra Castle]] on behalf of Csák, causing serious damage in the walls. He handed over the fort to his lord thereafter. Following that he was appointed castellan of Nyitra, was mentioned in that capacity on 24 June 1317.{{sfn|Engel|1996|p=378}} Subsequently, Simon plundered and looted the surrounding episcopal estates and villages.{{sfn|Kádár|2017|p=12}} </small></small>
 
  
 
[[File:Nitriansky hrad.jpg|thumb|left|Simon Kacsics besieged and captured [[Nitra Castle]] (today in [[Slovakia]]) around 1313]]
 
[[File:Nitriansky hrad.jpg|thumb|left|Simon Kacsics besieged and captured [[Nitra Castle]] (today in [[Slovakia]]) around 1313]]
  
−
Jednak w następnych miesiącach Simon odwrócił się do swojego feudalnego pana i przyłączył się do '''zwolenników''' Karola, tuż przed oblężeniem [[Komárom]] (dziś [[Komarno]], Słowacja), kiedy armia królewska zdobyła fort 3 listopada 1317 r.<ref name="Engel">Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok''. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 120–121, 125, 129.</ref> Simon rozpoznał, że król prędzej czy później zwycięży oligarchów, dzięki czemu był w stanie skutecznie ochronić swoje wpływy i posiadłości ziemskie, wspierając rosnącą potęgę swojego kuzyna [[Szécsényi I. Tamás|Tomasza Szécsényi'ego]]. Wkrótce zostali oni wspólnie wysłani do Królestwa Czech jako przedstawiciele Karola, wraz z tłumaczem [[Sáfár István|Stefanem Sáfárem]], w celu znalezienia panny młodej dla króla (którego żona [[Maria z Bytomia]] zmarła w grudniu 1317 r.). Tam wybrali [[Beatrix Lucemburská|Beatrycze Luksemburską]]<ref name="Engel" />. Pomimo przysięgi lojalności wobec Karola, [[Jan III]], biskup Nitry, który został wcześniej osłabiony i wydalony przez brutalne działania Mateusza Csáka, ekskomunikował pięć byłych rodzin oligarchy, w tym Simona, 3 marca 1318 r.<ref name="Engel" /> Biskup przypomniał sobie, że po zajęciu zamku w Nitrze i zniszczeniu kilku wiosek biskupich Simon głośno znieważał i zamierzał dźgnąć Jana mieczem w obecności Mateusza Csáka, ale potężny oligarcha uniemożliwił mu to. Następnie Simon bluźnił biskupowi<ref name="Kádár" />. Według innego dokumentu z tego okresu Mateusz Csák splądrował pobliskie wioski Simona i jako zemstę za jego zdradę<ref name="Engel" />.
+
Jednak w następnych miesiącach Simon odwrócił się do swojego feudalnego pana i przyłączył się do stronników Karola, tuż przed oblężeniem [[Komárom]] (dziś [[Komarno]], Słowacja), gdy armia królewska zdobyła fort 3 listopada 1317 r.<ref name="Engel">Engel, Pál (1988). ''Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323)'' [''Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)'']. Századok''. Magyar Történelmi Társulat. '''122''' (1–2): str. 120–121, 125, 129.</ref> Simon rozpoznał, że król prędzej czy później zwycięży oligarchów, dzięki czemu był w stanie skutecznie ochronić swoje wpływy i posiadłości ziemskie, wspierając rosnącą potęgę swojego kuzyna Tomasza I Szécsényiego. Wkrótce zostali wspólnie wysłani do Królestwa Czech jako przedstawiciele Karola, wraz z tłumaczem [[Sáfár István|Stefanem Sáfárem]], w celu znalezienia panny młodej dla króla (którego żona [[Maria z Bytomia]] zmarła w grudniu 1317 r.). Tam wybrali [[Beatrix Lucemburská|Beatrycze Luksemburską]]<ref name="Engel" />. Pomimo przysięgi lojalności wobec Karola, [[Jan III]], [[biskup Nitry]], który został wcześniej osłabiony i wydalony przez brutalne działania Mateusza Csáka, ekskomunikował pięć byłych rodzin oligarchy, w tym rodzinę Simona, 3 marca 1318 r.<ref name="Engel" /> Biskup przypomniał sobie, że po zajęciu zamku w Nitrze i zniszczeniu kilku wiosek biskupich Simon głośno znieważał i zamierzał dźgnąć Jana mieczem w obecności Mateusza Csáka, ale potężny oligarcha uniemożliwił mu to. Następnie Simon bluźnił biskupowi<ref name="Kádár" />. Według innego dokumentu z tego okresu Mateusz Csák splądrował pobliskie wioski Simona i jako zemstę za jego zdradę<ref name="Engel" />.
−
 
 
−
<small><small>However Simon turned on his feudal lord by the following months and joined Charles' partisans, just before the siege of [[Komárno|Komárom]] (today Komárno, Slovakia), when the royal army had captured the fort on 3 November 1317.{{sfn|Engel|1988|p=120}} Simon recognized good sense of pace that the king would sooner or later will overcome the oligarchs, thus he was able to preserve his influence and landholdings successfully, supporting his cousin Thomas Szécsényi's growing power. Soon, they were jointly sent to the [[Kingdom of Bohemia]] as representants of Charles, in addition to an interpreter [[Stephen Sáfár]], in order to find a bride for the king (whose wife [[Maria of Bytom]] had died in December 1317). There they chose [[Beatrice of Luxembourg]].{{sfn|Engel|1988|p=125}} Despite his oath of loyalty to Charles, [[John III, Bishop of Nyitra]], who had been earlier impaired and expelled by Matthew Csák's violent actions, excommunicated the oligarch's five former ''familiares'', including Simon, on 3 March 1318.{{sfn|Engel|1988|pp=120–121}} The prelate recalled that after the seizure of Nyitra Castle and destroying several episcopal villages, Simon loudly abused and intended to stab John with a sword in the presence of Matthew Csák, but the powerful oligarch prevented him by his admonition. Thereafter, Simon blasphemed the bishop.{{sfn|Kádár|2017|p=16}} According to another document from that period, Matthew Csák plundered Simon's nearby villages and lands, as a revenge for his betrayal.{{sfn|Engel|1988|pp=120–121}} </small></small>
 
−
 
 
−
== 1 ==
 
−
 
 
−
Po przyznaniu tomaszowi Szécsényi'emu domen na dużą skalę w Siedmiogrodzie kariera jego kuzyna stopniowo przeniosła się również do wschodniej prowincji królestwa. Wiosną 1319 r. Simon został [[ispán]]em komitatu Caracas i kasztelanem (z tytułem [[ispán]]a) królewskiego domu w [[Mezősomlyó]] (dziś w pobliżu Gătaia|Șemlacu Mare, Rumunia). Obie godności sprawował do 15 września 1325 r.<ref name="Engel1996" /> Po nominacji Simon wziął udział w królewskiej kampanii przeciwko zbuntowanemu oligarsze [[Ákos II. Mojs|Mojsowi II Ákosowi]] pod koniec roku. W  podzięce otrzymał darowizny gruntów w Siedmiogrodzie<ref name="Engel" />. Od 1320 r. jest także wymieniany jako szef saskich okręgów [[Mediasch]] i [[Bistritz]] (obecnie [[Mediaș]] i [[Bistrița]] w Rumunii)<ref name="Engel1996" />. Tomasz Szécsényi został [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]] w lipcu 1321 r. i powierzono mu zadanie stłumienia buntu synów zmarłego [[Kán III. László|Władysława III Kána]]. W tym samym czasie Simon stał się [[Przywódca Seklerów|przywódcę Szeklerów]], by wzmocnić starania swojego kuzyna o przywrócenie porządku w prowincji<ref name="Kordé1999">Kordé, Zoltán (1999). ''Károly Róbert székely ispánjai: adalékok az I. Károly alatti arisztokrácia történetéhez'' [''Przywódca Seklerów Karola Roberta: Dane do historii arystokracji za panowania Karola I'']. W: Makk, Ferenc; Piti, Ferenc (eds.). ''Acta Universitatis Szegediensis. Acta Historica'''. MTA-SZTE-MOL Magyar Medievisztikai Kutatócsoport. str. 25-27.</ref>. Od tego czasu pryzywódcy Seklerów byli niemal nieprzerwanie władcami sakoksonskiej [[Bistritz]], aż do 1453 r.<ref name="Kordé2016">Kordé, Zoltán (2016). ''Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban'' [''Seklerscy wojownicy w źródłach pisanych'']. W: Benkő, Elek; Oborni, Teréz (red.). ''Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig''. Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum.174-175.</ref> Około trzy miesiące później Szécsényi zajął [[Csicsó]] (dzisiejsza [[Ciceu-Corabia]] w Rumunii), być może z pomocą Simona, ostatnią fortecę potomków Kána.<ref name="Engel" /> 20 kwietnia 1322 r. Wojewoda Tomasz Szécsényi, hrabia Simon Kacsics i biskup [[Szécsi András|Andrzej Szécsi]] zwołali [[zgromadzenie ogólne]] do [[Keresztes]] (dziś w gmina [[Turda]] w Rumunii), demonstrując udaną konsolidację prowincji<ref name="Engel" />. W maju Simon odziedziczył również majątek po swoim szwagrze [[Kökényesradnót Rénold|Rénoldzie Kökényesradnót]], który już wtedy nie żył. W tym samym czasie jego brat Piotr otrzymał ziemię [[Ölyves]]<ref name="Kordé1999" />.
 
−
 
 
−
<small><small>After Thomas Szécsényi was granted large-scale domains in [[Transylvania]], his cousin's career gradually also drifted to the eastern province of the kingdom. In the spring of 1319, Simon was made ''[[ispán]]'' of [[Krassó County]] and castellan (with the title ''ispán'') of the Mezősomlyó royal household (today near [[Gătaia|Șemlacu Mare]], [[Romania]]). He held both dignities until 15 September 1325.{{sfn|Engel|1996|pp=142, 342}} After his appointment, Simon took part in the royal campaign against the rebellious lord [[Mojs II Ákos|Mojs Ákos]] at the end of the year. Thus he received land donations in Transylvania.{{sfn|Engel|1988|p=129}} Since 1320, he was also mentioned as head of the [[Transylvanian Saxons|Saxon]] districts of Mediasch and Bistritz (now [[Mediaș]] and [[Bistrița]] in Romania).{{sfn|Engel|1996|pp=111, 155}} Thomas Szécsényi was appointed [[Voivode of Transylvania]] in July 1321, and was entrusted with the task of suppression of the revolt of the late [[Ladislaus III Kán|Ladislaus Kán]]'s sons. In the same time, Simon elevated to the position of Count of the Székelys, to strengthen his cousin's efforts to restore order in the province.{{sfn|Kordé|1999|p=25}} Since then, the counts of Székelys were almost continuously also the rulers of the Saxons of Bistritz, lasted until 1453.{{sfn|Kordé|2016|p=174}} About three months later, Szécsényi (possibly with the assistance of Simon) seized [[Ciceu-Mihăiești|Csicsó]] (present-day Ciceu-Corabia in Romania), the last fortress of the [[Kán|Kán kindred]].{{sfn|Engel|1988|p=129}} On 20 April 1322, Voivode Thomas Szécsényi, Count Simon Kacsics and Bishop [[Andrew Szécsi]] jointly convened a [[Transylvanian Diet|general assembly]] to Keresztes (today a borough in [[Turda]], Romania), demonstrating the province's successful consolidation.{{sfn|Engel|1988|p=129}} In May, Simon also inherited the estates of his brother-in-law Reynold Kökényesradnót, who was dead by then. His brother Peter was granted the land of Ölyves in the same time.{{sfn|Kordé|1999|p=26}} </small></small>
 
  
−
Simon pojawił się po raz ostatni jako [[przywódca Seklerów]] 4 czerwca 1327 r., gdy był członkiem sądu w sądzie [[sędzi|sędziego królewskiego]] [[Köcski Sándor|Aleksandra Köcski'ego]], który wydał wyrok w sprawie sporu o własności w [[Alvinc]] (dziś w [[Vințu de Jos]], Rumunia) między Kapitule Esztergom i Seklerami<ref name="Kordé1999" />. Wkrótce jednak kariera Szymona przerodziła się w upadek: '''dekretem''' królewskim z 9 października 1338 r. został zwolniony (w 1327 lub 1328 r.) z godności, ponieważ popełnił „poważne zbrodnie”, a jego skonfiskowana mu ziemia Rona została przyznana '''Szecsenyi'''<ref name="Kordé2016">Kordé, Zoltán (2016). ''Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban'' [''Seklerscy wojownicy w źródłach pisanych'']. W: Benkő, Elek; Oborni, Teréz (red.). ''Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig''. Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum.174-175.</ref>. Po 4 czerwca 1327 r. Simon Kacsics zniknął ze źródeł, jego los nie jest znany. Jego następcą został [[Hermán Lack|Lack Hermán jako [[przywódca Seklerów]] od 21 września 1328 r.<ref name="Kordé1999" /><ref name="Engel1996" />
+
Po przyznaniu Tomaszowi Szécsényiemu wielkich domen w Siedmiogrodzie kariera jego kuzyna stopniowo przeniosła się również do wschodniej prowincji królestwa. Wiosną 1319 r. Simon został [[ispán]]em komitatu [[Krassó-Szörény]] i kasztelanem (z tytułem [[ispán]]a) królewskiego domu w [[Mezősomlyó]] (dziś w pobliżu Gătaia|Șemlacu Mare, Rumunia). Obie godności sprawował do 15 września 1325 r.<ref name="Engel1996" /> Po nominacji Simon wziął udział w królewskiej kampanii przeciwko zbuntowanemu oligarsze [[Ákos II. Mojs|Mojsowi II Ákosowi]] pod koniec roku. W  podzięce otrzymał darowizny gruntów w Siedmiogrodzie<ref name="Engel" />. Od 1320 r. jest także wymieniany jako szef saskich okręgów [[Mediasch]] i [[Bistritz]] (obecnie [[Mediaș]] i [[Bistrița]] w Rumunii)<ref name="Engel1996" />. Tomasz Szécsényi został [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]] w lipcu 1321 r. i powierzono mu zadanie stłumienia buntu synów zmarłego [[Kán III. László|Władysława III Kána]]. W tym samym czasie Simon stał się [[Przywódca Seklerów|przywódcą Seklerów]], by wzmocnić starania swojego kuzyna o przywrócenie porządku w prowincji<ref name="Kordé1999">Kordé, Zoltán (1999). ''Károly Róbert székely ispánjai: adalékok az I. Károly alatti arisztokrácia történetéhez'' [''Przywódca Seklerów Karola Roberta: Dane do historii arystokracji za panowania Karola I'']. W: Makk, Ferenc; Piti, Ferenc (eds.). ''Acta Universitatis Szegediensis. Acta Historica'''. MTA-SZTE-MOL Magyar Medievisztikai Kutatócsoport. str. 25-27.</ref>. Od tego czasu przywódcy Seklerów byli niemal nieprzerwanie władcami sakoksonskiej [[Bistritz]], aż do 1453 r.<ref name="Kordé2016">Kordé, Zoltán (2016). ''Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban'' [''Seklerscy wojownicy w źródłach pisanych'']. W: Benkő, Elek; Oborni, Teréz (red.). ''Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig''. Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum.174-175.</ref> Około trzy miesiące później Szécsényi zajął [[Csicsó]] (dzisiejsza [[Ciceu-Corabia]] w Rumunii), być może z pomocą Simona, ostatnią fortecę potomków Kána.<ref name="Engel" /> 20 kwietnia 1322 r. wojewoda Tomasz Szécsényi, hrabia Simon Kacsics i biskup [[Szécsi András|Andrzej Szécsi]] zwołali [[zgromadzenie ogólne]] do [[Keresztes]] (dziś w gmina [[Turda]] w Rumunii), demonstrując udaną konsolidację prowincji<ref name="Engel" />. W maju Simon odziedziczył również majątek po swoim szwagrze Reynoldzie Kökényesradnócie, który już wtedy nie żył. W tym samym czasie jego brat Piotr otrzymał ziemię [[Ölyves]]<ref name="Kordé1999" />.
  
−
<small><small>Simon last appeared as Count of the Székelys on 4 June 1327, when he was a member of an ''ad litem'' court led by [[Judge royal]] [[Alexander Köcski]], which made a judgment on a case of ownership of [[Vințu de Jos|Alvinc]] (today Vințu de Jos, Romania) in favour of the [[Roman Catholic Archdiocese of Esztergom-Budapest|Esztergom Chapter]] against the Székelys of [[Aranyos Seat]].{{sfn|Kordé|1999|p=27}} However, soon, Simon's career turned into downfall: as a royal diploma from 9 October 1338 narrates, he was dismissed (in 1327 or 1328) from his dignity, because he had committed "serious crimes" and his confiscated land of Róna was granted by Szécsényi.{{sfn|Kordé|2016|p=175}} After 4 June 1327, Simon Kacsics disappeared from sources, his fate is unknown. He was succeeded by [[Lack Hermán]] as Count of the Székelys by 21 September 1328.{{sfn|Kordé|1999|p=27}}{{sfn|Engel|1996|p=192}} </small></small>
+
Simon pojawił się po raz ostatni jako przywódca Seklerów 4 czerwca 1327 r., gdy był członkiem sądu w sądzie [[sędzi|sędziego królewskiego]] [[Köcski Sándor|Aleksandra Köcskiego]], który wydał wyrok w sprawie sporu o własności w [[Alvinc]] (dziś w [[Vințu de Jos]], Rumunia) między kapitułą Ostrzyhom i Seklerami<ref name="Kordé1999" />. Wkrótce jednak kariera Szymona załamał się: dekretem  królewskim z 9 października 1338 r. został zwolniony (w 1327 lub 1328 r.) z godności, ponieważ popełnił „poważne zbrodnie”, a jego skonfiskowana mu ziemia Rona została przyznana Szecsenyiemu<ref name="Kordé2016">Kordé, Zoltán (2016). ''Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban'' [''Seklerscy wojownicy w źródłach pisanych'']. W: Benkő, Elek; Oborni, Teréz (red.). ''Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig''. Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum.174-175.</ref>. Po 4 czerwca 1327 r. Simon Kacsics zniknął ze źródeł, jego los nie jest znany. Jego następcą został [[Hermán Lack|Lack Hermán]] jako przywódca Seklerów od 21 września 1328 r.<ref name="Kordé1999" /><ref name="Engel1996" />
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==

Aktualna wersja na dzień 18:15, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Przywódca Seklerów
(1321-1322) 		Następca:
Losonci Tamás Szécsényi I. Tamás

Kacsics IV. Simon (chor. Šimun IV. Kačić (* nieznana, † po 1327), węgierski szlachcic, przywódca Seklerów od 1321 do 1327 roku, za panowania króla Węgier Karola I.

Sprawy rodzinne

Urodził się w Falkos (lub Libercse), jako syn Michała (fl. 1271-1301) i nieznanej z imienia szlachcianki z rodu Zólyom, przodków potężnej rodziny Balassa. Szymon miał trójkę rodzeństwa: jego dwaj bracia to Tomasz Gruby („Tompos”; fl. 1291–1309) i Piotr Czech (fl. 1291–1332), przodkowie odpowiednio Tompos de Libercse i Geréb de Vingárt. Ich nieznana z imienia siostra poślubiła Reynolda Kökényesradnóta. Z nieznaną z imienia żoną Simon miał dwóch synów i córkę: najstarszy Szymon został prepozytem Dömös (zgodnie ze statutem papieża Jana XXII, zasiadł na urzędzie przed listopadem 1325 r.) i nadwornym kapelanem Klemencji na Węgrzech. Drugi syn Radó był przodkiem szlacheckiej rodziny Radó de Libercse, która wymarła ok. 1422. Jedyna nieznana z imienia córka poślubiła Stefana III Losonciego.[1]

Simon po raz pierwszy pojawił się we współczesnych źródłach od 1291 r., wraz z braćmi, z okazji procesu ojca przeciwko swojemu bratu Wolfowi w sprawach dotyczących gruntów związanych z własnością' Szécsény. Ponadto bracia złożyli również pozew przeciwko rodzinie ich matki, aby zdobyć należne po niej dziedzictwo, tak zwaną „kwartę córki” (łac. quartalitium). W rezultacie w 1297 r. nabyli wioski Halászi i Galábocs (dziś w Glabušovce na Słowacji)[2].

Życie i kariera

Simon jak prawie cały ród, służył jako familiaris Mateusza III Csáka, potężnego oligarchy, który faktycznie rządził niezależnie w północno-zachodnich okręgach królestwa, w tym w komitatach: Nógrád i Hont, gdzie położone były najstarsze posiadłości klanu Kacsics. Tylko kuzyn Simona, Tomasz I Szécsényi, poparł wysiłki króla Karola I, aby pokonać oligarchów, w wyniku czego stracił całą fortunę i został bez grosza – mógł liczyć na odzyskanie utraconych rodzinnych posiadłości i zamków tylko po udanym przywróceniu silnej władzy królewskiej Karola. 10 listopada 1308 Simon był jednym z sygnatariuszy umowy Kékes, gdzie legat papieski Gentile Portino da Montefiore przekonał Mateusza III Csáka do uznania Karola za króla[2]. Po tym, jak Mateusz Csák zwrócił się przeciwko monarsze w następnym roku, Simon przeprowadził masowe ataki na diecezję w Nitrzę w celu zwiększenia wpływów Mateusza. Około października 1313 r. Simon oblegał i zajął zamek w Nitrze w imieniu Csáka, powodując poważne uszkodzenia murów. Następnie przekazał fort swojemu panu. Został mianowany kasztelanem Nitry, w tym charakterze został wspomniany 24 czerwca 1317 r.[3] Następnie Simon dokonał grabieży okolicznych majątków i wsi biskupich[4].

Plik:Nitriansky hrad.jpg
Simon Kacsics besieged and captured Nitra Castle (today in Slovakia) around 1313

Jednak w następnych miesiącach Simon odwrócił się do swojego feudalnego pana i przyłączył się do stronników Karola, tuż przed oblężeniem Komárom (dziś Komarno, Słowacja), gdy armia królewska zdobyła fort 3 listopada 1317 r.[5] Simon rozpoznał, że król prędzej czy później zwycięży oligarchów, dzięki czemu był w stanie skutecznie ochronić swoje wpływy i posiadłości ziemskie, wspierając rosnącą potęgę swojego kuzyna Tomasza I Szécsényiego. Wkrótce zostali wspólnie wysłani do Królestwa Czech jako przedstawiciele Karola, wraz z tłumaczem Stefanem Sáfárem, w celu znalezienia panny młodej dla króla (którego żona Maria z Bytomia zmarła w grudniu 1317 r.). Tam wybrali Beatrycze Luksemburską[5]. Pomimo przysięgi lojalności wobec Karola, Jan III, biskup Nitry, który został wcześniej osłabiony i wydalony przez brutalne działania Mateusza Csáka, ekskomunikował pięć byłych rodzin oligarchy, w tym rodzinę Simona, 3 marca 1318 r.[5] Biskup przypomniał sobie, że po zajęciu zamku w Nitrze i zniszczeniu kilku wiosek biskupich Simon głośno znieważał i zamierzał dźgnąć Jana mieczem w obecności Mateusza Csáka, ale potężny oligarcha uniemożliwił mu to. Następnie Simon bluźnił biskupowi[4]. Według innego dokumentu z tego okresu Mateusz Csák splądrował pobliskie wioski Simona i jako zemstę za jego zdradę[5].

Po przyznaniu Tomaszowi Szécsényiemu wielkich domen w Siedmiogrodzie kariera jego kuzyna stopniowo przeniosła się również do wschodniej prowincji królestwa. Wiosną 1319 r. Simon został ispánem komitatu Krassó-Szörény i kasztelanem (z tytułem ispána) królewskiego domu w Mezősomlyó (dziś w pobliżu Gătaia|Șemlacu Mare, Rumunia). Obie godności sprawował do 15 września 1325 r.[3] Po nominacji Simon wziął udział w królewskiej kampanii przeciwko zbuntowanemu oligarsze Mojsowi II Ákosowi pod koniec roku. W podzięce otrzymał darowizny gruntów w Siedmiogrodzie[5]. Od 1320 r. jest także wymieniany jako szef saskich okręgów Mediasch i Bistritz (obecnie Mediaș i Bistrița w Rumunii)[3]. Tomasz Szécsényi został wojewodą Siedmiogrodu w lipcu 1321 r. i powierzono mu zadanie stłumienia buntu synów zmarłego Władysława III Kána. W tym samym czasie Simon stał się przywódcą Seklerów, by wzmocnić starania swojego kuzyna o przywrócenie porządku w prowincji[6]. Od tego czasu przywódcy Seklerów byli niemal nieprzerwanie władcami sakoksonskiej Bistritz, aż do 1453 r.[7] Około trzy miesiące później Szécsényi zajął Csicsó (dzisiejsza Ciceu-Corabia w Rumunii), być może z pomocą Simona, ostatnią fortecę potomków Kána.[5] 20 kwietnia 1322 r. wojewoda Tomasz Szécsényi, hrabia Simon Kacsics i biskup Andrzej Szécsi zwołali zgromadzenie ogólne do Keresztes (dziś w gmina Turda w Rumunii), demonstrując udaną konsolidację prowincji[5]. W maju Simon odziedziczył również majątek po swoim szwagrze Reynoldzie Kökényesradnócie, który już wtedy nie żył. W tym samym czasie jego brat Piotr otrzymał ziemię Ölyves[6].

Simon pojawił się po raz ostatni jako przywódca Seklerów 4 czerwca 1327 r., gdy był członkiem sądu w sądzie sędziego królewskiego Aleksandra Köcskiego, który wydał wyrok w sprawie sporu o własności w Alvinc (dziś w Vințu de Jos, Rumunia) między kapitułą Ostrzyhom i Seklerami[6]. Wkrótce jednak kariera Szymona załamał się: dekretem królewskim z 9 października 1338 r. został zwolniony (w 1327 lub 1328 r.) z godności, ponieważ popełnił „poważne zbrodnie”, a jego skonfiskowana mu ziemia Rona została przyznana Szecsenyiemu[7]. Po 4 czerwca 1327 r. Simon Kacsics zniknął ze źródeł, jego los nie jest znany. Jego następcą został Lack Hermán jako przywódca Seklerów od 21 września 1328 r.[6][3]

Przypisy

  1. ↑ Engel: Genealógia (Genus Kacsics 3., Libercse - gałąź)
  2. ↑ 2,0 2,1 Karácsonyi, János (1901). A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet [Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2]. Hungarian Academy of Sciences. str. 270–271.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 111, 155, 142, 192, 342, 378.
  4. ↑ 4,0 4,1 Kádár, Tamás (2017). (III.) János nyitrai püspök (1302–1328) életútja [Zawód Jana Biskupa Nyitry (III) (1302–1328)]. Magyar Egyháztörténeti Vázlatok. 29 (1–2): str. 111, 155, 142, 192, 342, 378.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 120–121, 125, 129.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 Kordé, Zoltán (1999). Károly Róbert székely ispánjai: adalékok az I. Károly alatti arisztokrácia történetéhez [Przywódca Seklerów Karola Roberta: Dane do historii arystokracji za panowania Karola I]. W: Makk, Ferenc; Piti, Ferenc (eds.). Acta Universitatis Szegediensis. Acta Historica'. MTA-SZTE-MOL Magyar Medievisztikai Kutatócsoport. str. 25-27.
  7. ↑ 7,0 7,1 Kordé, Zoltán (2016). Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban [Seklerscy wojownicy w źródłach pisanych]. W: Benkő, Elek; Oborni, Teréz (red.). Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig. Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum.174-175.

Źródła

  • Engel, Pál (1988). Az ország újraegyesítése. I. Károly küzdelmei az oligarchák ellen (1310–1323) [Zjednoczenie Królestwa. Walki Karola I przeciwko oligarchom (1310–1323)]. Századok. Magyar Történelmi Társulat. 122 (1–2): str. 89–146.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Kádár, Tamás (2017). (III.) János nyitrai püspök (1302–1328) életútja [Zawód Jana Biskupa Nyitry (III) (1302–1328)]. Magyar Egyháztörténeti Vázlatok. 29 (1–2): str. 5–21. ISSN 0865-5227.
  • Karácsonyi, János (1901). A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. II. kötet [Węgierskie rody do połowy XIV wieku, Vol. 2]. Hungarian Academy of Sciences.
  • Kordé, Zoltán (1999). Károly Róbert székely ispánjai: adalékok az I. Károly alatti arisztokrácia történetéhez [Przywódca Seklerów Karola Roberta: Dane do historii arystokracji za panowania Karola I]. W: Makk, Ferenc; Piti, Ferenc (eds.). Acta Universitatis Szegediensis. Acta Historica'. MTA-SZTE-MOL Magyar Medievisztikai Kutatócsoport. str. 21–31.
  • Kordé, Zoltán (2016). Közigazgatás [Administration]; Katonáskodó székelyek az írott forrásokban [Seklerscy wojownicy w źródłach pisanych]. W: Benkő, Elek; Oborni, Teréz (red.). Székelyföld története, I. kötet: A kezdetektől 1562-ig. Magyar Tudományos Akadémia Bölcsészettudományi Kutatóközpont, Erdélyi Múzeum-Egyesület, Haáz Rezső Múzeum. str. 168–180, 305–320. ISBN 978-606-739-040-7.

Kacsics II. Simon (węg.)
Šimun IV. Kačić (chor.)

— Przywódca Seklerów —
Przywódca Seklerów
Okres od 1321
do 1322
Poprzednik Losonci Tamás
Następca Szécsényi I. Tamás
Dane biograficzne
Klan Kačići
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1327
Ojciec Mihály
Matka Balassa Nn
Rodzeństwo Tamás Tompos
Péter Cseh
siostra
Żona nieznana
Dzieci Simon
Radó
córka
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kacsics_IV._Simon&oldid=51971”