Kán I. Gyula: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 4 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:1b]]
+
[[Kategoria:0]]
−
[[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]]
+
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Julius_I_K%C3%A1n
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Julius_I_K%C3%A1n
Linia 87: Linia 87:
 
|}
 
|}
  
−
'''Kán I. Gyula''' (* nieznana, † 1237), węgierski szlachcic, dostojnik i wielki właściciel ziemski za panowania królów Węgier [[Imre|Emeryka]], [[III. László|Władysława III]] i [[II. András|Andrzeja II]]. Przodek klanu [[Kán]], który pochodził z komitatu [[Baranya]]. <ref>Markó 2006, str. 235.</ref>
+
'''Kán I. Gyula''' (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† 1237), węgierski szlachcic, dostojnik i wielki właściciel ziemski za panowania królów Węgier: [[Imre|Emeryka]], [[III. László|Władysława III]] i [[II. András|Andrzeja II]]. Przodek klanu [[Kán]], który pochodził z komitatu [[Baranya]].<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 235.</ref>
  
 
==Kariera==
 
==Kariera==
  
−
Gyula ożenił się z Heleną z nieznanego rodu († przed 1250). Mieli dwóch synów: [[Kán I. László|Władysława I]], [[palatyn]]a (1242-1244/5) i [[Kán II. Gyula|Juliusza II]], [[Stolnik|stolnika królewskiego]]  (1222-1228).Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 235.</ref>
+
Gyula ożenił się z Heleną z nieznanego rodu († przed 1250). Mieli dwóch synów: [[Kán I. László|Władysława I]], [[palatyn]]a (1242-1244/5) i [[Kán II. Gyula|Juliusza II]], [[Stolnik|stolnika królewskiego]]  (1222-1228).<ref>Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 235.</ref>
  
−
Jego nazwisko zostało po raz pierwszy wymienione w aktach jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] w 1201 r.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str.  18, 28, 37, 43-44, 141, 151, 196-197, 210, 306.</ref><ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 381.</ref> Oprócz wojewodowania pełni także funkcję [[ispán]]a komitatu [[Fejér]].<ref name="Zsoldos" /> Pełnił funkcję [[sędzia|sędziego królewskiego]] między 1202 a 1204, poza tym był [[ispán]]em komitatów: [[Csanád]] (1202-1203) i [[Nyitra]] (1204).<ref name="Markó" /><ref name="Zsoldos" />
+
Jego nazwisko zostało po raz pierwszy wymienione w aktach jako o [[Wojewoda|wojewodzie Siedmiogrodu]] w 1201 r.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str.  18, 28, 37, 43-44, 141, 151, 196-197, 210, 306.</ref><ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 381.</ref> Oprócz sprawowania tej funkcji był [[ispán]]em komitatu [[Fejér]].<ref name="Zsoldos" /> Był także [[sędzia|sędzią królewskim]] między 1202 a 1204. Wreszcie był [[ispán]]em komitatów: [[Csanád]] (1202-1203) i [[Nyitra]] (1204).<ref name="Markó" /><ref name="Zsoldos" />
  
−
Po śmierci króla [[III. László| Władysława III]] stał się '''gorliwym''' zwolennikiem [[II. András|Andrzeja II]]. Służył jako [[ispán]] komitatu [[Sopron]] w 1205 roku.<ref name="Zsoldos" /> Następnie został powołany do [[ispán]]a komitatu [[Bodrog]] w 1206 r., które to stanowisko utrzymywał do 1212 r.<ref name="Markó" /><ref name="Zsoldos" /> W latach 1212–1213 ponownie został [[sędzia|sędzią królewskim]], poza tym otrzymał '''manor''' komitatu [[Bács]] jako [[ispán]].<ref name="Zsoldos" /> W 1213 r. Został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i [[ispán]]em komitatu [[Vas]]<ref name="Zsoldos" />. Rok później został [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]] na drugą kadencję, poza tym działał jako [[ispán]] w komitacie [[Szolnok]].<ref name="Zsoldos" /><ref name="Engel" />
+
Po śmierci króla [[III. László| Władysława III]] stał się gorliwym stronnikiem [[II. András|Andrzeja II]]. Służył jako [[ispán]] komitatu [[Sopron]] w 1205 roku.<ref name="Zsoldos" /> Następnie został powołany na [[ispán]]a komitatu [[Bodrog]] w 1206 r., które to stanowisko utrzymywał do 1212 r.<ref name="Markó" /><ref name="Zsoldos" /> W latach 1212–1213 ponownie został [[sędzia|sędzią królewskim]], poza tym został [[ispán]]em komitatu [[Bács]].<ref name="Zsoldos" /> W 1213 r. został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i [[ispán]]em komitatu [[Vas]]<ref name="Zsoldos" />. Rok później został [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]] na drugą kadencję, poza tym działał jako [[ispán]] w komitacie [[Szolnok]].<ref name="Zsoldos" /><ref name="Engel" />
  
−
Gyula został mianowany [[palatyn]]em, drugim co do ważności świeckim urzędem po królu w 1215 r. i pełnił tę funkcję do 1217 r. Zgodnie z nieautoryzowanym statutem działał również jako palatyn w 1218 r. Służył również jako [[ispán]] komitatu [[Sopron]] w 1215.<ref name="Zsoldos" /> Podczas [[piątej krucjaty]] [[II. András|Andrzeja II]] (1217-1218) Gyula nie był w stanie zapobiec pojawieniu się anarchicznych zachowań w rezultacie stracił na krótko wpływy polityczne.<ref name="Markó" />
+
Gyula został mianowany [[palatyn]]em, drugim co do ważności świeckim urzędnikiem po królu w 1215 r. i pełnił tę funkcję do 1217 r. Zgodnie z nieautoryzowanym dokumentem jako palatyn działał również w 1218 r. W 1215 roku służył jako [[ispán]] komitatu [[Sopron]].<ref name="Zsoldos" /> Podczas [[V krucjata|piątej krucjaty]] [[II. András|Andrzeja II]] (1217-1218) Gyula nie był w stanie zapobiec pojawieniu się anarchicznych zachowań, w rezultacie stracił na krótko wpływy polityczne.<ref name="Markó" />
  
−
Odzyskał je, ponieważ w 1219 r. został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i [[ispán]]em komitatu [[Somogy]]<ref name="Zsoldos" />. Był także [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]] i [[Bodrog]] od 1220 do 1221.<ref name="Zsoldos" /> W 1221 r. został członkiem dworu królowej, jako skarbnik i sędzia królowej [[Yolanda|Yolandy de Courtenay]].<ref name="Markó" /> Rok później został [[palatyn]]em po raz drugi (1222–1226) i [[ispán]]em komitatu [[Bodrog]] (1222–1224). Został także [[ispán]]em komitatu [[Sopron]] między 1224 a 1226.<ref name="Zsoldos" /> To ostatnie stanowisko Gyula zajmował także od 1228 do 1230.<ref name="Zsoldos" /> Po raz trzeci pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana Slawonii]] między 1229 a 1235 r.. W międzyczasie ponownie pełnił funkcję sędziego królewskiego królowej, w 1232 roku.<ref name="Zsoldos" />
+
Odzyskał je, ponieważ w 1219 r. został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i [[ispán]]em komitatu [[Somogy]]<ref name="Zsoldos" />. Był także [[ispán]]em komitatów: [[Szolnok]] i [[Bodrog]] od 1220 do 1221.<ref name="Zsoldos" /> W 1221 r. został członkiem dworu królowej, jako skarbnik i sędzia królowej [[Yolanda|Yolandy de Courtenay]].<ref name="Markó" /> Rok później został palatynem po raz drugi (1222–1226) i [[ispán]]em komitatu [[Bodrog]] (1222–1224). Został także [[ispán]]em komitatu [[Sopron]] między 1224 a 1226.<ref name="Zsoldos" /> To ostatnie stanowisko Gyula zajmował także od 1228 do 1230.<ref name="Zsoldos" /> Po raz trzeci pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana Slawonii]] między 1229 a 1235 r.. W międzyczasie ponownie pełnił funkcję sędziego królewskiego królowej, w 1232 roku.<ref name="Zsoldos" />
  
−
Po śmierci [[II. András|Andrzeja II]] (1235) został '''zhańbiony''' i uwięziony przez nowego króla [[IV. Béla|Belę IV]]. Zmarł w niewoli w 1237 r. Gyula założył klasztor Templariuszy w [[Martin]]ie, Chorwacja.<ref name="Markó" />
+
Po śmierci [[II. András|Andrzeja II]] (1235) został ''pohańbiony'' i uwięziony przez nowego króla [[IV. Béla|Belę IV]]. Zmarł w niewoli w 1237 r. Gyula założył klasztor templariuszy w [[Martin]]ie w Chorwacji.<ref name="Markó" />
  
 
==Identyfikacja==
 
==Identyfikacja==
  
−
Powyższa kariera jest konsekwentna i bezproblemowa, więc może odnosić się do jednej osoby, niemniej jednak nie jest wolna od wątpliwości: może się zdarzyć, że Gyula za panowania Emeryka był inną osobą niż Gyula, baron Andrzeja II, ze względu na warunki polityczno-historyczne (książę Andrzej zbuntował się przeciwko rządom swojego starszego brata). Teorię tę można jednak wyeliminować, ponieważ Gyula był, podobnie jak wielu innych, '''tajnym''' zwolennikiem księcia Andrzeja<ref name="Zsoldos" />.
+
Powyższa kariera jest konsekwentna i bezproblemowa, więc może odnosić się do jednej osoby, niemniej jednak nie jest wolna od wątpliwości: może się zdarzyć, że Gyula za panowania Emeryka był inną osobą niż Gyula, baron Andrzeja II, ze względu na warunki polityczno-historyczne (książę Andrzej zbuntował się przeciwko rządom swojego starszego brata). Teorię tę można jednak wyeliminować, ponieważ Gyula był, podobnie jak wielu innych, nieujawnionym zwolennikiem księcia Andrzeja<ref name="Zsoldos" />.
  
−
Nie jest też pocieszające, że kariera Gyuli rozpoczęła się od zbyt wysokich stanowisk, bez wstępnej części niższych urzędów. Historyk [[Wertner Mór]] utożsamiał wszystkich występujących Juliuszy w pierwszych dziesięcioleciach XIII wieku z osobą klanu [[Kán]], chyba że miał powód, by postępować inaczej. W przeciwieństwie do tego, [[Karácsonyi János]] dokonał przeglądu kariery Juliusza I Kána od roku 1219, gdy już był łatwo odróżnialny od [[Rátót I. Gyula|Juliusa I Rátóta]], [[sędzia|sędziego królewskiego]] (1219-1221; 1235-1239) i [[Wojewoda|wojewody Siedmiogrodu]] (1229-1231)<ref name="Zsoldos" />.
+
Nie jest też pocieszające, że kariera Gyuli rozpoczęła się od zbyt wysokich stanowisk, bez wstępnej części niższych urzędów. Historyk [[Wertner Mór|Mór Wertner]] utożsamiał wszystkich występujących Juliuszy w pierwszych dziesięcioleciach XIII wieku z osobą klanu [[Kán]], chyba że miał powód, by postępować inaczej. W przeciwieństwie do tego, [[Karácsonyi János|János Karácsonyi]] dokonał przeglądu kariery Juliusza I Kána od roku 1219, gdy już był łatwo odróżnialny od [[Rátót I. Gyula|Juliusa I Rátóta]], [[sędzia|sędziego królewskiego]] (1219-1221; 1235-1239) i [[Wojewoda|wojewody Siedmiogrodu]] (1229-1231)<ref name="Zsoldos" />.
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==

Aktualna wersja na dzień 19:11, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Ban jednolitej Chorwacji
(1213) 		Następca:
Hont-Pázmány Márton Atyusz III. Atyusz
Poprzednik: Ban jednolitej Chorwacji
(1219) 		Następca:
Bár-Kalán Bánk Atyusz Salamon
Poprzednik: Ban Dalmacji i Chorwacji
(1229-1234) 		Następca:
Valeginus
i Atyusz Salamon		 Gutkeled Apaj
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1201) 		Następca:
Geregye I. Eth I. Miklós
Poprzednik: Sędzia królewski
(1202-1204) 		Następca:
Achilleus Smaragd
Poprzednik: Sędzia królewski
(1212–1213) 		Następca:
Tétény Marcell Hont-Pázmány Márton
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1214) 		Następca:
II. Miklós Kacsics Simon
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1215-1217) 		Następca:
Szák I. Miklós Szák I. Miklós
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1222-1226) 		Następca:
Csanád Tódor Szák I. Miklós
Poprzednik: Ban całej Slawonii
(1229-1235) 		Następca:
Monoszló I. Tamás Vacat

Kán I. Gyula (* nieznana, † 1237), węgierski szlachcic, dostojnik i wielki właściciel ziemski za panowania królów Węgier: Emeryka, Władysława III i Andrzeja II. Przodek klanu Kán, który pochodził z komitatu Baranya.[1]

Kariera

Gyula ożenił się z Heleną z nieznanego rodu († przed 1250). Mieli dwóch synów: Władysława I, palatyna (1242-1244/5) i Juliusza II, stolnika królewskiego (1222-1228).[2]

Jego nazwisko zostało po raz pierwszy wymienione w aktach jako o wojewodzie Siedmiogrodu w 1201 r.[3][4] Oprócz sprawowania tej funkcji był ispánem komitatu Fejér.[3] Był także sędzią królewskim między 1202 a 1204. Wreszcie był ispánem komitatów: Csanád (1202-1203) i Nyitra (1204).[1][3]

Po śmierci króla Władysława III stał się gorliwym stronnikiem Andrzeja II. Służył jako ispán komitatu Sopron w 1205 roku.[3] Następnie został powołany na ispána komitatu Bodrog w 1206 r., które to stanowisko utrzymywał do 1212 r.[1][3] W latach 1212–1213 ponownie został sędzią królewskim, poza tym został ispánem komitatu Bács.[3] W 1213 r. został banem Slawonii i ispánem komitatu Vas[3]. Rok później został wojewodą Siedmiogrodu na drugą kadencję, poza tym działał jako ispán w komitacie Szolnok.[3][4]

Gyula został mianowany palatynem, drugim co do ważności świeckim urzędnikiem po królu w 1215 r. i pełnił tę funkcję do 1217 r. Zgodnie z nieautoryzowanym dokumentem jako palatyn działał również w 1218 r. W 1215 roku służył jako ispán komitatu Sopron.[3] Podczas piątej krucjaty Andrzeja II (1217-1218) Gyula nie był w stanie zapobiec pojawieniu się anarchicznych zachowań, w rezultacie stracił na krótko wpływy polityczne.[1]

Odzyskał je, ponieważ w 1219 r. został banem Slawonii i ispánem komitatu Somogy[3]. Był także ispánem komitatów: Szolnok i Bodrog od 1220 do 1221.[3] W 1221 r. został członkiem dworu królowej, jako skarbnik i sędzia królowej Yolandy de Courtenay.[1] Rok później został palatynem po raz drugi (1222–1226) i ispánem komitatu Bodrog (1222–1224). Został także ispánem komitatu Sopron między 1224 a 1226.[3] To ostatnie stanowisko Gyula zajmował także od 1228 do 1230.[3] Po raz trzeci pełnił funkcję bana Slawonii między 1229 a 1235 r.. W międzyczasie ponownie pełnił funkcję sędziego królewskiego królowej, w 1232 roku.[3]

Po śmierci Andrzeja II (1235) został pohańbiony i uwięziony przez nowego króla Belę IV. Zmarł w niewoli w 1237 r. Gyula założył klasztor templariuszy w Martinie w Chorwacji.[1]

Identyfikacja

Powyższa kariera jest konsekwentna i bezproblemowa, więc może odnosić się do jednej osoby, niemniej jednak nie jest wolna od wątpliwości: może się zdarzyć, że Gyula za panowania Emeryka był inną osobą niż Gyula, baron Andrzeja II, ze względu na warunki polityczno-historyczne (książę Andrzej zbuntował się przeciwko rządom swojego starszego brata). Teorię tę można jednak wyeliminować, ponieważ Gyula był, podobnie jak wielu innych, nieujawnionym zwolennikiem księcia Andrzeja[3].

Nie jest też pocieszające, że kariera Gyuli rozpoczęła się od zbyt wysokich stanowisk, bez wstępnej części niższych urzędów. Historyk Mór Wertner utożsamiał wszystkich występujących Juliuszy w pierwszych dziesięcioleciach XIII wieku z osobą klanu Kán, chyba że miał powód, by postępować inaczej. W przeciwieństwie do tego, János Karácsonyi dokonał przeglądu kariery Juliusza I Kána od roku 1219, gdy już był łatwo odróżnialny od Juliusa I Rátóta, sędziego królewskiego (1219-1221; 1235-1239) i wojewody Siedmiogrodu (1229-1231)[3].

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 235.
  2. ↑ Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 235.
  3. ↑ 3,00 3,01 3,02 3,03 3,04 3,05 3,06 3,07 3,08 3,09 3,10 3,11 3,12 3,13 3,14 3,15 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 18, 28, 37, 43-44, 141, 151, 196-197, 210, 306.
  4. ↑ 4,0 4,1 Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. str. 381.

Źródła

  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Kán I. Gyula (węg.)

— Ban jednolitej Chorwacji
Wojewoda Siedmiogrodu
Sędzia królewski
Palatyn Królestwa Węgier
Ban Dalmacji i Chorwacji
[Ban całej Slawonii]]		 —
Ban jednolitej Chorwacji
Okres od : (1) 1213, (2) 1219, (3) 1229
do : (1) 1213, (2) 1219, (3) 1234
Poprzednik 1. Hont-Pázmány Márton
2. Bár-Kalán Bánk
3. Valeginus
3. Atyusz Salamon
Następca 1. Atyusz III. Atyusz
2. Atyusz Salamon
3. Gutkeled Apaj
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres : (1) 1213, (2) 1219, (3) 1229
Poprzednik 1. Geregye I. Eth
2. II. Miklós
Następca 1. I. Miklós
2. Kacsics Simon
Sędzia królewski
Okres od : (1) 1202, (2) 1212
do : (1) 1204, (2) 1213
Poprzednik 1. Achilleus
2. Tétény Marcell
Następca 1. Smaragd
2. Hont-Pázmány Márton]]
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od : (1) 1215, (2) 1222
do : (1) 1217, (2) 1226
Poprzednik 1. Szák I. Miklós
2. Csanád Tódor
Następca 1. Szák I. Miklós
2. Szák I. Miklós
Ban Dalmacji i Chorwacji
Okres od 1229
do 1234
Poprzednik Valeginus
i Atyusz Salamon
Następca Gutkeled Apaj
Ban całej Slawonii
Okres od 1229
do 1235
Poprzednik Monoszló I. Tamás
Następca Vacat
Dane biograficzne
Ród Kán
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1237
Ojciec nieznany
Matka nieznana
Żona Helena
Dzieci I. László
II. Gyula
Simon
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kán_I._Gyula&oldid=52007”