Geregye Miklós: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej")
 
(Nie pokazano 24 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:50procent]]
+
[[Kategoria:0]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_Geregye
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_Geregye
Linia 53: Linia 54:
 
|}
 
|}
  
−
'''Geregye Miklós''' († po 1279), wegierski szlachcic, właściciel ziemski, członek wpływowego '''rodu''' [[Geregye]].
+
'''Geregye Miklós''' (pol. ''Mikołaj Geregye'') (* nieznana, † po 1279), węgierski szlachcic, właściciel ziemski, członek wpływowego rodu [[Geregye]].
−
 
 
−
<small><small>'''Nicholas from the kindred Geregye''' ({{lang-hu|Geregye nembeli Miklós}}; died after 1279) was a Hungarian baron and landowner, member of the [[Geregye (genus)|''gens'' Geregye]], who held several positions. </small></small>
 
  
 
==Rodzina==
 
==Rodzina==
  
−
Syn [[sędzia|sędziego królewskiego]] [[Geregye Pál]]a z nieznana z imienia matką z '''klanu''' [[Győr]], która była wnuczką [[palatyn]]a [[Győr Pat]]a. Miał trzech braci: [[Geregye István|Istvána]], [[Geregye II. Geregye|Geregye II]] [[Geregye II. Eth|Etha II]] i siostrę Agnes, która poślubiła [[Nagymihályi Turul]]a Nagymihályi, a po śmierci męża wstąpiła do klasztoru na [[Wyspa Małgorzaty|Wyspie Małgorzaty]]. Dziadkiem Miklós był [[Wojewoda|wojewoda Siedmiogrodu]] [[Geregye I. Eth|Eth I.]] [1] Gdy Geregye i Eth pojawili się we współczesnych zapisach dekady później na przełomie lat 70. 80. niż ich starsi bracia, historyk [[Zsoldos Attila]] uznał ich za dzieci z rzekomego drugiego małżeństwa Pála Geregye [2]. Nie ma żadnych informacji o żonach ani potomkach Miklós. [1]
+
Syn [[sędzia|sędziego królewskiego]] [[Geregye Pál|Pawała]] z nieznana z imienia matką z rodu [[Győr]], która była wnuczką [[palatyn]]a [[Győr I. Pat|Pata I Győra]]. Miał trzech braci: [[Geregye István|Stefana]], [[Geregye II. Geregye|Grzegorza II]] [[Geregye II. Eth|Etha II]] i siostrę Agnieszkę, która poślubiła [[Nagymihályi Turul|Turula Nagymihályiego]] , a po śmierci męża wstąpiła do klasztoru na [[Wyspa Małgorzaty|Wyspie Małgorzaty]]. Dziadkiem Miklósa był [[Wojewoda|wojewoda Siedmiogrodu]] [[Geregye I. Eth|Eth I]]<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 280-281.</ref> Gdy Geregye i Eth pojawili się we współczesnych zapisach dekady później na przełomie lat 70. 80. niż ich starsi bracia, historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] uznał ich za dzieci z rzekomego drugiego małżeństwa Pála Geregye.<ref name="Zsoldos2016">Zsoldos, Attila (2016). ''A Berettyó urai'' [''Panowie z Berettyó'']. W: Zsoldos, Attila (ed.). ''Nagyvárad és Bihar az Árpád-kor végén (Tanulmányok Biharország történetéből 3.)''. Varadinum Kulturális Alapítvány. str. 109, 112-113.</ref> Nie ma żadnych informacji o żonach ani potomkach Miklósa.<ref name="Markó" />
  
−
<small><small>He was the son of [[judge royal]] [[Paul Geregye|Paul]] (d. before 1271) and an unidentified mother from the [[Győr (genus)|Győr clan]], who was a granddaughter of [[Palatine of Hungary|palatine]] [[Pat Győr]]. He had three brothers – [[Stephen Geregye|Stephen]], [[Geregye II Geregye|Geregye II]], Eth II – and a sister, Agnes who married Turul Nagymihályi and after her husband's death, she joined to the monastery at [[Margaret Island]]. Nicholas' grandfather was [[Voivode of Transylvania|voivode]] [[Eth Geregye|Eth I]].{{sfn|Markó|2006|p=280}} As Geregye and Eth appeared in contemporary records decades later at the turn of the 1270s and 1280s than their elder brothers, historian Attila Zsoldos considers they were children from a supposed second marriage of Paul Geregye.{{sfn|Zsoldos|2016|p=112}} There is no information about Nicholas' any wives or descendants.{{sfn|Markó|2006|p=280}} </small></small>
+
== Stronnik księcia Stefana ==
  
−
== Partyzant księcia Stefana ==
+
Miklós i jego brat Stefan zostali po raz pierwszy wspomniani w królewskim przywileju w 1256 roku, gdy [[IV. Béla|Bela IV]] nakazał ich ojcu Pawłowi zwrócić pewne nabyte ziemie wzdłuż rzeki [[Sebes-Körös]]: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény z ich królewskimi cłami (dziś odpowiednio Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș i Birtin w Rumunii) do pierwotnych właścicieli. Rok wcześniej jego ludzie zajeli ziemie sąsiedniego klanu [[Csanád (ród)|Csanád]]; prawdopodobne jest, że zarówno Miklós, jak i Stefan brali udział w potyczce.<ref name="Zsoldos2016" /> Według statutu z 1278 r. Paweł i jego synowie również nielegalnie posiadali ziemię w [[Székelyhíd]] (dziś Săcueni, Rumunia).<ref name="Zsoldos2016" /> Po tych bezprawnych czynach Paweł został potępiony na dworze królewskim i nigdy nie otrzymywał już żadnych godności ani funkcji. W tym kontekście Miklós i Stefan zostali stronnikami księcia [[III. István|Stefan]], którego relacje z ojcem Belą IV]pogorszyły się na początku lat 60. XIII wieku.<ref name="Zsoldos2007">Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [''Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem  w latach 60. XIII wieku'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 11.</ref>
  
−
Miklós i jego brat [[Geregye István|István]] zostali po raz pierwszy wspomniani w królewskim przywileju w 1256 roku, gdy [[IV. Béla|Béla IV]] nakazał ich ojcu [[Geregye Pál|Pawłowi]] zwrócić pewne nabyte ziemie wzdłuż rzeki [[Sebes-Körös]]: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény z ich królewskimi '''zwyczajami''' (dziś odpowiednio Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș i Birtin w Rumunii) do pierwotnych właścicieli. '''W poprzednim roku ''jego'' wojska zajęły''' ziemie sąsiedniego klanu [[Csanád (ród)|Csanád]]; prawdopodobne jest, że zarówno Miklós, jak i István brali udział w potyczce [3]. Według statutu z 1278 r. Paweł i jego synowie również nielegalnie posiadali ziemię w [[Székelyhíd]] (dziś Săcueni, Rumunia). [3] Po tych bezprawnych czynach Paweł został '''potępiony''' na dworze królewskim i nigdy nie utrzymywał już żadnych godności ani pozycji. W tym kontekście Miklós i István należeli do '''partyzantów''' księcia [[III. István|István]], którego relacje z ojcem [[IV. Béla|Bélą IV]] pogorszyły się na początku lat 60. XX wieku. [4]
+
Możliwe, że Miklós był identyczny z tym dworzaninem, który służył jako hrabia (''comes'') dworu książęcego w 1259 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Mniej więcej w tym samym czasie jego brat Stefan został [[ispán]]em komitatu [[Vas]] w 1260 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Następnie Miklós funkcjonował jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] w latach 1267–1268, pod koniec panowania Beli IV (przypuszczalnie zachował godność nieprzerwanie od 1264 do 1270). [[Siedmiogród]] należał do księcia Stefana, który w drugiej połowie lat 60. przyjął nawet tytuł ''młodszego króla''.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Bracia Geregye wsparli księcia w wojnie domowej między ojcem i synem, która rozwinęła się w latach 1264–65. Możliwe, że walczyli w [[Bitwa pod Isaszeg|bitwie pod Isaszegiem]] w marcu 1265 r., ponieważ jeden z wojowników zamku Miklósa z komitatu [[Vas]] otrzymał od króla status sług królewskich za zasługi wojskowe na polu bitwy.<ref name="Zsoldos2016" /> Historyk Zsoldos Attila uważa geograficzną bliskość ich ziem i dworu książęcego w Siedmiogrodzie, a pogarszające się stosunki ich ojca z Belą IV przyczyniły się do ich udziału w buncie przeciwko władzy królewskiej.<ref name="Zsoldos2016" />
−
 
 
−
<small><small>Nicholas and his brother Stephen were first mentioned by a royal charter in 1256, when [[Béla IV of Hungary]] obliged their father Paul to return certain acquired lands along the Sebes-Körös: [[Tileagd|Telegd]], [[Săcădat|Szabolcs]], [[Șuncuiuș|Sonkolyos]] and [[Vadu Crișului|Bertény]] with its royal customs (today Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș and Birtin in Romania, respectively) to the original owners. In the previous year, the Geregye troops seized the landholdings of the neighboring [[Csanád (genus)|Csanád]] clan; it is plausible that both Nicholas and Stephen had participated in the skirmhish.{{sfn|Zsoldos|2016|p=109}} According to a 1278 charter, Paul and his sons unlawfully possessed the land of [[Săcueni|Székelyhíd]] (today Săcueni, Romania) too.{{sfn|Zsoldos|2016|p=109}} Following these lawless deeds, Paul became disgraced in the royal court and never held any dignities or positions anymore. In this context, Nicholas and Stephen belonged to the partisans of [[Stephen V of Hungary|Duke Stephen]], whose relationship with his father Béla IV deteriorated by the early 1260s.{{sfn|Zsoldos|2007|p=11}} </small></small>
 
−
 
 
−
Możliwe, że Miklós był identyczny z tym imiennym dworzaninem, który służył jako '''hrabia (książę) gospodarstwa książęcego''' w 1259 r. [5] Mniej więcej w tym samym czasie jego brat István był [[ispán]]em komitatu [[Vas]] w 1260 r. [6] Następnie Miklós funkcjonował jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] w latach 1267–1268, pod koniec panowania [[IV. Béla|Béli IV]] (przypuszczalnie zachował godność nieprzerwanie od 1264 do 1270). [[Siedmiogród]] należał do '''królewskiego''' księcia István, który nawet w drugiej połowie lat sześćdziesiątych przyjął tytuł ''Młodszego Króla'' [7]. Bracia Geregye wsparli księcia w wojnie domowej między ojcem i synem, która rozwinęła się w latach 1264–65. Możliwe, że walczyli w [[Bitwa pod Isaszeg|bitwie pod Isaszegiem]] w marcu 1265 r., ponieważ jeden z wojowników zamku Miklós z komitatu [[Vas]] otrzymał od króla status sług królewskich za zasługi wojskowe na polu bitwy [8]. Historyk [[Zsoldos Attila]] uważa geograficzną bliskość ich ziem do dworu książęcego w Siedmiogrodzie, a pogarszające się stosunki ich ojca z Bélą IV przyczyniły się do ich udziału w buncie przeciwko władzy królewskiej [8].
 
−
 
 
−
<small><small>It is possible Nicholas was identical with that namesake courtier, who served as count (head) of the ducal household in 1259.{{sfn|Zsoldos|2011|p=69}} Around the same time, his brother Stephen was ''[[ispán]]'' of [[Vas County]] in 1260.{{sfn|Zsoldos|2011|p=224}} Following that Nicholas functioned as voivode of Transylvania between 1267 and 1268, during the end of the reign of Béla IV (it is presumable, he held the dignity uninterruptedly from 1264 to 1270). The voivodeship belonged to the realm of Duke Stephen, who even adopted the title junior king in the second half of the 1260s.{{sfn|Zsoldos|2011|p=38}} The Geregye brothers supported the duke in the civil war conflict between father and son, which evolved in 1264–65. It is possible that they fought in the [[Battle of Isaszeg (1265)|Battle of Isaszeg]] in March 1265, as one of Nicholas' [[castle warrior]]s from Vas County was granted the status of [[Royal servant (Kingdom of Hungary)|royal servants]] for his military merits in the battlefield by Stephen.{{sfn|Zsoldos|2016|p=113}} Historian Attila Zsoldos considers their lands' geographical proximity to the ducal court in Transylvania, and their father'  Paul deteriorating relationship with Béla IV both contributed to their involvement in the rebellion against the royal power.{{sfn|Zsoldos|2016|p=113}} </small></small>
 
  
 
== Aspiracje do oligarchii ==
 
== Aspiracje do oligarchii ==
  
−
Lojalność braci Geretha wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., Kiedy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, gdy Szczepan V. Mikołaj wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i objęł się ochroną Ottokara II. Czeski król otrzymał również zamek Dobronya na zamku Dobrova na Górnych Węgrzech (dziś Podzámčok, Słowacja) przez Mikołaja. Brał udział w kampanii Ottokara przeciwko Węgrom w 1271 r., Kiedy Mikołaj zachorował, zajął Zamek Nitra i przepłynął rzekę Garam. Po zawarciu traktatu pokojowego między Szczepanem V a Ottokarem II (1271) powrócił na Węgry, ale odzyskał dawny wpływ polityczny dopiero po śmierci króla Stefana V w 1272 roku. [9]
+
Lojalność braci [[Geregye]] wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., gdy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, jako [[V. István|Stefan V]]. Miklós wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i oddał się pod ochronę [[Ottokar II|Ottokara II]]. Czeski król otrzymał również zamek [[Dobronya]] na Górnych Węgrzech (dziś [[Podzámčok]], Słowacja) od Miklósa. Brał udział w kampanii Ottokara przeciwko Węgrom w 1271 r., obległ i zajął zamek Nyitra i przeprawił się przez rzekę [[Hron|Garam]]. Po zawarciu [[Pokój z Pozsony (1271)|traktatu pokojowego między Stefanem V a Ottokarem II]] (1271) Miklós powrócił na Węgry, ale odzyskał dawne wpływy polityczne dopiero po śmierci króla Stefana V w 1272 roku.<ref name="Markó" />
  
−
<small><small>The Geregye brothers' loyalty to Duke Stephen suddenly broke up in May 1270, when the latter ascended the throne and became King of Hungary as Stephen V. Nicholas, along with several magnates, fled the country and placed himself under the protection of [[Ottokar II of Bohemia|Ottokar II]]. The Bohemian king also received the Dobronya Castle at [[Podzámčok|Dobróváralja]], [[Upper Hungary]] (today Podzámčok, Slovakia) by Nicholas. He participated in Ottokar's campaign against Hungary in 1271, when Nicholas besieged and occupied the [[Nitra Castle|Nyitra Castle]] and came through on the [[Hron|Garam River]]. After the peace treaty between Stephen V and Ottokar II (1271), he returned to Hungary, however he regained his former political influence only after the death of king Stephen V in 1272.{{sfn|Markó|2006|p=281}} </small></small>
+
W latach 1272–1274, za panowania młodego [[IV. László|Władysława IV]], Miklós był [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]], a zatem potem trzykrotnie [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]]<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref><ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 382.</ref> Został wybrany [[Sędzia|sędzią królewskim]] i [[ispán]]em Bánya (Árkibánya) w 1275 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref>
  
−
W latach 1272–1274, za panowania mniejszego Władysława IV, Mikołaj był wojewodą Siedmiogrodu, a zatem trzykrotnie przybył z powiatu szolnokskiego [10] [11] Został wybrany sędzią Królewskim i Głową Mierzei w 1275 r. [12]
+
Miklós brał czynny udział w walce o władzę między baronami i wspierał rodzinę [[Kőszegi]] oraz [[Gutkeled Joakim|Joakima]] z klanu [[Gutkeled]]. Miklós i jego bracia próbowali ustanowić władzę niezależną od króla. Miklós zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki: [[Adorján]], [[Almás]], [[Sólyomkő]] i [[Valkó]]. Jednak król [[IV. László|Władysław IV]] wyeliminował jego bunt siłą zbrojną w 1277 r. Po tym klan [[Geregye]] utracił swoje posiadłości i pozycje polityczne.<ref name="Markó" />
−
 
 
−
<small><small>Between 1272 and 1274, during the reign of the minor [[Ladislaus IV of Hungary|Ladislaus IV]], Nicholas was voivode of Transylvania and thus [[ispán]] (''comes'') of [[Szolnok County]] three times.{{sfn|Zsoldos|2011|pp=38–39}}{{sfn|Engel|2001|p=382}} He was elected [[judge royal]] and head of Bánya (Árkibánya) ispánate in 1275.{{sfn|Zsoldos|2011|p=33}} </small></small>
 
−
 
 
−
Brał czynny udział w walce o władzę między baronami i wspierał rodzinę Kőszegi i Joachima z klanu Gutkeled. Mikołaj i jego bracia próbowali ustanowić władzę niezależnie od króla. Nicholas zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki, Adorjan, Almas, Falcon i Valko. Jednak król Władysław IV wyeliminował swój bunt siłą zbrojną w 1277 r. Po tym klan Gerege utracił swoje posiadłości i pozycje polityczne [9].
 
−
 
 
−
<small><small>He actively participated in the struggle for power between the barons and supported the [[Kőszegi family]] and [[Joachim Gutkeled|Joachim]] from the [[Gutkeled|Gutkeled clan]]. Nicholas and his brothers tried to establish a dominion independently of the king. Nicholas had started to expand his influence over the territories that surrounded his possessions and castles, Adorján, Almás, Sólyomkő and [[Valkó]]. However king Ladislaus IV eliminated their rebellion with a military force in 1277. After that the Geregye clan lost its estates and political positions.{{sfn|Markó|2006|p=281}} </small></small>
 
  
 
==Przypisy==
 
==Przypisy==
Linia 92: Linia 79:
 
==Źródła==
 
==Źródła==
 
* Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
 
* Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
−
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Great Officers of State in Hungary from King Saint Stephen to Our Days: A Biographical Encyclopedia] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.
+
 
−
* Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [A family affair: The Conflict between Béla IV and Junior King Stephen in the 1260s] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4.
+
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig&nbsp;– Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs&nbsp;– Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
−
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Secular Archontology of Hungary, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
+
 
−
* Zsoldos, Attila (2016). "''A Berettyó urai'' [The Lords of Berettyó]". In Zsoldos, Attila (ed.). ''Nagyvárad és Bihar az Árpád-kor végén (Tanulmányok Biharország történetéből 3''.) (po węgiersku). Varadinum Kulturális Alapítvány. pp. 101–154. ISBN 978-973-0-21419-2.
+
*Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [''Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem  w latach 60. XIII wieku'']. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4.
 +
 
 +
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
 +
 
 +
* Zsoldos, Attila (2016). ''A Berettyó urai'' [''Panowie z Berettyó'']. W: Zsoldos, Attila (ed.). ''Nagyvárad és Bihar az Árpád-kor végén (Tanulmányok Biharország történetéből 3.)''. Varadinum Kulturális Alapítvány. str. 101–154. ISBN 978-973-0-21419-2.
  
 
|
 
|
 
{{Urzędnik infobox
 
{{Urzędnik infobox
−
  |urzędnik          = Geregye Miklós
+
  |urzędnik          = Geregye Miklós (weg.)<br>Mikołaj Geregye (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Wojewoda Siedmiogrodu<br>Sędzia królewski
+
  |tytulatura        = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]<br>[[Sędzia królewski]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 111: Linia 102:
  
 
  |1. tytuł          = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
 
  |1. tytuł          = [[Wojewoda Siedmiogrodu]]
−
  |1. od            = :<br><small>(1) </small>1267, <small>(2) </small>1272<br><small>(3) </small>1273, <small>(4) </small>1274
+
  |1. od            = ''':''' <small>(1) </small>1267, <small>(2) </small>1272<br><small>(3) </small>1273, <small>(4) </small>1274
−
  |1. do            = :<br><small>(1) </small>1268, <small>(2) </small>1273<br><small>(3) </small>1274, <small>(4) </small>1274
+
  |1. do            = ''':''' <small>(1) </small>1268, <small>(2) </small>1273<br><small>(3) </small>1274, <small>(4) </small>1274
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Kán II. László]]<br><small>2. </small>[[Csák II. Máté]]<br><small>3. </small>[[János z Siedmiogrodu|János]]<br><small>4. </small>[[Csák II. Máté]]
 
  |1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Kán II. László]]<br><small>2. </small>[[Csák II. Máté]]<br><small>3. </small>[[János z Siedmiogrodu|János]]<br><small>4. </small>[[Csák II. Máté]]
Linia 153: Linia 144:
 
{{SORTUJ:Geregye, Miklos}}
 
{{SORTUJ:Geregye, Miklos}}
  
−
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
+
[[Kategoria:Geregye]]
−
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]
+
[[Kategoria:Ród]]
−
[[Kategoria:Rody]]
 
−
[[Kategoria:Ród Geregye]]
 
 
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
 
[[Kategoria:Sędziowie królewscy]]
−
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
Linia 164: Linia 152:
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
 
[[Kategoria:Wojewodowie Siedmiogrodu]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
 
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Aktualna wersja na dzień 19:15, 7 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1267-1268) 		Następca:
Kán II. László Csák II. Máté
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1272-1273) 		Następca:
Csák II. Máté János z Siedmiogrodu
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1273-1274) 		Następca:
János z Siedmiogrodu Csák II. Máté
Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu
(1274) 		Następca:
Csák II. Máté Csák II. Máté
Poprzednik: Sędzia królewski
(1275) 		Następca:
Hont-Pázmány Tamás Csák III. Ugrin

Geregye Miklós (pol. Mikołaj Geregye) (* nieznana, † po 1279), węgierski szlachcic, właściciel ziemski, członek wpływowego rodu Geregye.

Rodzina

Syn sędziego królewskiego Pawała z nieznana z imienia matką z rodu Győr, która była wnuczką palatyna Pata I Győra. Miał trzech braci: Stefana, Grzegorza II Etha II i siostrę Agnieszkę, która poślubiła Turula Nagymihályiego , a po śmierci męża wstąpiła do klasztoru na Wyspie Małgorzaty. Dziadkiem Miklósa był wojewoda Siedmiogrodu Eth I[1] Gdy Geregye i Eth pojawili się we współczesnych zapisach dekady później na przełomie lat 70. 80. niż ich starsi bracia, historyk Attila Zsoldos uznał ich za dzieci z rzekomego drugiego małżeństwa Pála Geregye.[2] Nie ma żadnych informacji o żonach ani potomkach Miklósa.[1]

Stronnik księcia Stefana

Miklós i jego brat Stefan zostali po raz pierwszy wspomniani w królewskim przywileju w 1256 roku, gdy Bela IV nakazał ich ojcu Pawłowi zwrócić pewne nabyte ziemie wzdłuż rzeki Sebes-Körös: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény z ich królewskimi cłami (dziś odpowiednio Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș i Birtin w Rumunii) do pierwotnych właścicieli. Rok wcześniej jego ludzie zajeli ziemie sąsiedniego klanu Csanád; prawdopodobne jest, że zarówno Miklós, jak i Stefan brali udział w potyczce.[2] Według statutu z 1278 r. Paweł i jego synowie również nielegalnie posiadali ziemię w Székelyhíd (dziś Săcueni, Rumunia).[2] Po tych bezprawnych czynach Paweł został potępiony na dworze królewskim i nigdy nie otrzymywał już żadnych godności ani funkcji. W tym kontekście Miklós i Stefan zostali stronnikami księcia Stefan, którego relacje z ojcem Belą IV]pogorszyły się na początku lat 60. XIII wieku.[3]

Możliwe, że Miklós był identyczny z tym dworzaninem, który służył jako hrabia (comes) dworu książęcego w 1259 r.[4] Mniej więcej w tym samym czasie jego brat Stefan został ispánem komitatu Vas w 1260 r.[4] Następnie Miklós funkcjonował jako wojewoda Siedmiogrodu w latach 1267–1268, pod koniec panowania Beli IV (przypuszczalnie zachował godność nieprzerwanie od 1264 do 1270). Siedmiogród należał do księcia Stefana, który w drugiej połowie lat 60. przyjął nawet tytuł młodszego króla.[4] Bracia Geregye wsparli księcia w wojnie domowej między ojcem i synem, która rozwinęła się w latach 1264–65. Możliwe, że walczyli w bitwie pod Isaszegiem w marcu 1265 r., ponieważ jeden z wojowników zamku Miklósa z komitatu Vas otrzymał od króla status sług królewskich za zasługi wojskowe na polu bitwy.[2] Historyk Zsoldos Attila uważa geograficzną bliskość ich ziem i dworu książęcego w Siedmiogrodzie, a pogarszające się stosunki ich ojca z Belą IV przyczyniły się do ich udziału w buncie przeciwko władzy królewskiej.[2]

Aspiracje do oligarchii

Lojalność braci Geregye wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., gdy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, jako Stefan V. Miklós wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i oddał się pod ochronę Ottokara II. Czeski król otrzymał również zamek Dobronya na Górnych Węgrzech (dziś Podzámčok, Słowacja) od Miklósa. Brał udział w kampanii Ottokara przeciwko Węgrom w 1271 r., obległ i zajął zamek Nyitra i przeprawił się przez rzekę Garam. Po zawarciu traktatu pokojowego między Stefanem V a Ottokarem II (1271) Miklós powrócił na Węgry, ale odzyskał dawne wpływy polityczne dopiero po śmierci króla Stefana V w 1272 roku.[1]

W latach 1272–1274, za panowania młodego Władysława IV, Miklós był wojewodą Siedmiogrodu, a zatem potem trzykrotnie ispánem komitatu Szolnok[4][5] Został wybrany sędzią królewskim i ispánem Bánya (Árkibánya) w 1275 r.[4]

Miklós brał czynny udział w walce o władzę między baronami i wspierał rodzinę Kőszegi oraz Joakima z klanu Gutkeled. Miklós i jego bracia próbowali ustanowić władzę niezależną od króla. Miklós zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki: Adorján, Almás, Sólyomkő i Valkó. Jednak król Władysław IV wyeliminował jego bunt siłą zbrojną w 1277 r. Po tym klan Geregye utracił swoje posiadłości i pozycje polityczne.[1]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 280-281.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Zsoldos, Attila (2016). A Berettyó urai [Panowie z Berettyó]. W: Zsoldos, Attila (ed.). Nagyvárad és Bihar az Árpád-kor végén (Tanulmányok Biharország történetéből 3.). Varadinum Kulturális Alapítvány. str. 109, 112-113.
  3. ↑ Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 11.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.
  5. ↑ Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. str. 382.

Źródła

  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. ISBN 963-547-085-1.
  • Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
  • Zsoldos, Attila (2016). A Berettyó urai [Panowie z Berettyó]. W: Zsoldos, Attila (ed.). Nagyvárad és Bihar az Árpád-kor végén (Tanulmányok Biharország történetéből 3.). Varadinum Kulturális Alapítvány. str. 101–154. ISBN 978-973-0-21419-2.

Geregye Miklós (weg.)
Mikołaj Geregye (pol.)

— Wojewoda Siedmiogrodu
Sędzia królewski		 —
Wojewoda Siedmiogrodu
Okres od : (1) 1267, (2) 1272
(3) 1273, (4) 1274
do : (1) 1268, (2) 1273
(3) 1274, (4) 1274
Poprzednik 1. Kán II. László
2. Csák II. Máté
3. János
4. Csák II. Máté
Następca 1. Csák II. Máté
2. János
3. Csák II. Máté
4. Csák II. Máté
Sędzia królewski
Okres : (1) 1267, (2) 1272
(3) 1273, (4) 1274
Poprzednik Hont-Pázmány Tamás
Następca Csák III. Ugrin
Dane biograficzne
Ród Geregye
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po roku 1279
Ojciec Pál
Matka Győr Nn
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Geregye_Miklós&oldid=52009”