Geregye Miklós: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z angielskiej" na "przetłumaczone z angielskiej") |
|||
| (Nie pokazano 7 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | [[Kategoria:Strony | + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_Geregye | |strona = https://en.wikipedia.org/wiki/Nicholas_Geregye | ||
| Linia 54: | Linia 54: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Geregye Miklós''' (pol. ''Mikołaj Geregye'') (* nieznana, † po 1279), węgierski szlachcic, właściciel ziemski, członek wpływowego rodu [[Geregye]]. | + | '''Geregye Miklós''' (pol. ''Mikołaj Geregye'') (* nieznana, † po 1279), węgierski szlachcic, właściciel ziemski, członek wpływowego rodu [[Geregye]]. |
==Rodzina== | ==Rodzina== | ||
| − | Syn [[sędzia|sędziego królewskiego]] [[Geregye Pál]] | + | Syn [[sędzia|sędziego królewskiego]] [[Geregye Pál|Pawała]] z nieznana z imienia matką z rodu [[Győr]], która była wnuczką [[palatyn]]a [[Győr I. Pat|Pata I Győra]]. Miał trzech braci: [[Geregye István|Stefana]], [[Geregye II. Geregye|Grzegorza II]] [[Geregye II. Eth|Etha II]] i siostrę Agnieszkę, która poślubiła [[Nagymihályi Turul|Turula Nagymihályiego]] , a po śmierci męża wstąpiła do klasztoru na [[Wyspa Małgorzaty|Wyspie Małgorzaty]]. Dziadkiem Miklósa był [[Wojewoda|wojewoda Siedmiogrodu]] [[Geregye I. Eth|Eth I]]<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 280-281.</ref> Gdy Geregye i Eth pojawili się we współczesnych zapisach dekady później na przełomie lat 70. 80. niż ich starsi bracia, historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] uznał ich za dzieci z rzekomego drugiego małżeństwa Pála Geregye.<ref name="Zsoldos2016">Zsoldos, Attila (2016). ''A Berettyó urai'' [''Panowie z Berettyó'']. W: Zsoldos, Attila (ed.). ''Nagyvárad és Bihar az Árpád-kor végén (Tanulmányok Biharország történetéből 3.)''. Varadinum Kulturális Alapítvány. str. 109, 112-113.</ref> Nie ma żadnych informacji o żonach ani potomkach Miklósa.<ref name="Markó" /> |
| − | == | + | == Stronnik księcia Stefana == |
| − | Miklós i jego brat | + | Miklós i jego brat Stefan zostali po raz pierwszy wspomniani w królewskim przywileju w 1256 roku, gdy [[IV. Béla|Bela IV]] nakazał ich ojcu Pawłowi zwrócić pewne nabyte ziemie wzdłuż rzeki [[Sebes-Körös]]: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény z ich królewskimi cłami (dziś odpowiednio Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș i Birtin w Rumunii) do pierwotnych właścicieli. Rok wcześniej jego ludzie zajeli ziemie sąsiedniego klanu [[Csanád (ród)|Csanád]]; prawdopodobne jest, że zarówno Miklós, jak i Stefan brali udział w potyczce.<ref name="Zsoldos2016" /> Według statutu z 1278 r. Paweł i jego synowie również nielegalnie posiadali ziemię w [[Székelyhíd]] (dziś Săcueni, Rumunia).<ref name="Zsoldos2016" /> Po tych bezprawnych czynach Paweł został potępiony na dworze królewskim i nigdy nie otrzymywał już żadnych godności ani funkcji. W tym kontekście Miklós i Stefan zostali stronnikami księcia [[III. István|Stefan]], którego relacje z ojcem Belą IV]pogorszyły się na początku lat 60. XIII wieku.<ref name="Zsoldos2007">Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [''Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 11.</ref> |
| − | Możliwe, że Miklós był identyczny z tym | + | Możliwe, że Miklós był identyczny z tym dworzaninem, który służył jako hrabia (''comes'') dworu książęcego w 1259 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Mniej więcej w tym samym czasie jego brat Stefan został [[ispán]]em komitatu [[Vas]] w 1260 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Następnie Miklós funkcjonował jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] w latach 1267–1268, pod koniec panowania Beli IV (przypuszczalnie zachował godność nieprzerwanie od 1264 do 1270). [[Siedmiogród]] należał do księcia Stefana, który w drugiej połowie lat 60. przyjął nawet tytuł ''młodszego króla''.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Bracia Geregye wsparli księcia w wojnie domowej między ojcem i synem, która rozwinęła się w latach 1264–65. Możliwe, że walczyli w [[Bitwa pod Isaszeg|bitwie pod Isaszegiem]] w marcu 1265 r., ponieważ jeden z wojowników zamku Miklósa z komitatu [[Vas]] otrzymał od króla status sług królewskich za zasługi wojskowe na polu bitwy.<ref name="Zsoldos2016" /> Historyk Zsoldos Attila uważa geograficzną bliskość ich ziem i dworu książęcego w Siedmiogrodzie, a pogarszające się stosunki ich ojca z Belą IV przyczyniły się do ich udziału w buncie przeciwko władzy królewskiej.<ref name="Zsoldos2016" /> |
== Aspiracje do oligarchii == | == Aspiracje do oligarchii == | ||
| − | Lojalność braci [[Geregye]] wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., gdy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, jako [[V. István|Stefan V]]. Miklós wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i oddał się pod ochronę [[Ottokar II|Ottokara II]]. Czeski król otrzymał również zamek [[Dobronya]] na Górnych Węgrzech (dziś [[Podzámčok]], Słowacja) od | + | Lojalność braci [[Geregye]] wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., gdy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, jako [[V. István|Stefan V]]. Miklós wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i oddał się pod ochronę [[Ottokar II|Ottokara II]]. Czeski król otrzymał również zamek [[Dobronya]] na Górnych Węgrzech (dziś [[Podzámčok]], Słowacja) od Miklósa. Brał udział w kampanii Ottokara przeciwko Węgrom w 1271 r., obległ i zajął zamek Nyitra i przeprawił się przez rzekę [[Hron|Garam]]. Po zawarciu [[Pokój z Pozsony (1271)|traktatu pokojowego między Stefanem V a Ottokarem II]] (1271) Miklós powrócił na Węgry, ale odzyskał dawne wpływy polityczne dopiero po śmierci króla Stefana V w 1272 roku.<ref name="Markó" /> |
| − | W latach 1272–1274, za panowania młodego [[IV. László|Władysława IV]], Miklós był [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]], a zatem potem trzykrotnie [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]]<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref><ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 382.</ref> Został wybrany [[Sędzia|sędzią królewskim]] i | + | W latach 1272–1274, za panowania młodego [[IV. László|Władysława IV]], Miklós był [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]], a zatem potem trzykrotnie [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]]<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref><ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 382.</ref> Został wybrany [[Sędzia|sędzią królewskim]] i [[ispán]]em Bánya (Árkibánya) w 1275 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> |
| − | + | Miklós brał czynny udział w walce o władzę między baronami i wspierał rodzinę [[Kőszegi]] oraz [[Gutkeled Joakim|Joakima]] z klanu [[Gutkeled]]. Miklós i jego bracia próbowali ustanowić władzę niezależną od króla. Miklós zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki: [[Adorján]], [[Almás]], [[Sólyomkő]] i [[Valkó]]. Jednak król [[IV. László|Władysław IV]] wyeliminował jego bunt siłą zbrojną w 1277 r. Po tym klan [[Geregye]] utracił swoje posiadłości i pozycje polityczne.<ref name="Markó" /> | |
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
Aktualna wersja na dzień 19:15, 7 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Geregye Miklós (pol. Mikołaj Geregye) (* nieznana, † po 1279), węgierski szlachcic, właściciel ziemski, członek wpływowego rodu Geregye. RodzinaSyn sędziego królewskiego Pawała z nieznana z imienia matką z rodu Győr, która była wnuczką palatyna Pata I Győra. Miał trzech braci: Stefana, Grzegorza II Etha II i siostrę Agnieszkę, która poślubiła Turula Nagymihályiego , a po śmierci męża wstąpiła do klasztoru na Wyspie Małgorzaty. Dziadkiem Miklósa był wojewoda Siedmiogrodu Eth I[1] Gdy Geregye i Eth pojawili się we współczesnych zapisach dekady później na przełomie lat 70. 80. niż ich starsi bracia, historyk Attila Zsoldos uznał ich za dzieci z rzekomego drugiego małżeństwa Pála Geregye.[2] Nie ma żadnych informacji o żonach ani potomkach Miklósa.[1] Stronnik księcia StefanaMiklós i jego brat Stefan zostali po raz pierwszy wspomniani w królewskim przywileju w 1256 roku, gdy Bela IV nakazał ich ojcu Pawłowi zwrócić pewne nabyte ziemie wzdłuż rzeki Sebes-Körös: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény z ich królewskimi cłami (dziś odpowiednio Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș i Birtin w Rumunii) do pierwotnych właścicieli. Rok wcześniej jego ludzie zajeli ziemie sąsiedniego klanu Csanád; prawdopodobne jest, że zarówno Miklós, jak i Stefan brali udział w potyczce.[2] Według statutu z 1278 r. Paweł i jego synowie również nielegalnie posiadali ziemię w Székelyhíd (dziś Săcueni, Rumunia).[2] Po tych bezprawnych czynach Paweł został potępiony na dworze królewskim i nigdy nie otrzymywał już żadnych godności ani funkcji. W tym kontekście Miklós i Stefan zostali stronnikami księcia Stefan, którego relacje z ojcem Belą IV]pogorszyły się na początku lat 60. XIII wieku.[3] Możliwe, że Miklós był identyczny z tym dworzaninem, który służył jako hrabia (comes) dworu książęcego w 1259 r.[4] Mniej więcej w tym samym czasie jego brat Stefan został ispánem komitatu Vas w 1260 r.[4] Następnie Miklós funkcjonował jako wojewoda Siedmiogrodu w latach 1267–1268, pod koniec panowania Beli IV (przypuszczalnie zachował godność nieprzerwanie od 1264 do 1270). Siedmiogród należał do księcia Stefana, który w drugiej połowie lat 60. przyjął nawet tytuł młodszego króla.[4] Bracia Geregye wsparli księcia w wojnie domowej między ojcem i synem, która rozwinęła się w latach 1264–65. Możliwe, że walczyli w bitwie pod Isaszegiem w marcu 1265 r., ponieważ jeden z wojowników zamku Miklósa z komitatu Vas otrzymał od króla status sług królewskich za zasługi wojskowe na polu bitwy.[2] Historyk Zsoldos Attila uważa geograficzną bliskość ich ziem i dworu książęcego w Siedmiogrodzie, a pogarszające się stosunki ich ojca z Belą IV przyczyniły się do ich udziału w buncie przeciwko władzy królewskiej.[2] Aspiracje do oligarchiiLojalność braci Geregye wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., gdy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, jako Stefan V. Miklós wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i oddał się pod ochronę Ottokara II. Czeski król otrzymał również zamek Dobronya na Górnych Węgrzech (dziś Podzámčok, Słowacja) od Miklósa. Brał udział w kampanii Ottokara przeciwko Węgrom w 1271 r., obległ i zajął zamek Nyitra i przeprawił się przez rzekę Garam. Po zawarciu traktatu pokojowego między Stefanem V a Ottokarem II (1271) Miklós powrócił na Węgry, ale odzyskał dawne wpływy polityczne dopiero po śmierci króla Stefana V w 1272 roku.[1] W latach 1272–1274, za panowania młodego Władysława IV, Miklós był wojewodą Siedmiogrodu, a zatem potem trzykrotnie ispánem komitatu Szolnok[4][5] Został wybrany sędzią królewskim i ispánem Bánya (Árkibánya) w 1275 r.[4] Miklós brał czynny udział w walce o władzę między baronami i wspierał rodzinę Kőszegi oraz Joakima z klanu Gutkeled. Miklós i jego bracia próbowali ustanowić władzę niezależną od króla. Miklós zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki: Adorján, Almás, Sólyomkő i Valkó. Jednak król Władysław IV wyeliminował jego bunt siłą zbrojną w 1277 r. Po tym klan Geregye utracił swoje posiadłości i pozycje polityczne.[1] Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
