Kőhalomszék: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 11 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:2w]]
+
[[Kategoria:1s]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 14: Linia 14:
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
−
[[Plik:Repser Stuhl.svg|right|400px|thumb|700px|„Scaunul Rupea” w XV wieku]]
+
 
 +
[[Plik:Scaunul Rupea CoA.png|thumb|left|150px|Herb Kőhalomszék]]
 +
[[Plik:Repser Stuhl.svg|right|400px|thumb|700px|Kőhalomszék” w XV wieku]]
 
[[Plik:Repser Stuhl - Scaunul Rupea, Josephinische Landesaufnahme 1769-73 cut.jpg|thumb|700px|Mapa Kőhalomszék]]
 
[[Plik:Repser Stuhl - Scaunul Rupea, Josephinische Landesaufnahme 1769-73 cut.jpg|thumb|700px|Mapa Kőhalomszék]]
−
[[Plik:Scaunul Rupea CoA.png|thumb|left|150px|Herb Kőhalomszék]]
 
  
 
'''Kőhalomszék''', inaczej '''''Kőhalom szék''''', '''''Kőhalom-szék''''' lub '''''Kosd szék'''' (pol. ''lokacja Reps'', niem. ''Stuhl Reps'', sax. ''Stuhl Räppes'', rum. ''Scaunul Rupea'') była specjalną jednostką administracyjną w [[Królestwo|Królestwie Węgier]] w [[Siedmiogrod]]zie; była to jedna z [[sas]]kich lokacji w Siedmiogrodzie od XIV wieku do 1876 roku. Miał powierzchnię 619 km², ludność w 1891 roku wynosiła 21 387, a jego siedziba znajdowała się w [[Kőhalom]] (rum. ''Rupea'').
 
'''Kőhalomszék''', inaczej '''''Kőhalom szék''''', '''''Kőhalom-szék''''' lub '''''Kosd szék'''' (pol. ''lokacja Reps'', niem. ''Stuhl Reps'', sax. ''Stuhl Räppes'', rum. ''Scaunul Rupea'') była specjalną jednostką administracyjną w [[Królestwo|Królestwie Węgier]] w [[Siedmiogrod]]zie; była to jedna z [[sas]]kich lokacji w Siedmiogrodzie od XIV wieku do 1876 roku. Miał powierzchnię 619 km², ludność w 1891 roku wynosiła 21 387, a jego siedziba znajdowała się w [[Kőhalom]] (rum. ''Rupea'').
Linia 25: Linia 26:
  
 
== Historia ==
 
== Historia ==
 +
 +
[[Plik:Kőhalom.jpg|thumb|left|250px|[[Kőhalom]], centrum dawnego Kőhalomszék]]
  
 
Przed reformacją należał do kapituły Kosd.
 
Przed reformacją należał do kapituły Kosd.
Linia 32: Linia 35:
 
Została prawdopodobnie zorganizowana wokół zamku królewskiego w [[Kőhalom]], który by oblegany w 1324 roku w związku z buntem [[sas]]kiego ''[[ispán]]a'' Henning (czyli mieszkańca zamku), skierowanym przeciwko królowi [[Karol Robert|Karolowi Robertowi]]. Zamek był modernizowany w latach 1691-1699, w latach 1704-1708 należał do Kuruców, później zaczął niszczeć, a do XIX wieku pozostały tylko ruiny.
 
Została prawdopodobnie zorganizowana wokół zamku królewskiego w [[Kőhalom]], który by oblegany w 1324 roku w związku z buntem [[sas]]kiego ''[[ispán]]a'' Henning (czyli mieszkańca zamku), skierowanym przeciwko królowi [[Karol Robert|Karolowi Robertowi]]. Zamek był modernizowany w latach 1691-1699, w latach 1704-1708 należał do Kuruców, później zaczął niszczeć, a do XIX wieku pozostały tylko ruiny.
  
−
[[Plik:Kőhalom.jpg|thumb|250px|[[Kőhalom]], centrum dawnego Kőhalomszék]]
+
Sasi, którzy przybyli do Kőhalom za czasów [[Arpadowie|Arpadów]], w XV-XVII wieku stali się po reformacji luteranami, a także właścicielami warownych kościołów z XVI wieku.
−
 
 
−
Sasi, którzy przybyli do Kőhalom za czasów [[Arpadowi|Arpadów]], w XV-XVII wieku stali się po reformacji luteranami, a także właścicielami warownych kościołów z XVI wieku.
 
  
 
Około 1786-1790 za panowania Józefa II została przyłączona do komitatu [[Fogaras vármegye]], lecz po śmierci króla odzyskał niezależność.
 
Około 1786-1790 za panowania Józefa II została przyłączona do komitatu [[Fogaras vármegye]], lecz po śmierci króla odzyskał niezależność.
Linia 44: Linia 45:
 
W 1870 r. Liczyło 21 387 mieszkańców, w tym
 
W 1870 r. Liczyło 21 387 mieszkańców, w tym
  
−
== Skład narodowościowy ==
+
== Populacja ==
 +
 
 +
=== Skład narodowościowy ===
  
 
* Niemcy − 50%,
 
* Niemcy − 50%,
Linia 50: Linia 53:
 
* Węgrzy − 6,5%.
 
* Węgrzy − 6,5%.
  
−
== Skład wyznaniowy ==
+
=== Wyznania ===
 
* luteranie − 10 620 (49,7%),
 
* luteranie − 10 620 (49,7%),
 
* prawosławni − 7 307 (34,2%),
 
* prawosławni − 7 307 (34,2%),
Linia 58: Linia 61:
 
* inni − 76 (główni unitarianie)
 
* inni − 76 (główni unitarianie)
  
−
==== Urządzenia domowe ==
+
== Miejscowości lokacji ==
−
 
 
−
1826 - Dangale pentru vitele "Scaunului Rupea"
 
−
 
 
−
1826 - Dangale pentru vitele „Scaunului Rupea”
 
−
 
 
−
Scaunul Rupea avea în componență următoarele 18 localități:
 
−
 
 
−
== Przyległe obszary ==
 
−
 
 
−
1826 - Dangale za bydło z „Rupea Chair”
 
−
 
 
−
'''Siedziba Rupea składała się z 18 miejscowości:'''
 
  
 
{| {{széptáblázat}}
 
{| {{széptáblázat}}
 
! Nazwa rumuńska
 
! Nazwa rumuńska
 
! Nazwa niemiecka
 
! Nazwa niemiecka
 +
! Nazwa lokalna
 
! Nazwa węgierska
 
! Nazwa węgierska
 +
! Nazwa łacińska
 
|-
 
|-
−
| ''[[Cața]]'' || ''[[Katzendorf]]'' || ''[[Kaca]]''
+
| ''[[Cața]]'' || ''[[Katzendorf]]'' || ''[[Kazenderf]]<br>[[Katsndref]]'' || ''[[Kaca]]'' ||
−
|-
 
−
| ''[[Cobor]]'' || ''[[Kiewerb]]<br>[[Kobern]]'' || ''[[Kóbor]]''
 
 
|-
 
|-
−
| ''[[Dacia]]<br>[[Ștenea]]'' || ''[[Stein]]'' || ''[[Garat]]''
+
| ''[[Cobor]]''<br>poprzednio<br>''[[Covor]]'' || ''[[Kiwern]]<br>[[Küwern]]<br>[[Buchorn]]<br>[[Kobern]]'' || ''[[Kîwern]]<br>[[Kuivern]]<br>[[Kuevern]]'' || ''[[Kóbor]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Drăușeni]]'' || ''[[Draas]]<br>[[Drauß]]'' || ''[[Homoróddaróc]]''
+
| ''[[Dacia]]''<br>poprzednio<br>''[[Ștenea]]'' || ''[[Stein]]'' || ''[[Ste]]<br>[[Stin]]<br>[[Štîn]]'' || ''[[Garat]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Felmer]]'' || ''[[Felmern]]'' || ''[[Felmér]]''
+
| ''[[Drăușeni]]''<br>poprzednio<br>''[[Draușeni]]<br>[[Draos]]<br>[[Draoș]]<br>[[Dras]]<br>[[Drasu]]'' || ''[[Draas]]<br>[[Drausz]]<br>[[Draes]]<br>[[Dräss]]<br>[[Drauß]]'' || ''[[Dras]]<br>[[Drâts]]<br>[[Drauz]]'' || ''[[Homoróddaróc]]<br>[[Daróc]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Fișer]]'' || ''[[Schweischer]]'' || ''[[Sövénység]]''
+
| ''[[Felmer]]'' || ''[[Felmern]]'' || ''[[Fälmern]]'' || ''[[Felmér]]''<ref>[http://dictionar.referinte.transindex.ro/index.php3?action=betu&betu=f&co=nemet Dicționar de localități din Transilvania]</ref> ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Hălmeag]]'' || ''[[Halmagen]]'' || ''[[Halmágy]]''
+
| ''[[Fișer]]''<br>poprzednio<br>''[[Fișeriu]]<br>[[Cișer]]<br>[[Șoveniu]]'' || ''[[Schweischer]]<br>[[Schweisser]]'' || || ''[[Sövénység]]<br>[[Sövényszeg]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Homorod]]'' || ''[[Hamruden]]'' || ''[[Homoród]]''
+
| ''[[Hălmeag]]'' || ''[[Halmagen]]'' || ''[[Halmajen]]'' || ''[[Halmágy]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Jibert]]'' || ''[[Seiburg]]'' || ''[[Zsiberk]]''
+
| ''[[Homorod]]'' || ''[[Hamruden]]<br>[[Hameruden]]<br>[[Hammeroden]]<br>[[Homoroden]]<br>[[Homrod]]'' || || ''[[Homoród]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Jimbor]]'' || ''[[Sommerburg]]'' || ''[[Székelyzsombor]]''
+
| ''[[Jibert]]''<br>poprzednio<br>''[[Șibert]]<br>[[Șiberga]]<br>[[Jibergu]]'' || ''[[Seiburg]]<br>[[Sibricht]]'' || ''[[Soeibrig]]<br>[[Seibrig]]<br>[[Zeibriχ]]'' || ''[[Zsiberk]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Lovnic]]'' || ''[[Leblang]]'' || ''[[Lemnek]]<br>[[Lebnek]]''
+
| ''[[Jimbor]]'' || ''[[Sommerburg]]'' || ''[[Sommerburch]]'' || ''[[Székelyzsombor]]''<br>do 1899<br>''[[Zsombor]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Mercheașa]]'' || ''[[Streitfort]]'' || ''[[Mirkvásár]]''
+
| ''[[Lovnic]]'' || ''[[Leblang]]<br>[[Löweneck]]<br>[[Löwlingen]]'' || ''[[Lihwleng]]<br>[[Lieflengk]]'' || ''[[Lemnek]]<br>[[Lebnek]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Rupea]]<br>[[Cohalm]]'' || ''[[Reps]]'' || ''[[Kőhalom]]''
+
| ''[[Mercheașa]]'' || ''[[Streitforth]]<br>[[Steritforth]]'' || ''[[Streitfert]]<br>[[Štret'tfert]]'' || ''[[Mirkvásár]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Șona]]'' || ''[[Schönen]]<br>[[Schönau]]'' || ''[[Sona]]''
+
| ''[[Rupea]]<br>poprzednio<br>''[[Cohalm, Holuma]]'' || ''[[Reps]]<br>[[Rupes]]<br>[[Kuhalme]]'' || ''[[Räppes]]'' || ''[[Kőhalom]]'' ||
 +
|-
 +
| ''[[Șona]]'' || ''[[Schönen]]<br>[[Schona]]<br>[[Schöner]]<br>[[Schönau]]'' || ''[[Schinen, Šînen]]'' || ''[[Sona]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Ticușu Nou]]'' || ''[[Rumänisch-Tekes]]'' || ''[[Felsőtyukos]]''
+
| ''[[Ticușu Nou]]''<br>formalnie znany jako<br>''[[Ticușul Românesc]]'' || ''[[Konradsdorf]]<br>[[Walachisch Tekes]]<br>[[Rumänisch Tekes]]'' || ''[[Blesch-Tâkes]]'' || ''[[Felsőtyukos]]<br>[[Oláhtyukos]]'' || ''[[Valachiex Tikos]]''
 
|-
 
|-
−
| ''[[Ticușu Vechi]]'' || ''[[Deutsch-Tekes]]'' || ''[[Szástayukos]]''
+
| ''[[Ticușu Vechi]]''<br>poprzednio<br>''[[Tecușul Vechi]]<br>[[Ticușul Săsesc]]<br>[[Ticușul Sașilor]]<br>[[Găinar]]'' || ''[[Deutsch-Tekes]]'' || ''[[Täkes]]<br>[[Täckes]]'' || ''[[Szástayukos]]<br>[[Tyukos]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Ungra]]'' || ''[[Galt]]'' || ''[[Ungra]]''
+
| ''[[Ungra]]'' || ''[[Galt]]'' || || ''[[Ungra]]<br>[[Szászugra]]'' ||
 
|-
 
|-
−
| ''[[Viscri]]'' || ''[[Deutsch-Weißkirch]]'' || ''[[Szászfehéregyhaza]]''
+
| ''[[Viscri]]''<br>poprzednio<br>''[[Giscriu]]'' || ''[[Deutsch-Weißkirch]]<br>[[Deutschweißkirch]]'' || ''[[Weiskirich]]<br>[[Veiskiriχ]]<br>[[Veeskirχ]]'' || ''[[Fehéregyháza]]<br>[[Szászfejéregyház]]<br>[[Szászfehéregyháza]]''<br>tłum.<br>''Saski Biały Kościół'' ||
 
|-
 
|-
 
|}
 
|}
  
−
 
+
== Przypisy ==
−
== Települései ==
+
{{izvori}}
−
Kőhalomszékhez 19 helység tartozott. (Zárójelben a német név szerepel.)
 
−
 
 
−
== Rozliczenia ==
 
−
Kőhalomszék liczył 19 miejscowości. (Niemiecka nazwa jest w nawiasach).
 
−
 
 
−
* [[Felmér]] ''(Felmern)''
 
−
* [[Garat (település)|Garat]] avagy Garád ''(Stein)'', Styéna
 
−
* [[Halmágy]] ''(Halwegwn)'', Hélmázá
 
−
* [[Homoród (Brassó megye)|Homoród]] ''(Homrod)''
 
−
* [[Homoróddaróc]] avagy Daróc ''(Draß)''
 
−
* [[Kaca]] ''(Katzendorf)''
 
−
* [[Kóbor]] ''(Kivern)'', Kubura
 
−
* [[Kőhalom]] ''(Reps)'' város, külterülete Turzon ''(Freithum)'' (lásd alább), 1850: 4 ház 5 családjában 27 fő]), lélekszáma mezővárosként 1787: 403 ház 540 családjában 2015 fő, 1850: 588 ház 723 családjában 2624 fő, 1870: 18 község és 1 lakott hely.
 
−
* [[Lemnek]] avagy Lebnek ''(Leblang)'', Lovnik
 
−
* [[Mirkvásár]] ''(Streiforth)'', Martyása
 
−
* [[Oláhtyúkos]] ''(Walachisch Tekes)'', Gainár
 
−
* [[Olthévíz]] avagy Turzon (''Warmwasser'', erdélyi szászul ''Warmbach''), [[praedium]]
 
−
* [[Sona (Brassó megye)|Sona]], ''(Schönen)'', Sonág
 
−
* [[Sövénység]] avagy Sövényszeg ''(Schweicher)'', Csiser
 
−
* [[Szászfehéregyháza]] avagy Fejéregyháza ''(Weßkirch)'', Gyishrics
 
−
* [[Szásztyúkos]] ''(Deutsch Teckes)'', Gelinár
 
−
* [[Szászzsombor]] avagy Sombor ''(Sommerburg)'', Simbor {Olvasva: Zsimbor}
 
−
* [[Ugra (Románia)|Ugra]] avagy Szászugra ''(Galt)''
 
−
* [[Zsiberk]] ''(Senburg)''
 
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==

Aktualna wersja na dzień 11:18, 17 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Scaunul Rupea CoA.png
Herb Kőhalomszék
Plik:Repser Stuhl.svg
Kőhalomszék” w XV wieku
Plik:Repser Stuhl - Scaunul Rupea, Josephinische Landesaufnahme 1769-73 cut.jpg
Mapa Kőhalomszék

Kőhalomszék, inaczej Kőhalom szék, Kőhalom-szék lub Kosd szék' (pol. lokacja Reps, niem. Stuhl Reps, sax. Stuhl Räppes, rum. Scaunul Rupea) była specjalną jednostką administracyjną w Królestwie Węgier w Siedmiogrodzie; była to jedna z saskich lokacji w Siedmiogrodzie od XIV wieku do 1876 roku. Miał powierzchnię 619 km², ludność w 1891 roku wynosiła 21 387, a jego siedziba znajdowała się w Kőhalom (rum. Rupea).

Lokalizacja

Graniczy w południowo-wschodniej części Siedmiogrodu, od północy z Udvarhelyszék, od wschodu z komitatem Felső-Fehér vármegye, od południa z regionem Fogarasföld, od zachodu z Nagysinkszék, komitatem Felső-Fehér vármegye i Segesvárszék.

Historia

Plik:Kőhalom.jpg
Kőhalom, centrum dawnego Kőhalomszék

Przed reformacją należał do kapituły Kosd.

Jej nazwa została po raz pierwszy wymieniona w 1512 roku wraz z dyplomem w związku ze starszymi wioski Kőhalomszék: „Symone Gereb in Ugra Nicolao similiter Gereb et Luca Zygyartho w Thykus, Petro Biro in dicta Kyralhalma et altero Petro Thorda in eadem Kyralhalma” (TT 1891. 629. Maylát

Została prawdopodobnie zorganizowana wokół zamku królewskiego w Kőhalom, który by oblegany w 1324 roku w związku z buntem saskiego ispána Henning (czyli mieszkańca zamku), skierowanym przeciwko królowi Karolowi Robertowi. Zamek był modernizowany w latach 1691-1699, w latach 1704-1708 należał do Kuruców, później zaczął niszczeć, a do XIX wieku pozostały tylko ruiny.

Sasi, którzy przybyli do Kőhalom za czasów Arpadów, w XV-XVII wieku stali się po reformacji luteranami, a także właścicielami warownych kościołów z XVI wieku.

Około 1786-1790 za panowania Józefa II została przyłączona do komitatu Fogaras vármegye, lecz po śmierci króla odzyskał niezależność.

W 1787 r. liczba mieszkańców wynosiła 17 256, przy 3 773 domach i 4 119 rodzinach.

Na podstawie artykułu prawnego XXXIII z 1876 r. została przyłączona do nowo utworzonego komitatu Nagy-Küküllő vármegye.

W 1870 r. Liczyło 21 387 mieszkańców, w tym

Populacja

Skład narodowościowy

  • Niemcy − 50%,
  • Rumuni − 43,5% i
  • Węgrzy − 6,5%.

Wyznania

  • luteranie − 10 620 (49,7%),
  • prawosławni − 7 307 (34,2%),
  • grekokatolicy − 2 044 (9,6%),
  • reformowani − 1003 (4,7%),
  • katolicy − 337 (1,6%)% i
  • inni − 76 (główni unitarianie)

Miejscowości lokacji

Nazwa rumuńska Nazwa niemiecka Nazwa lokalna Nazwa węgierska Nazwa łacińska
Cața Katzendorf Kazenderf
Katsndref		 Kaca
Cobor
poprzednio
Covor		 Kiwern
Küwern
Buchorn
Kobern		 Kîwern
Kuivern
Kuevern		 Kóbor
Dacia
poprzednio
Ștenea		 Stein Ste
Stin
Štîn		 Garat
Drăușeni
poprzednio
Draușeni
Draos
Draoș
Dras
Drasu		 Draas
Drausz
Draes
Dräss
Drauß		 Dras
Drâts
Drauz		 Homoróddaróc
Daróc
Felmer Felmern Fälmern Felmér[1]
Fișer
poprzednio
Fișeriu
Cișer
Șoveniu		 Schweischer
Schweisser		 Sövénység
Sövényszeg
Hălmeag Halmagen Halmajen Halmágy
Homorod Hamruden
Hameruden
Hammeroden
Homoroden
Homrod		 Homoród
Jibert
poprzednio
Șibert
Șiberga
Jibergu		 Seiburg
Sibricht		 Soeibrig
Seibrig
Zeibriχ		 Zsiberk
Jimbor Sommerburg Sommerburch Székelyzsombor
do 1899
Zsombor
Lovnic Leblang
Löweneck
Löwlingen		 Lihwleng
Lieflengk		 Lemnek
Lebnek
Mercheașa Streitforth
Steritforth		 Streitfert
Štret'tfert		 Mirkvásár
Rupea
poprzednio
Cohalm, Holuma		 Reps
Rupes
Kuhalme		 Räppes Kőhalom
Șona Schönen
Schona
Schöner
Schönau		 Schinen, Šînen Sona
Ticușu Nou
formalnie znany jako
Ticușul Românesc		 Konradsdorf
Walachisch Tekes
Rumänisch Tekes		 Blesch-Tâkes Felsőtyukos
Oláhtyukos		 Valachiex Tikos
Ticușu Vechi
poprzednio
Tecușul Vechi
Ticușul Săsesc
Ticușul Sașilor
Găinar		 Deutsch-Tekes Täkes
Täckes		 Szástayukos
Tyukos
Ungra Galt Ungra
Szászugra
Viscri
poprzednio
Giscriu		 Deutsch-Weißkirch
Deutschweißkirch		 Weiskirich
Veiskiriχ
Veeskirχ		 Fehéregyháza
Szászfejéregyház
Szászfehéregyháza
tłum.
Saski Biały Kościół

Przypisy

  1. ↑ Dicționar de localități din Transilvania

Źródła
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Kőhalomszék&oldid=52742”