Segesvárszék: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
(→1) |
|||
| (Nie pokazano 17 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:1s]] |
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 15: | Linia 15: | ||
| | | | ||
| − | [[Plik: | + | [[Plik:Scaunul Sighisoarei CoA.png|thumb|left|150px|Herb Segesvárszék]] |
| − | |||
| − | + | [[Plik:Stuhl Schäßburg.svg|700px|right|thumb|700px|Segesvárszék w XV wieku]] | |
| + | [[Plik:Schäßburger Stuhl-Josephinische Landesaufnahme 1769-1773.jpg|thumb|right|700px|Segesvárszék térképe]] | ||
| − | + | '''Segesvárszék''' (pol. ''lokacja Schässburg'', niem. ''Schässburger Stuhl'', rum. ''Scaunul Sighișoarei'') była specjalną jednostką administracyjną w [[Królestwo|Królestwie Węgier]] w [[Siedmiogrod]]zie: jedna z [[sas]]kich lokacji w Siedmiogrodzie, która istniała od XIII wieku do 1876 roku. W 1891 r. miała powierzchnię 553,7 km², w 1891 r. liczyła 27 280 mieszkańców i znajdowała się w [[Segesvár]] (rum. ''Sighisoara''). | |
| − | |||
| − | |||
| − | == | + | == Lokalizacja == |
| − | |||
| − | |||
| − | + | Znajdowało się na lewym i prawym brzegu rzeki [[Nagy-Küküllő (folyó)|Nagy-Küküllő]], w wąskiej dolinie. Sąsiedzi na zachodzie to [[Medgyesszék]] i [[Fehér vármegye]], '''część''' [[Felső-Fehér vármegye]], w południowo-zachodniej części [[Nagysinkszék]], na południowym wschodzie [[Kőhalomszék]], na wschodzie [[Udvarhelyszék]], na północnym wschodzie [[Fehér vármegye]]. Była to kolejna wyspa w komitacie [[Felső-Fehér vármegye]], w komitacie [[Küküllő vármegye]] na północy. | |
| − | + | == Historia == | |
| − | + | [[Plik:Rumunia, Sighişoara DSCF7185.jpg|thumb|250px|left|[[Segesvár]], centrum dawnej Segesvárszék]] | |
| − | + | O lokacjach [[sas]]kich wspomina list przywilejowy króla [[II. András|Andrzeja II]] z 1224 r. w którym wspominał o [[Andreanum]]. Akt przywileju regulował stosunki między królem a osadnikami saskimi. Dotyczył 7, a właściwie razem z [[Sibiu]] 8 saskich siedzib: [[Újegyház]], [[Szászváros]], [[Kőhalom]], [[Nagysink]], [[Szerdahely]], [[Segesvár]], [[Szászsebes|(Szász)Sebes]]. (Zobacz także: [[Erdélyi szász univerzitás]]). | |
| − | + | Nazwa ''Segesvárszék'' została po raz pierwszy wymieniona w statucie wydanym w 1349 r. Na wspólnym posiedzeniu saskich lokacji, a następnie w 1355 r. w imieniu Sibiu i [[Hétszék]]. | |
| − | + | Zamek [[Segesvár]] został zbudowany w XII wieku około 1198 roku. Jego nazwa została wymieniona w 1280 jako ''de Castro Sex'', w 1298 − ''Schespurch'', w 1300 − ''Segusvár'', w 1309 − ''Segesburg'', w 1407 − ''Segeswar'' i w 1552 − ''Segesvarinum''. | |
| − | |||
| − | + | Od 1490 r., za panowania [[Maciej|Macieja Korwina]], przetrwała wspólna deklaracja wierności miasta [[Segesvár]] oraz lokacji [[Medgyes]] i [[Selyk]], która stwierdza, że jeśli królowa [[Beatrix]] nie będzie miała legalnego dziecka Maciaj Korwina, po jego śmierci przyjmiemy jego syna, [[Corvin János|Jánosa Corvina]], jako naszego prawdziwego spadkobiercę. '''„igaz örökös urunkká fogadjuk”.''' | |
| − | + | W 1545 roku, podczas reformacji, ludność miasta i Segesvárszék stała się luterańska. | |
| − | + | W 1785 roku reforma administracyjna Józefa II podzieliła Siedmiogród na 3 okręgi, w tym 11 komitatów, w którym to czasie Segesvárszék została przypisana do komitatóœ [[Küküllő vármegye|Küküllő]] és [[Fogaras vármegye|Fogaras vármegyébe]]. | |
| − | |||
| − | + | W latach 1790–1849 ponownie stała się niezależnym organem ustawodawczym, a w latach 1850–1860, w okresie rzadów Bacha, stał się częścią [[Szebeni szász kerület]] (saskiego '''okręgu''' Sibiu). W 1861 r. odbył spotkania katedry Sighisoara w Sighisoara '''1861-ben Segesvárszék gyűléseit Segesváron tartotta'''. W latach 1861–1876 odzyskał niepodległość. | |
| − | ''' | + | Artykuł 13 ustawy z 1876 r. pozostawił majątek ''[[Universitas Saxonum]]'' i siedmiu niezależnym sędziom i nakazał, aby był on używany wyłącznie do publicznych celów kulturalnych. Podczas osady [[Kőhalomszék]], [[Medgyesszék]], [[Nagysinkszék]] i Segesvárszék stały się częścią komitatu [[Nagy-Küküllő vármegye]], a miasto [[Segesvár]] stało się siedzibą powiatu składającego się z 25 wsi. Wioski [[Homoródbene|Bene]] i [[Erked]] weszły do komitatu [[Udvarhely vármegye|Udvarhely vármegyébe]] |
| + | |||
| + | == Populacja == | ||
| + | |||
| + | W 1870 r. liczyła 27.280 mieszkańców, w tym: | ||
| + | |||
| + | === Skład narodowościowy === | ||
| + | * Niemcy − 57%, | ||
| + | * Rumuni − 37% i | ||
| + | * Węgrzy − 5,5%. | ||
| + | |||
| + | === Wyznania === | ||
| + | |||
| + | * luterani − 15.481 (56,7%), | ||
| + | * prawosławni − 10.096 (37%), | ||
| + | * rzymscy katolicy − 1.100 (4%), | ||
| + | * reformowani − 293 (1,1%), a | ||
| + | * inni (głównie unitarianie i grekokatolicy − 310. | ||
| + | |||
| + | == Miejscowości == | ||
{| {{széptáblázat}} | {| {{széptáblázat}} | ||
| − | ! Nazwa rumuńska | + | |+ <big>Miejscowości ''Lokacji Segesvárszék''</big><br>niem. ''Schässburger Stuhl'' − I poziom |
| − | ! Nazwa niemiecka | + | ! Nazwa<br>rumuńska |
| − | ! Nazwa węgierska | + | ! Nazwa<br>niemiecka |
| + | ! Nazwa<br>lokalna | ||
| + | ! Nazwa<br>węgierska | ||
| + | ! Nazwa<br>łacińska | ||
|- | |- | ||
| − | | ''[[Daneș]]'' || ''[[Dunesdorf]]'' || ''[[ | + | | ''[[Daneș]]'' || ''[[Dunesdorf]]<br>[[Dansdorf]]'' || ''[[Dunesdref]]''|| ''[[Dános]]'' || |
|- | |- | ||
| − | | ''[[Hoghilag]]'' || ''[[Halwelagen]]'' || ''[[ | + | | ''[[Hoghilag]]'' || ''[[Halvelagen]]<br>[[Halwelagen]]<br>[[Halwelegen]]<br>[[Halwelägen]]<br>[[Helvlegen]]<br>[[Halwlagen]]'' || ''[[Halwelajen]]<br>[[Halvelâjn]]'' || ''[[Holdvilág]]<br>[[Nagyholdvilág]]'' || |
|- | |- | ||
| − | | ''[[Laslea]]'' || ''[[Großlasseln]]'' || ''[[Szászszentlászlo]]'' | + | | ''[[Laslea]]''<br>poprzednio:<br>''[[Laslea Mare]]'' || ''[[Großlasseln]]'' || ''[[Grisz-Lasseln]]<br>[[Lasln]]'' || ''[[Szászszentlászlo]]<br>[[Nagyszászszentlászló]]<br>alternatywnie<br>''[[Szentlászló]]'' || |
|- | |- | ||
| − | | ''[[Prod]]'' || ''[[Pruden]]'' || ''[[Prod]]'' | + | | ''[[Prod]]''<br>poprzednio:<br>''[[Prud]]'' || ''[[Pruden]]<br>[[Proden]]'' || ''[[Prudn]]'' || ''[[Prod]]<br>[[Pród]]'' || |
|- | |- | ||
| − | | ''[[Seleuș]]'' || ''[[Großalisch Seieus]]'' || ''[[ | + | | ''[[Seleuș]]''<br>poprzednio:<br>''[[Seleușul Mare]]'' || ''[[Großalisch Seieus]]<br>[[Großalisch]]<br>[[Groß-Alisch]]''<ref>[https://www.siebenbuerger.de/ortschaften/grossalisch/ Großalisch], siebenbuerger.de</ref> || ''[[Grisz-Alesch]]<br>[[Grîsâleš]]''|| ''[[Keménynagyszőllős]]<br>[[Nagyszőllős]]<br>[[Szőllős]]'' || |
|- | |- | ||
| − | | ''[[Sighișoara]]'' || ''[[Schäßburg]]'' || ''[[Segesvár]]'' | + | | ''[[Sighișoara]]'' || ''[[Schäßburg]]'' || ''[[Segesvár]]'' || ''[[Schäsbrich]]<br>[[Šesburχ]]'' || ''[[Saxoburgum]]<br>[[Castrum Sex]]'' |
|- | |- | ||
| − | | ''[[Țeline]]'' || ''[[Woßling]]'' || ''[[Pusztacelina]]<br>[[Vaslek]]'' | + | | ''[[Țeline]]''<br>poprzednio:<br>''[[Țelina]]'' || ''[[Woßling]]<br>[[Wossling]]'' || ''[[Wosslenk]]'' || ''[[Pusztacelina]]<br>[[Vaslek]]'' || |
|- | |- | ||
|} | |} | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
{| {{széptáblázat}} | {| {{széptáblázat}} | ||
| − | ! Nazwa rumuńska | + | |+ <big>Miejscowości ''Lokacji Segesvárszék''</big><br>niem. ''Schässburger Stuhl'' − II poziom |
| − | ! Nazwa niemiecka | + | ! Nazwa<br>rumuńska |
| − | ! Nazwa węgierska | + | ! Nazwa<br>niemiecka |
| + | ! Nazwa<br>lokalna | ||
| + | ! Nazwa<br>węgierska | ||
|- | |- | ||
| − | | ''[[Archita]]'' || ''[[Artkeden]]<br>[[Erkeden]]'' || ''[[Erked]]'' | + | | ''[[Apold]]''<br>poprzednio:<br>''[[Trapold]]<br>[[Apoldu]]'' || ''[[Trapold]]<br>[[Trappold]]<br>[[Trapolden]]'' || ''[[Pult]]'' || ''[[Apold]]'' |
| + | |- | ||
| + | | ''[[Archita]]'' || ''[[Artkeden]]<br>[[Erkeden]]'' || ''[[Ärkeden]]<br>[[Ârkeden]]<br>[[Arkedn]]'' || ''[[Erked]]'' | ||
| + | |- | ||
| + | |||
| + | | ''[[Beia]]'' || ''[[Meeburg]]<br>[[Mehburg]]<br>[[Mähdorf]]'' || ''[[Mebrich]]<br>[[Męburχ]]<br>[[Mebriχ]]'' || ''[[Homoródbene]]<br>[[Szászbene]]<br>[[Szászbénye ]]'' | ||
|- | |- | ||
| − | | ''[[Bunești]]<br>[[Bundorf]]'' || ''[[Bodendorf]]'' || ''[[Szászbuda]]'' | + | | ''[[Brădeni]]''<br>poprzednio:<br>''[[Brădenii]]<br>[[Hendorf]]<br>[[Heghig]]'' || ''[[Henndorf]]<br>[[Hegendorf]]'' || ''[[Händerf]]<br>[[Hendref]]'' || ''[[Hégen]]<br>[[Henningfalva)]]'' |
| + | |- | ||
| + | | ''[[Bunești]]''<br>poprzednio:<br>''[[Bundorf]]'' || ''[[Bodendorf]]<br>[[Budendorf]]'' || ''[[Bondorf]]<br>[[Bondref]]<br>[[Bodndref]]'' || ''[[Szászbuda]]'' | ||
| + | |||
|- | |- | ||
| − | | ''[[ | + | | ''[[Daia]]''<br>poprzednio:<br>''[[Daia Săsească]]'' || ''[[Denndorf]]<br>[[Denndorf]]<br>[[Dellendorf]]'' || ''[[Doendref]]<br>[[Dändref]]'' || ''[[Szászdálya]]<br>[[Dálya]]'' |
|- | |- | ||
| − | | ''[[ | + | | ''[[Netuș]]''<br>poprzednio:<br>''[[Netușei]]' || ''[[Neidhausen]]<br>[[Neithausen]]<br>[[Neuthausen]]<br>[[Agnetenhausen]]<br>[[Neidhaus]]'' || ''[[Netschessen]]<br>[[Njetesen]]<br>[[Net'ezn]]'' || ''[[Netus]]'' |
|- | |- | ||
| − | | ''[[ | + | | ''[[Roadeș]]'' || ''[[Radenthal]]''<br>tłum.<br>„''valea defrișată''”<br>alternatywnie<br>''[[Radeln]]''<br>tłum.<br>„desțeleniș” || ''[[Raddeln]]<br>[[Radln]]<br>[[Rarlen]]'' || ''[[Rádos]]'' |
| − | | | + | |- |
| − | | ''[[ | + | | ''[[Șaeș]]''<br>poprzednio:<br>''[[Șaieș]]<br>[[Șaeșiu]]<br>[[Săieș]]<br>[[Șais]]'' || ''[[Schaas]]<br>[[Schees]]'' || ''[[Schâs]]<br>[[Šâs]]'' || ''[[Segesd]]'' |
| − | |- | + | |- |
| − | | ''[[ | + | | ''[[Saschiz]]''<br>poprzednio:<br>''[[Saschizd]]<br>[[Chizd]]'' || ''[[Keisd]]<br>[[Kaisd]]<br>[[Keißd]]<br>[[Kaißd]]<br>[[Hünenburg]]<br>[[Hujnerschburg]]'' || ''[[Keist]]<br>[[Kaest]]''|| ''[[Szászkézd]]'' |
| − | | | ||
| − | | ''[[ | ||
| − | |- | ||
| − | | ''[[ | ||
| − | | | ||
| − | | ''[[ | ||
|- | |- | ||
|} | |} | ||
| − | |||
| − | |||
* '''[[Apold]]''' ''(Trappold)'' 1869-ben 1216 szász és oláh lakosa volt 294 házban. | * '''[[Apold]]''' ''(Trappold)'' 1869-ben 1216 szász és oláh lakosa volt 294 házban. | ||
| Linia 127: | Linia 141: | ||
* '''[[Szászszentlászló]]''' ''(Gross Lasslen)'' 1786-ban 886 lakosa volt 177 házban, 199 családban, 1869-ben 1218 szász és oláh lakosa volt 282 házban. | * '''[[Szászszentlászló]]''' ''(Gross Lasslen)'' 1786-ban 886 lakosa volt 177 házban, 199 családban, 1869-ben 1218 szász és oláh lakosa volt 282 házban. | ||
| − | == | + | == Przypisy == |
| − | + | {{izvori}} | |
| + | |||
| + | == Źródła == | ||
| + | * Tekintő. ''[https://web.archive.org/web/20110710231100/http://www.fatornyosfalunk.com/html/erdelyi_helynevkonyv.html Erdélyi helynévkönyv]''. Opracowanie: Vistai András János. [Bez miejsca i roku, publikowane tylko w sieci WWW.] 1–3. kötet. | ||
* [[A Pallas nagy lexikona]] | * [[A Pallas nagy lexikona]] | ||
* Magyar katolikus lexikon | * Magyar katolikus lexikon | ||
| − | + | [[Kategoria:Geografia]] | |
| − | + | [[Kategoria:Siedmiogród]] | |
| − | [[ | + | [[Kategoria:Historia]] |
| + | [[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]] | ||
| + | [[Kategoria:Sasi Siedmiogrodzcy]] | ||
| + | [[Kategoria:Niemcy w Królestwie Węgier]] | ||
| + | [[Kategoria:Niemcy w Rumunii]] | ||
| + | [[Kategoria:Királyföld]] | ||
Aktualna wersja na dzień 11:29, 17 mar 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Scaunul Sighisoarei CoA.png Herb Segesvárszék Plik:Stuhl Schäßburg.svg Segesvárszék w XV wieku Plik:Schäßburger Stuhl-Josephinische Landesaufnahme 1769-1773.jpg Segesvárszék térképe Segesvárszék (pol. lokacja Schässburg, niem. Schässburger Stuhl, rum. Scaunul Sighișoarei) była specjalną jednostką administracyjną w Królestwie Węgier w Siedmiogrodzie: jedna z saskich lokacji w Siedmiogrodzie, która istniała od XIII wieku do 1876 roku. W 1891 r. miała powierzchnię 553,7 km², w 1891 r. liczyła 27 280 mieszkańców i znajdowała się w Segesvár (rum. Sighisoara). Spis treściLokalizacjaZnajdowało się na lewym i prawym brzegu rzeki Nagy-Küküllő, w wąskiej dolinie. Sąsiedzi na zachodzie to Medgyesszék i Fehér vármegye, część Felső-Fehér vármegye, w południowo-zachodniej części Nagysinkszék, na południowym wschodzie Kőhalomszék, na wschodzie Udvarhelyszék, na północnym wschodzie Fehér vármegye. Była to kolejna wyspa w komitacie Felső-Fehér vármegye, w komitacie Küküllő vármegye na północy. HistoriaPlik:Rumunia, Sighişoara DSCF7185.jpg Segesvár, centrum dawnej Segesvárszék O lokacjach saskich wspomina list przywilejowy króla Andrzeja II z 1224 r. w którym wspominał o Andreanum. Akt przywileju regulował stosunki między królem a osadnikami saskimi. Dotyczył 7, a właściwie razem z Sibiu 8 saskich siedzib: Újegyház, Szászváros, Kőhalom, Nagysink, Szerdahely, Segesvár, (Szász)Sebes. (Zobacz także: Erdélyi szász univerzitás). Nazwa Segesvárszék została po raz pierwszy wymieniona w statucie wydanym w 1349 r. Na wspólnym posiedzeniu saskich lokacji, a następnie w 1355 r. w imieniu Sibiu i Hétszék. Zamek Segesvár został zbudowany w XII wieku około 1198 roku. Jego nazwa została wymieniona w 1280 jako de Castro Sex, w 1298 − Schespurch, w 1300 − Segusvár, w 1309 − Segesburg, w 1407 − Segeswar i w 1552 − Segesvarinum. Od 1490 r., za panowania Macieja Korwina, przetrwała wspólna deklaracja wierności miasta Segesvár oraz lokacji Medgyes i Selyk, która stwierdza, że jeśli królowa Beatrix nie będzie miała legalnego dziecka Maciaj Korwina, po jego śmierci przyjmiemy jego syna, Jánosa Corvina, jako naszego prawdziwego spadkobiercę. „igaz örökös urunkká fogadjuk”. W 1545 roku, podczas reformacji, ludność miasta i Segesvárszék stała się luterańska. W 1785 roku reforma administracyjna Józefa II podzieliła Siedmiogród na 3 okręgi, w tym 11 komitatów, w którym to czasie Segesvárszék została przypisana do komitatóœ Küküllő és Fogaras vármegyébe. W latach 1790–1849 ponownie stała się niezależnym organem ustawodawczym, a w latach 1850–1860, w okresie rzadów Bacha, stał się częścią Szebeni szász kerület (saskiego okręgu Sibiu). W 1861 r. odbył spotkania katedry Sighisoara w Sighisoara 1861-ben Segesvárszék gyűléseit Segesváron tartotta. W latach 1861–1876 odzyskał niepodległość. Artykuł 13 ustawy z 1876 r. pozostawił majątek Universitas Saxonum i siedmiu niezależnym sędziom i nakazał, aby był on używany wyłącznie do publicznych celów kulturalnych. Podczas osady Kőhalomszék, Medgyesszék, Nagysinkszék i Segesvárszék stały się częścią komitatu Nagy-Küküllő vármegye, a miasto Segesvár stało się siedzibą powiatu składającego się z 25 wsi. Wioski Bene i Erked weszły do komitatu Udvarhely vármegyébe PopulacjaW 1870 r. liczyła 27.280 mieszkańców, w tym: Skład narodowościowy
Wyznania
Miejscowości
Przypisy
Źródła
|
