Čierny Balog

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Čierny Balog je obec na Slovensku v okrese Brezno. Čierny Balog (węg. Feketebalog) (do 1927 r. Balog lub Čierny Hronec, w latach 1948-1951 Čierny Blh; niem. Schwarzwasser, węg. Feketebalog) – wieś (obec) w powiecie Brezno w kraju bańskobystrzyckim na Słowacji. Powierzchnia 147,1 km², liczba mieszkańców 5227 (spis ludności z 21.05.2011). Czarny Balog leży na pograniczu Rudaw Weporskich i Kotliny Brezneńskiej, przy czym teren katastralny wsi obejmuje całość rozległej, górnej części dorzecza Czarnego Hronu, sięgającego długimi dolinami w głąb grupy Balockich Wierchów (słow. Balocké vrchy) aż po główny grzbiet pasma. Aktualne centrum wsi znajduje się na wysokości ujścia dużego potoku Vydrová do Czarnego Hronu, ok. 550 n.p.m. Wieś powstała przez połączenie szeregu rozrzuconych dawniej wśród lasów osad drwali i węglarzy oraz zakładanych na wykarczowanych łazach osiedli, które powstawały poczynając od 1565 r.: Balog, Dobroč, Dolina, Fajtov, Jánošovka, Jergov, Látky, Komov, Krám, Krškov, Medveďov, Pustô, Vydrovo i Závodie. Do połowy XIX w. jej mieszkańcy żyli wyłącznie z pracy w lasach. Później część z nich znalazła zajęcie w rozbudowującej się hucie w Podbrezovej, od której dotarła do wsi budowana od 1908 r. linia kolei wąskotorowej (Czarnohrońska Kolej Leśna). Jednak jeszcze w latach międzywojennych (1933 i 1936) Czarny Balog był miejscem wielkich strajków robotników leśnych. Przez Czarny Balog, a następnie przez przełęcz Tlstý javor 1019 (m n.p.m.) biegnie szosa (droga krajowa nr 529) z Brezna do Hryniowej. W osadzie Dobroč urodził się w 1774 r. Jozef Dekret-Matejovie – słowacki leśnik, jeden z pionierów nowoczesnej gospodarki leśnej na terenie ówczesnych Węgier. Z Czarnego Balogu pochodził również urodzony w 1931 r. Anton Auxt – słowacki pedagog i matematyk. Atrakcją turystyczną wsi jest utworzony w dolinie Vydrová skansen leśny, do którego jeździ z Podbrezovej uruchomiona ponownie w 1992 r. po dłuższej przerwie Czarnohrońska Kolej Leśna. Polohopis Rozľahlá obec sa nachádza v srdci Veporských vrchov, asi 4 km južne od Brezna. Tvorí ju 13 osád, situovaných pozdĺž toku Čierneho Hrona a v priľahlých údoliach, obkolesených hustými lesmi. Rieka tvorí os územia a pokračuje severozápadným smerom k Hroncu, kde sa vlieva do Hrona. Z Hronca až po osadu Dobroč rieku lemuje úzkorozchodná Čiernohronská železnica, ktorá v čase najväčšieho rozmachu dosahovala dĺžku takmer 132 km. Obcou prechádza cestná spojnica II/529 z Brezna cez sedlo Tlstý javor do Hriňovej. Osady Obec má 13 osád: Krám, Jergov, Balog, Závodie, Vydrovo, Medveďovo, Dolina, Fajtov, Komov, Látky, Jánošovka, Pustô a Dobroč. Dejiny Osídľovanie okolia Čierneho Balogu vo väčšom rozsahu nastalo v 15. storočí, kedy do oblasti Horehronia prišli valašskí pastieri. O storočie neskôr sa tu začali usadzovať drevorubači, ktorí tu už okolo roku 1550 ťažili drevo pre potreby baní a hút. Prvá písomná zmienka o osade v údolí pochádza z 11. júna 1607. Najstaršou osadou obce je Krám (z nem. obchod, sklad), ktorá vznikla okolo roku 1563 ako základňa drevorubačov so sídlom ich majstra a skladmi náradia i potravín. Okrem ťažby dreva a jeho splavovania sa obyvatelia venovali i poľnohospodárstvu a chovu dobytka a oviec. Postupne začali vznikať nové pasienky a časom aj osady, ktoré využívali novovzniknuté plochy na vznik obydlí, bližšie pri zdrojoch dreva a železnej rudy. Osada Jergov v blízkostí štôlní na železnú rudu sa spomína v roku 1615, následne vznikla osada Balog, ktorá sa časom stala centrom drevorubačov. Rozširovanie pokračovalo Závodím, Medveďovom, Fajtovom, Komovom a ďalšími. Podľa tmavých usadenín v rieke dostala názov Čierny Hron a osadám sa v 18. storočí začalo podľa vtedy najväčšej osady hovoriť Čiernohronský Balog. Postupne s rozmachom drevorubačstva, ťažby rudy, no a poľnohospodárstva, pastierstva a remesiel rástol aj počet obyvateľov a v 70. rokoch minulého storočia dosahoval 6400. Populácia Čierneho Balogu poklesom ťažby a zánikom pracovných príležitostí postupne klesla na terajších približne 5100 obyvateľov. Kultúra a zaujímavosti Pamiatky Rímskokatolícky kostol Panny Márie Nanebovzatej v osade Čierny Balog, jednoloďová klasicistická stavba s pravouhlym ukončením presbytéria a vežou tvoriacou súčasť hmoty kostola z roku 1804. Stojí na mieste staršieho dreveného kostola z roku 1753. Rímskokatolícky kostol premenenia Pána v osade Dobroč, jednoduchá jednoloďová stavba s polygonálnym ukončením presbytéria a vežou tvoriacou súčasť hmoty kostola z roku 1936. Úzkorozchodná Čiernohronská železnica, ktorú začali budovať v roku 1908. Na prelome tisícročí začali Lesy SR vo Vydrovskej doline budovať Lesnícky skanzen s expozíciami, zameranými na ťažbu a spracovanie dreva, obhospodarovaniu lesa a životu drevorubačov. Čierny Balog, kostel, 2017 (01).jpg Kostol Panny Márie Nanebovzatej Dobroc Cierny Balog church.JPG Kostol premenenia Pána Svaty Jan CHZ side track.JPG Čiernohorská železnica CHZ railcar Vydrovo.JPG Chvatimech CHZ station.JPG Osobnosti obce Rodáci Jozef Dekret Matejovie (* 1774 – † 1841), priekopník v obnove lesov, zakladateľ moderného lesného hospodárstva Róbert Albert Gottier (* 1897 – † 1968), Organizátor triednych bojov, protifašistického hnutia a SNP na Horehroní. Podpredseda Národného zhromaždenia (1945-1954). Ladislav Ťažký (* 1924 – † 2011), prozaik, publicista, dramatik a scenárista. Jozef Kliment (* 1928 – † 2007), poľnohospodársky odborník, vysokoškolský profesor Anton Auxt (* 1931 – † 1987), pedagóg a matematik. Anton Dekrét (* 1932), matematik a vysokoškolský pedagóg Peter Kováčik (* 1936), prozaik, dramatik a filmový scenárista. Tibor Šagát, (* 1942), lekár a politik. Viktor Pečovský (* 1983), reprezentant Slovenska vo futbale a v súčasnosti hráč MŠK Žilina. Paulína Fialkova (* 1992), biatlonistka. Ivona Fialkova (* 1994), biatlonistka. Partnerské mestá Česko Týniště nad Orlicí, Česko (1973) Referencie Pozri aj Čiernohronská železnica Lesnícky skanzen Vydrovo Iné projekty Commons 18px|class=noviewer|link=|Spolupracuj na Commons Commons ponúka multimediálne súbory na tému Čierny Balog Externé odkazy Oficiálna stránka obce Najkrajší kraj- turistické atrakcie v obci

Čierny Balog wieś Plik:CHZ stanica1.jpg Železničná stanica Čiernohronskej železnice 90px Znak Państwo Słowacja Słowacja Kraj Banskobystrický kraj Okres Brezno Region Horehronie Vodné toky Čierny Hron, Vydrovo Powierzchnia 147,1 km² (14 710 ha) Populacja 5 116 (31. 12. 2020) Gęstość 34,78 os./km² Pierwsza pisemna wzmianka 1607 Starosta František Budovec (nezávislý) PSČ 976 52 ŠÚJ 508527 EČV BR Tel. kierunkowy +421-48 Adres siedziby urzędu Obecný úrad Závodie 2/2 976 52 Čierny Balog Adres e-mail poslať email Telefón 048 / 630 43 10 Fax 048/630 43 29 Położenie gminy na Słowacji 7px Położenie gminy na Słowacji Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja 7px Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja Wikimedia Commons: Čierny Balog Strona: [http://www.ciernybalog.sk/ www.ciernybalog.sk www.ciernybalog.sk] Portal mapowy GKU: mapa katastralna 18px 48°44′50″S 19°39′22″V