I. Károly

Za: [[1]]

Karol Robert Plik:Chronicon Pictum I Karoly Robert.jpg Plik:Coa Hungary Country History Charles I (1310-1342).svg Król Węgier i Chorwacji Okres od 27 sierpnia 1310 do 16 lipca 1342 Poprzednik Bela V Następca I. Lajos (Ludwik I Wielki) Dane biograficzne Dynastia Andegawenowie Państwo {{{państwo}}} Urodziny 1288 Miejsce Neapol Śmierć 16 lipca 1342 Miejsce Wyszegrad Ojciec Anjou Martell Károly (Karol Martel Andegaweński) Matka Klemencja Habsburg Żona Maria Beatrycze Elżbieta Łokietkówna Dzieci Karol Władysław I. Lajos (Ludwik I Wielki) 16px Andrzej Stefan

Karol Robert, Karol I Robert węg. I. Károly, Károly Róbert (ur. 1288, zm. 16 lipca 1342) – pierwszy z Andegawenów na tronie węgierskim (od 1308), koronowany w 1310 roku. Członek bocznej linii dynastii Kapetyngów. Najstarszy syn Karola Martela (tytularnego króla Węgier w latach 1290-1295) z rodu Andegawenów i Klemencji Habsburg (córki króla Rudolfa I Habsburga).

Jego siostrą była Klemencja Węgierska, królowa Francji jako druga żona Ludwika X, matka króla Jana I Pogrobowca.

Polityka wewnętrzna

Władca popierał rozwój rzemiosła i handlu, wprowadził nową walutę (złoty floren). Przeprowadził reformę sił zbrojnych. Dwa lata walczył o władzę z opozycją mieszczan pochodzenia niemieckiego. Jego następcą był Ludwik I Wielki, któremu zapewnił sukcesję w Polsce po Kazimierzu Wielkim. Tocząc długie starcia zbrojne ograniczył suwerenną władzę możnowładców węgierskich, w tym Amadeja Aby i Mateusza Czaka.

Stosunki z Polską

Z Karolem Robertem początkowo Łokietek miał złe stosunki, zwłaszcza od czasu, gdy Karol Robert rozprawił się z północnowęgierskimi możnowładcami, w tym z rodem Amadejów będących w sojuszu z Władysławem Łokietkiem. Sytuacja zmieniła się po podwójnej elekcji w Niemczech w roku 1314, gdy rozpętał się ostry konflikt i w rywalizacji o tron cesarski król Czech Jan Luksemburski poparł Ludwika IV Bawarskiego, a król Węgier Karol Robert – Fryderyka Pięknego Habsburga. Wobec wznowienia roszczeń czeskich do tronu polskiego stanowiska Polski i Węgier zaczęły się do siebie zbliżać. W 1320 roku, zapewne wnet po koronacji Łokietka, doszło do małżeństwa Elżbiety Łokietkówny z Karolem Robertem. Związek ten stał się fundamentem długotrwałego sojuszu obu państw, który mocno zaważył na przyszłości Polski. Między innymi interwencja dyplomatyczna Karola Roberta w 1327 roku zapobiegła podporządkowania Janowi Luksemburskiemu ziem będących pod władzą króla Władysława Łokietka.

Karol Robert po śmierci został pochowany w katedrze w Székesfehérvár, starym, tradycyjnym miejscu pochówku dynastii Arpadów.

Małżeństwa i potomstwo

Karol Robert był żonaty trzykrotnie. W latach 1306-1317 jego żoną była Maria, córka księcia Kazimierza bytomskiego. 24 czerwca 1318 ożenił się z Beatrycze, córką cesarza Henryka VII Luksemburskiego. Z Beatrycze miał jedno dziecko urodzone i zmarłe 11 października 1319.

6 lipca 1320 poślubił Elżbietę, córkę Władysława I Łokietka, króla polskiego. Para miała 5 synów:

• Karol (ur. i zm. 1321),
• Władysław (1324–1329),
• Ludwik (1326–1382) – król Węgier (1342-1382) i Polski (1370-1382)
• Andrzej – książę Kalabrii i Salerno (1327–1345)
• Stefan – książę Dalmacji i Slawonii (1332–1354)

Przed poślubieniem Elżbiety, Karol doczekał się syna ze związku pozamałżeńskiego:

• Koloman (1316/1317 – po 1376) – biskup Györ; jego matką była bliżej nieznana konkubina, pochodzącą z wyspy Csepel na Dunaju. Jeszcze w 1328 Koloman pozostawał pod opieką swojego wychowawcy Pawła. Już w 1332 roku był kantorem w kapitule waradyńskiej, po czym od 1337 do śmierci - biskupem Györ. 6 maja 1337 roku papież Benedykt XII legitymizował Kolomana, uwalniając go od jego nieprawego pochodzenia.

W dawniejszej historiografii utrzymywał się pogląd, że druga lub trzecia żona Karola Roberta powiła dwie córki: Katarzynę i Elżbietę, poślubione książętom śląskim, odpowiednio, Henrykowi II świdnickiemu i Bolesławowi niemodlińskiemu. Dziś ich istnienie, jako niepotwierdzone w żaden sposób w źródłach, jest zgodnie odrzucane.

Plik:Karoly Robert eskuvoje Erzsebettel.jpg

Ślub Elżbiety z Karolem Robertem (miniatura z Kroniki Ilustrowanej)

Wywód genealogiczny

Karol I (1226-1285), kr. Sycylii

Karol II (1254-1309), kr. Sycylii

Beatrycze z Prowansji (1234-1267)

Karol Martel (1271-1295), ks. Salerno

Stefan V (1239-1272), kr. Węgier

Maria węgierska (ok. 1257-1323)

Elżbieta Kumanka (1239/1240 – po 1290)

Karol I Robert

Albrecht IV von Habsburg (1188-1239), hr. Aargau

Rudolf I Habsburg (1218-1291), kr. Niemiec

Jadwiga von Kyburg (1192-1260)

Klemencja Habsburg (ok. 1271-1295)

Burchard V, hr. Hohenberg

Gertruda von Hohenberg (ok. 1230/1235-1281)

Mechthild von Tübingen

Przypisy

{{#invoke:Navbox|Finish|1=

{{#invoke:Navbox|Iterate

|min=1 |max=1

|opis= |spis=}}{{#invoke:Navbox|Iterate |min=2 |max=30 |opis= |spis=}}

Władcy Węgier
75px
{{{opis}}}	{{{spis}}}	{{{spis}}}
{{{opis}}}	{{{spis}}}
{{{spis}}}

}} {{#invoke:Navbox|Finish|1=

{{#invoke:Navbox|Iterate

|min=1 |max=1

|opis= |spis=}}{{#invoke:Navbox|Iterate |min=2 |max=30 |opis= |spis=}}

Władcy Chorwacji
75px
{{{opis}}}	{{{spis}}}	{{{spis}}}
{{{opis}}}	{{{spis}}}
{{{spis}}}
zobacz też: Banowie Chorwacji

}}