Ákos I. István: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
(→Źródła) |
m (Zastępowanie tekstu - "skarbnik|" na "mistrz skarbu|") |
||
| (Nie pokazano 12 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) | |||
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/%C3%81kos_Istv%C3%A1n_(n%C3%A1dor) | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/%C3%81kos_Istv%C3%A1n_(n%C3%A1dor) | ||
| − | |autorzy = https:// | + | |autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%81kos_Istv%C3%A1n_(n%C3%A1dor)&action=history |
|nota = węgierski | |nota = węgierski | ||
}} | }} | ||
| Linia 32: | Linia 32: | ||
|} | |} | ||
| − | [[Plik:Kiskirályok uralmi területei.jpg|thumb| | + | [[Plik:Kiskirályok uralmi területei.jpg|thumb|400px|left|Tartományurak uralmi területei Magyarországon a 14. század elején]] |
| − | '''István Ákos'' ( | + | '''István I. Ákos''' (pol. ''Stefan I Ákos'') ( † 1315), węgierski możnowładca, [[sędzia królewski]] i [[palatyn]] (październik 1301 - październik 1307), jeden z tzw. ''Drobnych Królów'' (panów prowincji). |
| − | |||
| − | |||
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
| − | Syn sędziego królewskiego [[Ákos Ernye|Ernye]]. Z żoną Katarin nieznanego nazwiska miał 7 synów i 2 córki. Źródła historyczne obejmują lata 1281–1315. W 1281 roku był [[ | + | Syn sędziego królewskiego [[Ákos Ernye|Ernye Ákosa]]. Z żoną Katarzyna (Katarin) nieznanego nazwiska miał 7 synów i 2 córki. Źródła historyczne obejmują lata 1281–1315. W 1281 roku był [[ispán]]em komitatów: [[Gömör]] i [[Borsod]]. W 1282 r. brał udział w [[Hód-tavi csata|bitwie nad jeziorem Hód]], a następnie w oblężeniu austriackiego Bernstein i z królem [[IV. László]] walczył pod zamkami [[Gede]] i [[Perestyén]]. Po śmierci Władysława wspierał również [[III. András| Andrzeja III]]. W latach 1293–1295 był skarbnikiem królowej. W 1298 r. zawarł sojusz z królem Andrzejem III i większą liczbą szlachty. W latach 1298–1300 był [[sędzią|sędzią królewskim. |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Po śmierci króla (14 stycznia 1301 r.) pożegnał Andrzeja jako „''ostatnią złotą gałąź Domu Árpáda”''. Zdegradował urząd palatyna dopuszczając do tego, aby oligarchowie mogli nazywać się palatynem w swoich posiadłościach. Podczas ''[[interregnum]]'' (1301-1308) poparł spadkobiercę czeskiego tronu [[Wacław]]a i otrzymał od niego różne stanowiska i majątki. W 1307 r. na [[Diecie węgierskiej|diecie]] w [[Rákos]] uznał królem [[I. Károly|Karola Roberta]], a następnie wycofał się z życia politycznego. Jego domena obejmowała komitat [[Borsod]], około 50 posiadłości i 5 zamków (w tym [[Diósgyőr]] i [[Dédess]]). Jego siedziba mieściła się w Diósgyőr. Założył klasztor Paulinów w Diósgyőr i Bükkszentlélek. | |
| − | + | Ożenił jednego ze swoich synów, Stefana z córką bawarskiego księcia [https://pl.wikipedia.org/wiki/Wittelsbachowie Wittelsbacha]. Jedna z jego córek, [[Anics]], została żoną [[mistrz skarbu|skarbnika królewskiego]] [[Borsa Beke|Borsy Beke]]<ref>Beke Borsa był bratem Balda.</ref>. Beke jest wspomniany w źródłach jako „''István nádor generusa''” („''magister Beke comes byhoriensis gener noster carissimus''”).<ref>Bárány Attila: ''Debreceni Dózsa küzdelme a bihari oligarchákkal''.</ref>. | |
| − | + | Po jego śmierci w 1317 r. jego synowie, [[Ákos II. István|Stefan II]] i Jan, brali udział w [[Debreczyn|bitwie pod Debreczynem]] po stronie przeciwnego królowi prowincjonalnego władcy [[Borsa Kopasz|Kopasza Borsy]]. Po jego klęsce Stefan i Jan uciekli do zamku Dedesi. Zamek został oblężony, zdobyty, a oni zostali pojmani przez dowódcę króla, [[Debreceni Dózsa|Dożę Debreceniego]], po czym jako zdrajcy zostali skazani na utratę głowy i mienia. | |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 108: | Linia 98: | ||
|1. związek od = | |1. związek od = | ||
|1. związek do = | |1. związek do = | ||
| − | |1. dzieci = István, János<br>pięciu synów<br>dwie córki | + | |1. dzieci = [[Ákos II. István|István II]], János<br>pięciu synów<br>dwie córki |
|dokonania = | |dokonania = | ||
|odznaczenia = | |odznaczenia = | ||
| Linia 127: | Linia 117: | ||
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | [[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | [[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]] | ||
| + | [[Kategoria:Węgierscy oligarchowie]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | [[Kategoria:Węgierscy szlachcice]] | ||
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | [[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w 1315]] | [[Kategoria:Zmarli w 1315]] | ||
[[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | [[Kategoria:Zmarli w XIV wieku]] | ||
Aktualna wersja na dzień 11:21, 17 wrz 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Błąd przy generowaniu miniatury: Tartományurak uralmi területei Magyarországon a 14. század elején István I. Ákos (pol. Stefan I Ákos) ( † 1315), węgierski możnowładca, sędzia królewski i palatyn (październik 1301 - październik 1307), jeden z tzw. Drobnych Królów (panów prowincji). ŻyciorysSyn sędziego królewskiego Ernye Ákosa. Z żoną Katarzyna (Katarin) nieznanego nazwiska miał 7 synów i 2 córki. Źródła historyczne obejmują lata 1281–1315. W 1281 roku był ispánem komitatów: Gömör i Borsod. W 1282 r. brał udział w bitwie nad jeziorem Hód, a następnie w oblężeniu austriackiego Bernstein i z królem IV. László walczył pod zamkami Gede i Perestyén. Po śmierci Władysława wspierał również Andrzeja III. W latach 1293–1295 był skarbnikiem królowej. W 1298 r. zawarł sojusz z królem Andrzejem III i większą liczbą szlachty. W latach 1298–1300 był [[sędzią|sędzią królewskim. Po śmierci króla (14 stycznia 1301 r.) pożegnał Andrzeja jako „ostatnią złotą gałąź Domu Árpáda”. Zdegradował urząd palatyna dopuszczając do tego, aby oligarchowie mogli nazywać się palatynem w swoich posiadłościach. Podczas interregnum (1301-1308) poparł spadkobiercę czeskiego tronu Wacława i otrzymał od niego różne stanowiska i majątki. W 1307 r. na diecie w Rákos uznał królem Karola Roberta, a następnie wycofał się z życia politycznego. Jego domena obejmowała komitat Borsod, około 50 posiadłości i 5 zamków (w tym Diósgyőr i Dédess). Jego siedziba mieściła się w Diósgyőr. Założył klasztor Paulinów w Diósgyőr i Bükkszentlélek. Ożenił jednego ze swoich synów, Stefana z córką bawarskiego księcia Wittelsbacha. Jedna z jego córek, Anics, została żoną skarbnika królewskiego Borsy Beke[1]. Beke jest wspomniany w źródłach jako „István nádor generusa” („magister Beke comes byhoriensis gener noster carissimus”).[2]. Po jego śmierci w 1317 r. jego synowie, Stefan II i Jan, brali udział w bitwie pod Debreczynem po stronie przeciwnego królowi prowincjonalnego władcy Kopasza Borsy. Po jego klęsce Stefan i Jan uciekli do zamku Dedesi. Zamek został oblężony, zdobyty, a oni zostali pojmani przez dowódcę króla, Dożę Debreceniego, po czym jako zdrajcy zostali skazani na utratę głowy i mienia. PrzypisyŹródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
