Krbava: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "importowane z chorwackiej" na "przetłumaczone z chorwackiej")
 
(Nie pokazano 10 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
[[Kategoria:1s]]
+
[[Kategoria:1lista]]
 +
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z chorwackiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Krbava
 
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Krbava
Linia 5: Linia 8:
 
|nota    = angielski
 
|nota    = angielski
 
}}
 
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Krbava
 
|strona  = https://hr.wikipedia.org/wiki/Krbava
Linia 15: Linia 21:
 
|}
 
|}
  
'''Krbava''' to historyczny region położony w Górzystej Chorwacji i byłe [[Krbavska biskupija|katolickie biskupstwo]] (1185–1460), poprzednik diecezji Modruš i obecnego łacińskiego biskupstwa tytularnego. To obszar położony na wschód od Liki, a nawet można precyzyjniej określić jako wschodnią część Liki. Jego stolicą jest miasto Udbina. W czasie unii Chorwacji z Węgrami miejscowa szlachta otrzymywała tytuł „Krbava” (de Corbauia - „Korbawskich”).
+
[[Plik:Lika-Krbava County Map.jpg|350px|left|Obszar Krbava widoczny na austro-węgierskiej mapie żupanatu Lika-Krbava]]
 
 
<small><small>'''Krbava''' je kraj u istočnoj [[Lika|Lici]], [[Republika Hrvatska]]. Obuhvaća nekoliko polja u kršu (najveće je [[Krbavsko polje|Krbavsko]]). Glavno naselje tog područja je [[Udbina]]. </small></small>
 
 
 
<small><small><small><small>'''Krbava''' ({{IPA-sh|kř̩bav̞a|pron}}; {{Lang-la|Corbavia}}) is a historical region located in [[Mountainous Croatia]] and a former Catholic bishopric (1185–1460){{sfn|Klaić|1902|p=129}}, precursor of the diocese of Modruš an present Latin [[titular see]]. </small></small></small></small>
 
 
 
<small><small><small><small>It can be considered either located east of [[Lika]], or indeed as the eastern part of Lika. The town of [[Udbina]] is the central settlement of the Krbava [[karst field]]. </small></small></small></small>
 
  
<small><small>During [[Croatia in the union with Hungary]], nobility were given the title "of Krbava" (''de Corbauia''). </small></small>
+
'''Krbava''' to historyczny region położony w Górzystej Chorwacji i byłe [[Krbavska biskupija|katolickie biskupstwo]] (1185–1460), poprzednik diecezji Modruš i obecnego łacińskiego biskupstwa tytularnego. To obszar położony na wschód od Liki, a nawet można precyzyjniej określić jako wschodnią część [[Lika|Liki]]. Jego stolicą jest miasto Udbina. W czasie unii Chorwacji z Węgrami miejscowa szlachta otrzymywała tytuł „Krbava” (de Corbauia - „Korbawskich”).
  
 
== Historia ==
 
== Historia ==
  
[[Plik:Lika-Krbava County Map.jpg|350px|left|Obszar Krbava widoczny na austro-węgierskiej mapie żupanatu Lika-Krbava]]
+
[[File:Krbavsko polje.JPG|thumb|200px|left|Pole Krbava]]
 
 
[[File:Krbavsko polje.JPG|thumb|200px|right|Pole Krbava]]
 
 
 
Po raz pierwszy wspomina ją [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantyn_VII_Porfirogeneta Konstantyn VII Porfirogeneta] w X wieku jako część Chorwacji, która wraz z [[Lika|Liką]] i [[Gacka]] jest pod rządami chorwackiego bana. W 1185 r. utworzono [[Krbavska biskupija|diecezję krbawską]], z siedzibą w [[Mrsinj]] i [[Udbina]] do 1460 r., a następnie w [[Modruš]] do 1493 r., gdy siedzibę przeniesiono do [[Novi Vinodolski]]. W XIII wieku Gusići byli wymieniony jako [[żupan]]i Krbava, a od XIV wieku [[Kurjakovići]], w którym gestii Krbava pozostawała do 1509 roku. Tam w 1493 roku Turcy pokonali armię chorwacką [[Derencsényi Imre|Emeryka Derenčiny]] [[Bitwa na Krbavskim Polu|bitwie pod Krbavą]], a do 1527 roku całkowicie podbili Krbavę i po raz pierwszy została przyłączony do bośniackiego, a w 1527 r. do nowo powstałego sandžaku Klis. Została uwolniony spod panowania tureckiego w 1689 roku. W 1712 r. stał się częścią [[Pogranicze Wojskowe|Pogranicza Wojskowego]], a w 1881 r. została połączona z Chorwacją i powiązana z Liką w żupanat Lika-Krbav [1].
 
  
<small><small>Prvi put spominje je [[Konstantin Porfirogenet]] u [[10. stoljeće|10. stoljeću]] kao dio [[Hrvatska|Hrvatske]] koji je zajedno s [[Lika|Likom]] i [[Gacka (regija)|Gackom]] pod vlašću hrvatskog [[ban|bana]]. [[1185.]] osnovana je [[Krbavska biskupija]] sa sjedištem u [[Mrsinj-grad|Mrsinju]] i [[Udbina|Udbini]] do 1460., potom u [[Modruš|Modrušu]] do 1493., kada je sjedište preneseno u [[Novi Vinodolski]]. U 13. stoljeću kao krbavski župani spominju se Gusići, a od 14. stoljeća Kurjakovići, u čijoj je vlasti Krbava ostala do 1509. Ondje su Turci 1493. u [[Krbavska bitka|Krbavskoj bitci]] porazili hrvatsku vojsku [[Emerik Derenčin|Emerika Derenčina]], a do 1527. potpuno su ovladali Krbavom i priključili je prvo [[Bosanski sandžak|Bosanskom]], a 1527. novoosnovanomu [[Kliški sandžak|Kliškom sandžaku]]. Od [[Turci|turske]] vlasti oslobođena je 1689. God. 1712. ušla je u sastav [[Vojna krajina|Vojne krajine]], a 1881. ujedinjena je s Hrvatskom i povezana s Likom u [[Ličko-krbavska županija|Ličko-krbavsku županiju]].<ref>http://enciklopedija.lzmk.hr/clanak.aspx?id=20663</ref> </small></small>
+
Po raz pierwszy wspomina ją [https://pl.wikipedia.org/wiki/Konstantyn_VII_Porfirogeneta Konstantyn VII Porfirogeneta] w X wieku jako część Chorwacji, która wraz z [[Lika|Liką]] i [[Gacka|Gacką]] jest pod rządami chorwackiego bana. W 1185 r. utworzono [[Krbavska biskupija|diecezję krbawską]], z siedzibą w [[Mrsinj]] i [[Udbina|Udabinie]] do 1460 r., a następnie w [[Modruš]] do 1493 r., gdy siedzibę przeniesiono do [[Novi Vinodolski]]. W XIII wieku [[Gusić]]i byli wymieniony jako [[żupan]]i Krbavy, a od XIV wieku [[Kurjaković]]i, w których gestii Krbava pozostawała do 1509 roku. Tam w 1493 roku Turcy pokonali armię chorwacką [[Derencsényi Imre|Emeryka Derenčiny]] w [[Bitwa na Krbavskim Polu|bitwie pod Krbavą]], a do 1527 roku całkowicie podbili Krbavę i po raz pierwszy została przyłączony do bośniackiego, a w 1527 r. do nowo powstałego sandžaku Klis. Została uwolniony spod panowania tureckiego w 1689 roku. W 1712 r. stał się częścią [[Pogranicze Wojskowe|Pogranicza Wojskowego]], a w 1881 r. została połączona z Chorwacją i powiązana z Liką w żupanat Lika-Krbav.<ref>http://enciklopedija.lzmk.hr/clanak.aspx?id=20663</ref>
  
 
== Historia kościelna ==
 
== Historia kościelna ==
Linia 39: Linia 35:
 
* Jej stolica Udbina stała się siedzibą katolickiego biskupstwa ''Corbavia'' (łac. ''Curiate Italian'')/Corbavien (sis) (łaciński przymiotnik), gdy rada w Splicie (Spalato) w 1185 r. '''odłączyła''' nowy sufraganat z [[Archidiecezja Spalato|Archidiecezji Spalato]] (która stała się jego metropolią). Obejmuje żupanat Krbava, część powiatu Lika oraz terytoria Modruš, Novigrad i Vinodol (Novi Vinodolski, wł. ''Novi w Valdivino''), na południowy wschód od Rijeki. Papież Urban III zatwierdził erekcję i nominację na pierwszego biskupa [[Matteo]] z aktami synodalnymi.
 
* Jej stolica Udbina stała się siedzibą katolickiego biskupstwa ''Corbavia'' (łac. ''Curiate Italian'')/Corbavien (sis) (łaciński przymiotnik), gdy rada w Splicie (Spalato) w 1185 r. '''odłączyła''' nowy sufraganat z [[Archidiecezja Spalato|Archidiecezji Spalato]] (która stała się jego metropolią). Obejmuje żupanat Krbava, część powiatu Lika oraz terytoria Modruš, Novigrad i Vinodol (Novi Vinodolski, wł. ''Novi w Valdivino''), na południowy wschód od Rijeki. Papież Urban III zatwierdził erekcję i nominację na pierwszego biskupa [[Matteo]] z aktami synodalnymi.
  
* W latach sześćdziesiątych XVI wieku, w związku ze zdobyczami osmańskimi (tureckimi) w Dalmacji, diecezja Corbavia została formalnie wygaszona przez papieża Piusa II, ale jej terytorium zostało natychmiast ponownie przydzielone, aby utworzyć [[Diecezja Modruš|diecezję Modruš]] (chor. = ''Curiate Italian'')/Modrussa/Modrussen (sis) (łac.), nazwaną tak od swojej nowej siedziby, niedaleko Fiume (Rijeka), w skalnej fortecy frankofońskiej (obecnie w gminie Josipdol). Diecezja znów była sufraganatem Archidiecezji Metropolitarnej w Spalato (Split).
+
* W latach sześćdziesiątych XVI wieku, w związku ze zdobyczami osmańskimi (tureckimi) w Dalmacji, diecezja Corbavia została formalnie wygaszona przez papieża Piusa II, ale jej terytorium zostało natychmiast ponownie przydzielone, aby utworzyć [[Diecezja Modruš|diecezję Modruš]] (chor. = ''Curiate Italian'')/Modrussa/Modrussen (sis) (łac.), nazwaną tak od swojej nowej siedziby, niedaleko Fiume (Rijeka), w skalnej fortecy [[Frankopan]]ów (obecnie w gminie Josipdol). Diecezja znów była sufraganatem Archidiecezji Metropolitarnej w Spalato (Split).
 
 
* Its capital [[Udbina]] became the seat of a Catholic '''bishopric of Corbavia''' (Latin = Curiate Italian) / Corbavien(sis) (Latin adjective) when the council of Split (Spalato) in 1185 detached a new [[suffragan]] see from the [[Archdiocese of Spalato]] (which became its Metropolitan). It comprised the county of Corbavia, part of the county of Lika and the territories of Modruš, Novigrad and Vinodol ([[Novi Vinodolski]], Italian Novi in Valdivino), south-east of Fiume. [[Pope Urban III]] approved the erection and the nomination as first bishop of Matteo with the synodal acts.
 
* During the 1460s, due to the Ottoman (Turkish) advance in [[Dalmatia]], the diocese of Corbavia]] was formally suppressed by Pope [[Pius II]], but its territory immediately reassigned to establish as successor see the [[Diocese of Modruš]] (Croatian = Curiate Italian) / Modrussa / Modrussen(sis) (Latin), named after its new see, near [[Fiume]] (Rijeka), at the rock fortress of the Frankopan counts (now in the ''comune'' [[Josipdol]]). Again it was a [[suffragan]] of the Metropolitan [[Archdiocese of Spalato]] (Split).
 
  
 
== Biskupi sufragani Corbavia (Krbava) i Udbina ==
 
== Biskupi sufragani Corbavia (Krbava) i Udbina ==
Linia 57: Linia 50:
 
|-  
 
|-  
 
|Martino
 
|Martino
|wspomniany około 1224
+
|wspomniany ok.1224 – data nieznana
 
|<small>
 
|<small>
  
Linia 67: Linia 60:
 
|-  
 
|-  
 
|Pietro
 
|Pietro
|1300? – ?
+
|1300? – data nieznana
 
|<small>
 
|<small>
  
 
|-  
 
|-  
 
|Bonifacio, [[Bracia Mniejsi]] (O.F.M.)
 
|Bonifacio, [[Bracia Mniejsi]] (O.F.M.)
|1332.06.03 – ?
+
|1332.06.03 – data nieznana
 
|<small>
 
|<small>
  
 
|-  
 
|-  
 
|Radoslav, O.F.M.
 
|Radoslav, O.F.M.
|1341? – ?
+
|1341? – data nieznana
 
|<small>
 
|<small>
  
 
|-  
 
|-  
 
|Lupo
 
|Lupo
|1349.02.07 – ?
+
|1349.02.07 – data nieznana
 
|<small>
 
|<small>
  
 
|-  
 
|-  
 
|Mauro
 
|Mauro
|1351.03.23 – ?
+
|1351.03.23 – data nieznana
 
|<small>
 
|<small>
  
Linia 97: Linia 90:
 
|-  
 
|-  
 
|Tommaso Nicolai
 
|Tommaso Nicolai
|1375.11.14 – ?
+
|1375.11.14 – data nieznana
 
|<small>
 
|<small>
  
 
|-  
 
|-  
 
|Miklós
 
|Miklós
| (1386? – 1401.04.20
+
|1386? – 1401.04.20
 
|<small>następnie [[biskup Vác]] ([[Królestwo Węgier]]) (1401.04.20 – 1405)
 
|<small>następnie [[biskup Vác]] ([[Królestwo Węgier]]) (1401.04.20 – 1405)
  
 
|-  
 
|-  
 
|Stefano da Fermo, [[Augustianie]] (O.E.S.A.)
 
|Stefano da Fermo, [[Augustianie]] (O.E.S.A.)
| (1401.08.27 – 1406.02.01)
+
|1401.08.27 – 1406.02.01
 
|<small>następnie [[biskup Karpathus]] (Włoskie Scarpanto; wyspiarski [[Grecja]]) (1406.02.01 – ?)
 
|<small>następnie [[biskup Karpathus]] (Włoskie Scarpanto; wyspiarski [[Grecja]]) (1406.02.01 – ?)
  
 
|-  
 
|-  
 
|Stefano Doimo de Blasi
 
|Stefano Doimo de Blasi
| (1406.02.01 – 1408.10.15)
+
|1406.02.01 – 1408.10.15
 
|<small>następnie [[biskup Karpathus]] (Włoskie Scarpanto; wyspiarski [[Grecja]]) (1408.10.15 – ?)
 
|<small>następnie [[biskup Karpathus]] (Włoskie Scarpanto; wyspiarski [[Grecja]]) (1408.10.15 – ?)
  
 
|-  
 
|-  
 
|Gimignano da San Gimignano
 
|Gimignano da San Gimignano
| (1408.10.15 – death ?)
+
|1408.10.15 – data nieznana
|<small>
 
 
 
|-
 
|Gimignano da San Gimignano
 
| (1408.10.15 – death ?)
 
 
|<small>
 
|<small>
  
 
|-  
 
|-  
 
|Petar Zoch
 
|Petar Zoch
|1418.10.07 – ?)
+
|1418.10.07 – data nieznana
 
|<small>
 
|<small>
  
 
|-  
 
|-  
 
|Vito Ostoir Marinich  
 
|Vito Ostoir Marinich  
|(1431.06.22 – data śmierci nieznana
+
|1431.06.22 – data nieznana
 
|<small>
 
|<small>
  
 
|-  
 
|-  
 
|Francesco, O.F.M.
 
|Francesco, O.F.M.
|1456.10.29 – ?)
+
|1456.10.29 – data nieznana
 
|<small>
 
|<small>
  
Linia 159: Linia 147:
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
  
[[Kategoria:Chorwacka historia]]
+
{{SORTUJ:Duchowni, biskupi, Krbava}}
 +
 
 +
[[Kategoria:Listy]]
 +
[[Kategoria:Archontologia]]
 +
[[Kategoria:Historia]]
 
[[Kategoria:Historia Chorwacji]]
 
[[Kategoria:Historia Chorwacji]]
 +
[[Kategoria:Diecezje]]
 +
[[Kategoria:Duchowni]]
 +
[[Kategoria:Duchowni chorwaccy]]
 +
[[Kategoria:Biskupi]]
 +
[[Kategoria:Diecezje]]

Aktualna wersja na dzień 18:53, 7 mar 2021

Krbava to historyczny region położony w Górzystej Chorwacji i byłe katolickie biskupstwo (1185–1460), poprzednik diecezji Modruš i obecnego łacińskiego biskupstwa tytularnego. To obszar położony na wschód od Liki, a nawet można precyzyjniej określić jako wschodnią część Liki. Jego stolicą jest miasto Udbina. W czasie unii Chorwacji z Węgrami miejscowa szlachta otrzymywała tytuł „Krbava” (de Corbauia - „Korbawskich”).

Historia

Po raz pierwszy wspomina ją Konstantyn VII Porfirogeneta w X wieku jako część Chorwacji, która wraz z Liką i Gacką jest pod rządami chorwackiego bana. W 1185 r. utworzono diecezję krbawską, z siedzibą w Mrsinj i Udabinie do 1460 r., a następnie w Modruš do 1493 r., gdy siedzibę przeniesiono do Novi Vinodolski. W XIII wieku Gusići byli wymieniony jako żupani Krbavy, a od XIV wieku Kurjakovići, w których gestii Krbava pozostawała do 1509 roku. Tam w 1493 roku Turcy pokonali armię chorwacką Emeryka Derenčiny w bitwie pod Krbavą, a do 1527 roku całkowicie podbili Krbavę i po raz pierwszy została przyłączony do bośniackiego, a w 1527 r. do nowo powstałego sandžaku Klis. Została uwolniony spod panowania tureckiego w 1689 roku. W 1712 r. stał się częścią Pogranicza Wojskowego, a w 1881 r. została połączona z Chorwacją i powiązana z Liką w żupanat Lika-Krbav.[1]

Historia kościelna

  • Jej stolica Udbina stała się siedzibą katolickiego biskupstwa Corbavia (łac. Curiate Italian)/Corbavien (sis) (łaciński przymiotnik), gdy rada w Splicie (Spalato) w 1185 r. odłączyła nowy sufraganat z Archidiecezji Spalato (która stała się jego metropolią). Obejmuje żupanat Krbava, część powiatu Lika oraz terytoria Modruš, Novigrad i Vinodol (Novi Vinodolski, wł. Novi w Valdivino), na południowy wschód od Rijeki. Papież Urban III zatwierdził erekcję i nominację na pierwszego biskupa Matteo z aktami synodalnymi.
  • W latach sześćdziesiątych XVI wieku, w związku ze zdobyczami osmańskimi (tureckimi) w Dalmacji, diecezja Corbavia została formalnie wygaszona przez papieża Piusa II, ale jej terytorium zostało natychmiast ponownie przydzielone, aby utworzyć diecezję Modruš (chor. = Curiate Italian)/Modrussa/Modrussen (sis) (łac.), nazwaną tak od swojej nowej siedziby, niedaleko Fiume (Rijeka), w skalnej fortecy Frankopanów (obecnie w gminie Josipdol). Diecezja znów była sufraganatem Archidiecezji Metropolitarnej w Spalato (Split).

Biskupi sufragani Corbavia (Krbava) i Udbina

Nazwisko Okres Uwagi
Matteo 1185 - † 1220
Martino wspomniany ok.1224 – data nieznana
Saraceno 1240
Pietro 1300? – data nieznana
Bonifacio, Bracia Mniejsi (O.F.M.) 1332.06.03 – data nieznana
Radoslav, O.F.M. 1341? – data nieznana
Lupo 1349.02.07 – data nieznana
Mauro 1351.03.23 – data nieznana
Pietro Colda, Zakon Dominikanów (O.P.) 1361.02.15 – † 1375?
Tommaso Nicolai 1375.11.14 – data nieznana
Miklós 1386? – 1401.04.20 następnie biskup Vác (Królestwo Węgier) (1401.04.20 – 1405)
Stefano da Fermo, Augustianie (O.E.S.A.) 1401.08.27 – 1406.02.01 następnie biskup Karpathus (Włoskie Scarpanto; wyspiarski Grecja) (1406.02.01 – ?)
Stefano Doimo de Blasi 1406.02.01 – 1408.10.15 następnie biskup Karpathus (Włoskie Scarpanto; wyspiarski Grecja) (1408.10.15 – ?)
Gimignano da San Gimignano 1408.10.15 – data nieznana
Petar Zoch 1418.10.07 – data nieznana
Vito Ostoir Marinich 1431.06.22 – data nieznana
Francesco, O.F.M. 1456.10.29 – data nieznana

O obecnym tytule

Diecezja została nominalnie odnowiona w 2000 r. Jako łacińskie biskupstwo tytularne w Krbava (chorwacki) / Corbavia (łaciński = curiate włoski) / Corbavien (sis) (łaciński przymiotnik).

The diocese was nominally restored in 2000 as Latin Titular bishopric of Krbava (Croatian) / Corbavia (Latin = Curiate Italian) / Corbavien(sis) (Latin adjective).

Ma następujących zasiedziałych członków, jak dotąd nie pasujących do rangi biskupa (najniższej), ale rangi arcybiskupiej (pośredniej):

It has had the following incumbents, so far not of the fitting Episcopal (lowest) but of archiepiscopal (intermediary) rank :
  • Titular Archbishop Ivan Jurkovič (2001.07.28 – ...) as papal diplomat : Apostolic Nuncio (ambassador) to Belarus (2001.07.28 – 2004.04.22), Apostolic Nuncio to Ukraine (2004.04.22 – 2011.02.19), Apostolic Nuncio to Russian Federation (2011.02.19 – 2016.02.13), Apostolic Nuncio to Uzbekistan (2011.07.22 – 2016.02.13), Permanent Observer to Office of the United Nations and Specialized Institutions in Geneva (UNOG) (2016.02.13 – ...), Permanent Observer to World Trade Organization (WTO) (2016.02.13 – ...), Representative to International Organization for Migration (IOM) (2016.02.13 – ...).
  • Arcybiskup tytularny Ivan Jurkovič (2001.07.28 - ...) jako papieski dyplomata: Nuncjusz apostolski (ambasador) na Białorusi (2001.07.28 - 2004.04.22), Nuncjusz apostolski na Ukrainie (2004.04.22 - 2011.02.19), Nuncjusz apostolski do Federacji Rosyjskiej (2011.02.19 - 2016.02.13), Nuncjusz apostolski do Uzbekistanu (2011.07.22 - 2016.02.13), stały obserwator przy Biurze Organizacji Narodów Zjednoczonych i Wyspecjalizowanych w Genewie (UNOG) (2016.02.13 - .. .), Stały obserwator przy Światowej Organizacji Handlu (WTO) (2016.02.13 - ...), Przedstawiciel Międzynarodowej Organizacji ds. Migracji (IOM) (2016.02.13

Przypis