Básztély (ród): Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "Źródło: [https://en.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1szt%C3%A9ly_(genus) Básztély (genus)] {{Noble house| | surname = Genus (''gens'') Básztély | estate = | coat of arm...")
 
 
(Nie pokazano 46 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
Źródło: [https://en.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1szt%C3%A9ly_(genus) Básztély (genus)]
+
[[Kategoria:0r]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z angielskiej Wikipedii]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1szt%C3%A9ly_(genus)
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%A1szt%C3%A9ly_(genus)&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 +
 
 +
'''Básztély''', także '''''Vasztély''''' – nazwa rodu (łac. ''klan''; węg. ''nemzetség'') w [[Królestwo|Królestwie Węgier]]. Potężna rodzina [[Rozgonyi]] wywodzi się z tego rodu.
 +
 
 +
==Drzewo genealogiczne==
 +
*A1 '''[[I. Rénold]]''' (fl. 1215–40)
 +
**B1 '''[[I. András]]''' (fl. 1247–95)
 +
***C1 Aglent (fl. 1290–95); mąż: Koppán János
 +
***C2 Benedek (fl. 1293–1300)
 +
***C3 Miklós (fl. 1295–1300)
 +
***C4 János (fl. 1295–1300)
 +
***C5 '''[[II. András]]''' (fl. 1295–1300)
 +
****D1 '''[[III. András]]''' (fl. 1342)
 +
**B2 '''[[I. Dénes]]''' (fl. 1247)
 +
**B3 '''[[Básztély II. Rénold|II. Rénold]]''' (fl. 1259–91, † przed 1296); 1.żona: '''Hahót N''', 2.żona: N Putnoki
 +
***C1 [1.ż] '''[[Básztély II. László|II. László]]''', przodek rodziny '''[[Rozgonyi]]'''
 +
***C2 [1.ż] Péter (fl. 1296), żona: Isalt
 +
***C3 [2.ż] '''[[Básztély Gyula|Gyula]]''' (fl. 1296–1312, † przed 1315); żona: Putnoki Isalt
 +
****D1 Anna (fl. 1325–26)
 +
***C4 [2.ż] II. Solomon '''-→''' '''Básztélyi'''
 +
***C5 [2.ż] II. Dénes '''-→''' '''Básztélyi'''
 +
***C6 [2.ż] Anna (fl. 1326)
 +
**B4 I. Solomon (fl. 1278)
 +
**B5 I. László (fl. 1278)
 +
*A2 Bozorg (fl. 1232)
 +
 
 +
== Status społeczny ==
 +
 
 +
Ich posiadłości rodowe leżały w Básztély lub Vasztély, w powiecie [[Ostrzyhom]] (obecnie dzielnica w Csabdi, w powiecie Fejér)<ref name="Zsoldos1997">Zsoldos, Attila (1997). ''Az Árpádok és alattvalóik. Magyarország története 1301-ig'' [''Arpadowie i ich tematy: historia Węgier do 1301 roku'']. Csokonai Kiadó. str. 131.</ref>, od którego pochodzi nazwa krewnych. Zgodnie z teorią uczonego byli oni pochodzenia francuskiego i wznieśli w osadzie wieżę, która stała się nazwą wsi (po raz pierwszy pojawiła się we współczesnych dokumentach jako "Boztyh" w 1240 r.), anastępnie pokrewnych („bastille”→ „Bastion”→ „Bastion”). Według historyka [[Zsoldos Attila|Attili Zsoldosa]], krewni należeli do statusu społecznego sług królewskich, ludzi wolnych, którzy posiadali własność i podlegali tylko królowi. Pierwszym znanym członkiem rodziny był Rénold I, którego król [[II. András|Andrzej II]] określił jako „''serviens noster''” w 1222 r. Jeśli teoria pochodzenia francuskiego jest poprawna, możliwe, że przybył na Węgry jako eskorta królowej [[Yolande de Courtenay|Jolandy]], drugiej małżonki króla. Pełnił funkcję ''pristaldus'' (komisarz królewski lub „komornik”) przy kilku okazjach (pierwszy w 1215).<ref name="Zsoldos1998">Zsoldos, Attila (1998). ''Közszabad nemzetségek'' [''Klany średnie uprzywilejowane'']". Mediævalia Transilvanica. '''2''' (1). str. 52, 54.</ref> Niektórzy historycy, w tym [[Engel Pál|Pál Engel]], błędnie twierdzili, że w latach 1237–1238 utrzymywał godność ''[[ispán]]'' komitatu [[Veszprém]]; pieczęć posiadacza urzędu dowodzi, że w rzeczywistości był to [[Rátót Rénold|Reynold Rátót]].<ref>Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 348.</ref>
 +
 
 +
== Historia ==
 +
 
 +
Najstarszym synem Reynolda (Rénolda) był Andrzej, który pozostał w Básztély, by zarządzać majątkiem rodu, podczas gdy jego młodsi bracia Salomon i Władysław zostali wysłani na dwór bana [[Gutkeled István|Stefana Gutkeleda]]<ref name="Pór">Pór, Antal (1889). ''Rénold nádor és ivadéka'' [''Palatyn Reynold i jego potomstwo'']. Turul. '''7''' (3), str. 114-116.</ref>. W 1263 r. [[Gutkeled]]owie nadali im ziemie za rzeką Drawą. Nie mieli potomków.<ref name="Pór"/> Wszyscy bracia Básztély, z wyjątkiem Denisa, który prawdopodobnie już zginął, brali udział w [[Bitwa pod Suchymi Krutami|bitwie pod Suchymi Krutami]] (1278), jako ich poddany, upamiętniony w ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' [[Szymon z Kézy|Szymona z Kézy]].
 +
 
 +
[[File:Hrad Čičva 029.jpg|thumb|250px|right|Ruiny Csicsvy (Čičava, dziś na Słowacji)]]
  
−
{{Noble house|
+
Andrzej (András) wytoczył proces sądowy w sprawie własności Bajny z sąsiadem, krewnym z rodziny Zoárdów. Był obecny na ślubie swojej jedynej córki Aglent i Jana Koppányego. Wkrótce potem zmarł.<ref name="Pór"/> Jego synowie zostali rycerzami-rabusiami w dobie feudalnej anarchii na przełomie XIII i XIV wieku. Jeden z nich Mikołaj splądrował ziemie Zoárdów około 1300 roku, powodując zniszczenia o wartości 400 [[Marka|marek]]. Nie stawił się przed sądem węgierskim króla [[III. András|Andrzeja III]], w wyniku czego monarcha skonfiskował ziemie zmarłego Andrzeja, a strażnicy pałacowi w Ostrzhomiu zajęli majątek i przekazali go Zoárdom. Nigdy więcej nie wspomniano o synach Andrzeja; tylko synowi jednego z nich, Andrzejowi III, przyznano znikomą część majątku Básztély (Dobódél), gdy w 1342 r. gałęzie podzieliły ją między siebie<ref name="Pór"/>.
−
| surname = Genus (''gens'') Básztély
 
−
| estate =
 
−
| coat of arms =
 
−
| country = [[Kingdom of Hungary]]
 
−
| titles =
 
−
| parent house =
 
−
| founder = Reynold I
 
−
| final ruler =
 
−
| current head =
 
−
| founding year = 13th century
 
−
| dissolution = 1310s
 
−
| nationality =Hungarian (French?)
 
−
| cadet branches =
 
−
* [[Rozgonyi family|House of Rozgonyi]]
 
−
* House of Básztélyi
 
−
}}
 
−
'''Básztély''' (also ''Vasztély'') was the name of a ''gens'' (Latin for "clan"; ''nemzetség'' in Hungarian) in the [[Kingdom of Hungary]]. The powerful [[Rozgonyi family]] ascended from this clan.
 
  
−
==Social status==
+
Imiennik Reynolda I, Reynold II został po raz pierwszy wspomniany we współczesnych mu dokumentach w 1259 roku; należał wówczas do grupy tzw. „królewskiej młodzieży” (węg. ''királyi ifjak'', łac. ''iuvenis noster''), który na dworze księcia [[V. István|Stefana]] uchodził za wiernego i ambitnego żołnierza. Swój los i pozycję społeczną łączył z dążeniami do władzy księcia<ref name="Zsoldos1997"/>, który rządził prowincją [[Siedmiogród]] w imieniu swojego ojca, króla Węgier [[IV. Béla|Beli IV]]. Z pierwszego małżeństwa Reynold miał dwóch synów: Władysława, pierwszego członka rodziny [[Rozgonyi]] i Piotra. Z drugiego małżeństwa z niezidentyfikowaną siostrą szlachcica Mikołaja Vecse ''de Putnok'', miał trzech synów: Juliusaa, Salomona i Denisa oraz córkę Annę, która została zakonnicą. Ich potomstwo nazywane było [[Básztélyi]] („z Básztély”), pozostając w mniejszości na [[Zadunaje|Zadunaju]] i wymarło pod koniec XIV wieku<ref>Engel: ''Genealógia'' (Genus Básztély 1. Básztélyi)</ref>. Synowie Reynolda pozostali marginalnymi szlachcicami, nie zajmując żadnego urzędu; ich niskie pochodzenie utrudniało dziedziczenie wpływów po ojcu, który awansował do elity dzięki tylko swojemu talentowi i lojalności. Jeden z nich, Juliusz pojawił się jako ''[[familiaris]]'' potężnego oligarchy [[Aba Amadé|Amadeusza Aby]]. [[Rozgonyi]]sowie powrócili na czoło węgierskiej szlachty dopiero na początku XV wieku, za panowania króla [[Zygmunt]]a.<ref name="Zsoldos1998"/>
−
Their ancient estates laid in Básztély or Vasztély, [[Esztergom County]] (today a borough in [[Csabdi]], [[Fejér County (former)|Fejér County]]),{{sfn|Zsoldos|1997|p=131}} the name of the kindred derived from it. According to a scholar theory, they were of French origin, and erected a tower in the settlement which became eponym to the village (first appeared in contemporary records as "Boztyh" in 1240) and subsequently the kindred ("bastille" --> "Básztij" --> "Básztély"). According to historian Attila Zsoldos, the kindred belonged to the social status of [[Royal servant (Kingdom of Hungary)|royal servants]], freemen, who owned possession and was subordinate only to the king. The first known member of the family was Reynold I, who was referred to as "''serviens noster''" by [[Andrew II of Hungary]] in 1222. If the French-origin theory is correct, it is possible that he arrived to Hungary as an escort of Queen [[Yolanda de Courtenay]], Andrew's second spouse. He acted as a ''pristaldus'' (royal commissioner or "bailiff") in several occasions (first in 1215).{{sfn|Zsoldos|1998|p=52}} Some historians, including [[Pál Engel]], incorrectly claimed that he held the dignity of ''[[ispán]]'' of [[Veszprém County (former)|Veszprém County]] from 1237 to 1238; the office-holder's seal proves that he was, in fact, [[Reynold Rátót]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=348}}
 
  
−
==History==
+
== Posiadłości ==
−
Reynold's eldest son was Andrew, who remained in Básztély to manage the clan possessions, while his younger brothers Solomon and Ladislaus were sent to the court of [[Ban of Slavonia|Ban]] [[Stephen I Gutkeled|Stephen Gutkeled]].{{sfn|Pór|1889|p=114}} They were granted lands beyond the [[Drava]] river by the [[Gutkeled (gens)|Gutkeled]]s in 1263. They had no descendants.{{sfn|Pór|1889|p=115}} All of the Básztély brothers, except Denis, who possibly died by then, had participated in the [[Battle on the Marchfeld]] (1278), as their subject, [[Simon of Kéza]]'s ''[[Gesta Hunnorum et Hungarorum]]'' commemorated.
 
  
−
[[File:Hrad Čičva 029.jpg|thumb|250px|right|The ruins of Csicsva (Čičava), today in Slovakia]]
+
W 1270 roku Reynold II otrzymał ogromne darowizny ziemi za swoje osiągnięcia militarne i lojalność od nowo koronowanego Stefana V: wszystkie jego darowizny należały wcześniej do majątku księcia [[Ростислав Михайлович|Rościsława]], szwagra Stefana. Reynoldowi nadano Rozgony – późniejszą tytułową wieś Rozgonyich (dzisiejsze Rozhanovce na Słowacji), Rásfölde („Ziemia Ras”) i Lapispatak (dziś Ploské, Słowacja) w komitacie [[Abaúj]]. Dzięki tej darowiźnie Reynold natychmiast stał się jednym z największych właścicieli ziemskich w komitacie. Otrzymał również Tuzsér i Bodon w komitacie [[Szabolcs]] i Csicsva (dzisiejsza Čičava, Słowacja) i jej włości Hosszúmező i Visnyó (obecnie Višňov, Słowacja) w komitacie [[Zemplén]]. Można przypuszczać, że Reynold lub jego syn Juliusz zbudowali zamek Csicsva na przełomie XIII i XIV wieku.
  
−
Andrew had a lawsuit over the proprietary of [[Bajna, Hungary|Bajna]] with the neighbor Zoárd kindred. He was present at the wedding of his only daughter Aglent and [[Koppán (genus)|John Koppán]]. He died shortly thereafter.{{sfn|Pór|1889|p=116}} His sons became [[Robber baron (feudalism)|robber knights]] during the era of feudal anarchy, at the turn of the 13th and 14th centuries. One of them Nicholas pillaged the Zoárd lands around 1300, causing a damage of 400 [[Mark (unit)|mark]]s. He did not present before the judicial court of [[Andrew III of Hungary]], as a result, the monarch confiscated the late Andrew's lands and the palace guards of [[Esztergom]] seized the property and handed over to the Zoárds. Andrew's sons were never mentioned again; only the son of one of them, Andrew III was granted a negligible portion (Dobódél) of the Básztély fortune, when the branches partitioned it among themselves in 1342.{{sfn|Pór|1889|p=116}}
+
== Źródła ==
  
−
Reynold I's namesake son, [[Reynold Básztély|Reynold II]] was first mentioned by contemporary documents in 1259; he was a member of the group of so-called "royal youth" ({{lang-hu|királyi ifjak}}, {{lang-la|iuvenis noster}}) by then, who was considered a faithful and ambitious soldier in the court of [[Stephen V of Hungary|Duke Stephen]]. He connected his fate and social ascendancy to the power aspirations of the duke,{{sfn|Zsoldos|1997|p=131}} who governed the province of [[Transylvania]] on behalf of his father, King [[Béla IV of Hungary]]. Reynold's first marriage produced two sons, Ladislaus, the first member of the Rozgonyi family, and Peter. After his wife's death, Reynold married his second wife, an unidentified sister of noble [[Nicholas Rátót|Nicholas Vecse de Putnok]]; they had three sons – [[Julius Básztély|Julius]], Solomon and Denis – and a daughter, Anne, who became a nun. Their offspring were called Básztélyi ("of Básztély"), who remained members of the minor nobility in [[Transdanubia]] and died out by the end of the 14th century.<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Básztély 1. Básztélyi)</ref> Reynold's sons remained marginal nobles, without holding any office; their lowborn status hindered to inherit their father's influence, who rose to the elite due to his talent and loyalty. One of them Julius appeared as a ''[[familiaris]]'' of the powerful oligarch [[Amadeus Aba]]. The Rozgonyis returned to the forefront of the Hungarian nobility only in the early 15th century, during the reign of [[Sigismund, Holy Roman Emperor|Sigismund]].{{sfn|Zsoldos|1998|p=54}}
+
* Pór, Antal (1889). ''Rénold nádor és ivadéka'' [''Palatyn Reynold i jego potomstwo'']. Turul. '''7''' (3): str. 114–118.
  
−
==Possessions==
+
* Zsoldos, Attila (1997). ''Az Árpádok és alattvalóik. Magyarország története 1301-ig'' [''Arpadowie i ich tematy: historia Węgier do 1301 roku'']. Csokonai Kiadó. ISBN 963-260-103-3.
−
In 1270, Reynold II was granted huge land donations for his military achievements and loyalty by the newly crowned Stephen V: All of his donations were formerly belonged to the property of Prince [[Rostislav Mikhailovich|Rostislav]], Stephen's brother-in-law. Reynold was granted [[Rozhanovce|Rozgony]] – later eponymous village of the Rozgonyis, present-day Rozhanovce, [[Slovakia]] –, Rásfölde ("Ras' Land") and [[Ploské, Košice-okolie District|Lapispatak]] (today Ploské, Slovakia) in [[Abaúj County]]. Reynold instantly became one of the largest landowners in the county with this land donation. He was also granted [[Tuzsér]] and Bodon in [[Szabolcs County]] and [[Čičava|Csicsva]] (present-day Čičava, Slovakia) and its accessories Hosszúmező and [[Višňov|Visnyó]] (today Višňov, Slovakia) in [[Zemplén County]]. It is presumable that Reynold or his son Julius built the castle of Csicsva at the turn of the 13th and 14th centuries.
 
  
−
==Family tree==
+
* Zsoldos, Attila (1998). ''Közszabad nemzetségek'' [''Klany średnie uprzywilejowane'']". Mediævalia Transilvanica. '''2''' (1): str, 43–60. ISSN 1453-8520.
−
* Reynold I (fl. 1215–40)
 
−
**Andrew I (fl. 1247–95)
 
−
***Aglent (fl. 1290–95) ∞ John Koppán
 
−
***Benedict (fl. 1293–1300)
 
−
***Nicholas (fl. 1295–1300)
 
−
***John (fl. 1295–1300)
 
−
***Andrew II (fl. 1295–1300)
 
−
****Andrew III (fl. 1342)
 
−
**Denis I (fl. 1247)
 
−
**'''[[Reynold Básztély|Reynold II]]''' (fl. 1259–91, d. before 1296) ∞ <small>(1)</small> N Hahót, <small>(2)</small> N Putnoki
 
−
***<small>(1)</small> Ladislaus II, ancestor of the '''Rozgonyi''' family
 
−
***<small>(1)</small> Peter (fl. 1296) ∞ Isalt
 
−
***<small>(2)</small> [[Julius Básztély|Julius]] (fl. 1296–1312, d. before 1315) ∞ Isalt Putnoki
 
−
****Anne (fl. 1325–26)
 
−
***<small>(2)</small> Solomon II --> '''Básztélyi'''
 
−
***<small>(2)</small> Denis II --> '''Básztélyi'''
 
−
***<small>(2)</small> Anne (fl. 1326)
 
−
**Solomon I (fl. 1278)
 
−
**Ladislaus I (fl. 1278)
 
−
* Bozorg (fl. 1232)
 
  
−
== References ==
+
* Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.
−
{{Reflist|20em}}
 
  
−
== Sources ==
+
|
−
{{Refbegin}}
+
{{Rodzina Infobox
−
* {{cite journal |last=Pór |first=Antal |title=Rénold nádor és ivadéka [''Palatine Reynold and His Offspring''] |journal=Turul |volume=7 |issue=3 |pages=114–118 |year=1889 |language=hu |ref=harv}}
+
|rodzina_1              = Básztély
−
* {{Cite book |last=Zsoldos |first=Attila |year=1997 |title=Az Árpádok és alattvalóik. Magyarország története 1301-ig ''[The Árpáds and their Subjects: a History of Hungary to 1301]''|publisher=Csokonai Kiadó | isbn=963-260-103-3|ref=harv|language=hu}}
+
|herb                  =  
−
* {{cite journal|last = Zsoldos |first = Attila | author-link = |title = Közszabad nemzetségek [''The Middle Privileged Clans''] | journal = Mediævalia Transilvanica | volume = 2 | issue = 1 | pages =43–60 |year=1998 | issn=1453-8520 |ref=harv}}
+
|kraj                  = [[Królestwo Węgier]]
−
* {{cite book |last=Zsoldos |first=Attila |year=2011 |title=Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ''[Secular Archontology of Hungary, 1000–1301]'' |publisher=História, MTA Történettudományi Intézete |isbn=978-963-9627-38-3 |ref=harv|language=hu}}
+
|tytulatura            =  
−
{{Refend}}
+
|pierwszy              = I. Rénold
 +
|ostatni                =  
 +
|obecny władca          =  
 +
|początek              = XIII wieku
 +
|koniec                = ok.1310
 +
|rok złożenia z funkcji =  
 +
|pochodzenie            = węgierskie (francuskie)
 +
|klan                  =  
 +
|ród                    =  
 +
|rodzina                =  
 +
|gniazda                =
 +
|gałęzie                =* [[Rozgonyi]]<br>* [[Básztélyi]]
 +
}}
 +
|}
  
−
{{Noble kindreds in the Kingdom of Hungary}}
+
== Przypisy ==
 +
{{izvori}}
  
−
{{DEFAULTSORT:Basztely (genus)}}
+
{{SORTUJ:Basztely}}
−
[[Category:Básztély (genus)| ]]
 
  
−
[[Kategoria:Szybkie]]
+
[[Kategoria:Rody]]

Aktualna wersja na dzień 17:48, 29 gru 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Básztély, także Vasztély – nazwa rodu (łac. klan; węg. nemzetség) w Królestwie Węgier. Potężna rodzina Rozgonyi wywodzi się z tego rodu.

Drzewo genealogiczne

  • A1 I. Rénold (fl. 1215–40)
    • B1 I. András (fl. 1247–95)
      • C1 Aglent (fl. 1290–95); mąż: Koppán János
      • C2 Benedek (fl. 1293–1300)
      • C3 Miklós (fl. 1295–1300)
      • C4 János (fl. 1295–1300)
      • C5 II. András (fl. 1295–1300)
    • B2 I. Dénes (fl. 1247)
    • B3 II. Rénold (fl. 1259–91, † przed 1296); 1.żona: Hahót N, 2.żona: N Putnoki
      • C1 [1.ż] II. László, przodek rodziny Rozgonyi
      • C2 [1.ż] Péter (fl. 1296), żona: Isalt
      • C3 [2.ż] Gyula (fl. 1296–1312, † przed 1315); żona: Putnoki Isalt
        • D1 Anna (fl. 1325–26)
      • C4 [2.ż] II. Solomon -→ Básztélyi
      • C5 [2.ż] II. Dénes -→ Básztélyi
      • C6 [2.ż] Anna (fl. 1326)
    • B4 I. Solomon (fl. 1278)
    • B5 I. László (fl. 1278)
  • A2 Bozorg (fl. 1232)

Status społeczny

Ich posiadłości rodowe leżały w Básztély lub Vasztély, w powiecie Ostrzyhom (obecnie dzielnica w Csabdi, w powiecie Fejér)[1], od którego pochodzi nazwa krewnych. Zgodnie z teorią uczonego byli oni pochodzenia francuskiego i wznieśli w osadzie wieżę, która stała się nazwą wsi (po raz pierwszy pojawiła się we współczesnych dokumentach jako "Boztyh" w 1240 r.), anastępnie pokrewnych („bastille”→ „Bastion”→ „Bastion”). Według historyka Attili Zsoldosa, krewni należeli do statusu społecznego sług królewskich, ludzi wolnych, którzy posiadali własność i podlegali tylko królowi. Pierwszym znanym członkiem rodziny był Rénold I, którego król Andrzej II określił jako „serviens noster” w 1222 r. Jeśli teoria pochodzenia francuskiego jest poprawna, możliwe, że przybył na Węgry jako eskorta królowej Jolandy, drugiej małżonki króla. Pełnił funkcję pristaldus (komisarz królewski lub „komornik”) przy kilku okazjach (pierwszy w 1215).[2] Niektórzy historycy, w tym Pál Engel, błędnie twierdzili, że w latach 1237–1238 utrzymywał godność ispán komitatu Veszprém; pieczęć posiadacza urzędu dowodzi, że w rzeczywistości był to Reynold Rátót.[3]

Historia

Najstarszym synem Reynolda (Rénolda) był Andrzej, który pozostał w Básztély, by zarządzać majątkiem rodu, podczas gdy jego młodsi bracia Salomon i Władysław zostali wysłani na dwór bana Stefana Gutkeleda[4]. W 1263 r. Gutkeledowie nadali im ziemie za rzeką Drawą. Nie mieli potomków.[4] Wszyscy bracia Básztély, z wyjątkiem Denisa, który prawdopodobnie już zginął, brali udział w bitwie pod Suchymi Krutami (1278), jako ich poddany, upamiętniony w Gesta Hunnorum et Hungarorum Szymona z Kézy.

Plik:Hrad Čičva 029.jpg
Ruiny Csicsvy (Čičava, dziś na Słowacji)

Andrzej (András) wytoczył proces sądowy w sprawie własności Bajny z sąsiadem, krewnym z rodziny Zoárdów. Był obecny na ślubie swojej jedynej córki Aglent i Jana Koppányego. Wkrótce potem zmarł.[4] Jego synowie zostali rycerzami-rabusiami w dobie feudalnej anarchii na przełomie XIII i XIV wieku. Jeden z nich Mikołaj splądrował ziemie Zoárdów około 1300 roku, powodując zniszczenia o wartości 400 marek. Nie stawił się przed sądem węgierskim króla Andrzeja III, w wyniku czego monarcha skonfiskował ziemie zmarłego Andrzeja, a strażnicy pałacowi w Ostrzhomiu zajęli majątek i przekazali go Zoárdom. Nigdy więcej nie wspomniano o synach Andrzeja; tylko synowi jednego z nich, Andrzejowi III, przyznano znikomą część majątku Básztély (Dobódél), gdy w 1342 r. gałęzie podzieliły ją między siebie[4].

Imiennik Reynolda I, Reynold II został po raz pierwszy wspomniany we współczesnych mu dokumentach w 1259 roku; należał wówczas do grupy tzw. „królewskiej młodzieży” (węg. királyi ifjak, łac. iuvenis noster), który na dworze księcia Stefana uchodził za wiernego i ambitnego żołnierza. Swój los i pozycję społeczną łączył z dążeniami do władzy księcia[1], który rządził prowincją Siedmiogród w imieniu swojego ojca, króla Węgier Beli IV. Z pierwszego małżeństwa Reynold miał dwóch synów: Władysława, pierwszego członka rodziny Rozgonyi i Piotra. Z drugiego małżeństwa z niezidentyfikowaną siostrą szlachcica Mikołaja Vecse de Putnok, miał trzech synów: Juliusaa, Salomona i Denisa oraz córkę Annę, która została zakonnicą. Ich potomstwo nazywane było Básztélyi („z Básztély”), pozostając w mniejszości na Zadunaju i wymarło pod koniec XIV wieku[5]. Synowie Reynolda pozostali marginalnymi szlachcicami, nie zajmując żadnego urzędu; ich niskie pochodzenie utrudniało dziedziczenie wpływów po ojcu, który awansował do elity dzięki tylko swojemu talentowi i lojalności. Jeden z nich, Juliusz pojawił się jako familiaris potężnego oligarchy Amadeusza Aby. Rozgonyisowie powrócili na czoło węgierskiej szlachty dopiero na początku XV wieku, za panowania króla Zygmunta.[2]

Posiadłości

W 1270 roku Reynold II otrzymał ogromne darowizny ziemi za swoje osiągnięcia militarne i lojalność od nowo koronowanego Stefana V: wszystkie jego darowizny należały wcześniej do majątku księcia Rościsława, szwagra Stefana. Reynoldowi nadano Rozgony – późniejszą tytułową wieś Rozgonyich (dzisiejsze Rozhanovce na Słowacji), Rásfölde („Ziemia Ras”) i Lapispatak (dziś Ploské, Słowacja) w komitacie Abaúj. Dzięki tej darowiźnie Reynold natychmiast stał się jednym z największych właścicieli ziemskich w komitacie. Otrzymał również Tuzsér i Bodon w komitacie Szabolcs i Csicsva (dzisiejsza Čičava, Słowacja) i jej włości Hosszúmező i Visnyó (obecnie Višňov, Słowacja) w komitacie Zemplén. Można przypuszczać, że Reynold lub jego syn Juliusz zbudowali zamek Csicsva na przełomie XIII i XIV wieku.

Źródła

  • Pór, Antal (1889). Rénold nádor és ivadéka [Palatyn Reynold i jego potomstwo]. Turul. 7 (3): str. 114–118.
  • Zsoldos, Attila (1997). Az Árpádok és alattvalóik. Magyarország története 1301-ig [Arpadowie i ich tematy: historia Węgier do 1301 roku]. Csokonai Kiadó. ISBN 963-260-103-3.
  • Zsoldos, Attila (1998). Közszabad nemzetségek [Klany średnie uprzywilejowane]". Mediævalia Transilvanica. 2 (1): str, 43–60. ISSN 1453-8520.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Básztély

Kraj Królestwo Węgier
Pierwszy I. Rénold
Ostatni
Początek XIII wieku
Koniec ok.1310
Pochodzenie węgierskie (francuskie)
Gałęzie * Rozgonyi
* Básztélyi

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 Zsoldos, Attila (1997). Az Árpádok és alattvalóik. Magyarország története 1301-ig [Arpadowie i ich tematy: historia Węgier do 1301 roku]. Csokonai Kiadó. str. 131.
  2. ↑ 2,0 2,1 Zsoldos, Attila (1998). Közszabad nemzetségek [Klany średnie uprzywilejowane]". Mediævalia Transilvanica. 2 (1). str. 52, 54.
  3. ↑ Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 348.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 Pór, Antal (1889). Rénold nádor és ivadéka [Palatyn Reynold i jego potomstwo]. Turul. 7 (3), str. 114-116.
  5. ↑ Engel: Genealógia (Genus Básztély 1. Básztélyi)
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Básztély_(ród)&oldid=46565”