Básztély II. Rénold

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

i spis Preceded by Reynold Básztély Master of the stewards 1275–1276 Succeeded by Reynold Básztély Preceded by Reynold Básztély Master of the stewards 1276–1279 Succeeded by Peter Csák Poprzednik: Stolnik królewski (1276-1279 ) Następca: Básztély II. Rénold Csák I. Péter Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier (1289) Następca: Aba Amadé Kőszegi I. Miklós Básztély II. Rénold (* nieznana, † 1291÷1296), węgierski arystokrata, żołnierz i dworzanin, zagorzały stronnik księcia Stefana. Pochodzący z rodziny sług królewskiej, został uszlachcony dzięki osobistym sukcesom militarnym i lojalności. W szczytowym okresie swojej kariery służył jako palatyn w 1289 roku. Przodek potężnej rodu Rozgonyi. Status społeczny i rodzina Rénold prawdopodobnie urodził się w połowie lat trzydziestych XIII wieku, wywodził się z rodu Básztély. Ich posiadłości rodowe znajdowały się w Básztély lub Vasztély, w komitacie Esztergom (dziś gmina w Csabdi, komitat Fejér). Zgodnie z teorią uczonych byli pochodzenia francuskiego i wznieśli wieżę w osadzie, która stała się tytułowa dla wioski (po raz pierwszy pojawiła się we współczesnych zapisach w 1240 r. jako „Boztyh”, a następnie w pokrewnych ("bastille" → "Básztij" → "Básztély"). Według historyka Attili Zsoldosa rodzina należała do statusu społecznego królewskich sług, wolnych, którzy byli właścicielami i podlegali tylko królowi. Pierwszym znanym członkiem rodziny był ojciec –imiennik Rénold I, którego król Andrzej II określił w 1222 r. jako „serviens noster”. Kilkakrotnie występował jako pristaldus (komisarz królewski lub „komornik”). Niektórzy historycy, w tym Pál Engel, niesłusznie twierdzili, że miał pieczęć ispána komitatu Veszprém (1237-1238), którym w rzeczywistości był Rátót I. Rénold. Rénold miał co najmniej czterech braci: Andrása, Dénesa, Salamona i I. László. Wśród nich tylko András miał potomków Miał także siostrę, która poślubiła członka lokalnego rodu w Bicske. Po raz pierwszy wspomniano o Rénoldzie we współczesnych mu dokumentach w 1259 r.; był członkiem grupy tzw. „królewskiej młodzieży” (węg. királyi ifjak, łac. iuvenis noster), która był uważana za wiernych i ambitnych żołnierzy na dworze księcia Stefana. W tym samym roku zamierzał poślubić niezidentyfikowaną córkę Panyita Hahót, zamożnego członka znanego klanu Hahót, notorycznego i niesławnego rycerza-rabusia tego okresu. Pan ten jednak odmówił wyrażenia zgody, powołując się na to, że młody szlachcic nie ma dość majątku, aby spłacić posag 100 marek (?). Historyk Zsoldos Attila argumentował również, że Panyit uważał propozycję małżeństwa za morganatyczną, ponieważ Rénold pochodził z niższej szlachty. Jednak książę Stephen, aby ułatwić swojemu lojalnemu żołnierzowi realizację zamiaru, celowo źle zrozumiał powód skargi i przekazał ziemie Rénoldowi, aby zneutralizować argument Panyita. I tak pierwsze małżeństwo Rénolda miało dwóch synów: II. László, pierwszego członka rodziny Rozgonyi i Pétera. Po śmierci żony Rénold ożenił się po raz drugi z niezidentyfikowaną siostrą szlachcica Vecse I. Miklós ( de Putnok) z rodu Rátót; mieli trzech synów: Gyulę, Salamona i Dénesa oraz córkę Annę, która została zakonnicą. Ich potomstwo nosiło nazwisko Básztélyi („Básztély”), który pozostał średnią szlachtą na Transdanubii i wymarł pod koniec XIV wieku. Kariera wojskowa Rénold połączył swój los, fortunę i pozycję społeczną z aspiracjami władzy księcia Stefana, który rządzi Siedmiogrodem w imieniu swojego ojca, króla Węgier Béli IV, po utracie Księstwa Styrii na rzecz Ottokara II. Już w latach 1259–60 walczył z wojskami czeskimi w Karyntii i był aktywnym członkiem armii Stefana, która przepłynęła rzekę Morawę, by zaatakować królestwo Ottokara. W decydującej bitwie pod Kressenbrunn, w której dzielnie walczył Rénold, zjednoczona armia króla Beli i Stefana została pokonana 12 lipca 1260 r., przede wszystkim z powodu, że główne siły pod dowództwem króla Beli przybyły zbyt późno. Plik:Hrad Čičva 029.jpg The ruins of Csicsva (Čičava), today in Slovakia W tym czasie relacje Beli ze swoim najstarszym synem i spadkobiercą Stefanem stały się napięte, co spowodowało, że wojna domowa trwała do 1266 roku. Pomimo tej konfrontacji Rénold pozostał lojalny wobec księcia i prowadził liczne kampanie wojskowe i bitwy w kolejnych latach. Po krótkim konflikcie Bela IV i jego syn podzielili kraj, a Stefan otrzymał ziemie na wschód od Dunaju w 1262 r. Rénold uczestniczył w bułgarskiej kampanii księcia w drugiej połowie 1263 r., gdy Stefan wysłał posiłki do Bułgarii, aby pomóc despotowi Jakubowi Svetoslavowi (Яков Светослав) w jego wojnie z Bizancjum. Po powrocie do domu Rénold stał się kluczową postacią w toczącej się wojnie domowej między ojcem i synem. Gdy Laurenty sędzia królewski Beli, przybył na czele nowej armii i zmusił Stefana do wycofania się do Feketehalom (obecnie Codlea, Rumunia) latem 1264 roku, Rénold był jednym z niewielu obrońców twierdzy. Laurenty przystąpił do oblężenia fortu, ale stronnicy Stefana odblokowali fort. Stefan rozpoczął kontrofensywę i zmusił armię ojca do odwrotu. Odniósł zdecydowane zwycięstwo nad armią ojca w bitwie pod Isaszegiem w marcu 1265 roku. Rénold dzielnie walczył w potyczce, jego lewe oko zostało poważnie uszkodzone. Mimo to udało mu się wysadzić z siodła swoją lancą potężnego barona i dowódcę armii królewskiej Henryka Kőszegiego. Podczas wojny domowej na Węgrzech wasal Stefana, despot Jacob Svetoslav, poddał się carowi Bułgarii Konstantynowi Asenowi Tichowi (Константин Асен Тих). Latem 1266 Stefan najechał Bułgarię, przejął Widyn, Plewen i inne forty i rozgromił Bułgarów w pięciu bitwach. Rénold brał udział w wojnie, tak podaje królewski przywilej z 1270 r. Gdy książę Stefan bez trudu przejął tron ​​węgierski po śmierci ojca w maju 1270 r., Rénold otrzymał ogromne darowizny ziemi za swoje osiągnięcia wojskowe i lojalność. Wszystkie jego darowizny były poprzednio własnością księcia Rościsława III, szwagra Stefana. Rénold otrzymał Rozgony (dzisiejsze Rozhanovce na Słowacji) – później tytułowa wioska rodu, Rásfölde („Ras Land”) i Lapispatak (dziś Ploské, Słowacja) w komitacie Abaúj. Dzięki tym darowiznom Rénold natychmiast stał się jednym z największych właścicieli ziemskich w komitacie. Otrzymał także Tuzsér i Bodon w komitacie Szabolcs i Csicsva (dzisiejsza Čičava, Słowacja) z jej przyległości Hosszúmező i Visnyó (dzisiaj Višňov, Słowacja), w komitacie Zemplén. Przypuszcza się, że Rénold lub jego syn Gyula, na przełomie XIII i XIV wieku zbudowali zamek Csicsva. Historyk Zsoldos Attila uważa, że Rénold otrzymał od księcia te ziemie już w 1260 roku; gdy Stefan został koronowany na króla, potwierdził jedynie dawne darowizny ziemi dla swojego wiernego żołnierza. Pomimo darowizn ziemi niski status społeczny Rénolda uniemożliwił mu awans do baronialnej elity królestwa. Przez Stefana został mianowany ispánem dla stajennych (węg. lovászispán, łac. comes agasonum), co było jedynie niewielką godnością na królewskim dworze. Nosił ten tytuł do około 12 maja 1273 r. Poza tym służył również jako ispán komitatu Szabolcs (1270-1273). Był stolnikiem na dworze książęcym syna i spadkobiercy Stefana, Władysława (1270-1271). Potężny baron Po nagłej śmierci Stefana V i koronacji małoletniego władcy Władysława IV w sierpniu 1272 roku Rénold awansował do arystokracji jako zagorzały zwolennik władzy królewskiej, która osłabła w czasach feudalnej anarchii z lat 70., gdy walczyły ze sobą dwie rywalizujące ze sobą najpotężniejsze grupy baronialne. Rénold został członkiem Rady Królewskiej i mianowany stolnikiem królewskim około września 1272 r., zachowując godność do jesieni 1274 r. Stał się stałym punktem administracji sądowej w tym okresie, w pierwszych pięciu latach panowania Władysława IV miało miejsce gdy dwanaście „zmian rządu”. Gdy po bitwie pod Föveny we wrześniu 1274 r., w której zginął Henryk Kőszegi, a grupa baronialna Kőszegi – Gutkeled – Geregye straciła władzę, Rénold stracił również swoją pozycję i został zastąpiony przez Herborda Osla. Odzyskał ją w czerwcu 1275 roku, ale wkrótce stracił ponownie we wrześniu. Równolegle ze swoją funkcją stolnika królewskiego był również ispánem Szolgagyőr (Galgóc) (1273–74; 1275), znajdującym się na terytorium komitatu Nyitra. Gdy w sierpniu 1276 r. Kőszegi powrócili do królewskich łask, Rénold po raz trzeci służył jako stolnika królewskiego, ale była to także krótka kadencja. Plik:IV László és Rudolf.jpg Skutek Battle on the Marchfeld; Reynold Bastion trzymający w tle królewski sztandar Árpádów Według Gesta Hunnorum et Hungarorum Szymona Kézy, Rénold i jego bracia, Andràs, Salamon i Làszló dzielnie walczyli w bitwie pod Marchfeld 26 sierpnia 1278 r., gdzie zginął Ottokar II. Podczas potyczki Rénold dzierżył i pilnował królewski sztandar. Magister Szymon opisując przebieg bitwy, opisywał wyłącznie heroizm braci z rodu Básztély; dlatego wybitni historycy tacy jak Pauler Gyula i Domanovszky Sándor uważali, że pisał tak dlatego, bo kronikarz pochodził z Dunakeszi, które należały do rodu. Pomimo lojalności i umiejętności militarnych Rénold przez następną dekadę nie cieszył się żadną godnością na dworze królewskim, choć przypuszczalnie jest identyczny z Rénoldem, który w 1279 r. tytułował się ispánem komitatu Valkó. Osiągnął szczyt swojej kariery, gdy został powołany na palatyna bez żadnych poprzedników, zapewne około sierpnia 1289 r., w ostatnich latach panowania króla Władysłąwa, który do tego czasu został politycznie osamotniony. Jednak już następnego miesiąca to Mikołaj Kőszegi miał już tę funkcję, zgodnie z dokumentem wydanym 8 września. Jednak kolejny dokument, który został wydany następnego dnia, odnosił się do Rénolda jako zasiedziałego palatyna, co Pauler Gyula uzasadnił, że w królestwie byli jednocześnie dwaj palatyni, jako precedens ustanowionej później administracji politycznej za panowania króla Andrzeja III. W związku z tym Rénold był odpowiedzialny za sprawy na Cisdanubii. Jednak Zsoldos Attila, który wcześniej również podzielał ten punkt widzenia, zakwestionował teorię Paulera, udowadniając, że dokumet królewski wydany 9 września i jego transkrybowana wersja z 30 września są nieautentyczne. Jest zatem pewne, że Rénold nosił godność 21 sierpnia, ale wkrótce około 8 września został zastąpiony przez Kőszegiego (poprzednik Rénolda, Aba Amadé, został ostatnio nazwany palatynem w 1288 r.). Historyk Szőcs Tibor uznał, że Mikołaj Kőszegi bezprawnie użył tytułu palatyna we wrześniu 1289 r., bez nadania przez monarchę, opowiadają się za niektórymi tekstami na temat nieautentyczności dokumentów z tego okresu na podstawie innych, lecz tym razem autentycznych dokumentów. Wraz z Piotrem, synem Petenye i pewnym Jakabem, starszy Rénold był czasami po 1289 r. sędzią szlachty (węg. szolgabíró) komitatu Zemplén. (Niektórzy historycy datowali to na około lata 1286 i 1291 r.). ] Rénold zmarł przed wrześniem 1296 r., kiedy określano go jako zmarłą osobę. Jego synowie pozostali zmarginalizowanymi arystokratami, nie sprawując żadnego urzędu; ich niski status utrudniał odziedziczenie wpływów ojca, który wdarł się do elity dzięki swojemu talentowi i lojalności. Jeden z nich, Gyula pojawił się jako znany 'familiaris potężnego oligarchy Amadeusza Aby. Ród Rozgonyi powrócili na szczyty węgierskiej szlachty dopiero na początku XV wieku, za panowania króla Zygmunta. Źródła Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig – Életrajzi Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest; ISBN 963-547-085-1. Szőcs, Tibor (2014). A nádori intézmény korai története, 1000–1342 [Wczesna historia instytucji palatynatu: 1000–1342]. Magyar Tudományos Akadémia Támogatott Kutatások Irodája. ISBN [[978-963-508-697-9. Szűcs, Jenő (2002). Az utolsó Árpádok [Ostatni Arpadowie]. Osiris Kiadó. ISBN 963-389-271-6. Zsoldos, Attila (1997). Az Árpádok és alattvalóik. Magyarország története 1301-ig [Arpadowie i ich tematy: historia Węgier do 1301]. Csokonai Kiadó. ISBN 963-260-103-3. Zsoldos, Attila (1998). "Közszabad nemzetségek [Klany średnio uprzywilejowane]". Mediævalia Transilvanica. 2 (1): 43–60. ISSN 1453-8520. Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4. Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3. Przypisy

Básztély II. Rénold — Palatyn Królestwa Węgier — Palatyn Królestwa Węgier Okres 1289 Poprzednik Aba Amadé Następca Kőszegi I. Miklós Dane biograficzne Ród Básztély/Rozgonyi Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny ok.1235 Śmierć 1291/96 Ojciec I. Rénold Żona Hahót Nn (m. 1259) Dzieci I. László, Péter Żona Putnoki Nn Dzieci Gyula, II. Solomon, II. Dénes, Anna