|
|
| (Nie pokazano 6 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika) |
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | <big><big><big><big>'''Archontologia [[Święci Arpadowie|świętych Arpadów]]'''</big></big></big></big>
| + | #PATRZ [[Związki świętych węgierskich z Koroną Królestwa Polskiego]] |
| | | | |
| − | <blockquote><cite>
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | Archontologia to studium historycznych urzędów i ważnych stanowisk w państwowych, międzynarodowych, politycznych, religijnych i innych organizacjach i społeczeństwach. Obejmuje chronologię, sukcesję urzędników, ich biografie i powiązane dokumenty.
| |
| − | </blockquote></cite>
| |
| − | | |
| − | | |
| − | === 1. [[Święty Stefan]], [[Szent István]]<ref>'''Opracowano na podstawie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Stefan_I_%C5%9Awi%C4%99ty]'''</ref> ===
| |
| − | | |
| − | '''I Szent István''', urodzony jako '''''Vajk''''' (pol. ''Stefan I Święty'', zwany ''Węgierskim''<ref>[http://brewiarz.katolik.pl/czytelnia/swieci/08-16a.php3 św.Stefan Węgierski]. – materiały na brewiarz.katolik.pl [ostatnia aktualizacja: 20.07.2010]</ref>) (* ok.969<ref>H. Fros, F. Sowa, ''Księga imion i świętych'', t. 5, kolumna 304. W. Dworzaczek, Genealogia, tabl. 84, podaje, że Stefan urodził się dokładnie w 969 roku.</ref>, † 15 sierpnia 1038) – [[władcy Węgier|książę Węgier]] od [[997]] roku, król od [[1001]] roku. Pierwszy władca węgierski koronowany na króla. W czasie swego panowania zjednoczył plemiona węgierskie w jedno państwo feudalne. Powiększył znacznie terytorium swego państwa oraz doprowadził do końca proces chrystianizacji Węgier. Erygował dwa arcybiskupstwa: [[Archidiecezja|arcybiskupstw]] w [[Ostrzyhom]]iu i [[Arcybiskup Kalocsy|Kalocsy]]) oraz osiem biskupstw, [[święty Kościoła katolickiego]].
| |
| − | | |
| − | Jego rodzicami byli: [[Gejza]], książę Węgier i [[Sarolta]] (córka [[Gyula Siedmiogrodzki|Gyuli Siedmiogrodzkiego]]), jako żona księcia. Gyula wyznawał chrześcijaństwo w obrządku wschodnim. Sarolta, którą w obrządku greckim ochrzcił biskup [[Hieroteos]], nie wytrwała w tej wierze. Legenda podaje, że Vajka ochrzcił [[Święty Wojciech|św. Wojciech]], a imię Stefan nadano mu dla uczczenia pamięci papieża z III wieku, św. Stefana I. W dawnych czasach wybór imienia dla był intencjonalny – miał być wyznacznikiem losu osoby, które je otrzymywała. Ponieważ imię pochodzi od greckiego słowa στεφανος (stefanos), które oznacza ukoronowany, to uprawdopodobnione jest twierdzenie, że Stefana miało być podniesienie Węgier do rangi królestwa. Jednak bardziej prawdopodobny jest inny powód – otóż bawarska księżniczka [Gizela Bawarska|Gizela]], narzeczona Stefana, pochodziła z pasawskiej diecezji, z której pochodził święty o imieniu Stefan i być może dla uczczenia jego pamięci nadano Vajkowi to imię.
| |
| − | | |
| − | Decyzją wiecu zwołanego przez Gejzę, Stefan został uznany prawnym jego następcą jako książę Węgrów. W 996<ref>Praca zbiorowa: ''Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie – Arabowie na półwyspie pirenejskim''. T. 17. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 245. ISBN 978-83-7425-697-1.</ref> roku Stefan ożenił się z córką księcia bawarskiego [[Henryk II Kłótnik|Henryka Kłótnika]], Gizelą, stając się szwagrem jej brata, przyszłego [[Święty Cesarz Rzymski|cesarza]] [[Henryk II Święty|Henryka II]]. Dzięki temu ożenkowi na dworze węgierskim pojawili się rycerze niemieccy, którzy okazali się bardzo przydatni w dziele chrystianizacji Węgier, wspomagając je siłą swego oręża.
| |
| − | | |
| − | Stefan w 997 roku bezproblemowo przejął rządy po śmierci ojca, jednak na początek musiał pokonać pogańskiego władcę w okolicach [[Somogy (księstwo)|Somogy]], swego dalekiego stryja [[Koppány]]ego. Udało mu się to w [[Bitwa pod Veszprém|bitwie pod Veszprém]], po której przyjął tytuł [[Wielki książę Węgier|wielkiego księcia Węgrów]]. Wielki udział w tym zwycięstwie mieli rycerze niemieccy, dowodzeni przez braci – Honta i [[Pázmányi]]ego.
| |
| − | | |
| − | W tym też czasie Stefan założył klasztor benedyktynów w miejscowości [[Pannonhalma]], rozszerzając na [[Zadunaje]] (czyli zachodni brzeg Dunaju − [[Transdunaje]]) swoje władztwo, które jednak było kwestionowane w niektórych częściach Węgier.
| |
| − | | |
| − | Królewska koronacja odbyła się 25 grudnia 1000 r. lub 1 stycznia 1001 r. Za zgodą cesarza [[Otton III (cesarz rzymski)|Ottona III]] papież [[Sylwester II]] posłał Stefanowi wspaniałą złotą koronę zwieńczoną krzyżem apostolskim. Do korony dołączony był list, w którym papież oficjalnie uznawał władcę plemienia [[Madziarowie|Madziarów]] za katolickiego króla Węgier, a który później interpretowano jako zgodę papieża na uwolnienie Węgier spod zależności cesarza.
| |
| − | | |
| − | Od tej chwili wszystkie ziemie wchodzące w skład [[Królestwo|Królestwa Węgier]] zwane są [[Kraje Korony Świętego Stefana|Krajami Korony Świętego Stefana]].
| |
| − | | |
| − | Bogato zdobiona królewska korona (zwana ''[[Święta Korona|Świętą Koroną]]''), pochodząca najprawdopodobniej z XII wieku, a więc nigdy na skroniach pierwszego władcy Królestwa nie spoczęła – relikwia narodowa i symbol państwowości Węgier, jest obecnie przechowywana w gmachu parlamentu w Budapeszcie.
| |
| − | | |
| − | Stefan po koronacji lub krótko przed nią '''powołał do życia pięć biskupstw''': w [[Biskup Veszprém|Veszprém]], [[Biskup Győr|Győr]], [[Biskup Vác|Vác]], [[Arcybiskup Kalocsy|Kalocsy]] i w [[Biskup Bihar|Bihar]] '''oraz arcybiskupstwo''' w [[Arcybiskup Ostrzyhomia|Ostrzyhomiu]] (węg. Esztergom). W ten sposób powołał do życia niezależną od biskupstw niemieckich węgierską organizację kościelną. Równolegle '''podzielił swoje królestwo na komitaty''' (łac. ''comitatus'', węg. ''megye'').
| |
| − | | |
| − | Walcząc z pogaństwem i umacniając nową wiarę wydał rozporządzenie, na mocy którego '''każde dziesięć wsi miały obowiązek budowy kościoła'''. Stefan zaprosił duchownych z innych krajów, z zadaniem nawracania Węgrów na nową wiarę. Doradcą króla został benedyktyn [[Anastazy-Astryk]], a nauczycielem królewskiego syna, [[Emeryk]]a (węg. Imre) [[Gerard Sagredo|Św. Gerard Sagredo]].
| |
| − | | |
| − | Około roku 1003 Stefan zawładnął częścią [[Siedmiogród|Siedmiogrodu]] (łac. ''Transilvania'', węg. ''Érdely''), które było pod władzą Gyuli, jego wuja (brata matki) i ustanowił tam biskupstwo. Następnie zwojował ziemie południowego Zadunaja i utworzył tam biskupstwo w [[Biskup Pécs|Pécsu]].
| |
| − | | |
| − | Następnie król porozumiał się z [[Samuel Aba|Samuelem Abą]], wodzem jednego z plemion węgierskich, przypieczętował to porozumienie czyniąc go swoim szwagrem, a na ziemiach szwagra ustanowił kolejne biskupstwo z siedzibą w [[Biskup Eger|Egerze]].
| |
| − | | |
| − | Zjednoczenie Węgier dokonał się, gdy Stefan pokonał [[Ajtony]]a i przejął jego ziemie tj. dzisiejszy [[Banat (kraina)|Banat]], gdzie powołał do życia biskupstwo w [[Csanád|Csanád]].
| |
| − | | |
| − | W wojnie cesarza Henryka II z polskim księciem [[Bolesław I Chrobry|Bolesławem Chrobrym]] wsparł szwagra, tj. Henryka posyłając mu posiłki, jednak niebawem udzielił wsparcia Bolesławowi w jego wyprawie na [[Ruś Kijowska|Ruś Kijowską]]. W sojusz z [[Bazyli II Bułgarobójca|Bazylim II]], cesarzem [[Bizancjum|bizantyjskim]] w 1018 roku zaatakował [[Bułgaria|Bułgarię]].
| |
| − | | |
| − | Święty Stefan uznawany jest za patrona Węgier, królów węgierskich, umierających dzieci, kamieniarzy oraz murarzy. Kanonizowany w roku 1083 przez papieża [[Grzegorz VII|Grzegorza VII]] podczas kanonizacji równoważnej<ref>[http://www.osservatoreromano.va/portal/dt?JSPTabContainer.setSelected=JSPTabContainer%2FDetail&last=false=&path=/news/cultura/2012/110q12-Che-cosa-significa-canonizzazione-equipolle.html&title=Co%20to%20znaczy%20%20kanonizacja%20r%C3%B3wnowa%C5%BCna&locale=pl Co to znaczy kanonizacja równoważna]. L’Osservatore Romano, 12 maj 2012. [dostęp 2012-12-21].</ref>, wraz z synem [[Emeryk]]iem i biskupem Gerhardem (węg. Szent Gellért – Św. Gellért).
| |
| − | | |
| − | Św. Stefan nie jest wymieniony w Kalendarzu Trydenckim. W roku 1969, w [[Rzymsko-katolicki Kalendarz Świętych|Rzymsko-Katolickim Kalendarzu Świętych]] ustanowiono jego święto na 16 sierpnia, ponieważ data ta jest najbliższa dacie jego śmierci. Jednak w Kościele katolickim na Węgrzech dzień św. Stefana obchodzony jest 20 sierpnia tj. w dniu gdy jego relikwie zostały przeniesione do [[Buda|Budy]]. Święto pierwszego króla węgierskiego jest na Węgrzech dniem wolnym od pracy.
| |
| − | | |
| − | === 2. [[Święty Emeryk]], [[Szent Imre]]<ref>'''Opracowano na podstawie [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99ty_Emeryk]'''</ref> ===
| |
| − | '''Imre''', także '''''Szent Imre''''' (pol. ''Święty Emeryk, królewicz'', chor. ''Sveti Emerik'', słow. ''Imrich'', cz. ''Svatý Emerich'') (* 1000 albo 1007, † 2 września 1031), węgierski królewicz − następca tronu Węgier jako syn [[Stefan I Święty|Stefana I Świętego]] i [[Gizela Bawarska|Gizeli]], [[święty]] [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]].
| |
| − | | |
| − | Bohater poetyckiego opowiadania o św. Emeryku<ref>[http://www.swietykrzyz.pl/index1.php?go=historia Święty Krzyż-historia] na stronie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Bazylika_na_%C5%9Awi%C4%99tym_Krzy%C5%BCu Sanktuarium Relikwii Krzyża Świętego]</ref>, które przekazuje podanie o przekazaniu przez niego relikwii [[[[Świętokrzyskie relikwie drzewa krzyża świętego||Krzyża Świętego]] (enkolpionu) benedyktynom na [[Łysa Góra (Góry Świętokrzyskie)|Łysej Górze]] koło Kielc.
| |
| − | | |
| − | Kanonizowany na prośbę króla Węgier Władysława I, jego ojca króla [[I. Béla|Beli]] oraz nauczyciela [[Gerard Sagredo|Gerarda Sagredo]<ref>[http://www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/swieci/rajski-emeryk.html Święty Emeryk] na [https://pl.wikipedia.org/wiki/Opoka.org.pl opoka.org.pl] (autor: Kajetan Rajski)</ref> przez papieża [[Grzegorz VII|Grzegorza VII]] 5 listopada 1083 roku. Razem z nim kanonizowano jego ojca, [[Stefan I Święty|króla Stefana]].
| |
| − | Patron młodzież na Węgrzech.
| |
| − | | |
| − | Na Węgrzech św. Emeryk jest patronem młodzieży.
| |
| − | | |
| − | === 3. [[Święty Władysław]], [[Szent László]]<ref>'''Autorskie tłumaczenie tekstu z [https://en.wikipedia.org/wiki/Ladislaus_I_of_Hungary]'''</ref> ===
| |
| − | | |
| − | '''I. László''', także '''''Szent László''''' (pol. ''Władysław I'' lub ''Święty Władysław'', chor. ''Ladislav I'', slow. ''Svätý Ladislav'', słow. ''Ladislav I.'', cz. ''Svatý Ladislav'') (* ok.1040, † 29 lipca 1095), węgierski monarcha z rodu [[Arpadowie|Arpadów]], król Węgier od 1077 r. i Król Chorwacji od 1091 roku. Drugi syn króla Węgier [[I. Béla|Beli I]]. Po śmierci Béli w 1063 r. László i jego starszy brat, [[I. Géza|Gejza]], uznali swojego kuzyna, [[Salomon]]a, za prawowitego króla w zamian za otrzymanie byłego księstwa ojca, obejmującego jedną trzecią królestwa. Współpracują z [[Salomon]]em przez następną dekadę. […] Relacje braci z [[Salomon]]em pogorszyły się na początku lat 70. i zbuntowali się przeciwko niemu. [[I. Géza|Gejza]] został ogłoszony królem w 1074 r., ale [[Salomon]] zachował kontrolę nad zachodnimi regionami swojego królestwa. Za panowania Gejzy László był najbardziej wpływowym orędownikiem swojego brata.
| |
| − | [[I. Géza|Gejza]] zmarł w 1077 r., a jego zwolennicy mianowali László królem. [[Salomon]] poparł László z pomocą króla Niemiec [[Henryk IV|Henryka IV]]. László poparł przeciwników Henryka IV podczas kontrowersji w sprawie inwestytury. W 1081 r. [[Salomon]] abdykował i potwierdził panowanie László, ale spiskował, by odzyskać królewską koronę, a László uwięził go. […]
| |
| − | | |
| − | Pierwszych pięciu węgierskich świętych, w tym pierwszy król Węgier, [[Stefan I]] i syn Stefana, [[Szent Imre|Emeryk]], zostali kanonizowani za panowania László<ref name="Kristó">Kristó, Gyula; Makk, Ferenc (1996). ''Az Árpád-ház uralkodói'' [''Władcy dynastii Arpadów]. I.P.C. Könyvek. str. 78–79, 94, 106–110, 114, 116–123, 133.</ref>. Kanonizacja Stefana dowodzi wielkoduszności László, ponieważ jego dziadek, [[Vasul]], został oślepiony rozkazami Stefana w latach 30. XI wieku<ref name="Engel" /><ref name="Kontler" />. Historyk [[Kontler László|László Kontler]] mówi, że ceremonia kanonizacyjna, która odbyła się w sierpniu 1083 r., była również aktem politycznym, demonstrującym „zaangażowanie László w zachowanie i umocnienie” państwa chrześcijańskiego<ref name="Kontler" />. László poświęcił nawet nowo powstały klasztor benedyktyński – opactwo [[Szentjobb]] – prawemu ramieniu Stefana, zwanemu „[[Świętym Dexterem]]”, które w cudowny sposób został nienaruszone<ref name="Engel" />. László uwolnił [[Salomon]]a podczas ceremonii;<ref name="Engel" /> legenda głosi, że grobu Stefana nie można otworzyć, dopóki tego nie zrobi.<ref name="Kosztolnyik">Kosztolnyik, Z. J. (1981). ''Five Eleventh Century Hungarian Kings: Their Policies and their Relations with Rome''. Boulder. str. 85, 93–94, 100–105, 108.</ref>
| |
| − | | |
| − | Po serii wojen domowych głównym celem László było przywrócenie bezpieczeństwa publicznego. Wprowadził surowe przepisy prawne, karząc tych, którzy naruszali prawa własności, śmiercią lub okaleczeniem. W 1091 r. okupował prawie całą Chorwację, co zapoczątkowało okres ekspansji średniowiecznego [[Królestwo|Królestwa Węgier]].
| |
| − | | |
| − | László interweniował w konflikcie między [https://pl.wikipedia.org/wiki/W%C5%82adys%C5%82aw_I_Herman Władysławem I Hermanem], księciem polskim, a nieślubnym synem księcia, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Zbigniew_(polski_ksi%C4%85%C5%BC%C4%99) Zbigniewem], w imieniu tego ostatniego<ref name="Manteuffel">Manteuffel, Tadeusz (1982). ''The Formation of the Polish State: The Period of Ducal Rule, 963–1194'' (tłum. i wproadzenie: Andrew Gorski). Wayne State University Press. str. 97–98, 101–102.</ref>. Pomaszerował do Polski i schwytał młodszego syna Władysława I Hermana, [https://pl.wikipedia.org/wiki/Boles%C5%82aw_III_Krzywousty Bolesława], w 1093 r.<ref name="Manteuffel" /> Na żądanie László Władysław I Herman ogłosił Zbigniewa swoim prawowitym synem<ref name="Manteuffel" />. ''[[Képes Krónika]]'' wspomina także, że wojska węgierskie zdobyły Kraków podczas kampanii László, ale wiarygodność tej relacji została zakwestionowana<ref name="Bárány" />.
| |
| − | | |
| − | Zwycięstwa László nad [[Pieczyngowie|Pieczyngami]] i [[Kumani|Kumanami]] zapewniały bezpieczeństwo wschodnich granic jego królestwa przez około 150 lat. Jego stosunki ze Stolicą Apostolską pogorszyły się w ostatnich latach jego rządów, ponieważ papieże twierdzili, że Chorwacja jest ich lennem, ale László podważył ich roszczenia.
| |
| − | | |
| − | ==== Wczesne lata (przed 1064) ====
| |
| − | | |
| − | […] László i jego starszy brat, Gejza, urodzili się w Polsce, gdzie Bela osiedlił się w latach 30. XI wieku po wygnaniu z Węgier<ref name="Kristó" /><ref name="Bárány">Bárány, Attila (2012). ''The Expansion of the Kingdom of Hungary in the Middle Ages (1000–1490)'' [''Ekspansja Królestwa Węgier w średniowieczu (1000–1490)'']. W: Berend, Nóra (red.). ''The Expansion of Central Europe in the Middle Ages''. Ashgate Variorum. str. 338–340, 345.</ref> László urodził się około 1040 r.<ref name="Kristó" /> Według „Legendy z końca XII wieku” László „''fizyczny i duchowy obraz świadczy o Bożej łaskawej woli nawet przy jego narodzinach''”<ref name="Klaniczay" />. Niemal współcześnie [[Gall Anonim]] napisał, że László „''wychowany w dzieciństwie w Polsce''” i prawie stał się „''Polakiem w sposobie życia''”<ref name="Bárány" /><ref name="Czyny">''The Deeds of the Princes of the Poles'' [''Czyny książąt Polski''] (tłum. i adnotacje: Paul W. Knoll i Frank Schaer, wstęp Thomas N. Bisson) (2003). CEU Press. (rozdz. 27.), str. 97.</ref> Otrzymał słowiańskie imię: „Władysław” pochodzące od „[[Vladislav]]”<ref name="Kristó" />.
| |
| − | | |
| − | László został kanonizowany 27 czerwca 1192 r. przez papieża [[Celestyn III|Celestyna III]]. Legendy przedstawiają go jako pobożnego rycerza-króla, „wcielenie późnośredniowiecznego węgierskiego ideału rycerskości”.<ref name="Klaniczay">Klaniczay, Gábor (2002). ''Holy Rulers and Blessed Princes: Dynastic Cults in Medieval Central Europe''. Cambridge University Press. str. 173–178, 182–187, 190–193, 418.</ref> Jest popularnym świętym na Węgrzech i sąsiednich narodach, w których poświęcono mu wiele kościołów.
| |
| − | | |
| − | Bela i jego rodzina wrócili na Węgry około 1048 r.<ref name="Kristó" /> Bela otrzymał od swojego brata, króla Węgier [[I. András|Andrzeja I]]<ref name="Kontler">Kontler, László (1999).''Millennium in Central Europe: A History of Hungary''. Atlantisz Publishing House. str. 60–64.</ref><ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 30–34, 37, 43, 115.</ref><ref name="Kristó" /> tak zwane „Księstwo”, które obejmowało jedną trzecią królestwa. ''[[Képes Krónika]]'' wspomina, że syn Andrzeja, [[Salomon]], „''został namaszczony na króla za zgodą księcia Beli i jego synów: Gejzy i László''”<ref>''Węgierska Iluminowana Kronika:'' ''Chronica de Gestis Hungarorum'' (red. Dezső Dercsényi) (1970). Corvina, Taplinger Publishing. (rozdz. 65.92), str. 115.</ref> w 1057 lub 1058 r.<ref name="Kristó" />
| |
| − | | |
| − | Bela, który był spadkobiercą Andrzeja przed koronacją [[Salomon]]a, wyjechał do Polski w 1059 r. w towarzystwie swoich synów.<ref name="Kristó" /><ref name="Érszegi">Érszegi, Géza; Solymosi, László (1981). ''Az Árpádok királysága, 1000–1301'' [''Monarchia Arpadów, 1000–1301'']. W: Solymosi, László (red.). ''Magyarország történeti kronológiája, I: a kezdetektől 1526-ig'' [''Chronologia historyczna Węgier, Volume I: Od początku do 1526 r.'']. Akadémiai Kiadó. str. 88–90, 92–93.</ref> Wrócili później z polskimi posiłkami i rozpoczęli bunt przeciwko królowi Andrzejowi.<ref name="Kontler" /><ref name="Engel" /> Po pokonaniu Andrzeja Bela został koronowany na króla 6 grudnia 1060 r.<ref name="Engel" /> [[Salomon]] opuścił kraj, szukając schronienia w [[Cesarstwo|Świętym Cesarstwie Rzymskim]]<ref name="Kontler" /><ref name="Robinson">Robinson, I. S. (1999). ''Henry IV of Germany, 1056–1106''. Cambridge University Press. str. 53, 191, 263.</ref> [[I. Béla|Bela I]] zmarł 11 września 1063 r., na jakiś czas przed wkroczeniem wojsk niemieckich na Węgry w celu przywrócenia rządów [[Salomon]]a<ref name="Érszegi" />. László i jego bracia [[I. Géza|Gejza]] i [[Lampert magyar királyi herceg|Lampert]] wrócili do Polski, a [[Salomon]] został ponownie koronowany na króla w [[Székesfehérvár]].<ref name="Kristó" /><ref name="Érszegi" /> Trzej bracia powrócili, gdy Niemcy opuścili Węgry<ref name="Bartl">Bartl, Július; Čičaj, Viliam; Kohútova, Mária; Letz, Róbert; Segeš, Vladimír; Škvarna, Dušan (2002). ''Slovak History: Chronology & Lexicon''. Bolchazy-Carducci Publishers, Slovenské Pedegogické Nakladatel'stvo. str. 26–27.</ref>. Aby uniknąć kolejnej wojny domowej, bracia podpisali traktat z [[Salomon]]em w dniu 20 stycznia 1064 r.<ref name="Bartl" /><ref name="Érszegi" />, uznając panowanie Salomona w zamian za księstwo ojca.<ref name="Érszegi" /><ref name="Bartl" />
| |
| − | | |
| − | László zmarł w pobliżu granicy węgiersko-czeskiej 29 lipca 1095 r.<ref name="Kristó" /> Papieska bulla papieża [[Paschalis II|Paschalisa II]] z 1106 r. stwierdza, że „czcigodne ciało László spoczywa” w opactwie Somogyvár, co sugeruje, że László został pochowany w Somogyvár.<ref name="Klaniczay" /> Z drugiej strony, „Legenda” László z końca XII wieku przewiduje, że jego współpracownicy pochowali go w Székesfehérvár, ale karawana z jego ciałem „wyruszyła samotnie do [[Nagyvárad|Váradu]], bez pomocy żadnego zwierzęcia pociągowego”<ref name="Klaniczay" />.
| |
| − | | |
| − | === 4. [[Święta Elżbieta]] Węgierska, [[Szent Erzsébet]]<ref>'''Opracowano na podstawie [https://pl.wikipedia.org/wiki/El%C5%BCbieta_z_Turyngii]'''</ref> ===
| |
| − | | |
| − | '''Szent Erzsébet''' (pol. ''Elżbieta Węgierska'', także ''Elżbieta z Turyngii''<ref>H. Fros, F. Sowa, Księga imion i świętych, t. 2, Kraków 1997, kolumna 143.</ref>, chor. ''Elizabeta Ugarska'', słow. ''Alžbeta Uhorská'', cz. ''Alžběta Durynská'') (* 1207 w [[Bratysława|Pożoniu]] lub w [[Sárospatak]], † 17 listopada 1231 w [[Marburg]]u) − królewna węgierska, córka króla Węgier [[Andrzej II|Andrzeja II]] i [[Gertruda|Gertrudy z Meran]] (siostry św. [[Jadwiga Śląska|Jadwigi Śląskiej]] i [[Agnieszka z Meran|Agnieszki]], królowej Francji); tercjarka franciszkańska<ref>Lázaro Iriarte OFMCap, Józef Salezy Kafel OFMCap, Andrzej Józef Zębik OFMCap, Krystyna Kuklińska OSC: ''Historia franciszkanizmu''. Kraków: Bracia Mniejsi Kapucyni, 1998, str. 569. ISBN 83-910410-0-X.</ref>, [[święta Kościoła katolickiego]].
| |
| − | | |
| − | Zaręczona w wieku 4 lat z [[Ludwik IV Święty|Ludwikiem IV]], synem hrabiego-palatyna saskiego i landgrafa Turyngii Hermana, zamieszkała w Wartburgu w Turyngii. Wyszła za mąż w wieku 14, rodząc mężowi troje dzieci: [[Herman II (landgraf Turyngii)|Hermana]], [[Zofia z Turyngii|Zofię]] i [[Gertruda z Altenbergu|Gertrudę]]. W wieku 18 lat jej spowiednikiem i kierownikiem duchowym został kaznodzieja i inkwizytor [[Konrad z Marburga]]. Duchowny obawiał się praktyk ubóstwa, inspirowanych życiem współczesnych jej świętych Franciszka i Klary. Z drugiej strony oczekiwał, że Elżbieta nie będzie jadła potraw dworskich, pochodzących z nieprawego źródła, tj. z danin niesprawiedliwie ściąganych od chłopów. Między innymi z tego powodu Elżbieta praktykowała wiele postów.
| |
| − | | |
| − | Blisko zamku Elżbieta zbudowała szpital, w którym sama usługiwała chorym i ubogim. Często również spłacała ich długi<ref>Por. A.M.Sicari, ''Santa Elisabetta d'Ungheria (1207-1231) w Il nono libro dei ritratti di santi'', Milano: Jaca Books, 2006, ISBN 88-16-30427-8, str.17-19.</ref>.
| |
| − | | |
| − | W 1227 roku, podczas [[wyprawy krzyżowe]]j do [[Ziemia Święta|Ziemi Świętej]] zmarł jej mąż. Elżbieta odsunięta została od życia dworskiego przez regenta jej małoletniego syna, [[Henryk Raspe|Henryka Raspe]] i zamieszkała w [[Eisenach]]. Z obawy przed rozrzutną wdową, próbowano pozbyć się jej z zamku, jednak gdy towarzysze męża wrócili z wyprawy krzyżowej, ujęli się za nią. Jej rodzina proponowała owe, korzystne małżeństwo. Jednak ona odmówiła i w Wielki Piątek roku 1229 w kaplicy zamku w Wartburgu, do którego wróciła, złożyła na ręce franciszkanów ślub wyrzeczenia się własnej woli i oddania służbie ubogich i chorych. Wbrew woli Konrada, przeniosła się do Marburga, gdzie zbudowała nowy szpital, pod wezwaniem św. Franciszka. Kaznodzieja, w obawie przed zarażeniem, próbował wprowadzić ład w jej żywiołową posługę, ograniczając ilość rozdawanej jałmużny oraz liczbę chorych, którym sama usługiwała.
| |
| − | | |
| − | Jako jedna z pierwszych [[Franciszkański Zakon Świeckich|tercjarek franciszkańskich]] śluby złożyła w 1228 roku. Oddała się całkowicie modlitwie, pokucie i uczynkom miłosierdzia. Z Węgier do Turyngii sprowadziła [[Zakon Rycerzy św. Łazarza|zakonników św. Łazarza]]. Ufundowała przytułek dla opuszczonych, gdzie codziennie posługiwała ubogim, prowadząc jednocześnie bardzo surowy tryb życia.
| |
| − | | |
| − | Elżbieta zmarła 17 listopada 1231 roku w wieku zaledwie 24 lat. Jej ostatnie słowa przed śmiercią brzmiały: "''Oto godzina, kiedy Dziewica porodziła swe Dzieciątko!''"<ref>Por. A.M.Sicari, ''Santa Elisabetta d'Ungheria'' (1207-1231), str.20-23.</ref>.
| |
| − | | |
| − | Kanonizowana przez papieża Grzegorza IX, po procesie zainicjowanym przez Konrada. Z polecenia papieskiego, przeprowadzono badania tych, którzy zostali uzdrowieni przy jej grobie pomiędzy sierpniem 1232 i styczniem 1235. Wyniki badań zostały uzupełnione krótkim żywotem przyszłej świętej i świadectwami służebnic i towarzyszek Elżbiety (''Libellus de dictis quatuor ancillarum s. Elizabeth confectus''). Ogłoszona świętą przez papieża 27 maja 1235 roku.
| |
| − | | |
| − | Marburg stał się centrum [[Zakon krzyżacki|Zakonu krzyżackiego]], który przyjął Świętą za swą drugorzędną patronkę.
| |
| − | | |
| − | Jej ciało złożono w złotym grobowcu, zachowanym do dziś dnia w Marburgu w kościele pod jej wezwaniem. W okresie Reformacji jej własny potomek, landgraf heski Filip I „Wielkoduszny”, wyjął i rozrzucił jej doczesne szczątki.
| |
| − | | |
| − | ''Elizabeth Kirche'' jest obecnie zborem protestanckim, kaplica Elżbiety z relikwiarzem jest dostępna dla modlitwy katolickiej.
| |
| − | | |
| − | Elżbieta jest patronką zgromadzenia elżbietanek oraz elżbietanek cieszyńskich.
| |
| − | | |
| − | === 5. [[Święta Kinga]], [[Szent Kinga]]<ref>'''Opracowano na podstawie [https://pl.wikipedia.org/wiki/%C5%9Awi%C4%99ta_Kinga]</ref> ===
| |
| − | | |
| − | '''Szent Kinga''', także '''''Árpád-házi Szent Kinga''''' lub '''''Kunigunda''''' (pol. ''Święta Kinga'', także ''Kunegunda'', cz. ''Kinga Polská'', chor. ''Kinga Poljska'') (* 5 marca [[1234]]<ref name="Uwaga"><small><sup>'''Uwaga:1'''</sup></small> Źródła węgierskie podają jako roczną datę urodzenia Kingi rok 1224</ref> w [[Ostrzyhom]]iu, † 24 lipca [[1292]] w [[Stary Sącz|Starym Sączu]]) – węgierska królewna, córka króla [[Władcy Węgier|Węgier]] [[Bela IV|Beli IV]] i [[Maria Laskarina|Marii Laskariny]], księżna krakowska i sandomierska, jako żona [[władcy Polski|polskiego władcy]], [[Bolesław V Wstydliwy|Bolesława V Wstydliwego]], a następnie [[zakonnica]] w [[Zakon Świętej Klary|Zakonie Świętej Klary (klarysek)]], [[święty|święta]] [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]].
| |
| − | | |
| − | Jej siostrami były m.in. [[Małgorzata Węgierska|św. Małgorzata Węgierska]], [[Konstancja węgierska (zm. po 1287)|Konstancja]], księżna ruska, oraz [[Jolenta Helena|bł. Jolenta]]<ref name="Szwarga">ks. Kazimierz Szwarga, o. Joachim Roman Bar OFMConv.: ''Polscy Święci. Błogosławiona Kinga''. T. 11. Warszawa: ATK, 1987. str. 77-80, 83-89, 92, 94, 96-97.</ref>. Ciotką Kingi była [[Elżbieta z Turyngii|św. Elżbieta Węgierska]], szwagierką [[Błogosławiona Salomea|bł. Salomea]], a dalszymi krewnymi [[Jadwiga Śląska|św. Jadwiga Śląska]] i [[Agnieszka Przemyślidka (1211–1282)|św. Agnieszka z Pragi]].
| |
| − | | |
| − | === 6. [[Święta Małgorzata]], [[Szent Margit]]<ref>'''Opracowano na podstawie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Ma%C5%82gorzata_W%C4%99gierska]'''</ref> ===
| |
| − | | |
| − | '''Szent Margit''' (pol. ''Małgorzata Węgierska''<ref>H. Fros, F. Sowa, ''Księga imion i świętych'', t. 4, Kraków 2000, kolumna 56.</ref>, również ''Małgorzata Młodsza''<ref name=Dworzaczek>W. Dworzaczek, ''Genealogia'', Warszawa 1959, tabl. 85.</ref>, chor. ''Margareta Ugarska'', słow. ''Margita Uhorská'', cz. ''Markéta Uherská'') (* 27 stycznia [[1242]] na [[Twierdza Klis|zamku Klis]] koło [[Split]]u, † 18 stycznia [[1271|1270]]<ref name=Dworzaczek/>) – węgierska królewna, córka [[Władcy Węgier|króla Węgier]] [[Bela IV|Beli IV]] i cesarzówny [[Cesarstwo Nicejskie|Nikai]] [[Maria Laskarina|Marii Laskaris]], przez ojca ofiarowana Bogu z intencją uwolnienia Węgier o najazdu tatarskiego, [[Mniszki Zakonu Kaznodziejskiego|dominikanka]] (OP), [[mistycyzm|mistyczka]], [[stygmat (religia)|stygmatyczka]], [[Dziewice konsekrowane|dziewica]] i [[święci i błogosławieni Kościoła katolickiego|święta Kościoła katolickiego]].
| |
| − | | |
| − | W wieku trzech i pół lat została [[dominikanki|dominikanką]] w klasztorze św. Katarzyny w [[Veszprém]]. W wieku 10 lat zamieszkała w klasztorze dominikanek, który jej ojciec wzniósł na dunajskiej wyspie (dziś [[Wyspa Małgorzaty]] w [[Budapeszt|Budapeszcie]]). W tym klasztorze na ręce generała dominikanów, Humberta z Romains, w wieku 12 lat złożyła śluby zakonne. Z rąk prymasa Węgier arcybiskupa Benedeka otrzymała też konsekrację dziewic. Skutecznie opierała się próbom wydania za mąż. Zabiegała o porozumienie w wojnie domowej brata [[Stefan V|Stefana]] z ojcem Belą IV. Była szeregową mniszka w zakonie. Głównie pracowała z chorymi zakonnicami jako infirmerka.
| |
| − | | |
| − | Była [[mistycyzm|mistyczką]] i [[stygmat (religia)|stygmatyczką]] (jedną z pierwszych kobiet w Kościele). Życie jej wypełniały głównie modlitwy i wyjątkowo surowe pokuty (posty, upokarzanie się, ciężka praca, posługa zaraźliwie chorym czy biczowania dyscypliną).
| |
| − | | |
| − | Jej siostrami były: [[Święta Kinga|św. Kinga]], bł. [[Jolenta Helena]] i [[Konstancja węgierska (zm. po 1287)|Konstancja]].
| |
| − | | |
| − | === 7. [[Błogosławiona Jolenta]], [[Boldog Jolán]]<ref>'''Opracowano na podstawie [https://pl.wikipedia.org/wiki/Jolenta_Helena]</ref> ===
| |
| − | | |
| − | '''Boldog Jolán''', także '''''Árpád-házi Jolán''''' (pol. ''Jolenta''<ref><sup><small>'''Uwaga:1'''</small></sup> Wcześniejsza forma imienia Jolanta.</ref>, również ''Jolanta'' lub '''Helena''') (* ok.[[1244]]<ref><sup><small>'''Uwaga:2'''</small></sup> Podawana jest również inna roczna data urodzin (najczęściej 1239). Również podawany jest przedział pomiędzy latami 1235 a 1239.</ref><ref>[https://turul.info/szentek/boldogjolan Turul-házi boldog Jolán özvegy és szerzetesnő] (węg.). turul.info. [dostęp 2020-04-23].</ref> najprawdopodobniej w [[Ostrzyhom]]iu, zm. [[17 czerwca]] [[1304]]<ref><sup><small>'''Uwaga:3'''</small></sup> Podawana jest również inna data jej śmierci, zarówno dzienna (11 czerwca) jak i roczna 1298. Źródła węgierskie podają datę jej śmierci 6 marca 1298.</ref><ref>[http://genealogy.euweb.cz/arpad/arpad2.html#B4 Genealogia Arpadów (G7. Jolán, *1244, +6.3.1298) (ang.). genealogy.euweb.cz. [dostęp 2020-04-23].]</ref> w [[Gniezno|Gnieźnie]]) – węgierska królewna, córka króla [[Władcy Węgier|Węgier]] [[Bela IV|Beli IV]] i [[Maria Laskarina|Marii Laskariny]]<ref name="Stefaniak">Piotr Stefaniak: [https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/swieci/b_jolenta_wam_01.html Błogosławiona Jolenta. Dom rodzinny]. opoka.org.pl. [dostęp 2018-06-13].</ref>, księżna kaliska i wielkopolska − jako żona [[Bolesław Pobożny|Bolesława Pobożnego]], potem [[zakonnica]] w [[Zakon Świętej Klary|Zakonie Świętej Klary (klarysek)]], prawdopodobnie [[Opat|ksieni]] klasztoru klarysek w Gnieźnie, siostra [[Święta Kinga|św. Kingi]] i [[Małgorzata Węgierska|św. Małgorzaty]]<ref name="regnumchristi" />, [[błogosławiony|błogosławiona]] [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]]. W jej najbliższej rodzinie oraz wśród dalszych krewnych wiele osób zostało [[Życie konsekrowane|konsekrowanych]], z których wielu wyniesiono na ołtarze. Jej krewnymi dalszymi były m.in. św. [[Jadwiga Śląska]], stryjenki: św. [[Elżbieta z Turyngii|Elżbieta Węgierska]], [[Błogosławiona Salomea|bł. Salomea]] czy kuzynka bł. [[Gertruda z Altenbergu]]<ref name="regnumchristi" />.
| |
| − | | |
| − | Tuż po urodzeniu została [[Chrzest|ochrzczona]], otrzymując imię Jolenta<ref name="Stefaniak" />. W dokumencie z 1272 roku, występuje również pod imieniem Heleny<ref name="regnumchristi">[http://www.regnumchristi.com.pl/index.php?mod=site_w&id=281&ses=d5af9bef370fdf72a495395ee47278d8 Błogosławiona Jolanta]. regnumchristi.com.pl. [dostęp 2018-06-13].</ref>. Podobnie w dokumencie [[Henryk II Pobożny|Henryka II Pobożnego]] z 1266<ref name="regnumchristi" />. W latach następnych używała obu imion jednocześnie lub wymiennie.
| |
| − | | |
| − | Gdy miała około pięciu lat została wysłana do Polski na dwór Kingi, jej siostry, w celu kształcenia się w umiejętności czytania i pisania oraz kształtowania wymaganych wówczas wśród rodzin panujących postaw (m.in. [[Pobożność|pobożności]] czy [[Ascetyzm|ascezy]])<ref name="regnumchristi" />. Uczęszczała na codzienne [[Msza|msze święte]]<ref name="regnumchristi" />, czytała [[Biblia|Pismo Święte]]<ref name="regnumchristi" />. Zapewne duży wpływ na kształtowanie jej osobowości wywarli zakonnicy [[Zakon Braci Mniejszych Konwentualnych|franciszkańscy]] oraz [[Zakon Świętej Klary|siostry klaryski]]<ref name="regnumchristi" />. Wielce prawdopodobne jest, że za ich namową przystąpiła w późniejszych czasach do [[III Zakon franciszkański|III zakonu franciszkańskiego]], zostając [[Tercjarze|tercjarką]]<ref name="regnumchristi" />.
| |
| − | | |
| − | 8 maja 1254 roku w Krakowie, podczas uroczystości pokanonizacyjnych ku czci św. [[Stanisław ze Szczepanowa|Stanisława Biskupa]], [[Przemysł I]] − [[Władcy Wielkopolski|książę wielkopolski]] poprosił o jej rękę w imieniu swego młodszego brata, [[Bolesław Pobożny|Bolesława Pobożnego]], kierując te prośbę do rodziny Jolenty przebywającej na Węgrzech jej rodziców<ref name="regnumchristi" />. '''Zapewne również ze względów politycznych''', rodzina wyraziła zgodę na jej ślub, który odbył się dwa lata później w [[Kraków|Krakowie]] na [[Zamek Królewski na Wawelu|Wawelu]]<ref name="regnumchristi" />. Ślubu udzielił w [[Bazylika archikatedralna św. Stanisława i św. Wacława w Krakowie|katedrze wawelskiej]] biskup krakowski [[Jan Prandota]]<ref name="regnumchristi" /> − różnica wieku wynosiła około 20 lat, a młoda para podczas tych uroczystości dopiero się bliżej poznała<ref name="regnumchristi" />. Niepełnoletnia młoda żona, do osiągnięcia pełnoletności, tj. 14 lat pozostała pod opieką swojej siostry św. Kingi, na dworze [[władcy Polski|księcia krakowskiego]] [[Bolesław V Wstydliwy|Bolesława Wstydliwego]]<ref name="regnumchristi" />. W końcu wraz z mężem opuściła Kraków udając się na jego wielkopolski dwór do [[Kalisz]]a<ref name="Popławski">Aleksander Popławski: ''[http://www.wbc.poznan.pl/dlibra/docmetadata?id=129252&from=publication Ś. Kunegunda i siostry jej B. Helena czyli Jolenta i B. Małgorzata]''. Kraków: 1881. str. 96, 211, 224, 229-232, 234-235, 237. OCLC 899879496.</ref>.
| |
| − | | |
| − | Jolenta Helena i Bolesław doczekali się trzech córek<ref name="regnumchristi" />: [[Elżbieta Bolesławówna|Elżbiety]], '''[[Jadwiga Bolesławówna|Jadwigi]] i [[Anna Bolesławówna|Anny]].
| |
| − | | |
| − | Istotna dla naszej dalszej opowieści jest Jadwiga Bolesławówna, żona króla Władysława Łokietka i matka Kazimierza, króla Polski oraz Elżbiety , królowej Wegier.
| |
| − | | |
| − | Księżniczki wychowywały się wraz z licznym rodzeństwem stryjecznym, gdyż Przemysł I, brat Bolesława, już nie żył, a
| |
| − | | |
| − | Bolesław Pobożny po śmierci brata Przemysła I stał się opiekunem czterech bratanic i chłopca, [[Przemysł II|Przemysła II]], w którego imieniu rządził drugą połową [[Wielkopolska|Wielkopolski]]<ref>Edward Rudzki: ''Polskie królowe. 1, Żony Piastów i Jagiellonów''. Warszawa: Instytut Prasy i Wydawnictw „Novum”, 1990. OCLC 749155633.</ref>. Jego żona, oprócz wychowywania dzieci, zajmowała się sprawami publicznymi i gospodarczymi Wielkopolski (pozostało kilka dokumentów na których jest wymieniana, bądź pieczętowana)<ref name="regnumchristi" />.
| |
| − | | |
| − | Wraz z mężem była fundatorką klasztorów, szpitali oraz kościołów<ref name="regnumchristi" />, wzorując sie na siostrze Kindze.. Sprowadziła franciszkanów do Kalisza oraz fundowała kolejne placówki w: [[Śrem]]ie, [[Oborniki|Obornikach]] i [[Pyzdry|Pyzdrach]]<ref name="regnumchristi" />. W Gnieźnie ufundowała klasztor oraz [[Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego w Gnieźnie|kościoła klasztornego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Antoniego]]<ref name="regnumchristi" />.
| |
| − | | |
| − | Wdową została w 1279 roku − Bolesław zmarł 7 kwietnia<ref name="regnumchristi" />. Po jego śmierci wyjechała na dwór swojej siostry św. Kingi, gdzie przymierzała się do wstąpienia jako wdowa do zakonu klarysek<ref name="regnumchristi" />. Po śmierci męża św. Kingi, [[Bolesław V Wstydliwy|Bolesława Wstydliwego]], obie siostry wstapiły do zakonu klarysek<ref name="regnumchristi" /> i przeniosły się do klasztoru ufundowanego przez Kingę w [[Stary Sącz|Starym Sączu]]<ref name="regnumchristi" />.
| |
| − | | |
| − | Tam przebywała przez dwanaście lat (1280–1292), do śmierci swojej siostry Kingi, po czym przeniosła się na krótko do klasztoru klarysek w Śremie, który był jej fundacją<ref name="Popławski" />, by ostatecznie wstąpić do klasztoru klarysek w Gnieźnie<ref name="Popławski" />, gdzie zapewne sprawowała godność [[Opat|ksieni]], ale nie ma na to przekonujących dowodów, czy ten urząd przyjęła<ref>[http://apologetyka.katolik.pl/blogoslawiona-jolanta-chrzescijanska-zona-matka-mniszka/ BŁOGOSŁAWIONA JOLANTA]. apologetyka.katolik.pl. [dostęp 2018-06-13].</ref>. W tym klasztorze prawdopodobnie przebywała kolejne 12 lat<ref name="regnumchristi" />.
| |
| − | | |
| − | Tam, na krótko przed śmiercią miała wizję, w której rozważając [[Pasja|Mękę Pańską]], [[Jezus Chrystus]] z [[Maria z Nazaretu|Maryją]] i bł. Salomeą objawił się jej w wielkiej światłości obnażony, wychłostany, zbroczony obficie krwią, pocieszając ją i obiecując w nagrodę [[Życie pośmiertne|życie wieczne]], które otrzyma za Jego umiłowanie oraz jednoczesne wzgardzenie światem<ref name="regnumchristi" />.
| |
| − | | |
| − | Początkowo jako datę jej śmierci mylnie podawano rok 1298<ref name="regnumchristi" />, gdyż uważano, że po raz ostatni występuje w dokumencie [[Władysław I Łokietek|Władysława Łokietka]] z 25 kwietnia 1298 roku<ref name="regnumchristi" />, zaś nekrolog lądzki (opactwa cysterskiego w [[Ląd (wieś)|Lądzie]] nad [[Warta|Wartą]]) podaje dzienną datę jej śmierci 17 czerwca 1298<ref name="regnumchristi" />.
| |
| − | | |
| − | W odnalezionym później dokumencie, datowanym na 26 grudnia 1303, pisanym przez nią do prepozyta gnieźnieńskiego Mikołaja, czytamy w podpisie<ref name="regnumchristi" />.: ''Pani księżna, wdowa po księciu Bolesławie''. Na skutek tego zapisu historycy przesunęli datę jej śmierci i doszli do przekonania, że zmarła 17 czerwca 1304 w Gnieźnie<ref name="regnumchristi" />.
| |
| − | | |
| − | === Święta Jadwiga Król, Szent Hedvig ===
| |
| − | | |
| − | '''Szent Hedvig''' lub '''''Anjou Hedvig''''' (pol. ''Jadwiga Andegaweńska'' (również ''królowa Jadwiga''), chor. ''Jadviga Anžuvinska'', słow. ''Hedviga I.'', cz. ''Hedvika z Anjou'') (* między 3 października [[1373]] a 18 lutego [[1374]]<ref>Stanisław Andrzej Sroka: ''Genealogia Andegawenów węgierskich''. Kraków: Towarzystwo Naukowe Societas Vistulana, 1999, str. 54–55. ISBN 83-909094-1-3.</ref> w [[Buda (Budapeszt)|Budzie]], † 17 lipca [[1399]] w [[Kraków|Krakowie]]) – [[król Polski|królowa Polski]]<ref>''Andegawenowie'' [w:] ''Poczet władców Polski'', Kraków: Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński, str. 217, ISBN 83-88080-80-6.</ref><ref>''Słownik polskich postaci historycznych'', Kraków: GREG, 2006, str. 89, ISBN 978-83-7327-613-0.</ref><ref> Jerzy Besala, ''Małżeństwa królewskie. Jagiellonowie.'', Warszawa: Bellona, str. 7, ISBN 978-83-11-12877-4.</ref><ref>[http://www.edulandia.pl/edukacja/1,124766,6713823,Krolowa_Jadwiga_Andegawenska.html ''Królowa Jadwiga Andegaweńska''], gazetapl [dostęp 2015-12-29] zarchiwizowane [http://web.archive.org/web/20161106100757/http://www.edulandia.pl:80/edukacja/1,124766,6713823,Krolowa_Jadwiga_Andegawenska.html z adresu]] 2016-11-06].</ref><ref>[http://histmag.org/Jadwiga-Andegawenska-swieta-polska-krolowa-8564 ''Jadwiga Andegaweńska – święta polska królowa''], histmag.org [dostęp 2015-12-29].</ref> z dynastii [[Andegawenowie (Kapetyngowie)|Andegawenów]], córka [[Ludwik Węgierski|Ludwika Węgierskiego]] i [[Elżbieta Bośniaczka|Elżbiety Bośniaczki]], w 1384 koronowana na króla Polski<ref>Małgorzata Duczmal: ''Jagiellonowie. Leksykon biograficzny.'' Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1990, str. 306. ISBN 83-08-02577-3.</ref>, apostołka [[Litwa|Litwy]], [[święty|święta]] [[Kościół katolicki|Kościoła katolickiego]] i [[Katoliccy patroni Polski|patronka Polski]].
| |
| − | | |
| − | '''Koligacje rodzinne''':
| |
| − | | |
| − | '''Charles I<sup>er</sup> d’Anjou''' (pol. ''Karol I Andegaweński'', wł. ''Carlo I d’Angiò'', węg. ''I. Károly'') (* w marcu 1226, † 7 stycznia 1285 w Foggi) – król Sycylii, Neapolu, Jerozolimy i Albanii, książę Achai, hrabia Andegawenii, Maine, Prowansji i Forcalquier, syn króla Francji Ludwika VIII Lwa i Blanki Kastylijskiej (córki króla Alfonsa VIII Szlachetnego), brat m.in. króla Ludwika IX Świętego.
| |
| − | | |
| − | Jego synem był m.in. (pra-pra-dz.) '''''Carlo II di Napoli'''' (pol. ''Karol II Andegaweński'', zwany ''Kulawym'') (* 1254, † 5 maja 1309 w Neapolu) – król Sycylii i Neapolu, tytularny król Jerozolimy. Syn króla Neapolu i Sycylii Karola I Andegaweńskiego i Beatrycze (córki hrabiego Prowansji – Rajmunda Berengara IV), który '''w 1270 r. został ożeniony z księżniczką Marią Węgierską. Mariaż ten służył przeciągnięciu dziadka panny młodej, (pra-pra-dz.) Beli IV, na stronę Karola I w planowanej wojnie z Bizancjum. Wojna ta nigdy nie wybuchła, ale to małżeństwo pozwoli później Andegawenom zdobyć tron Węgier'''. Jego synem był m.in. (pra-dz.) '''Karol Martel''' (ur. 1271-1295) – ks. Salerno, który 8 stycznia 1281 roku poślubił Klemencję Habsburżankę, córkę króla Niemiec – Rudolfa I. Jego synem był (dziadek) '''Karol I Robert''' (ur. 1288-1342) – kr. Węgier (od 1301), którego 3-cią żoną (od 1320) była Elżbieta Łokietkówna, córka Władysława, króla Polski. Ich jednym z synów był (ojciec) '''Ludwik I''' (ur. 1326-1382) – kr. Węgier (od 1342) i Polski (od 1370), którego 2-gą żoną (od 1353) była Elżbieta, c. Stefana II, bana Bośni. Ich jedną z trzech córek była '''Jadwiga''' (1373/1374-1399) – kr. Polski (od 1384); żona (od 1386) Władysława II Jagiełły, kr. Polski i w. ks. Litwy.
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
