Aba II. Lőrinc: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_II_Aba {{short description|Hungarian baron}} {{Infobox nobility | name = Lawrence (II) Aba | native name = | title...")
 
 
(Nie pokazano 69 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_II_Aba
+
[[Kategoria:0]]
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://en.wikipedia.org/wiki/Lawrence_II_Aba
 +
|autorzy = https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lawrence_II_Aba&action=history
 +
|nota    = angielski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 +
 
 +
{{Redoslijed|
 +
|poprzednik        = [[Csák III. Ugrin]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1279-1280)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Csák III. Ugrin]]
 +
}}
 +
 
  
−
{{short description|Hungarian baron}}
+
{{Redoslijed|
−
{{Infobox nobility
+
|poprzednik         = [[Csák III. Ugrin]]
−
| name          = Lawrence (II) Aba
+
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1280-1281)
−
| native name  =
+
|współrządzący      =  
−
| title         =
+
|następca          = [[Aba Péter]]
−
| image        =
 
−
| caption      =
 
−
| succession    = [[Master of the treasury]]
 
−
| reign        = 1279 (–1280)<br>1280–1281<br>(1284–)1285
 
−
| coronation    =
 
−
| predecessor  = [[Ugrin Csák]] <small>(1st & 2nd term)</small><br>Peter Aba <small>(3rd term)</small>
 
−
| successor    = [[Ugrin Csák]] <small>(1st term)</small><br>Peter Aba <small>(2nd term)</small><br>[[Ivan Kőszegi]] <small>(3rd term)</small>
 
−
| regent        =
 
−
| spouse        =
 
−
| issue          = Nicholas I Atyinai<br>John I Atyinai<br>James Atyinai<br>Peter I Atyinai
 
−
| noble family  = [[Aba (genus)|''gens'' Aba]]
 
−
| father        = [[Lawrence I Aba|Lawrence I]]
 
−
| mother        =
 
−
| birth_date  =
 
−
| birth_place =
 
−
| death_date  = after 1290
 
−
| death_place =
 
−
| place of burial=
 
−
| signature =
 
 
}}
 
}}
−
'''Lawrence (II) from the kindred Aba''' ({{lang-hu|Aba nembeli (II.) Lőrinc}}; died after 1290) was a Hungarian nobleman in the 13th century, who served as [[Master of the treasury]] three times in the court of [[Ladislaus IV of Hungary]]. He was the forefather of the Atyinai noble family, which flourished until the mid-15th century.
 
  
−
==Family==
+
{{Redoslijed|
−
Lawrence II was born into the Atyina–Gagy (or also Nyék) branch of the powerful and extended [[Aba (genus)|''gens'' (clan) Aba]]. In genealogy, the branch was named after [[Voćin|Atyina]] (present-day Voćin, [[Croatia]]), the acquisition and eponymous estate of Lawrence's sons. He was the only known son of [[Lawrence I Aba|his namesake father]], who was a faithful partisan of [[Béla IV of Hungary]].<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Aba 3. Atyina-Gagy branch 1. Atyinai)</ref> For his loyalty and military service, Lawrence I was granted large-scale landholdings in [[Sopron County]].{{sfn|Kristó|1969|p=131}}
+
|poprzednik        = [[Aba Péter]]
 +
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1284-1285)
 +
|współrządzący      =
 +
|następca          = [[Kőszegi Iván]]
 +
}}
  
−
==Career==
+
{|
−
He was also called as '''Lawrence of Nyék''' or '''Lawrence of Sopron''' by contemporary documents after his residence.<ref name="engel"/> He first appears in sources in 1279, when donated the estate of Limpach to the [[Cistercians|Cistercian]] [[Klostermarienberg Abbey]] (Borsmonostor, today part of [[Mannersdorf an der Rabnitz]], Austria) for his late father's spiritual salvation, who was buried in the monastery.{{sfn|Kristó|1969|p=142}} Lawrence II was considered a faithful confidant of Ladislaus IV and his mother, Dowager Queen [[Elizabeth the Cuman]]. According to a list of merits, issued by her in 1290, Lawrence usually "selflessly made his property available to the king" and negotiated in abroad at his own expense as an envoy of Ladislaus on several occasions.{{sfn|Markó|2006|p=348}} He was made Master of the treasury in December 1279,{{sfn|Zsoldos|2011|p=64}} when Ladislaus IV imprisoned [[papal legate]] [[Philip of Fermo]] and reorganized the royal council in order to fill the dignities with his loyal partisans. However, thereafter Ladislaus himself was also captured by some lords. In less than two months, both the legate and the king were set free. It is plausible that Lawrence held his dignity until the spring of 1280, when [[Ugrin Csák]] retook the position in accordance with the agreement and reconciliation between the king and the most powerful barons.{{sfn|Zsoldos|1997|p=85}} When Ladislaus IV regained some space for maneuver, Lawrence again served as Master of the treasury from around July 1280 to April 1281,{{sfn|Zsoldos|2011|p=64}} but he was ultimately replaced by his distant relative, Peter Aba from the more influential Széplak branch.{{sfn|Zsoldos|1997|p=90}}
+
|
 +
|}
 +
 
 +
'''Aba II. Lőrinc''' (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† po 1290), węgierski szlachcic, trzykrotny [[Mistrz skarbu]] na dworze króla Węgier [[IV. László|Władysława IV]]. Przodek rodziny szlacheckiej [[Atyinai]], która funkcjonowała do połowy XV wieku.
 +
==Rodzina==
 +
 
 +
Urodził się w Atyina–Gagy (lub także Nyék), gałęzi potężnego i rozbudowanego klanu [[Aba]]. W genealogii gałąź została nazwana na cześć Atyiny (dzisiejszy Voćin, Chorwacja), tytułowego majątku synów Lőrinca. Jest jedynym znanym synem ojca także o imieniu Lőrinc, który był wiernym stronnikiem króla Węgier [[IV. Béla|Beli IV]].<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Aba 3. Atyina-Gagy branch 1. Atyinai)</ref> Za swoją lojalność i służbę wojskową Lőrinc uzyskał rozległe nadania ziemi w komitacie [[Sopron]].<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): str. 131, 142-143.</ref>
 +
 
 +
== Kariera ==
 +
 
 +
Przez współczesna mu dokumenty był także nazywany jako ''Lőrinc z Nyék'' lub ''Lőrinc z Sopronu'' (od nazwy jego rezydencji).<ref name="engel" /> Po raz pierwszy pojawia się w źródłach w 1279 r., gdy podarował majątek Limpach opactwu cystersów Klostermarienberg (Borsmonostor, dziś część Mannersdorf an der Rabnitz, Austria) z intencją na duchowe zbawienie zmarłego ojca, który został pochowany w klasztorze<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): str. 131, 142-143.</ref>. Lőrinc był uważany za bliskiego powiernika [[IV. László|Władysława IV]] i jego matki, wdowy królowej [[Kun Erzsébet|Elżbiety Kumańskiej]]. Zgodnie z listą zasług wydaną przez nią w 1290 r. Lőrinc „zwykle bezinteresownie udostępniał swoją własność królowi” i kilkakrotnie negocjował za granicą na własny koszt jako wysłannik króla<ref name="Markó">Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Wielcy urzędnicy państwa na Węgrzech od króla Świętego Stefana do naszych dni: ''Encyklopedia biograficzna'']. Helikon Kiadó. str. 348.</ref>. Został [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]] w grudniu 1279 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). '''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 64, 189, 324</ref>, gdy Władysław IV uwięził legata papieskiego Filipa z Fermo i zreorganizował radę królewską, aby wypełnić ją swoimi lojalnymi zwolennikami. Jednak później i sam Władysław został schwytany przez niektórych spośród baronów W niespełna dwa miesiące zarówno legat, jak i król zostali uwolnieni. Jest prawdopodobne, że Lőrinc zachował swoją godność do wiosny 1280 r., gdy [[Csák III. Ugrin]] zajął stanowisko zgodnie z umową i pojednaniem między królem a najpotężniejszymi baronami<ref name="Zsoldos1997">Zsoldos, Attila (1997). "Téténytől a Hód-tóig. Az 1279 és 1282 közötti évek politikatörténetének vázlata [''Od Tétény do jeziora Hód: Zarys historii politycznej lat od 1279 do 1282'']". ''Történelmi Szemle''. Hungarian Academy of Sciences. '''39''' (1): str. 85, 90.</ref>. Gdy Władysław IV odzyskał swobodę manewru, Lőrinc ponownie pełnił funkcję mistrza skarbu od ok. 1280 r. do kwietnia 1281 r.<ref name="Zsoldos2011" />, ale ostatecznie został zastąpiony przez swojego dalekiego krewnego, [[Aba Péter|Piotra Abę]] z bardziej wpływowej gałęzi [[Széplak]].<ref name="Zsoldos1997" />
  
 
[[File:Lánzsér légifotó2.jpg|thumb|right|Aerialphotography of [[Burgruine Landsee]] (Lánzsér), today in Austria]]
 
[[File:Lánzsér légifotó2.jpg|thumb|right|Aerialphotography of [[Burgruine Landsee]] (Lánzsér), today in Austria]]
  
−
Since the early 1280s, the powerful [[Kőszegi family]] gradually extended their influence over Sopron County, including the Locsmánd region, where the majority of Lawrence's lands had laid. According to historian [[Gyula Kristó]], [[Ivan Kőszegi]] brought whole Sopron County under his jurisdiction and annexed it to his emerging oligarchic province by 1285, when several local nobles were mentioned as his ''familiares''. When [[Nicholas I Kőszegi|Nicholas Kőszegi]] donated a land to the Klostermarienberg Abbey in 1285, Lawrence Aba, among others, appeared as a witness and was referred to as "''cari nostri''" ("our dear"), reflecting his political allegiance, as he was forced to enter the Kőszegis' service by then.{{sfn|Kristó|1969|p=142}} The Kőszegis retook their positions over the royal council in 1284. During the course, Lawrence functioned as Master of the treasury for the third time, presumably between 1284 and 1285, until the Kőszegis' most recent rebellion against Ladislaus IV.{{sfn|Zsoldos|2011|p=64}} Beside that, he also served as ''[[ispán]]'' of [[Sáros County]] in 1285.{{sfn|Zsoldos|2011|p=189}}
+
Od wczesnych lat 80. XIII wieku potężna rodzina [[Kőszegi]] stopniowo rozszerzyła swoje wpływy na komitat [[Sopron]], w tym region Locsmánd, gdzie położona była większość ziem Lőrinca. Według historyka [[Kristó Gyula|Gyuli Kristó]], [[Kőszegi Iván|Iwan Kőszegi]] przejął cały komitat [[Sopron]] pod swoją jurysdykcją do 1285 r. i przyłączył go do swojej powstającej prowincji oligarchicznej (kilku lokalnych szlachcicach określiło się jako ''familiaris'' rodziny Iwana). Gdy [[Kőszegi I. Miklós|Mikołaj I Kőszegi]] podarował ziemię opactwu Klostermarienberg w 1285 roku, Lőrinc pojawił się między innymi jako świadek wydarzenia i został określony jako „nasz drogi”, co odzwierciedliło jego polityczną lojalność, gdyż zapewne był zmuszony przejść na służbę [[Kőszegi]]ch.<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): str. 131, 142-143.</ref> W 1284 r. Kőszegi ponownie zajęli swoje stanowiska w radzie królewskiej. W tym czasie Lőrinc po raz trzeci pełnił funkcję mistrza skarbu, prawdopodobnie między 1284 a 1285 r., aż do ostatniego buntu [[Kőszegi]]ch przeciwko Władysławowi IV.<ref name="Zsoldos2011" /> Poza tym w 1285 r. pełnił także funkcję [[ispán]]a komitatu [[Sáros]]<ref name="Zsoldos2011" />.
  
−
Ivan Kőszegi's continuous looting raids in [[Duchy of Austria|Austria]] and [[Duchy of Styria|Styria]] resulted a large-scale war ("Güssing Feud"; {{lang-de|Güssinger Fehde}}) throughout in 1289, when [[Albert I of Germany|Albert I, Duke of Austria]] launched a massive royal campaign with his 15,000-size army against the Kőszegis and their ''familiares''. The Austrians captured at least 30 fortresses and settlements along the western borders, including Aba Lawrence's three castles, [[Burgruine Landsee|Lánzsér]], [[Neckenmarkt|Nyék]] and [[Lutzmannsburg|Locsmánd]] (present-day Landsee, Neckenmarkt and Lutzmannsburg in Austria, respectively), because Lawrence and his ''[[banderium]]'' refused to join the Austrian army to defeat the Kőszegi family.{{sfn|Kristó|1969|p=143}} Duke Albert's mercenaries completely burnt and devastated the fort of Nyék, Lawrence's residence, while its inhabitants were imprisoned and sent to Austria in the spring of 1289. Nyék Castle was never re-built.{{sfn|Markó|2006|p=348}} For his loyalty, Queen Elizabeth, with the consent of her son, Ladislaus IV, donated the abbey of Szentmárton in [[Virovitica County]] in 1290.{{sfn|Markó|2006|p=348}} Ladislaus IV was assassinated some months later. Lawrence Aba swore loyalty to [[Andrew III of Hungary]], and was granted lands in [[Bjelovar-Križevci County|Križevci County]] from the new Hungarian monarch. These acquisitions in [[Slavonia]] became the basis of his descendants' direction of expansion, in addition that his family successfully recovered Lánzsér after Andrew's royal campaign against Austria.{{sfn|Markó|2006|p=348}} Lawrence Aba died sometime after 1290.{{sfn|Zsoldos|2011|p=324}}
+
Ciągłe rabunki [[Kőszegi Iván |Iwana Kőszegi]]ego w Austrii i [[Styria|Styrii]] doprowadziły do wojny na dużą skalę („Güssing Feud”; niem. ''Güssinger Fehde''). W 1289 r. [[Albrecht I. (HRR)|Albert I]], książę Austrii, rozpoczął potężną kampanię królewską przeciwko liczącej 15.000 żołnierzy armii Iwana i jego rodziny. Austriacy zdobyli co najmniej 30 fortec i osad wzdłuż zachodnich granic, w tym trzy zamki Lőrinca: Lánzsér, Nyék i Locsmánd (obecnie Landsee, Neckenmarkt i Lutzmannsburg w Austrii), ponieważ Lőrinc i jego sojusznicy odmówili przyłączenia się do armii austriackiej, by pokonać rodzinę Kőszegi.<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): str. 131, 142-143.</ref> Najemnicy księcia Alberta całkowicie spalili i zdewastowali twierdzę Nyék, rezydencję Lőrinc, podczas gdy jej mieszkańcy zostali wiosną 1289 roku uwięzieni i wysłani do Austrii. Zamek w Nyéku nigdy nie został odbudowany.<ref name="Markó" /> Za jego lojalność królowa Elżbieta, za zgodą swojego syna Władysława IV, przekazała opactwo św. Marcinowi w [[żupa|żupanii]] [[Virovitica]] w 1290 r.<ref name="Markó" /> Gdy [[IV. László|Władysław IV]] został zamordowany kilka miesięcy później, Lőrinc przyrzekł lojalność wobec nowego króla Węgier [[III. András|Andrzeja III]] i otrzymał od nowego węgierskiego monarchy ziemie w żupanii [[Križevci]]. Przejęcia w Slawonii stały się podstawą do ekspansji jego potomków, a także udanego powrotu rodziny z Lánzsér do królewskiej wojennej kampanii Andrzeja przeciwko Austrii<ref name="Markó" />. Lőrinc zmarł jakiś czas po 1290 r.<ref name="Zsoldos2011" />
  
−
From his marriage to an unidentified noble lady, Lawrence II had four sons, Nicholas I, John I, James and Peter I.<ref name="engel"/> During the Interregnum, they supported the claim of [[Charles I of Hungary]]. Nicholas I married one of the daughters of the once powerful baron [[Egyed Monoszló]]. Through this wedding, the brothers acquired the lordships of Darnóc (today Slatinski Drenovac in Croatia) and Atyina, and – following violent struggles with the Kőszegis – became ancestors of the Atyinai family (1317),{{sfn|Kristó|1969|p=143}} which flourished until the 1430s.<ref name="engel"/>
+
== Rodzina ==
  
−
== References ==
+
Z małżeństwa z niezidentyfikowaną szlachcianką Lőrinc II miał czterech synów:
−
{{Reflist|20em}}
 
  
−
== Sources ==
+
* I. Miklósa;
−
{{Refbegin}}
+
* I. Jánosa;
−
* {{cite journal|last=Kristó |first=Gyula |title=A locsmándi várispánság és felbomlása [''The Royal Castle Ispánate of Locsmánd and its Dissolution'']|journal=Soproni Szemle |publisher=Soproni Városszépítő Egyesület |pages=131–144 |year=1969 |volume=23 |issue=2 |language=Hungarian}}
+
* Jakaba;
−
* {{cite book |last=Markó |first=László |year=2006  |title=A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon ''[Great Officers of State in Hungary from King Saint Stephen to Our Days: A Biographical Encyclopedia]'' |publisher=Helikon Kiadó |isbn=963-547-085-1 |ref=harv|language=hu}}
+
* I. Pétera.<ref name="engel" />
−
* {{cite journal |last=Zsoldos |first=Attila |year=1997 |title=Téténytől a Hód-tóig. Az 1279 és 1282 közötti évek politikatörténetének vázlata [''From Tétény to Hód Lake: Outline of the Political History of the Years Between 1279 and 1282''] |url= |format= |journal=Történelmi Szemle |location= |publisher=[[Hungarian Academy of Sciences]] |volume=39 |issue=1 |pages=69–98 |issn=0040-9634 |ref=harv|language=hu}}
 
−
* {{cite book |last=Zsoldos |first=Attila |year=2011 |title=Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 ''[Secular Archontology of Hungary, 1000–1301]'' |publisher=História, MTA Történettudományi Intézete |isbn=978-963-9627-38-3 |ref=harv|language=hu}}
 
−
{{Refend}}
 
  
−
{{s-start}}
+
Podczas ''[[Interregnum]]'' poparli oni roszczenia [[I. Károly|Karola Roberta]].
−
{{S-hou|[[Aba (genus)|Genus Aba]]|name=Lawrence II ||? ||after 1290 }}
+
Mikołaj poślubił jedną z córek potężnego niegdyś barona [[Monoszló Egyed]]a. Dzieki temu ślubowi bracia nabyli prawa do [[Darnóc]] (dziś Slatinski Drenovac w Chorwacji) i [[Atyinę]], a po gwałtownych walkach z Kőszegimi zostali przodkami rodziny [[Atyinai]] (ok.1317)<ref name="Kristó">Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): str. 131, 142-143.</ref>, która była aktywna aż do lat 30. XV wieku.<ref name="engel" />
−
{{s-off}}
+
 
−
{{S-bef|rows=2|before={{nowrap|[[Ugrin Csák]]}}}}
+
==Przypisy==
−
{{S-ttl|title={{nowrap|[[Master of the treasury]]}}|years=1279(–1280)}}
+
{{izvori}}
−
{{S-aft|after={{nowrap|[[Ugrin Csák]]}}}}
+
 
−
{{S-ttl|title={{nowrap|[[Master of the treasury]]}}|years=1280–1281}}
+
== Źródła ==
−
{{S-aft|after={{nowrap|Peter Aba}}}}
+
* Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [''Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie'']". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. '''23''' (2): 131–144.
−
{{S-bef|before={{nowrap|Peter Aba}}}}
+
 
−
{{S-ttl|title={{nowrap|[[Master of the treasury]]}}|years=(1284–)1285}}
+
* Markó, László (2006). ''A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon'' [Wielcy urzędnicy państwa na Węgrzech od króla Świętego Stefana do naszych dni: Encyklopedia biograficzna] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1.
−
{{S-aft|after={{nowrap|[[Ivan Kőszegi]]}}}}
+
 
−
{{s-end}}
+
* Zsoldos, Attila (1997). "Téténytől a Hód-tóig. Az 1279 és 1282 közötti évek politikatörténetének vázlata [''Od Tétény do jeziora Hód: Zarys historii politycznej lat od 1279 do 1282'']". Történelmi Szemle (po węgiersku). Hungarian Academy of Sciences. '''39''' (1): 69–98. ISSN 0040-9634.
 +
 
 +
* Zsoldos, Attila (2011). '''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
 +
 
 +
|
 +
{{Urzędnik infobox
 +
|urzędnik          = Aba II. Lőrinc
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        = [[Mistrz skarbu]]
 +
|grafika          =
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              =
 +
|opis herbu        =  
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
|1. tytuł          = [[Mistrz skarbu]]
 +
|1. od            = <small><small>(1) </small>1279, <small>(2) </small>1280, <small>(3) </small>1284</small>
 +
|1. do            = <small><small>(1) </small>1280, <small>(2) </small>1281, <small>(3) </small>1285</small>
 +
|1. powołanie      =  
 +
|1. poprzednik    = <small>1. </small>[[Csák III. Ugrin]]<br><small>2. </small>[[Csák III. Ugrin]]<br><small>3. </small>[[Aba Péter]]
 +
|1. następca      = <small>1. </small>[[Csák III. Ugrin]]<br><small>2. </small>[[Aba Péter]]<br><small>3. </small>[[Kőszegi Iván]]
 +
 
 +
|klan              = [[Aba]]
 +
|ród              = [[Atyinai]]
 +
|rodzina          =
 +
|pochodzenie      = węgierskie
 +
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]<br>w unii personalnej<br>z [[Królestwem Chorwacji]]
 +
|data urodzenia    = data nieznana
 +
|miejsce urodzenia =  
 +
|data śmierci      = po 1290
 +
|miejsce śmierci  =  
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku =  
 +
|ojciec            = [[Aba I. Lőrinc|I. Lőrinc]]
 +
|matka            = nieznana
 +
|rodzeństwo        =
 +
|1. związek        = żona
 +
|1. związek z      = nieznana
 +
|1. związek od    =
 +
|1. związek do    =  
 +
|1. dzieci        = [[Atyinai I. Miklós|I. Miklós]]<br>[[Atyinai I. János|I. János]]<br>[[Atyinai Jakab|Jakab]]<br>[[Atyinai I. Péter|I. Péter]]
 +
|dokonania        =
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          =
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        =
 +
}}
 +
|}
  
−
{{DEFAULTSORT:Aba, Lawrence 02}}
+
{{SORTUJ:Aba, Lorinc 02}}
−
[[Category:13th-century Hungarian people]]
 
−
[[Category:Aba (genus)|Lawrence 02]]
 
−
[[Category:Masters of the treasury (Kingdom of Hungary)]]
 
  
−
[[Kategoria:Szybkie]]
+
[[Kategoria:Aba]]
 +
[[Kategoria:Klan]]
 +
[[Kategoria:Mistrzowie skarbu]]
 +
[[Kategoria:Urodzeni w XIII wieku]]
 +
[[Kategoria:Urzędnicy Królestwa Węgier]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy dygnitarze historyczni]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy szlachcice]]
 +
[[Kategoria:Węgierscy urzędnicy królewscy]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data urodzenia]]
 +
[[Kategoria:Zmarli w XIII wieku]]
 +
[[Kategoria:Nieznana data śmierci]]

Aktualna wersja na dzień 05:42, 13 wrz 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Mistrz skarbu
(1279-1280) 		Następca:
Csák III. Ugrin Csák III. Ugrin


Poprzednik: Mistrz skarbu
(1280-1281) 		Następca:
Csák III. Ugrin Aba Péter
Poprzednik: Mistrz skarbu
(1284-1285) 		Następca:
Aba Péter Kőszegi Iván

Aba II. Lőrinc (* nieznana, † po 1290), węgierski szlachcic, trzykrotny Mistrz skarbu na dworze króla Węgier Władysława IV. Przodek rodziny szlacheckiej Atyinai, która funkcjonowała do połowy XV wieku.

Rodzina

Urodził się w Atyina–Gagy (lub także Nyék), gałęzi potężnego i rozbudowanego klanu Aba. W genealogii gałąź została nazwana na cześć Atyiny (dzisiejszy Voćin, Chorwacja), tytułowego majątku synów Lőrinca. Jest jedynym znanym synem ojca także o imieniu Lőrinc, który był wiernym stronnikiem króla Węgier Beli IV.[1] Za swoją lojalność i służbę wojskową Lőrinc uzyskał rozległe nadania ziemi w komitacie Sopron.[2]

Kariera

Przez współczesna mu dokumenty był także nazywany jako Lőrinc z Nyék lub Lőrinc z Sopronu (od nazwy jego rezydencji).[1] Po raz pierwszy pojawia się w źródłach w 1279 r., gdy podarował majątek Limpach opactwu cystersów Klostermarienberg (Borsmonostor, dziś część Mannersdorf an der Rabnitz, Austria) z intencją na duchowe zbawienie zmarłego ojca, który został pochowany w klasztorze[2]. Lőrinc był uważany za bliskiego powiernika Władysława IV i jego matki, wdowy królowej Elżbiety Kumańskiej. Zgodnie z listą zasług wydaną przez nią w 1290 r. Lőrinc „zwykle bezinteresownie udostępniał swoją własność królowi” i kilkakrotnie negocjował za granicą na własny koszt jako wysłannik króla[3]. Został mistrzem skarbu w grudniu 1279 r.[4], gdy Władysław IV uwięził legata papieskiego Filipa z Fermo i zreorganizował radę królewską, aby wypełnić ją swoimi lojalnymi zwolennikami. Jednak później i sam Władysław został schwytany przez niektórych spośród baronów W niespełna dwa miesiące zarówno legat, jak i król zostali uwolnieni. Jest prawdopodobne, że Lőrinc zachował swoją godność do wiosny 1280 r., gdy Csák III. Ugrin zajął stanowisko zgodnie z umową i pojednaniem między królem a najpotężniejszymi baronami[5]. Gdy Władysław IV odzyskał swobodę manewru, Lőrinc ponownie pełnił funkcję mistrza skarbu od ok. 1280 r. do kwietnia 1281 r.[4], ale ostatecznie został zastąpiony przez swojego dalekiego krewnego, Piotra Abę z bardziej wpływowej gałęzi Széplak.[5]

Plik:Lánzsér légifotó2.jpg
Aerialphotography of Burgruine Landsee (Lánzsér), today in Austria

Od wczesnych lat 80. XIII wieku potężna rodzina Kőszegi stopniowo rozszerzyła swoje wpływy na komitat Sopron, w tym region Locsmánd, gdzie położona była większość ziem Lőrinca. Według historyka Gyuli Kristó, Iwan Kőszegi przejął cały komitat Sopron pod swoją jurysdykcją do 1285 r. i przyłączył go do swojej powstającej prowincji oligarchicznej (kilku lokalnych szlachcicach określiło się jako familiaris rodziny Iwana). Gdy Mikołaj I Kőszegi podarował ziemię opactwu Klostermarienberg w 1285 roku, Lőrinc pojawił się między innymi jako świadek wydarzenia i został określony jako „nasz drogi”, co odzwierciedliło jego polityczną lojalność, gdyż zapewne był zmuszony przejść na służbę Kőszegich.[2] W 1284 r. Kőszegi ponownie zajęli swoje stanowiska w radzie królewskiej. W tym czasie Lőrinc po raz trzeci pełnił funkcję mistrza skarbu, prawdopodobnie między 1284 a 1285 r., aż do ostatniego buntu Kőszegich przeciwko Władysławowi IV.[4] Poza tym w 1285 r. pełnił także funkcję ispána komitatu Sáros[4].

Ciągłe rabunki Iwana Kőszegiego w Austrii i Styrii doprowadziły do wojny na dużą skalę („Güssing Feud”; niem. Güssinger Fehde). W 1289 r. Albert I, książę Austrii, rozpoczął potężną kampanię królewską przeciwko liczącej 15.000 żołnierzy armii Iwana i jego rodziny. Austriacy zdobyli co najmniej 30 fortec i osad wzdłuż zachodnich granic, w tym trzy zamki Lőrinca: Lánzsér, Nyék i Locsmánd (obecnie Landsee, Neckenmarkt i Lutzmannsburg w Austrii), ponieważ Lőrinc i jego sojusznicy odmówili przyłączenia się do armii austriackiej, by pokonać rodzinę Kőszegi.[2] Najemnicy księcia Alberta całkowicie spalili i zdewastowali twierdzę Nyék, rezydencję Lőrinc, podczas gdy jej mieszkańcy zostali wiosną 1289 roku uwięzieni i wysłani do Austrii. Zamek w Nyéku nigdy nie został odbudowany.[3] Za jego lojalność królowa Elżbieta, za zgodą swojego syna Władysława IV, przekazała opactwo św. Marcinowi w żupanii Virovitica w 1290 r.[3] Gdy Władysław IV został zamordowany kilka miesięcy później, Lőrinc przyrzekł lojalność wobec nowego króla Węgier Andrzeja III i otrzymał od nowego węgierskiego monarchy ziemie w żupanii Križevci. Przejęcia w Slawonii stały się podstawą do ekspansji jego potomków, a także udanego powrotu rodziny z Lánzsér do królewskiej wojennej kampanii Andrzeja przeciwko Austrii[3]. Lőrinc zmarł jakiś czas po 1290 r.[4]

Rodzina

Z małżeństwa z niezidentyfikowaną szlachcianką Lőrinc II miał czterech synów:

  • I. Miklósa;
  • I. Jánosa;
  • Jakaba;
  • I. Pétera.[1]

Podczas Interregnum poparli oni roszczenia Karola Roberta. Mikołaj poślubił jedną z córek potężnego niegdyś barona Monoszló Egyeda. Dzieki temu ślubowi bracia nabyli prawa do Darnóc (dziś Slatinski Drenovac w Chorwacji) i Atyinę, a po gwałtownych walkach z Kőszegimi zostali przodkami rodziny Atyinai (ok.1317)[2], która była aktywna aż do lat 30. XV wieku.[1]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Engel: Genealógia (Genus Aba 3. Atyina-Gagy branch 1. Atyinai)
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie]". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. 23 (2): str. 131, 142-143.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Wielcy urzędnicy państwa na Węgrzech od króla Świętego Stefana do naszych dni: Encyklopedia biograficzna]. Helikon Kiadó. str. 348.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Zsoldos, Attila (2011). 'Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 64, 189, 324
  5. ↑ 5,0 5,1 Zsoldos, Attila (1997). "Téténytől a Hód-tóig. Az 1279 és 1282 közötti évek politikatörténetének vázlata [Od Tétény do jeziora Hód: Zarys historii politycznej lat od 1279 do 1282]". Történelmi Szemle. Hungarian Academy of Sciences. 39 (1): str. 85, 90.

Źródła

  • Kristó, Gyula (1969). "A locsmándi várispánság és felbomlása [Zamek Królewski ispánatu w Locsmánd i jego rozwiązanie]". Soproni Szemle (po węgiersku). Soproni Városszépítő Egyesület. 23 (2): 131–144.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Wielcy urzędnicy państwa na Węgrzech od króla Świętego Stefana do naszych dni: Encyklopedia biograficzna] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1.
  • Zsoldos, Attila (1997). "Téténytől a Hód-tóig. Az 1279 és 1282 közötti évek politikatörténetének vázlata [Od Tétény do jeziora Hód: Zarys historii politycznej lat od 1279 do 1282]". Történelmi Szemle (po węgiersku). Hungarian Academy of Sciences. 39 (1): 69–98. ISSN 0040-9634.
  • Zsoldos, Attila (2011). 'Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.

Aba II. Lőrinc

— Mistrz skarbu —
Mistrz skarbu
Okres od (1) 1279, (2) 1280, (3) 1284
do (1) 1280, (2) 1281, (3) 1285
Poprzednik 1. Csák III. Ugrin
2. Csák III. Ugrin
3. Aba Péter
Następca 1. Csák III. Ugrin
2. Aba Péter
3. Kőszegi Iván
Dane biograficzne
Klan Aba
Ród Atyinai
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć po 1290
Ojciec I. Lőrinc
Matka nieznana
Żona nieznana
Dzieci I. Miklós
I. János
Jakab
I. Péter
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Aba_II._Lőrinc&oldid=43598”