Udvarhelyszék: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
(Utworzono nową stronę "Kategoria:2w Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii {{Uwaga| |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Udvarhelysz%C3%A9k |autorzy = https://hu...")
 
 
(Nie pokazano 18 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:2w]]
+
[[Kategoria:1sek]]
 +
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
 +
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z holenderskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Udvarhelysz%C3%A9k
 
|strona  = https://hu.wikipedia.org/wiki/Udvarhelysz%C3%A9k
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Udvarhelysz%C3%A9k&action=history
 
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Udvarhelysz%C3%A9k&action=history
 
|nota    = węgierski
 
|nota    = węgierski
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Uwaga|
 +
|strona  = https://nl.wikipedia.org/wiki/Udvarhelysz%C3%A9k
 +
|autorzy = https://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Udvarhelysz%C3%A9k&action=history
 +
|nota    = holenderski
 
}}
 
}}
  
Linia 10: Linia 20:
 
|
 
|
 
|}
 
|}
−
 
 
{|
 
{|
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |-style="vertical-align:top;"
 
  |
 
  |
  
−
{{más|Udvarhely-Szék}}
+
[[File:Szeklerland-planned_seats.png|thumb|left|500px|Udvarhelyszék - kolor zielony]]
−
{{Történelmi régió infobox
+
 
−
| név = Udvarhelyszék
+
'''Udvarhelyszék''' (pol. ''Lokacja Udvarhely'') była jedną z [[lokac]]ji [[Sekler]]ów, czyli jednostek administracyjnych historycznego regionu [[Székelyföld]]. Tradycyjne centrum Székelyföld od wieków, z centrum [[Székelyudvarhely]] (rum. ''Odorheiu Secuiesc'').<ref>Konrad Gündisch. ''„Hauptstädte” – in Siebenbürgen'' (po niemiecku). Böhlau Verlag Wien, str. 61. (1998). ISBN 3205989015</ref> Seklerowie zwoływali tu kilka zgromadzeń narodowych. Chociaż niektórzy kwestionują tradycyjną centralną rolę [[Udvarhely]], nie występuje to w przypadku profesjonalistów zajmujących się [[Székelyföld]] lub specjalnym prawem seklerskim. Wśród wnikliwych opracowań tematu warto wspomnieć o opracowaniach György'ego Bodora i György Bónisa. W ''Karcie Seklera'' można znaleźć również:
−
| zászló =
+
<blockquote>
−
| zászló felirat =
+
''Wśród uchwał zebrania w Zaboli w 1466 r. „Strona niezadowolona z wyroku może odwołać się do sądu, a jeśli zechce, do małżonka Seklera, a następnie do królewskiego z nawyku, idź. Należy dodać, że każdy wnosi sprawę do własnego sądu, a nie gdzie indziej''”. (SzO. III. 83-86)
−
| címer = Coa Romania Seat Udvarhely v2.svg
+
</blockquote>
−
| címer felirat = címer
+
 
−
| egyéb nevei = Scaunul Odorhei
+
W dniu 20 listopada 1505 roku Zgromadzenie Narodowe Seklerów podjęło decyzję o skorygowaniu wymiaru sprawiedliwości i sądownictwa Seklerów, mając na celu uniknięcie dotychczasowych niedociągnięć i zdecydowało o powołaniu sądu powszechnego obejmującego całość [[Székelyföld]]. Zgromadzenie Narodowe Seklerów, zwołane w [[Székelyudvarhely]] w kwietniu 1555 r., podjęło działalność kodyfikacyjną o znaczeniu epokowym, przyjmując ''Kodeks Postępowania i Procedur Seklera''.
−
| fennállás = [[12. század]] - [[1876]]
+
 
−
| ország = {{Zászló|Románia}} [[Románia]], [[Székelyföld]]
+
== Lokalizacja ==
−
| terület = 2900
+
 
−
| lakosság = 121 586
+
Znajduje się w centralnej części Székelyföld, w dolinach strumieni [[Kis-Homoród|Kis-]] i [[Nagy-Homoród]], [[Vargyas patakok|Vargyas]] oraz [[Nagy-Küküllő (folyó)|Nagy-Küküllő]] i [[Fehér-Nyikó]], a także wzdłuż dopływów wymienionych cieków. Udvarhelyszék zostało założone w pierwszej połowie XII wieku przez Seklerów, którzy przybyli tu z [[Bihar]]. Według innych historyków Seklerowie mieszkali na obecnym obszarze, jak mówią nazwy topograficzne i geograficzne, takie jak lasy Harghita, Réka, Kadicsa, Máré, Zete, Rapsonné, Tartod, Firtos i Budvár. Mówią o tym także nazwy miejscowości.
−
| vallás = [[kálvinizmus|református]], [[latin rítusú katolikus egyház|római katolikus]], [[unitárius vallás|unitárius]]
+
 
−
| központ = [[Székelyudvarhely]]
+
Udvarhelyszék został zniesiony w 1876 roku w związku z nowym systemem komitatów. Zamiast tego utworzono komitat [[Udvarhely vármegye]]. Dziś jest w dużej mierze częścią okręgu [[Hargita megye|Harghita]].
−
| főbb települések = [[Székelykeresztúr]], [[Szentegyháza]]
+
 
−
| térkép =  
+
== Populacja 1870 r. ==
−
| térkép felirat =  
+
Obszar zamieszkiwało wówczas 98.224 mieszkańców,
−
}}
+
 
 +
=== Skład narodowościowy ===
 +
* Węgrzy − 95,5%,
 +
* Rumuni − 3,9%.
 +
 
 +
=== Skład wyznaniowy ===
 +
 
 +
* reformowani − 36.272 (36,9%),
 +
* rzymscy katolicy − 34.729 (35,4%),
 +
* unitarianie − 22.770 (23,2%),
 +
* grekokatolicy − 1.942 (2%), 
 +
* prawosławni − 1.873 (1,9%)
 +
* inne religie − 638
 +
 
 +
== Populacja 2002 r. ==
 +
 
 +
Obszar zamieszkiwało wówczas 121.586 mieszkańców. Struktura demograficzna przedstawiała się następująco:
 +
 
 +
=== Skład narodowościowy ===
 +
* Węgrzy − 96,86%,
 +
* Rumuni − 1,57%,
 +
* Romowie − 1,43%,
 +
* Niemcy − 0,03%,
 +
* inni − 0,11%,
 +
 
 +
=== Wyznania ===
 +
* Rzymscy katolicy − 49,78%
 +
* Reformowani − 28,90%
 +
* Unitarianie − 18,05%
 +
* Rumuński Kościół Prawosławny − 1,36%
 +
 
 +
== Populacja 2011 r. ==
 +
Obszar zamieszkiwało wówczas 117.555 mieszkańców, w tym:
 +
 
 +
* Węgrów − 112.853 (96,00%),
 +
* Rumunów − 1.785 (1,52%),
 +
* Romów − 2.863 (2,44%) i
 +
* inne narodowości − 54 (0,04%).
 +
 
 +
== [[Udvarhelyszék]] ==
  
−
Udvarhelyszék był jednym z krzeseł Szeklerów, czyli jednostek administracyjnych historycznego regionu Szeklerland. Tradycyjne centrum Szeklerland od wieków, z centrum Odorheiu Secuiesc. [1] Szeklerowie zwołali tu kilka zgromadzeń narodowych. Chociaż niektórzy kwestionują tradycyjną centralną rolę Udvarhely, nie występuje to w przypadku profesjonalistów zajmujących się Szeklerland lub specjalnym prawem Szekler. Wśród wnikliwych znajomości tematu warto wspomnieć o opracowaniach György'ego Bodora i György Bónisa. W Karcie Szeklera można znaleźć również: Wśród uchwał zebrania w Zaboli w 1466 r. „Strona niezadowolona z wyroku może odwołać się do sądu, a jeśli zechce, do małżonka Szeklera, a następnie do królewskiego z nawyku, idź. Należy dodać, że każdy wnosi sprawę do własnego sądu, a nie gdzie indziej ”. (SzO. III. 83-86) W dniu 20 listopada 1505 roku Zgromadzenie Narodowe Szeklera podjęło decyzję o skorygowaniu wymiaru sprawiedliwości i sądownictwa Szeklera, mając na celu uniknięcie dotychczasowych niedociągnięć, i zdecydowało o powołaniu sądu powszechnego obejmującego całość Szeklerland. Zgromadzenie Narodowe Szeklera, zwołane w Odorheiu Secuiesc w kwietniu 1555 r., Podjęło działalność kodyfikacyjną o znaczeniu epokowym, przyjmując Kodeks Postępowania i Procedury Szeklera. Znajduje się w centralnej części Szeklerland, w dolinach strumieni Kis- i Nagy-Homoród, Vargyas oraz Nagy-Küküllő i Fehér-Nyikó, a także wzdłuż dopływów wymienionych wód. Udvarhelyszék zostało założone w pierwszej połowie XII wieku przez Szeklerów, którzy przybyli tu z Bihar. Według innych historyków Szeklerowie mieszkali na obecnym obszarze, jak mówią nazwy topograficzne i geograficzne, takie jak lasy Harghita, Réka, Kadicsa, Máré, Zete, Rapsonné, Tartod, Firtos i Budvár. Mówią o tym także nazwy miejscowości.
+
{| {{széptáblázat}}
 +
|+ <big>Obecnie ''Județul Alba''
 +
! Nazwa<br>osady<br>(XIX w.)
 +
! Nazwa<br>rumuńska
 +
! Obecna<br>lokalizacja
 +
! Odsetek<br>Węgrów<br>(spis 2011)
 +
! Uwagi
 +
|-
 +
|[[Bözöd]]||Bezid||'''[[Maros]]||89,9%||
 +
|-
 +
|[[Bözödújfalu]]||Bezidu Nou||Maros||align="right"| ''28,2%''||''osada została prawie całkowicie zniszczona
 +
w okresie Ceausescu
 +
|-
 +
|[[Lóc (Románia)|Lóc]]*||Loțu||Maros||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Magyarzsákod]]||Jacodu||Maros||align="right"| ''83,3%''||
 +
|-
 +
|[[Szederjes]]||Mureni||Maros||align="right"| ''86%''||
 +
|-
 +
|[[Szentdemeter]]||Dumitreni||Maros||align="right"| ''95,5%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyszállás]]||Sălășuri||Maros||align="right"| ''88,5%''||
 +
|-
  
−
'''Udvarhelyszék''' egyike volt a székely székeknek, vagyis a történelmi [[Székelyföld]] közigazgatási egységeinek. Székelyföld hagyományos központja évszázadokon keresztül, [[Székelyudvarhely]] központtal.<ref name=hauptstadte>{{cite book |author= Konrad Gündisch |title= „Hauptstädte” – in Siebenbürgen |publisher= Böhlau Verlag Wien |language= német |year= 1998 |pages= 61 |isbn= 3205989015}}</ref> Számos nemzetgyűlést tartottak itt a székelyek. Egyesek ugyan megkérdőjelezik Udvarhely hagyományos központi szerepét, de a Székelyfölddel vagy a sajátos székely joggal foglalkozó szakembereknél ez nem merül fel. A téma alapos ismerői közül érdemes megemlíteni Bodor György és Bónis György tanulmányait. A Székely oklevéltárban is fellelhető az alábbi: Az 1466. évi zabolai gyűlés határozatai közül meg lehet említeni: „az ítéletükkel elégedetlen fél fellebbezés útján Udvarhelyszékhez, és végül, ha akar, a székelyek ispánjához, és azután a királyi felség jelenlétéhez, e részben a régi szokást fenntartván, mehessen. Hozzáteendő, hogy saját ügyét mindenki a saját törvényszékén vigye, s ne másutt.” (SzO. III. 83-86) 1505. november 20-i székely nemzetgyűlés döntöttek a székely igazságszolgáltatás és bíráskodás kijavításáról, azzal a céllal, hogy el lehessen kerülni az eddigi hiányosságokat és elhatározták az egész Székelyföldre kiterjedő főtörvényszék felállítását. A Székelyudvarhelyen 1555 áprilisában összeült székely nemzetgyűlés korszakalkotó jelentőségű kodifikációs tevékenységet vitt véghez, amikor elfogadta a székely perrendtartási és eljárásjog kódexét. 
 
−
[[Székelyföld]] középső részén fekszik, a [[Kis-Homoród|Kis-]] és [[Nagy-Homoród]], a Vargyas patakok, valamint a [[Nagy-Küküllő (folyó)|Nagy-Küküllő]] és a [[Fehér-Nyikó]] völgyében, illetve a fölsorolt vizek mellék patakainak mentén. Udvarhelyszéket a [[12. század]] első felében alapították a Biharból ide érkező székelyek. Más történészek szerint a székelyek korábban is a jelenlegi területen éltek, hiszen erről beszélnek a helyrajzi, földrajzi nevek, mint amilyen a Hargita, Réka erdeje, Kadicsa, Máré, Zete, Rapsonné, Tartod, Firtos és Budvár várak. Erről beszélnek a települések nevei is.
 
  
−
W 1870 r. Liczyło 98.224 mieszkańców, z czego 36272 (36,9%) było reformowanych, 34729 (35,4%) było rzymskokatolikami, 22770 (23,2%) było unitarianami, 1942 (2%) było grekokatolikami, 1873 (1,9%) ) Prawosławie i 638 innych religii. 95,5% to Węgrzy i 3,9% Rumuni.
+
|[[Erdőfüle]]||Filia||Kovászna||align="right"| ''99,5%''||
 +
|-
 +
|[[Olasztelek]]||Tălișoara||Kovászna||align="right"| ''98,9%''||
 +
|-
 +
|[[Vargyas]]||Vârghiș||Kovászna||align="right"| ''97,8%''||
 +
|-
  
−
1870-ben 98.224 lakosa volt, melyből 36.272 (36,9%) református, 34.729 (35,4%) római katolikus, 22.770 (23,2%) unitárius, 1.942 (2%) görög katolikus, 1.873 (1,9%) ortodox és 638 egyéb vallású. 95,5% magyar és 3,9% román nemzetiségű.
 
  
 +
|[[Homoródjánosfalva]]||Ionești||Brassó||align="right"| ''97,7%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyzsombor]]||Jimbor||Brassó||align="right"| ''84,4%''||
 +
|-
  
−
Udvarhelyszék został zniesiony w 1876 roku systemu powiatowego. Zamiast tego utworzono hrabstwo Udvarhely. Dziś jest w dużej mierze częścią hrabstwa Harghita.
+
|}
  
−
Udvarhelyszék az [[1876-os megyerendezés]] során szűnt meg. Helyette [[Udvarhely vármegye|Udvarhely vármegyét]] hozták létre. Ma nagyrészt [[Hargita megye]] része.
+
{| {{széptáblázat}}
 +
|+ <big>Obecnie ''Județul Alba''
 +
! Nazwa<br>osady<br>(XIX w.)
 +
! Nazwa<br>rumuńska
 +
! Obecna<br>lokalizacja
 +
! Odsetek<br>Węgrów<br>(spis 2011)
 +
! Uwagi
 +
|-
 +
|[[Abásfalva]]||Aldea||Hargita||align="right"| ''99,7%''||
 +
|-
 +
|[[Agyagfalva]]||Lutița||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Alsóboldogfalva]]||Bodogaia||Hargita||align="right"| ''94,4%''||
 +
|-
 +
|[[Alsósófalva]]|| Ocna de Jos||Hargita||align="right"| ''99,9%''||
 +
|-
 +
|[[Atyha]]||Atia||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Ábránfalva]]||Obrănești||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Árvátfalva]]||Arvățeni||Hargita||align="right"| ''99%''||
 +
|-
 +
|[[Bágy]]||Bădeni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Betfalva]]||Betești||Hargita||align="right"| ''93,8%''||
 +
|-
 +
|[[Békástelep]]||Becaș||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Béta (település)|Béta]]||Beta||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Bikafalva]]||Tăureni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Bogárfalva]]||Bulgăreni||Hargita||align="right"| ''99,6%''||
 +
|-
 +
|[[Bögöz]]||Mugeni||Hargita||align="right"| ''98,1%''||
 +
|-
 +
|[[Bucsin (Parajd)|Bucsin]]*||Bucin||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Csekefalva]]||Cechești||Hargita||align="right"| ''92,3%''||
 +
|-
 +
|[[Desághátalja]]*||Deșag||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Décsfalva]]||Dejuțiu||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Ége]]||Ighiu||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Énlaka]]||Inlăceni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Etéd]]||Atid||Hargita||align="right"| ''99,2%''||
 +
|-
 +
|[[Farcád]]||Forțeni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Farkaslaka]]||Lupeni||Hargita||align="right"| ''98,7%''||
 +
|-
 +
|[[Felsőboldogfalva]]||Feliceni||Hargita||align="right"| ''97,4%''||
 +
|-
 +
|[[Felsősófalva]]|| Ocna de Sus||Hargita||align="right"| ''94,1%''||
 +
|-
 +
|[[Fenyéd]]||Brădești||Hargita||align="right"| ''99,1%''||
 +
|-
 +
|[[Fenyőkút]]*||Fântâna Braziilor||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Fiatfalva]]||Filiaș||Hargita||align="right"| ''83,1%''||
 +
|-
 +
|[[Firtosiláz]]*||Laz-Firtănuș||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Firtosmartonos]]||Firtănuș||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Firtosváralja]]||Firtușu||Hargita||align="right"| ''96,7%''||
 +
|-
 +
|[[Gagy]]||Goagiu||Hargita||align="right"| ''98,2%''||
 +
|-
 +
|[[Gyepes]]||Ghipeș||Hargita||align="right"| ''98,7%''||
 +
|-
 +
|[[Hidegkút (Hargita megye)|Hidegkút]]*||Vidacut||Hargita||align="right"| ''37,2%''||
 +
|-
 +
|[[Hodgya]]||Hoghia||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Homoródalmás]]||Merești||Hargita||align="right"| ''99,5%''||
 +
|-
 +
|[[Homoródfürdő]]*||Băile Homorod||Hargita||align="right"| ''92,7%''||
 +
|-
 +
|[[Homoródkeményfalva]]||Comănești||Hargita||align="right"| ''99%''||
 +
|-
 +
|[[Homoródremete]]||Călugăreni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Homoródszentlászló]]||Vasileni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Homoródszentmárton]]||Martiniș||Hargita||align="right"| ''97,7%''||
 +
|-
 +
|[[Homoródszentpál]]||Sânpaul||Hargita||align="right"| ''97,2%''||
 +
|-
 +
|[[Homoródszentpéter]]||Petreni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Ivó (Románia)|Ivómezeje]]||Izvoare||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Jászfalva]]||Iașu||Hargita||align="right"| ''94,6%''||
 +
|-
 +
|[[Kányád]]||Ulieș||Hargita||align="right"| ''98,7%''||
 +
|-
 +
|[[Kápolnásfalu]]||Căpălnita ||Hargita||align="right"| ''99,2%''||
 +
|-
 +
|[[Kecset]]||Păltiniș||Hargita||align="right"| ''99,5%''||
 +
|-
 +
|[[Kecsetkisfalud]]||Satu Mic||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Kénos]]||Chinușu||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Kisgalambfalva]]||Porumbenii Mici||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Kismedesér]]||Medișoru Mic||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Kissolymos]]||Șoimușu Mic||Hargita||align="right"| ''92,9%''||
 +
|-
 +
|[[Kirulyfürdő]]*||Băile Chirui||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Korond]]||Corund||Hargita||align="right"| ''94,5%''||
 +
|-
 +
|[[Kőrispatak]]||Crișeni||Hargita||align="right"| ''94,6%''||
 +
|-
 +
|[[Küküllőkeményfalva]]||Tîrnovița||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Küküllőmező]]||Poiana Târnavei||Hargita||align="right"| ''99,2%''||
 +
|-
 +
|[[Küsmöd]]||Cușmed||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Lókod]]||Locodeni||Hargita||align="right"| ''97,5%''||
 +
|-
 +
|[[Lövéte]]||Lueta||Hargita||align="right"| ''99,7%''||
 +
|-
 +
|[[Magyarandrásfalva]]||Andreeni||Hargita||align="right"| ''99,3%''||
 +
|-
 +
|[[Magyarhidegkút]]||Vidacutul Unguresc||Hargita||align="right"| ||Dziś jest częścią [[Hidegkút]]
 +
|-
 +
|[[Máréfalva]]||Satu Mare||Hargita||align="right"| ''96,8%''||
 +
|-
 +
|[[Mátisfalva]]||Mătișeni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Medesér]]||Medișoru||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Miklósfalva]]||Nicolești||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Nagygalambfalva]]||Porumbenii Mari||Hargita||align="right"| ''99,3%''||
 +
|-
 +
|[[Nagysolymos]]||Șoimușu Mare||Hargita||align="right"| ''99,4%''||
 +
|-
 +
|[[Nyikómalomfalva]]||Morăreni||Hargita||align="right"| ''99,8%''||
 +
|-
 +
|[[Ocfalva]]||Oțeni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Oklánd]]||Ocland||Hargita||align="right"| ''97,7%''||
 +
|-
 +
|[[Oroszhegy]]||Dealu||Hargita||align="right"| ''99%''||
 +
|-
 +
|[[Parajd]]||Praid||Hargita||align="right"| ''96,5%''||
 +
|-
 +
|[[Patakfalva]]||Văleni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Pálpataka]]*||Valea lui Pavel||Hargita||align="right"| ''99,2%''||
 +
|-
 +
|[[Recsenyéd]]||Rareș||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Sándortelke]]||Alexandrița||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Sikaszómezeje]]*||Șicasău||Hargita||align="right"| ''99,2%''||
 +
|-
 +
|[[Siklód]]||Șiclod||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Solymosiláz]]*||Laz-Șoimuș||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Sükő]]||Cireșeni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Szencsed]]*||Sâncel||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Szentábrahám]]||Avrămești||Hargita||align="right"| ''99,2%''||
 +
|-
 +
|[[Szentkeresztbánya]]*||Minele Lueta||Hargita||align="right"| ''99,3%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyandrásfalva]]||Săcel||Hargita||align="right"| ''2,7%''||
 +
|-
 +
|[[Székelybetlenfalva]]||Beclean ||Hargita||align="right"| ''|| Dziś część [[Székelyudvarhely]]
 +
|-
 +
|[[Székelydálya]]||Daia||Hargita||align="right"| ''97,1%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyderzs]]||Derjiu||Hargita||align="right"| ''98,7%''||
 +
|-
 +
|[[Székelydobó]]||Dobeni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyfancsal]]||Fincel||Hargita||align="right"| ''99,3%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyhidegkút]]||Vidacutul Român||Hargita||align="right"| ''||Dziś jest częścią [[Hidegkút]]
 +
|-
 +
|[[Székelykeresztúr]]||Cristuru Secuiesc||Hargita||align="right"| ''96,4%''||
 +
|-
 +
|[[Székelymagyaros]]||Aluniș||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Székelymuzsna]]||Mujna||Hargita||align="right"| ''96,9%''||
 +
|-
 +
|[[Székelylengyelfalva]]||Polonița||Hargita||align="right"| ''98,7%''||
 +
|-
 +
|[[Székelypálfalva]]||Păuleni||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyszenterzsébet]]||Eliseni||Hargita||align="right"| ''91,1%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyszentmihály]]||Mihăilani||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyszentkirály]]||Sîncrai||Hargita||align="right"| ''98,3%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyszenttamás]]||Tămașu||Hargita||align="right"| ''99,2%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyudvarhely]]||Odorheiu Secuiesc||Hargita||align="right"| ''95,6%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyvarság]]*||Vărșag||Hargita||align="right"| ''99,7%''||
 +
|-
 +
|[[Székelyvécke]]||Vețca||Hargita||align="right"| ''97,7%''||
 +
|-
 +
|[[Szentegyházasfalu]]||Vlăhița||Hargita||align="right"| ''98,8%''||
 +
|-
 +
|[[Szentlélek]]||Bisericani||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Tarcsafalva]]||Tărcești||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Telekfalva]]||Teleac||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Tibód]]||Tibod||Hargita||align="right"| ''97,9%''||
 +
|-
 +
|[[Újszékely]]||Secuieni||Hargita||align="right"| ''96,5%''||
 +
|-
 +
|[[Üknyéd]]*||Valea Rotundă||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Ülke]]||Ulcani||Hargita||align="right"| ''99,7%''||
 +
|-
 +
|[[Városfalva]]||Orășeni||Hargita||align="right"| ''99,6%''||
 +
|-
 +
|[[Vágás (település)|Vágás]]||Tăietura||Hargita||align="right"| ''100%''||
 +
|-
 +
|[[Újlak (Románia)|Újlak]]*||Uilac||Hargita||align="right"| ''7,4%''||
 +
|-
 +
|[[Zetelaka]]||Zetea||Hargita||align="right"| ''99,6%''||
 +
|-
 +
|[[Zeteváralja]]*||Sub Cetate||Hargita||align="right"| ''97,9%''||
 +
|-
 +
|}
  
 
== Tájegységei ==
 
== Tájegységei ==
Linia 55: Linia 373:
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
−
* {{MNéprLex|5|399–400|5-939.html}}
+
* ''[http://mek.oszk.hu/02100/02115/html/5-939.html Magyar néprajzi lexikon V. (Szé–Zs)]''. Főszerk. Ortutay Gyula. Budapest: Akadémiai. 1982. str. 399–400. ISBN 963-05-2443-0
 
* [http://mek.oszk.hu/11600/11670/11670.pdf Szekeres Lukács Sándor: Székely Mózes Erdély székely fejedelme]
 
* [http://mek.oszk.hu/11600/11670/11670.pdf Szekeres Lukács Sándor: Székely Mózes Erdély székely fejedelme]
  
Linia 61: Linia 379:
 
{{izvori}}
 
{{izvori}}
  
 +
|
 +
{{Történelmi régió infobox
 +
| név = Udvarhelyszék (węg.)<br><small>Lokacja Udvarhely</small>
 +
| zászló =
 +
| zászló felirat =
 +
| címer = Coa Romania Seat Udvarhely v2.svg|120px
 +
| címer felirat = herb
 +
| egyéb nevei = Scaunul Odorhei
 +
| fennállás = [[XII]] wiek - [[1876]]
 +
| ország = {{Zászló|Románia}} [[Rumunia]], [[Székelyföld]]
 +
| terület = 2.900
 +
| lakosság = 121.586
 +
| nemzetiségek      = [[Seklerzy]]
 +
| vallás = [[rzymskokatolicka]], [[zreformowana]], [[unitarianie]]
 +
| központ = [[Székelyudvarhely]]
 +
| főbb települések = [[Székelykeresztúr]], [[Szentegyháza]]
 +
| térkép =
 +
| térkép felirat =
 +
}}
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
{{Székelyföldi székek}}
 +
|}
  
 
[[Kategoria:Seklerzy]]
 
[[Kategoria:Seklerzy]]

Aktualna wersja na dzień 07:51, 17 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku holenderskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku holenderskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Szeklerland-planned seats.png
Udvarhelyszék - kolor zielony

Udvarhelyszék (pol. Lokacja Udvarhely) była jedną z lokacji Seklerów, czyli jednostek administracyjnych historycznego regionu Székelyföld. Tradycyjne centrum Székelyföld od wieków, z centrum Székelyudvarhely (rum. Odorheiu Secuiesc).[1] Seklerowie zwoływali tu kilka zgromadzeń narodowych. Chociaż niektórzy kwestionują tradycyjną centralną rolę Udvarhely, nie występuje to w przypadku profesjonalistów zajmujących się Székelyföld lub specjalnym prawem seklerskim. Wśród wnikliwych opracowań tematu warto wspomnieć o opracowaniach György'ego Bodora i György Bónisa. W Karcie Seklera można znaleźć również:

Wśród uchwał zebrania w Zaboli w 1466 r. „Strona niezadowolona z wyroku może odwołać się do sądu, a jeśli zechce, do małżonka Seklera, a następnie do królewskiego z nawyku, idź. Należy dodać, że każdy wnosi sprawę do własnego sądu, a nie gdzie indziej”. (SzO. III. 83-86)

W dniu 20 listopada 1505 roku Zgromadzenie Narodowe Seklerów podjęło decyzję o skorygowaniu wymiaru sprawiedliwości i sądownictwa Seklerów, mając na celu uniknięcie dotychczasowych niedociągnięć i zdecydowało o powołaniu sądu powszechnego obejmującego całość Székelyföld. Zgromadzenie Narodowe Seklerów, zwołane w Székelyudvarhely w kwietniu 1555 r., podjęło działalność kodyfikacyjną o znaczeniu epokowym, przyjmując Kodeks Postępowania i Procedur Seklera.

Lokalizacja

Znajduje się w centralnej części Székelyföld, w dolinach strumieni Kis- i Nagy-Homoród, Vargyas oraz Nagy-Küküllő i Fehér-Nyikó, a także wzdłuż dopływów wymienionych cieków. Udvarhelyszék zostało założone w pierwszej połowie XII wieku przez Seklerów, którzy przybyli tu z Bihar. Według innych historyków Seklerowie mieszkali na obecnym obszarze, jak mówią nazwy topograficzne i geograficzne, takie jak lasy Harghita, Réka, Kadicsa, Máré, Zete, Rapsonné, Tartod, Firtos i Budvár. Mówią o tym także nazwy miejscowości.

Udvarhelyszék został zniesiony w 1876 roku w związku z nowym systemem komitatów. Zamiast tego utworzono komitat Udvarhely vármegye. Dziś jest w dużej mierze częścią okręgu Harghita.

Populacja 1870 r.

Obszar zamieszkiwało wówczas 98.224 mieszkańców,

Skład narodowościowy

  • Węgrzy − 95,5%,
  • Rumuni − 3,9%.

Skład wyznaniowy

  • reformowani − 36.272 (36,9%),
  • rzymscy katolicy − 34.729 (35,4%),
  • unitarianie − 22.770 (23,2%),
  • grekokatolicy − 1.942 (2%),
  • prawosławni − 1.873 (1,9%)
  • inne religie − 638

Populacja 2002 r.

Obszar zamieszkiwało wówczas 121.586 mieszkańców. Struktura demograficzna przedstawiała się następująco:

Skład narodowościowy

  • Węgrzy − 96,86%,
  • Rumuni − 1,57%,
  • Romowie − 1,43%,
  • Niemcy − 0,03%,
  • inni − 0,11%,

Wyznania

  • Rzymscy katolicy − 49,78%
  • Reformowani − 28,90%
  • Unitarianie − 18,05%
  • Rumuński Kościół Prawosławny − 1,36%

Populacja 2011 r.

Obszar zamieszkiwało wówczas 117.555 mieszkańców, w tym:

  • Węgrów − 112.853 (96,00%),
  • Rumunów − 1.785 (1,52%),
  • Romów − 2.863 (2,44%) i
  • inne narodowości − 54 (0,04%).

Udvarhelyszék

Obecnie Județul Alba
Nazwa
osady
(XIX w.) 		Nazwa
rumuńska 		Obecna
lokalizacja 		Odsetek
Węgrów
(spis 2011) 		Uwagi
Bözöd Bezid Maros 89,9%
Bözödújfalu Bezidu Nou Maros 28,2% osada została prawie całkowicie zniszczona

w okresie Ceausescu

Lóc* Loțu Maros 100%
Magyarzsákod Jacodu Maros 83,3%
Szederjes Mureni Maros 86%
Szentdemeter Dumitreni Maros 95,5%
Székelyszállás Sălășuri Maros 88,5%
Erdőfüle Filia Kovászna 99,5%
Olasztelek Tălișoara Kovászna 98,9%
Vargyas Vârghiș Kovászna 97,8%
Homoródjánosfalva Ionești Brassó 97,7%
Székelyzsombor Jimbor Brassó 84,4%
Obecnie Județul Alba
Nazwa
osady
(XIX w.) 		Nazwa
rumuńska 		Obecna
lokalizacja 		Odsetek
Węgrów
(spis 2011) 		Uwagi
Abásfalva Aldea Hargita 99,7%
Agyagfalva Lutița Hargita 100%
Alsóboldogfalva Bodogaia Hargita 94,4%
Alsósófalva Ocna de Jos Hargita 99,9%
Atyha Atia Hargita 100%
Ábránfalva Obrănești Hargita 100%
Árvátfalva Arvățeni Hargita 99%
Bágy Bădeni Hargita 100%
Betfalva Betești Hargita 93,8%
Békástelep Becaș Hargita 100%
Béta Beta Hargita 100%
Bikafalva Tăureni Hargita 100%
Bogárfalva Bulgăreni Hargita 99,6%
Bögöz Mugeni Hargita 98,1%
Bucsin* Bucin Hargita 100%
Csekefalva Cechești Hargita 92,3%
Desághátalja* Deșag Hargita 100%
Décsfalva Dejuțiu Hargita 100%
Ége Ighiu Hargita 100%
Énlaka Inlăceni Hargita 100%
Etéd Atid Hargita 99,2%
Farcád Forțeni Hargita 100%
Farkaslaka Lupeni Hargita 98,7%
Felsőboldogfalva Feliceni Hargita 97,4%
Felsősófalva Ocna de Sus Hargita 94,1%
Fenyéd Brădești Hargita 99,1%
Fenyőkút* Fântâna Braziilor Hargita 100%
Fiatfalva Filiaș Hargita 83,1%
Firtosiláz* Laz-Firtănuș Hargita 100%
Firtosmartonos Firtănuș Hargita 100%
Firtosváralja Firtușu Hargita 96,7%
Gagy Goagiu Hargita 98,2%
Gyepes Ghipeș Hargita 98,7%
Hidegkút* Vidacut Hargita 37,2%
Hodgya Hoghia Hargita 100%
Homoródalmás Merești Hargita 99,5%
Homoródfürdő* Băile Homorod Hargita 92,7%
Homoródkeményfalva Comănești Hargita 99%
Homoródremete Călugăreni Hargita 100%
Homoródszentlászló Vasileni Hargita 100%
Homoródszentmárton Martiniș Hargita 97,7%
Homoródszentpál Sânpaul Hargita 97,2%
Homoródszentpéter Petreni Hargita 100%
Ivómezeje Izvoare Hargita 100%
Jászfalva Iașu Hargita 94,6%
Kányád Ulieș Hargita 98,7%
Kápolnásfalu Căpălnita Hargita 99,2%
Kecset Păltiniș Hargita 99,5%
Kecsetkisfalud Satu Mic Hargita 100%
Kénos Chinușu Hargita 100%
Kisgalambfalva Porumbenii Mici Hargita 100%
Kismedesér Medișoru Mic Hargita 100%
Kissolymos Șoimușu Mic Hargita 92,9%
Kirulyfürdő* Băile Chirui Hargita 100%
Korond Corund Hargita 94,5%
Kőrispatak Crișeni Hargita 94,6%
Küküllőkeményfalva Tîrnovița Hargita 100%
Küküllőmező Poiana Târnavei Hargita 99,2%
Küsmöd Cușmed Hargita 100%
Lókod Locodeni Hargita 97,5%
Lövéte Lueta Hargita 99,7%
Magyarandrásfalva Andreeni Hargita 99,3%
Magyarhidegkút Vidacutul Unguresc Hargita Dziś jest częścią Hidegkút
Máréfalva Satu Mare Hargita 96,8%
Mátisfalva Mătișeni Hargita 100%
Medesér Medișoru Hargita 100%
Miklósfalva Nicolești Hargita 100%
Nagygalambfalva Porumbenii Mari Hargita 99,3%
Nagysolymos Șoimușu Mare Hargita 99,4%
Nyikómalomfalva Morăreni Hargita 99,8%
Ocfalva Oțeni Hargita 100%
Oklánd Ocland Hargita 97,7%
Oroszhegy Dealu Hargita 99%
Parajd Praid Hargita 96,5%
Patakfalva Văleni Hargita 100%
Pálpataka* Valea lui Pavel Hargita 99,2%
Recsenyéd Rareș Hargita 100%
Sándortelke Alexandrița Hargita 100%
Sikaszómezeje* Șicasău Hargita 99,2%
Siklód Șiclod Hargita 100%
Solymosiláz* Laz-Șoimuș Hargita 100%
Sükő Cireșeni Hargita 100%
Szencsed* Sâncel Hargita 100%
Szentábrahám Avrămești Hargita 99,2%
Szentkeresztbánya* Minele Lueta Hargita 99,3%
Székelyandrásfalva Săcel Hargita 2,7%
Székelybetlenfalva Beclean Hargita Dziś część Székelyudvarhely
Székelydálya Daia Hargita 97,1%
Székelyderzs Derjiu Hargita 98,7%
Székelydobó Dobeni Hargita 100%
Székelyfancsal Fincel Hargita 99,3%
Székelyhidegkút Vidacutul Român Hargita Dziś jest częścią Hidegkút
Székelykeresztúr Cristuru Secuiesc Hargita 96,4%
Székelymagyaros Aluniș Hargita 100%
Székelymuzsna Mujna Hargita 96,9%
Székelylengyelfalva Polonița Hargita 98,7%
Székelypálfalva Păuleni Hargita 100%
Székelyszenterzsébet Eliseni Hargita 91,1%
Székelyszentmihály Mihăilani Hargita 100%
Székelyszentkirály Sîncrai Hargita 98,3%
Székelyszenttamás Tămașu Hargita 99,2%
Székelyudvarhely Odorheiu Secuiesc Hargita 95,6%
Székelyvarság* Vărșag Hargita 99,7%
Székelyvécke Vețca Hargita 97,7%
Szentegyházasfalu Vlăhița Hargita 98,8%
Szentlélek Bisericani Hargita 100%
Tarcsafalva Tărcești Hargita 100%
Telekfalva Teleac Hargita 100%
Tibód Tibod Hargita 97,9%
Újszékely Secuieni Hargita 96,5%
Üknyéd* Valea Rotundă Hargita 100%
Ülke Ulcani Hargita 99,7%
Városfalva Orășeni Hargita 99,6%
Vágás Tăietura Hargita 100%
Újlak* Uilac Hargita 7,4%
Zetelaka Zetea Hargita 99,6%
Zeteváralja* Sub Cetate Hargita 97,9%

Tájegységei

Źródła

Przypisy

  1. ↑ Konrad Gündisch. „Hauptstädte” – in Siebenbürgen (po niemiecku). Böhlau Verlag Wien, str. 61. (1998). ISBN 3205989015
Udvarhelyszék (węg.)
Lokacja Udvarhely
herb
herb
Inne nazwy Scaunul Odorhei
Istnienie XII wiek - 1876
Państwo Románia Rumunia, Székelyföld
Centrum Székelyudvarhely
Główne osady Székelykeresztúr, Szentegyháza
Populacja
Populacja 121.586
Narodowości Seklerzy
Religia rzymskokatolicka, zreformowana, unitarianie
Dane geograficzne
Powierzchnia2,900  km²
18px Székelyföldi székek / Lokacje Seklerów

Aranyosszék
Csíkszék (Gyergyószék  •  Kászonszék)
Háromszék = Kézdiszék  •  Orbaiszék  •  Sepsiszék (Miklósvárszék)
Marosszék
Udvarhelyszék (Bardócszék  •  Keresztúrszék)

Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Udvarhelyszék&oldid=52622”