Čierny Balog: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
(Nie pokazano 5 pośrednich wersji utworzonych przez tego samego użytkownika)
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:2]]
+
[[Kategoria:1o]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony skompilowane]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony przetłumaczone z słowackiej Wikipedii]]
Linia 26: Linia 26:
 
  |
 
  |
  
−
'''Čierny Balog''' je [[obec (slovenská správna jednotka)|obec]] na [[Slovensko|Slovensku]] v okrese [[okres Brezno|Brezno]].
+
'''Čierny Balog''', ''Balog'' lub ''Čierny Hronec'' <sup><small>(do 1927 r.)</small></sup>, ''Čierny Blh''<sup><small>(w latach 1948-1951)</small></sup> (pol. ''Čierny Balog'', węg. ''Feketebalog'', niem. ''Schwarzwasser'') – wieś ([[obec]]) w [[Powiat Brezno|powiecie Brezno]] w [[Kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]] na [[Słowacja|Słowacji]]. Powierzchnia 147,1 km², liczba mieszkańców 5227 (spis ludności z 21.05.2011).
−
 
 
−
'''Čierny Balog''' (węg. ''Feketebalog'') (do 1927 r. ''Balog'' lub ''Čierny Hronec'', w latach 1948-1951 ''Čierny Blh''; [[język niemiecki|niem.]] ''Schwarzwasser'', [[język węgierski|węg.]] ''Feketebalog'') – wieś ([[obec]]) w [[Powiat Brezno|powiecie Brezno]] w [[Kraj bańskobystrzycki|kraju bańskobystrzyckim]] na [[Słowacja|Słowacji]]. Powierzchnia 147,1 km², liczba mieszkańców 5227 (spis ludności z 21.05.2011).
 
  
 
Czarny Balog leży na pograniczu [[Rudawy Weporskie|Rudaw Weporskich]] i [[Kotlina Brezneńska|Kotliny Brezneńskiej]], przy czym teren katastralny wsi obejmuje całość rozległej, górnej części dorzecza [[Czarny Hron|Czarnego Hronu]], sięgającego długimi dolinami w głąb grupy Balockich Wierchów ([[język słowacki|słow.]] ''Balocké vrchy'') aż po główny grzbiet pasma. Aktualne centrum wsi znajduje się na wysokości ujścia dużego potoku Vydrová do Czarnego Hronu, ok. 550 n.p.m.
 
Czarny Balog leży na pograniczu [[Rudawy Weporskie|Rudaw Weporskich]] i [[Kotlina Brezneńska|Kotliny Brezneńskiej]], przy czym teren katastralny wsi obejmuje całość rozległej, górnej części dorzecza [[Czarny Hron|Czarnego Hronu]], sięgającego długimi dolinami w głąb grupy Balockich Wierchów ([[język słowacki|słow.]] ''Balocké vrchy'') aż po główny grzbiet pasma. Aktualne centrum wsi znajduje się na wysokości ujścia dużego potoku Vydrová do Czarnego Hronu, ok. 550 n.p.m.
  
−
Wieś powstała przez połączenie szeregu rozrzuconych dawniej wśród lasów osad drwali i węglarzy oraz zakładanych na wykarczowanych łazach osiedli, które powstawały poczynając od 1565 r.: Balog, Dobroč, Dolina, Fajtov, Jánošovka, Jergov, Látky, Komov, Krám, Krškov, Medveďov, Pustô, Vydrovo i Závodie. Do połowy XIX w. jej mieszkańcy żyli wyłącznie z pracy w lasach. Później część z nich znalazła zajęcie w rozbudowującej się hucie w [[Podbrezová|Podbrezovej]], od której dotarła do wsi budowana od 1908 r. linia kolei wąskotorowej ([[Čiernohronská železnica|Czarnohrońska Kolej Leśna]]). Jednak jeszcze w latach międzywojennych (1933 i 1936) Czarny Balog był miejscem wielkich strajków robotników leśnych.
+
Wieś powstała przez połączenie szeregu rozrzuconych dawniej wśród lasów osad drwali i węglarzy oraz zakładanych na wykarczowanych łazach osiedli, które powstawały poczynając od 1565 r.: Balog, Dobroč, Dolina, Fajtov, Jánošovka, Jergov, Látky, Komov, Krám, Krškov, Medveďov, Pustô, Vydrovo i Závodie<ref>http://www.ciernybalog.sk/historia.phtml?id3=35064 Osady obce</ref>. Do połowy XIX w. jej mieszkańcy żyli wyłącznie z pracy w lasach. Później część z nich znalazła zajęcie w rozbudowującej się hucie w [[Podbrezová|Podbrezovej]], od której dotarła do wsi budowana od 1908 r. linia kolei wąskotorowej ([[Čiernohronská železnica|Czarnohrońska Kolej Leśna]]).  
  
−
Przez Czarny Balog, a następnie przez przełęcz [[Tlstý javor]] 1019 (m n.p.m.) biegnie szosa (droga krajowa nr 529) z [[Brezno|Brezna]] do [[Hriňová|Hryniowej]].
+
Od Hronca do osady Dobroč rzeka graniczy z wąskotorową [[Čiernohronská železnica]], która w czasie największej ekspansji osiągnęła długość prawie 132 km.  
  
−
W osadzie Dobroč urodził się w 1774 r. [[Jozef Dekret-Matejovie]] – słowacki leśnik, jeden z pionierów nowoczesnej gospodarki leśnej na terenie ówczesnych Węgier. Z Czarnego Balogu pochodził również urodzony w 1931 r. [[Anton Auxt]] – słowacki pedagog i matematyk.
+
Przez wieś, a następnie przez przełęcz [[Tlstý javor]] 1019 (m n.p.m.) biegnie szosa (droga krajowa nr 529) z [[Brezno|Brezna]] do [[Hriňová|Hriňovej]].
  
−
Atrakcją turystyczną wsi jest utworzony w dolinie Vydrová skansen leśny, do którego jeździ z Podbrezovej uruchomiona ponownie w 1992 r. po dłuższej przerwie Czarnohrońska Kolej Leśna.
+
W latach międzywojennych (1933 i 1936) wieś był miejscem wielkich strajków robotników leśnych.
  
 
== Topografia ==
 
== Topografia ==
  
−
Duża wieś znajduje się w sercu [[Veporské vrchy | Veporských vrchov]], około 4 km na południe od [[Brezno | Brezna]]. Składa się z 13 osad, położonych wzdłuż potoku [[Čierny Hron | Čierného Hrona]] oraz w przyległych dolinach, otoczonych gęstymi lasami. Rzeka stanowi oś terytorium i płynie dalej na północny zachód w kierunku [[Hronec (powiat Brezno) | Hroncu]], gdzie wpada do [[Hron]] i.
+
Duża wieś znajduje się w sercu [[Veporské vrchy|Veporských vrchov]], około 4 km na południe od [[Brezno|Brezna]]. Składa się z 13 osad, położonych wzdłuż potoku [[Čierny Hron|Čierného Hrona]] oraz w przyległych dolinach, otoczonych gęstymi lasami. Rzeka stanowi oś terytorium i płynie dalej na północny zachód w kierunku [[Hronec (powiat Brezno)|Hroncu]], gdzie wpada do [[Hron]]u.
−
 
 
−
Rozľahlá obec sa nachádza v srdci [[Veporské vrchy|Veporských vrchov]], asi 4 km južne od [[Brezno|Brezna]]. Tvorí ju 13 osád, situovaných pozdĺž toku [[Čierny Hron|Čierneho Hrona]] a v priľahlých údoliach, obkolesených hustými lesmi. Rieka tvorí os územia a pokračuje severozápadným smerom k [[Hronec (okres Brezno)|Hroncu]], kde sa vlieva do [[Hron]]a.
 
−
 
 
−
Od Hronca do osady Dobroč rzeka graniczy z wąskotorową [[Čiernohronská železnica]], która w czasie największej ekspansji osiągnęła długość prawie 132 km. Przez wieś przebiega połączenie drogowe [[Route II. klasa 529 (Słowacja) | II / 529]] z [[Brezno | Brezna]] przez siodło [[Klon gruby (siodło) | Klon gruby]] do [[Hriňová | Hriňová]].
 
−
 
 
−
Z Hronca až po osadu Dobroč rieku lemuje úzkorozchodná [[Čiernohronská železnica]], ktorá v čase najväčšieho rozmachu dosahovala dĺžku takmer 132 km. Obcou prechádza cestná spojnica [[Cesta II. triedy 529 (Slovensko)|II/529]] z [[Brezno|Brezna]] cez sedlo [[Tlstý javor (sedlo)|Tlstý javor]] do [[Hriňová|Hriňovej]].
 
−
 
 
−
=== Osady ===
 
−
 
 
−
=== Rozliczenia ===
 
−
 
 
−
We wsi znajduje się 13 osad [1]: Krám, Jergov, Balog, Závodie, Vydrovo, Medveďovo, Dolina, Fajtov, Komov, Látky, Jánošovka, Pustô i Dobroč.
 
−
 
 
−
Obec má 13 osád<ref>http://www.ciernybalog.sk/historia.phtml?id3=35064 Osady obce</ref>: Krám, Jergov, Balog, Závodie, Vydrovo, Medveďovo, Dolina, Fajtov, Komov, Látky, Jánošovka, Pustô a Dobroč.
 
  
 
== Historia ==
 
== Historia ==
  
−
Osadnictwo okolic Czarnego Balogu nastąpiło w większym stopniu w XV wieku, kiedy to na Horehronie przybyli pasterze wołoscy. Sto lat później zaczęli osiedlać się tu drwale, którzy już około 1550 roku prowadzili tu drwale na potrzeby kopalni i hut. Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie w dolinie pochodzi z 11 czerwca 1607 roku.
+
Osadnictwo okolic Czarnego Balogu nastąpiło w większym stopniu w XV wieku, kiedy to na [[Horehronie]] przybyli pasterze wołoscy. Sto lat później zaczęli osiedlać się tu drwale, którzy już około 1550 roku prowadzili tu wyrąb na potrzeby kopalni i hut. Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie w dolinie pochodzi z 11 czerwca 1607 roku.
−
 
 
−
Osídľovanie okolia Čierneho Balogu vo väčšom rozsahu nastalo v [[15. storočie|15. storočí]], kedy do oblasti Horehronia prišli valašskí pastieri. O storočie neskôr sa tu začali usadzovať drevorubači, ktorí tu už okolo roku 1550 ťažili drevo pre potreby baní a hút. Prvá písomná zmienka o osade v údolí pochádza z [[11. jún]]a [[1607]].
 
−
 
 
−
Najstarszą osadą we wsi jest Krám (niemiecki sklep, magazyn), który powstał około 1563 roku jako baza drwali z siedzibą ich mistrza oraz magazyny narzędzi i żywności. Oprócz wyrębu i raftingu mieszkańcy zajmowali się także rolnictwem oraz hodowlą bydła i owiec. Stopniowo zaczęły powstawać nowe pastwiska, az czasem osady, które na nowo powstałych terenach tworzyły siedliska bliżej źródeł drewna i rudy żelaza.
 
−
 
 
−
Najstaršou osadou obce je Krám (z nem. obchod, sklad), ktorá vznikla okolo roku [[1563]] ako základňa drevorubačov so sídlom ich majstra a skladmi náradia i potravín. Okrem ťažby dreva a jeho splavovania sa obyvatelia venovali i poľnohospodárstvu a chovu dobytka a oviec. Postupne začali vznikať nové pasienky a časom aj osady, ktoré využívali novovzniknuté plochy na vznik obydlí, bližšie pri zdrojoch dreva a železnej rudy.  
 
  
−
Osada Jergov w pobliżu tuneli rudy żelaza jest wzmiankowana w 1615 roku, później powstała osada Balog, która ostatecznie stała się ośrodkiem drwali. Ekspansja była kontynuowana z Závodí, Medveď, Fajt, Komov i innymi. Został nazwany Czarnym Hronem po ciemnych osadach w rzece, aw XVIII wieku osady zaczęto nazywać Czarnohronskim Balogiem od ówczesnej największej osady. Stopniowo, wraz z rozwojem wyrębu, górnictwa rud, rolnictwa, pasterstwa i rzemiosła, populacja rosła i osiągnęła 6400 w latach 70.
+
Najstarszą osadą we wsi jest Krám (z niem. ''sklep'', ''magazyn''), który powstał około 1563 roku jako baza drwali z siedzibą ich mistrza oraz magazyny narzędzi i żywności. Oprócz wyrębu i flisactwa mieszkańcy zajmowali się także rolnictwem oraz hodowlą bydła i owiec. Stopniowo zaczęły powstawać nowe pastwiska, a z czasem i osady, które na nowo powstałych terenach tworzyły siedliska bliżej źródeł drewna i rudy żelaza.
  
−
Osada Jergov v blízkostí štôlní na železnú rudu sa spomína v roku 1615, následne vznikla osada Balog, ktorá sa časom stala centrom drevorubačov. Rozširovanie pokračovalo Závodím, Medveďovom, Fajtovom, Komovom a ďalšími. Podľa tmavých usadenín v rieke dostala názov ''Čierny'' Hron a osadám sa v 18. storočí začalo podľa vtedy najväčšej osady hovoriť '''Čiernohronský Balog'''. Postupne s rozmachom drevorubačstva, ťažby rudy, no a poľnohospodárstva, pastierstva a remesiel rástol aj počet obyvateľov a v [[70. roky 20. storočia|70. rokoch]] minulého storočia dosahoval 6400. Populácia Čierneho Balogu poklesom ťažby a zánikom pracovných príležitostí postupne klesla na terajších približne 5100 obyvateľov.
+
Osada Jergov w pobliżu sztolni rudy żelaza jest wzmiankowana w 1615 roku, później powstała osada Balog, która ostatecznie stała się ośrodkiem drwali. Ekspansja była kontynuowana z Závodí, Medveď, Fajt, Komov i innych. Został nazwany ''Čierny'' Hron (Czarnym Hronem) z powodu ciemnych osadów w rzece, a w XVIII wieku osady zaczęto nazywać '''Čiernohronský Balog''' (Czarnohronskim Balogiem) od ówczesnej największej osady. Stopniowo, wraz z rozwojem wyrębu, górnictwa rud, rolnictwa, pasterstwa i rzemiosła, populacja rosła i osiągnęła 6400 w latach 70. XX wieku
  
−
== Kultúra a zaujímavosti ==
+
== Kultura i atrakcje ==
−
=== Pamiatky ===
+
=== Pomniki ===
−
* [[Rímskokatolícka cirkev na Slovensku|Rímskokatolícky]] kostol [[Mária (matka Ježiša)|Panny Márie Nanebovzatej]] v osade Čierny Balog, jednoloďová [[klasicizmus|klasicistická]] stavba s pravouhlym ukončením [[presbytérium|presbytéria]] a vežou tvoriacou súčasť hmoty kostola z roku [[1804]]. Stojí na mieste staršieho dreveného kostola z roku [[1753]].<ref>{{Citácia elektronického dokumentu
+
* Rzymskokatolicki kościół Wniebowzięcia NMP w osadzie Čierny Balog, jednonawowa budowla klasycystyczna z prostokątnym zakończeniem prezbiterium i wieżą wchodzącą w skład kościoła z 1804 roku. Stoi na miejscu starszego drewnianego kościoła z 1753 r.<ref>{{Citácia elektronického dokumentu
 
   | priezvisko =  
 
   | priezvisko =  
 
   | meno =  
 
   | meno =  
Linia 87: Linia 65:
 
   | jazyk =  
 
   | jazyk =  
 
}} </ref>  
 
}} </ref>  
−
* Rímskokatolícky kostol premenenia Pána v osade Dobroč, jednoduchá jednoloďová stavba s polygonálnym ukončením presbytéria a vežou tvoriacou súčasť hmoty kostola z roku [[1936]].
+
* Rzymskokatolicki kościół Przemienienia Pańskiego w osadzie Dobroč, prosta jednonawowa budowla z wielobocznym zakończeniem prezbiterium i wieżą stanowiącą część bryły kościoła (1936 r.).
−
* Úzkorozchodná [[Čiernohronská železnica]], ktorú začali budovať v roku [[1908]]. Na prelome tisícročí začali [[Lesy Slovenskej republiky|Lesy SR]] vo [[Vydrovo (dolina)|Vydrovskej doline]] budovať Lesnícky skanzen s expozíciami, zameranými na ťažbu a spracovanie dreva, obhospodarovaniu lesa a životu drevorubačov.
+
* [[Čiernohronská železnica|Kolej wąskotorowa Čiernohronská]], którą zaczęto budować w 1908 roku. Na przełomie tysiącleci Lasy Państwowe Republiki w [[Vydrovo (dolina)|Vydrovskej doline]] zaczęły budować Leśny Skansen z ekspozycjami poświęconymi pozyskiwaniu drewna i obróbce drewna, gospodarce leśnej i życiu drwali.
 +
 
 
<gallery>
 
<gallery>
−
image:Čierny Balog, kostel, 2017 (01).jpg|Kostol Panny Márie Nanebovzatej
+
image:Čierny Balog, kostel, 2017 (01).jpg|Kościół Wniebowzięcia NMP
−
image:Dobroc Cierny Balog church.JPG|Kostol premenenia Pána
+
image:Dobroc Cierny Balog church.JPG|kościół Przemienienia Pańskiego
 
image:Svaty Jan CHZ side track.JPG|Čiernohorská železnica
 
image:Svaty Jan CHZ side track.JPG|Čiernohorská železnica
 
image:CHZ railcar Vydrovo.JPG
 
image:CHZ railcar Vydrovo.JPG
Linia 97: Linia 76:
 
</gallery>
 
</gallery>
  
−
== Osobnosti obce ==
+
== Turystyka ==
−
=== Rodáci ===
+
Atrakcją turystyczną wsi jest utworzony w dolinie Vydrová skansen leśny, do którego jeździ z Podbrezovej uruchomiona ponownie w 1992 r. po dłuższej przerwie Czarnohrońska Kolej Leśna.
−
* [[Jozef Dekret Matejovie]] (* [[1774]] – † [[1841]]), priekopník v obnove lesov, zakladateľ moderného lesného hospodárstva
+
 
−
* [[Róbert Albert Gottier]] (* [[1897]] – † [[1968]]), Organizátor triednych bojov, protifašistického hnutia a SNP na Horehroní. Podpredseda Národného zhromaždenia (1945-1954).
+
== Osobowości wioski ==
−
* [[Ladislav Ťažký]] (* [[1924]] – † [[2011]]), prozaik, publicista, dramatik a scenárista.
+
=== Tubylcy ===
−
* [[Jozef Kliment]] (* [[1928]] – † [[2007]]), poľnohospodársky odborník, vysokoškolský profesor
+
 
−
* [[Anton Auxt]] (* [[1931]] – † [[1987]]), pedagóg a matematik.
+
* [[Jozef Dekret Matejovie]] (*1774, † 1841), jeden z pionierów nowoczesnej gospodarki leśnej na terenie ówczesnych Węgier
−
* [[Anton Dekrét]] (* [[1932]]), matematik a vysokoškolský pedagóg
+
* [[Róbert Albert Gottier]] (*1897, † 1968), organizator walk klasowych, ruchu antyfaszystowskiego i SNP na Horehronie. Wiceprzewodniczący Zgromadzenia Narodowego (1945-1954).
−
* [[Peter Kováčik]] (* [[1936]]), prozaik, dramatik a filmový scenárista.
+
* [[Ladislav Ťažký]] (*1924, † 2011), prozaik, publicysta, dramaturg i scenarzysta.
−
* [[Tibor Šagát]], (* [[1942]]), lekár a politik.
+
* [[Jozef Kliment]] (*1928, † 2007), specjalista ds. Rolnictwa, profesor uniwersytecki
−
* [[Viktor Pečovský]] (* [[1983]]), reprezentant Slovenska vo futbale a v súčasnosti hráč MŠK Žilina.
+
* [[Anton Auxt]] (*1931, † 1987), pedagog i matematyk.
−
*[[Paulína Fialková|Paulína Fialkova]] (* [[1992]]), biatlonistka.  
+
* [[Dekret Antona]] (*1932), matematyk i nauczyciel akademicki
−
*[[Ivona Fialková|Ivona Fialkova]] (* [[1994]]), biatlonistka.
+
* [[Peter Kováčik]] (*1936), prozaik, dramaturg i scenarzysta.
 +
* [[Tibor Šagát]], (*1942), lekarz i polityk.
 +
* [[Viktor Pečovský]] (* [1983), reprezentant Słowacji w piłce nożnej, a obecnie zawodnik MŠK Žilina.
 +
* [[Paulina Fialkova | Paulina Fialkova]] (*1992), biathlonistka.
 +
* [[Ivona Fialková | Ivona Fialkova]] (*1994), biathlonistka.
  
−
== Partnerské mestá ==
+
== Miejscowości partnerskie ==
 
# {{Flagicon|Česko}} [[Týniště nad Orlicí]], [[Česko]] (1973)
 
# {{Flagicon|Česko}} [[Týniště nad Orlicí]], [[Česko]] (1973)
  
−
== Pozri aj ==
+
== Zobacz także ==
 
* [[Čiernohronská železnica]]
 
* [[Čiernohronská železnica]]
 
* [[Lesnícky skanzen Vydrovo]]
 
* [[Lesnícky skanzen Vydrovo]]

Aktualna wersja na dzień 08:10, 6 kwi 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Čierny Balog, Balog lub Čierny Hronec (do 1927 r.), Čierny Blh(w latach 1948-1951) (pol. Čierny Balog, węg. Feketebalog, niem. Schwarzwasser) – wieś (obec) w powiecie Brezno w kraju bańskobystrzyckim na Słowacji. Powierzchnia 147,1 km², liczba mieszkańców 5227 (spis ludności z 21.05.2011).

Czarny Balog leży na pograniczu Rudaw Weporskich i Kotliny Brezneńskiej, przy czym teren katastralny wsi obejmuje całość rozległej, górnej części dorzecza Czarnego Hronu, sięgającego długimi dolinami w głąb grupy Balockich Wierchów (słow. Balocké vrchy) aż po główny grzbiet pasma. Aktualne centrum wsi znajduje się na wysokości ujścia dużego potoku Vydrová do Czarnego Hronu, ok. 550 n.p.m.

Wieś powstała przez połączenie szeregu rozrzuconych dawniej wśród lasów osad drwali i węglarzy oraz zakładanych na wykarczowanych łazach osiedli, które powstawały poczynając od 1565 r.: Balog, Dobroč, Dolina, Fajtov, Jánošovka, Jergov, Látky, Komov, Krám, Krškov, Medveďov, Pustô, Vydrovo i Závodie[1]. Do połowy XIX w. jej mieszkańcy żyli wyłącznie z pracy w lasach. Później część z nich znalazła zajęcie w rozbudowującej się hucie w Podbrezovej, od której dotarła do wsi budowana od 1908 r. linia kolei wąskotorowej (Czarnohrońska Kolej Leśna).

Od Hronca do osady Dobroč rzeka graniczy z wąskotorową Čiernohronská železnica, która w czasie największej ekspansji osiągnęła długość prawie 132 km.

Przez wieś, a następnie przez przełęcz Tlstý javor 1019 (m n.p.m.) biegnie szosa (droga krajowa nr 529) z Brezna do Hriňovej.

W latach międzywojennych (1933 i 1936) wieś był miejscem wielkich strajków robotników leśnych.

Topografia

Duża wieś znajduje się w sercu Veporských vrchov, około 4 km na południe od Brezna. Składa się z 13 osad, położonych wzdłuż potoku Čierného Hrona oraz w przyległych dolinach, otoczonych gęstymi lasami. Rzeka stanowi oś terytorium i płynie dalej na północny zachód w kierunku Hroncu, gdzie wpada do Hronu.

Historia

Osadnictwo okolic Czarnego Balogu nastąpiło w większym stopniu w XV wieku, kiedy to na Horehronie przybyli pasterze wołoscy. Sto lat później zaczęli osiedlać się tu drwale, którzy już około 1550 roku prowadzili tu wyrąb na potrzeby kopalni i hut. Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie w dolinie pochodzi z 11 czerwca 1607 roku.

Najstarszą osadą we wsi jest Krám (z niem. sklep, magazyn), który powstał około 1563 roku jako baza drwali z siedzibą ich mistrza oraz magazyny narzędzi i żywności. Oprócz wyrębu i flisactwa mieszkańcy zajmowali się także rolnictwem oraz hodowlą bydła i owiec. Stopniowo zaczęły powstawać nowe pastwiska, a z czasem i osady, które na nowo powstałych terenach tworzyły siedliska bliżej źródeł drewna i rudy żelaza.

Osada Jergov w pobliżu sztolni rudy żelaza jest wzmiankowana w 1615 roku, później powstała osada Balog, która ostatecznie stała się ośrodkiem drwali. Ekspansja była kontynuowana z Závodí, Medveď, Fajt, Komov i innych. Został nazwany Čierny Hron (Czarnym Hronem) z powodu ciemnych osadów w rzece, a w XVIII wieku osady zaczęto nazywać Čiernohronský Balog (Czarnohronskim Balogiem) od ówczesnej największej osady. Stopniowo, wraz z rozwojem wyrębu, górnictwa rud, rolnictwa, pasterstwa i rzemiosła, populacja rosła i osiągnęła 6400 w latach 70. XX wieku

Kultura i atrakcje

Pomniki

  • Rzymskokatolicki kościół Wniebowzięcia NMP w osadzie Čierny Balog, jednonawowa budowla klasycystyczna z prostokątnym zakończeniem prezbiterium i wieżą wchodzącą w skład kościoła z 1804 roku. Stoi na miejscu starszego drewnianego kościoła z 1753 r.[2]
  • Rzymskokatolicki kościół Przemienienia Pańskiego w osadzie Dobroč, prosta jednonawowa budowla z wielobocznym zakończeniem prezbiterium i wieżą stanowiącą część bryły kościoła (1936 r.).
  • Kolej wąskotorowa Čiernohronská, którą zaczęto budować w 1908 roku. Na przełomie tysiącleci Lasy Państwowe Republiki w Vydrovskej doline zaczęły budować Leśny Skansen z ekspozycjami poświęconymi pozyskiwaniu drewna i obróbce drewna, gospodarce leśnej i życiu drwali.
  • Čierny Balog, kostel, 2017 (01).jpg

    Kościół Wniebowzięcia NMP

  • Dobroc Cierny Balog church.JPG

    kościół Przemienienia Pańskiego

  • Svaty Jan CHZ side track.JPG

    Čiernohorská železnica

  • CHZ railcar Vydrovo.JPG
  • Chvatimech CHZ station.JPG

Turystyka

Atrakcją turystyczną wsi jest utworzony w dolinie Vydrová skansen leśny, do którego jeździ z Podbrezovej uruchomiona ponownie w 1992 r. po dłuższej przerwie Czarnohrońska Kolej Leśna.

Osobowości wioski

Tubylcy

Miejscowości partnerskie

  1. Česko Týniště nad Orlicí, Česko (1973)

Zobacz także

Linki zewnętrzne
Čierny Balog
wieś
Železničná stanica Čiernohronskej železnice
Znak
Państwo Słowacja Słowacja
Kraj Banskobystrický kraj
Okres Brezno
Region Horehronie
Vodné toky Čierny Hron, Vydrovo
Powierzchnia 147,1 km² (14 710 ha) [3]
Populacja 5 116 (31. 12. 2020) [4]
Gęstość 34,78 os./km²
Pierwsza pisemna
wzmianka 		1607
Starosta František Budovec[5] (nezávislý)
PSČ 976 52
ŠÚJ 508527
EČV BR
Tel. kierunkowy +421-48
Adres
siedziby urzędu 		Obecný úrad
Závodie 2/2
976 52 Čierny Balog
Adres e-mail poslať email
Telefón 048 / 630 43 10
Fax 048/630 43 29
Położenie gminy na Słowacji
Położenie gminy w granicach Banskobystrického kraja
Wikimedia Commons: Čierny Balog
Strona: ciernybalog.sk
Portal mapowy GKU: mapa katastralna
18px 48°44′50″S 19°39′22″V

Przypisy

  1. ↑ http://www.ciernybalog.sk/historia.phtml?id3=35064 Osady obce
  2. ↑ Čierny Balog [online]. Najkrajší kraj. Dostupné online.
  3. ↑ Registre obnovenej evidencie pozemkov [online]. Bratislava : ÚGKK SR, [cit. 2011-12-31]. Dostupné online.
  4. ↑ Počet obyvateľov podľa pohlavia – obce (ročne) [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, rev. 2021-03-21, [cit. 2021-03-30]. Dostupné online.
  5. ↑ Voľby do orgánov samosprávy obcí 2018 : Zoznam zvolených starostov [online]. Bratislava : Štatistický úrad SR, 2018-11-13. Dostupné online.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Čierny_Balog&oldid=54147”