Aba (klan)

Strona	Autorzy	Nota
[2]	[3]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[4]	[5]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[6]	[7]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Oligarch domains 1301 1310.png Ziemie Amadeja Aby we wsch. Słowacji i Zakarpaciu Klan możnowładczy z północy Węgier historycznych (obecnie Słowacji). Wywodzi się według legendy od króla Węgier Aby. W XII, a szczególnie w XIII w. (okres rozdrobnienia feudalnego na Węgrzech) posiadał on wielkie posiadłości w północno-wschodnich Węgrzech, sięgające po grzbiet Karpat i praktycznie niezależne od władzy centralnej. Abowie pokonani zostali 15 czerwca 1312 r. przez króla Karola Roberta w bitwie pod Rozgoniem (ob. Rozhanovce k. Koszyc), która zapoczątkowała proces ograniczania niezależności węgierskich możnowładców. Aba to szlachetna krewna (rodzaj) Królestwa Węgier. Ich przodkowie mogli należeć do plemiennych przywódców Kabarów (trzy plemiona koczownicze, które wstąpiły do federacji plemion Madziarów w IX wieku) [1]. Gesta Hungarorum („Czyny Węgrów”) wspomina, że Ede i Edemen, przodkowie Abasa, przejęli ziemię wokół gór Matra, zwłaszcza w Gyöngyöspata - hrabstwie Heves, po podbiciu Kotliny Karpackiej przez Madziarów (około 895). Gesta Hunnorum et Hungarorum (The Huns and the Hungarians, 1282-85) łączy rodzinę z Attila the Hun. Aba is a noble kindred (genus) of the Kingdom of Hungary. Their ancestors may have been among the tribal leaders of the Kabars (three nomadic tribes that joined the tribal federation of the Magyars in the 9th century). The Gesta Hungarorum ("The Deeds of the Hungarians") mentions that Ede and Edemen, the Abas' ancestors, received land possession around the Mátra Mountains, especially in Gyöngyöspata – Heves County, after the conquest of the Carpathian Basin by the Magyars (around 895). The Gesta Hunnorum et Hungarorum ("The Deeds of the Huns and the Hungarians", 1282–85) connects the family to Attila the Hun. Csaba był prawowitym synem Attyli przez córkę greckiego cesarza Honoriusza. Csaba z kolei miał dwóch synów, Edemena i Eda. Edemen wkroczył do Panonii z wielką świtą ojca i matki (jego matka jest Chorasminianinem), kiedy Węgrzy wrócili po raz drugi, więc Ed pozostał w Scytii z ojcem. Csaba jest przodkiem klanu Aba. [2] - Gesta Hunnorum et Hungarorum [3] {{#invoke:Trim quotes|trim|s=Csaba was Attila's legitimate son by the daughter of the Greek emperor Honorius. Csaba in turn had two sons, Edemen and Ed. Edemen entered Pannonia with his father's and mother's great entourage (his mother being a Chorasminian) when the Hungarians came back for the second time, whereas Ed remained in Scythia with his father. Csaba is the ancestor of the clan of Aba.}} — {{safesubst:#invoke:Separated entries|comma}} Samuel Aba był najwybitniejszym członkiem rodziny, który został królem Węgier (1041–1044). Rodzaj mógł być nazwany jego imieniem. Amade Aba jest kolejnym wybitnym potomkiem rodziny; w pierwszej dekadzie XIV wieku posiadał kilka zamków i posiadłości w północnej i północno-wschodniej części królestwa. Samuel Aba was the most prominent member of the family who became King of Hungary (1041–1044). The gens may have been named after him. Amade Aba is another prominent descendant of the family; he held several castles and possessions on the northern and north-eastern parts of the kingdom in the first decade of the 14th century. W ciągu wieków geny podzieliły się na kilka rodzin. The gens divided into several families in the course of the centuries. Dzisiaj jest dziewiętnaście rodzin szlacheckich, które pochodzą bezpośrednio z Królewskiego Domu Aba i należą do Klanu Aba - „Genus Aba”. Są to: Athinai, Báthory of the Clan Aba, Báthory de Gagy, Bertóthy, Budaméry, Chicken, Csobánka, Frichi, Gagyi, Hedry, Keczer, Kompolthi, Laczkffy de Nádasd, Lapispataky, Rhédey, Sirokos, Somosy. , Today there are nineteen noble families that directly descend from the Royal House of Aba, and belong to Clan Aba – “Genus Aba”. They are: Athinai, Báthory of the Clan Aba, Báthory de Gagy, Bertóthy, Budaméry, Csirke, Csobánka, Frichi, Gagyi, Hedry, Keczer, Kompolthi, Laczkffy de Nádasd, Lapispataky, Rhédey, Sirokay, Somosy de Somos, Vendéghy and Vitéz. Różni członkowie oddziału Genus Aba w Rhédey von Little Rhéde posiadali wiele królewskich urzędów i nabyli wiele dziedzicznych tytułów. Wśród nich - Wojewoda (książęta) i książęta Siedmiogrodu, hrabiowie Rhédey von Little Rhéde, dziedziczny hrabia Palatines Świętego Cesarstwa Rzymskiego, papieski hrabia Palatines z Pałacu Laterańskiego i hrabina von Hohenstein. Various members of the Rhédey von Kis-Rhéde branch of Genus Aba held many royal offices and acquired many hereditary titles. Among them – Voivod (Dukes) and Princes of Transylvania, Counts of Rhédey von Kis-Rhéde, Hereditary Count Palatines of the Holy Roman Empire, Papal Count Palatines of the Lateran Palace and Countess von Hohenstein. Znani przedstawiciele Samuel Aba Dymitr Aba Amadej Aba Plik:Pečať palatína Omodeja.jpg Aba Amadé nádori pecsétje: •OMODEI PALATINI DE GENERE OBA Az Aba-nemzetség vagy Oba-nemzetség az egyik legkiterjedtebb Árpád-kori eredetű nemzetség volt. Az Aba-nemzetség névadó őse Aba Sámuel király. A család másik közismert tagja Aba Amadé tartományúr. Szállásterülete Az Abák ősi birtokai Gyöngyös térségében a Mátraalján és a Hernád völgyében terültek el. Ezek alapján jött létre Újvár vármegye, az államalapításkor egyedülálló módon két különálló részben, amelyeken később Heves vármegye és a nemzetség nevét is megőrző Abaúj vármegye osztozott. Mindez arra utal, hogy István a vármegyerendszert a nemzetségi területekre alapozva hozta létre. A királyi vármegyerendszer létrejöttekor általában a király tulajdonába kerültek a lakatlan erdőterületek és a nyári legelőterületek, ez alól azonban két kivételt ismerünk. A Csák nemzetség Fejérben megtarthatta az egész Vértest, az Aba-nemzetség pedig a mátrai és Hernád-menti erdők egy részét. Ez arra utal, hogy a két nemzetség a király közeli rokona volt, ezért kapott meg olyan jogot, amelyet István egyébként magának tartott fenn. Anonymus szerint Árpád fejedelem az Abákat a Mátraalján telepítette le. A nemzetség története Anonymus szerint a nemzetség ősei: Ed és Edömén kun vezérek, unokájuk, Pota, a Mátraalján várat építtetett. Pota (Pata) nemzetségéből származott Sámuel király is. Anonymus elbeszélése hibás, mivel a kunok csak Aba halála után jelentek meg Európában. A „kunok” itt talán a kabarokat jelenthetik. Ugyanakkor Pata nevét viseli a Mátraalján Gyöngyöspata. Pata Aba Sámuelnek Taksony vagy Géza idejebeli őse lehetett. Aba Sámuel apja esetleg az a Csaba (Ceba) comes lehetett, aki udvarispánként, azaz nádorként 1005 táján Sebestyén érsekkel együtt jelen volt a pannonhalmi apátság felszentelésén. A Csaba nevű felmenőre utal, hogy 1067 táján Aba fia Péter Csabarákosa - a mai Rákoscsaba - nevű birtokát a százdi apátságnak adta. A zempléni Csobaj, Csabamezeje (a mai Csábóc) szintén az ő birtokuk lehetett. Csaba királyfi legendája mögött, akit Anonymus az Abák ősének mond, ez a Csaba comes lehetett. Ed és Edömén honfoglalás kori kabar előkelők lehettek. Később Aba Sámuel is volt nádor. A nemzetség végül azért nevezte magát a történészek szerint Abáról, mert az István király korabeli birtokviszonyokat tekintették a későbbi időkben jogalapnak. A nemzetségből a 11-12. században csak Aba Sámuel magyar királyt ismerjük konkrétan, bár az 1067-es év egyik oklevele (a százdi kolostor felszenteléséről) egy Aba nembéli Pétert említ, aki Sámuel király fia lehetett. A 13. századtól azonban egy ideig a legfőbb országos méltóságok sorában találjuk a nemzetség tagjait. Egyikük egy Demeter nevű, 1238-ban bodrogi ispán. IV. Béla uralkodása alatt két részre szakadt a nemzetség: egyik része az idősebb, a másik az ifjabb király mellé állt. IV. László alatt a nemzetség egyik tagja, Finta nemcsak nádor volt, de a kunok főbírája is, a másikuk Péter országbíró, a harmadik, Amádé pedig szebeni ispán. Fintát felségsértéssel vádolták meg, és a király megfosztotta méltóságától (1281). III. András alatt Amadé lett az ország nádora, és lassanként északkelet-Magyarország ura. A nemzetség többi leszármazói kevesebb szerepet játszottak az ország életében. A XIV. század közepén már a nemzetség már 27 ágát (családját) tartották nyilván. Az egyes ágakat a birtokuk szerint nevezték el. A nemzetségből fennmaradt családok: A nemzetség nevét őrzik egyebek közt az alábbi településnevek: Aba, Abasár, Abaújkér, Abaújalpár, Abaújszántó, Abaújszina, Abaújszolnok, Abaújvár. A nemzetség ismert tagjai / Znani członkowie klanu Amadé-ág Aba Dávid ispán Aba Finta, nádor w latach (1280-81) za IV. Béla / raczej IV. László , Dávid fia Aba Amadé (1240? – 5 września 1311), nádor (1288-89), országbíró (1283-85, 1289) tartományúr, Dávid fia, najbardziej znany członek rodziny. Aba Péter († po 1294), országbíró (1278–80), Dávid fia Aba nembeli Dávid ispán Aba nembeli Finta nádor IV. Béla idején, Dávid fia Aba Amadé (1240? – 1311. szeptember 5.?) nádor, tartományúr, Dávid fia, a nemzetség legismertebb tagja. Aba nembeli Péter (†1294 után) országbíró, Dávid fia Galgóci ág Aba z klanu Aba (1251 - 15 czerwca 1312), duży posiadacz ziemski. Nie pełnił urzędu krajowego. Został zabity w bitwie pod Rozgony, jako przywódca sił pomocniczych Máté III. Csáka. Aba nembeli Aba (1251? — 1312. június 15.) nagybirtokos. Országos tisztséget nem viselt. A rozgonyi csatában esett el, mint Csák Máté segélyhadának seregvezére. Debrői ág Aba Bökény Aba Makján, nádor (1286–87), Bökény fia Aba nembeli Bökény Aba nembeli Makján, nádor (1286–87), Bökény fia Lipóci ág (Lipóczi néven is ismert.) / (Znany również jako Lipóczi.) Aba Demeter († 1243?), mistrz, wychowawca, a następnie towarszysz księcia Kalmana. Został schwytany przez Rusinów i rebeliantów, którzy zaatakowali dziecko Kalmana w 1219 roku i przez długi czas byli przetrzymywani we Włodzimierzu. Po wyzwoleniu stał się głównym dostawcą żywności Kálmána w latach 1233–1234, w latach 1236–1238 był biskupem Bodod, a w 1240 r. - głównym dostawcą żywności. Aba Demeter (†1243?) főúr, Koloman Halicki nevelője, majd étekfogója. A gyermek Kálmánra támadó oroszok és felkelők 1219-ben őt is elfogták, és sokáig Vlagyimirban raboskodott. Szabadulása után 1233–1234-ben Kálmán főétekfogója lett, 1236–1238 között bodrogi ispán, 1240-ben főétekfogó. Nekcsei Demeter (Dömötör) Aba nembeli Demeter (†1243?) főúr, Kálmán herceg nevelője, majd étekfogója. A gyermek Kálmánra támadó oroszok és felkelők 1219-ben őt is elfogták, és sokáig Vlagyimirban raboskodott. Szabadulása után 1233–1234-ben Kálmán főétekfogója lett, 1236–1238 között bodrogi ispán, 1240-ben főétekfogó. Nekcsei Demeter (Dömötör) Nekcsei Demeter Az Aba-nemzetség ágai / Rody klanu Aba I. Adácsi-ág - pierwsi znani członkowie: Bernát, Péter, Miklós (1337) II. Amadé-ág - przodek Dávid comes (1280) Péter (Börén) 1280 Finta (1275-1282) I. Amadé (1278-1311) III. Apos-ág - przodek Apos Bökény (1252-1255) Csaba (1255) IV. Aszalay- és Szikszai-ág - Marhard ága (1252-1271), 1246-1254 újvári főispán V. Atyinay-ág - przodek: Péter comes VI. Bodon ág 1. 2. - przodek: Bodon comes VII. Bodon ág 2. Bodon VIII. Bodrog- Keresztúri-ág - przodek: I. Artolf (1212-1214), wszyscy fia Prügy (Pued Prud), 1252-1272 IX. Borh- Bodon-ág - : Borh I. Bodon György (1285) X. Csente-ág - przodek: Csente I. János (1289) XI. Csirke-ág - przodek: Ábrahám Izsák (1263) XII. Csobánka ág - przodek: Csobánka comes. János comes (1267-1275) ő volt az isaszegi hős. / trzej znani potomkowie: László (1296-1302 († przed 1304) Sámuel (1301-1341, syn II. Dávid (1344) volt. I. Dávid 1301-1341 Péter (1302) syn Pál (1304-1339. XIII. Debrei-ág - przodek: I. Makján Becse (1242-1258) Bökény (1255-1258) XIV. Gagyi ág - przodek: Gereven (1285-1296). Od niego pochodzą rody Gagyi, Gagyi Báthory i Vendéghy. XV. Galgóczy-ág - przodek: I. Aba comes Tamás (1245-1247) II. Aba (1251-1312), który jako dowódca armii Csák III. Máté poległ pod Rozgonami w 1312 roku. XVI. Györkey-ág - przodek: I. György Bodon (1280-1312) - jest protoplastą rodów Lapispstsky i Zsegney (Lapis pataki). XVII. Kompolty-ág - przodek: I. Kompolt II. Kompolt comes (1252-1264) XVIII. Lipóczi-ág - przodek: Sükösd I. Demeter (1214-1243) Aba († ok.1215) Mikola († przed 1234) László (1234). Od niego pochodziły rody Nekcsey, Lipóczy i Keczer. XIX. Litéri-ág - przodek: Márton XX. Nádasdy-ág - przodek: Aba Miklós (Ósvai) 1269-1285 Laczk (László) (1288-1309) XXI. Rédei-ágak 1. I. Pata I. Demeter (1275) II. Pata I. Olivér (W 1280 zginał w [[bitwa pod Hód-tavi]). 2. Gárgyán I. László (Garduan), Gardián 1275. 3. I. Kemény Vörös (Rufus) Dezső 1275, 1302, Rédey Jakab (1343-1352) 4. Mikó Mikocsa (I. Miklós vagy Mihály, 1339-1351) 5. Szentmárton-rédei II. Vanyarcz János (1351) 6. Tási Rédey I. Péter III. Demeter (1340) 7. Berczeli Rédey II. László IV. Miklós (1340) XXII. Solymosy-ág - Pozostały dwa fragmenty drzewa genealogicznego: ród Benenik i ród Mihály. Benenik syn: Pál (1275) syn: nieznany (1303) Mihály Benenik comes (1342) István (1342) Kompold (1342) XXIII. Somosy-ág - przodek I. Péter. Z tego rodu pochodziły rodziny Bagaméry, Kőszegi i Somosy. XXIV. Szalánczy-ág - przodek Csoma I. Péter (1270) I. Mihály (1298-1303) - przodek rodziny Bertóthy Petőcz (II. Péter) 1298-1335 I. Lőrinc (1303) - przodek rodziny Vitézy Z tego rodu pochodziły również Jobbágyi, Sirokay, Fricsy i Hedry. XXV. Tarjáni-ág - przodek György Péter 1252-1258 Etre 1275-1276 Sándor (1275) XXVI. Ugray-ág - przodek I. Miklós Csele (1325-1331) XXVII. Verpeléti ág - przodek Demeter Nagy Leusták (1328 - przed 1371) XXVIII. Egyes tagok Vitalis (1205-ok.1235) Leusták Alolbodus (Alcol bodun) comes, który w 1228 roku był królem. Weitich István Wata László (ścięty przed 1265) Uwagi Źródła Karácsonyi János: A magyar nemzetségek a XIV. század közepéig. I–III. Budapest: MTA. 1900–1904. Hozzáférés: 2017. jún. 8. Körmendi Tamás: Az Aba-nemzetség címerváltozatai a középkorban. Turul, LXXXIV. évf. 4. sz. (2011) 109–122. o. Gálik, Zdenko 2018: Hlohovecká vetva rodu Aba. Historický časopis 66/1. Kristó, Gyula (editor): Korai Magyar Történeti Lexikon – 9–14. század (Encyclopedia of the Early Hungarian History – 9–14th centuries); Akadémiai Kiadó, 1994, Budapest; . Dowiedz się więcej AZ ABA NEMZETSÉG CZÍMERE

Aba Herb {{{dynastia}}} Kraj Królestwo Węgier — {{{tytulatura}}} — Pierwszy Aba Ostatni Aba Amadé Początek XI wiek Koniec ok.1430 Pochodzenie {{{pochodzenie}}} Klan {{{klan}}} Rodzina {{{rodzina}}} Gałęzie Aszalay Athinay Báthory (Gagyi) Bertóthy Budaméry Csirke Csobánka Darnay Detky Domoszlay Fricsy Gagyhy Hedry Jobbágyi Keczer Kompolthy Kőszegi Laczkffy z Nádasd Lapispataky Lipóczi (Lipóczy) Nekcsei (Nekcsey) Rhédey Sirokay Somosy Szikszay (Aba) Vendéghy Visontay Vitézy Zsegnyey