Kán III. László

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu (1297-1315) Następca: Borsa Loránd Meggyesi Miklós Kiskirályok uralmi területei Magyarországon a 14. század elején Kán III. László (pol. Władysław III Kán) († przed sierpniem 1315), węgierski szlachcic, wojewoda Siedmiogrodu między 1297 a 1315 r., gdzie ustanowił prowincjonalną władzę niezależną od króla. Kán nembeli László (? – 1315. augusztus előtt) főúr, 1297–1315 között Erdély vajdája, ahol a királytól független tartományúri hatalmat hozott létre. Andrzej III uczynił go wojewodą po Wawrzyńcu Borsie, który również stworzył niebezpieczną koncentrację władzy, ale nie zrobił nic lepszego. Wojewoda, który był także ispánem komitatu Szolnok, wywłaszczył miasta górnicze, uczynił się przywódcą Seklerów i Saksonów i zebrał wszystkie swoje regalia. Zachowywał się jak prawdziwy mały król, nawet ingerując w wybory biskupa Váradu i po dwóch latach selekcji udało mu się wybrać własnego kandydata, Benedykta Dominikanina. III. András a szintén veszedelmes mértékű hatalomkoncentrációt kialakító Borsa Loránd leverése után tette meg vajdává, de vele sem járt jobban. A vajda, aki egyúttal Szolnok vármegye ispánja is volt, kisajátította a bányavárosokat, magát pedig a székelyek és szászok ispánjává is megtette, és magának szedett be minden regálét. Valóságos kiskirályként viselkedett: még a váradi püspökválasztásba is beleszólt, és keresztülvitte, hogy 1307-ben saját jelöltjét, a dominikánus Benedeket válassza meg két év huzavona után a káptalan. Po wymarciu dynastii Arpadów jego żona, krewna niemieckiej księżniczki, poparła roszczenie do tronu Ottona z Bawarii i zaoferowała mu córkę, która ostatecznie stała się silniejszym sojusznikiem Stefan Uroš II. został dodany do serbskiego króla. Otton, który przybył do Siedmiogrodu w nadziei na małżeństwo, zdobył królestwo Karola Roberta, a następnie uwolnił księcia Bawarii - ale Święta Korona pozostała przy nim. Karol potrzebował pamiątki, by być prawowitym królem, ale wojewoda nie pojawił się na zgromadzeniu królewskim, nie mówiąc już o przekazaniu korony. Az Árpád-ház kihalása után felesége, egy német hercegnő révén rokona, Ottó igényét támogatta a trónra, és feleségül ajánlotta neki a lányát, akit végül inkább az erősebb szövetségesnek tűnő II. István Uroš szerb királyhoz adott. Az Erdélybe házasság reményében érkező Ottót elfogatta, elismerte Károly Róbert királyságát, majd szabadon engedte a bajor herceget – a Szent Korona azonban nála maradt. Károlynak szüksége volt az ereklyére ahhoz, hogy legitim király lehessen, de a vajda a királyválasztó gyűlésen sem jelent meg, nemhogy átadta volna a koronát. Legat papieski rozpoczął negocjacje z László w kwestii zwrotu koorny, ale ten odmówił oddania korony po tym, jak legat wydalił go w 1309 r. Na znak pojednania koronowany król odwiedził Siedmiogród już w 1310 r., ale korona nadal pozostała w posiadaniu László - wojewoda odmówił wpuszczenia gwardii królewskiej do swoich fortec i w 1315 r. mianował Mikkołaja Póka z jego prowincji. Gentile pápai legátus tárgyalásokat kezdeményezett Kánnal, de az csak azután volt hajlandó lemondani a koronáról, hogy a legátus 1309-ben kiközösítette. A megbékélés jeleként a megkoronázott király már 1310-ben ellátogatott Erdélybe, ami azonban László birtokában maradt – a vajda nem engedett királyi őrséget a váraiba, és 1315-ben a helyére kinevezett Pok nemzetségbeli Miklóst is kiszorította tartományaiból. Siły królewskie stały się władcami Siedmiogrodu dopiero po śmierci László w 1316 r., ale synowie László buntowali się do 1320 r., powodując poważne problemy dla wojewodów: Dozy Debreceniego (1318–1321) i Tomasza Szécsényiego (1321–1333). A királyi csapatok csak halála után, 1316-ban lettek Erdély urai a dévai ütközet után, de Kán László fiai az 1320-as évekig lázongtak, komoly gondot okozva Debreceni Dózsa (1318 – 1321) és Szécsényi Tamás (1321 – 1333) vajdáknak. Külső hivatkozások Erdély története a kezdetektől 1606-ig. Szerk.: Makkai László, Mócsy András. Budapest, Akadémiai Kiadó, 1986.

Kán III. László — Wojewoda Siedmiogrodu — Wojewoda Siedmiogrodu Okres od 1297 do 1315 Poprzednik Borsa Loránd Następca Meggyesi Miklós Dane biograficzne Klan Kán Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier Urodziny data nieznana Śmierć przed 13 maja 1315 Ojciec II. László Dzieci IV. László