Garai I. Miklós: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 16: | Linia 16: | ||
{{Redoslijed| | {{Redoslijed| | ||
|poprzednik = [[Lackfi I. Imre]] | |poprzednik = [[Lackfi I. Imre]] | ||
| − | |gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>(1375-1385) | + | |gl_članak_funkcija = [[Palatyn Królestwa Węgier]]<br>([[1375]]-[[1385]]) |
|współrządzący = | |współrządzący = | ||
|następca = [[Szécsi I. Miklós]] | |następca = [[Szécsi I. Miklós]] | ||
| Linia 25: | Linia 25: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Garai I. Miklós''' (pol. ''Mikołaj z Gary'', | + | '''Garai I. Miklós''' (pol. ''Mikołaj z Gary'', sł.''Mikuláš I. Gorjanský starší'') († 25 lipca [[1386]]), węgierski szlachcic, [[palatyn]], założyciel '''rodziny''' [[Garai]], ojciec [[Garai II. Miklós|Mikołaja II]] ([[1366]]-[[1434]]) i [[Garai János|Jana]]. |
<small><small>Idősebb '''Garai Miklós''' ([[Gara (Horvátország)|Gara]], ? – [[1386]]. [[július 25.]]) [[nádor]], a [[Garai család]] megalapozója, [[Garai Miklós (nádor, 1366–1433)|Garai Miklós (II.)]] ([[1366]]-[[1434]]) és [[Garai János (ispán)|Garai János]] apja. </small></small> | <small><small>Idősebb '''Garai Miklós''' ([[Gara (Horvátország)|Gara]], ? – [[1386]]. [[július 25.]]) [[nádor]], a [[Garai család]] megalapozója, [[Garai Miklós (nádor, 1366–1433)|Garai Miklós (II.)]] ([[1366]]-[[1434]]) és [[Garai János (ispán)|Garai János]] apja. </small></small> | ||
| Linia 35: | Linia 35: | ||
<small><small>Apja a [[Dorozsma nemzetség]]ből származó Garai András mester, anyja Nevnai László leánya volt. Ifjú korától jelentős hivatalokat töltött be és nagy ügyességeket kívánó megbízatásokat teljesített. </small></small> | <small><small>Apja a [[Dorozsma nemzetség]]ből származó Garai András mester, anyja Nevnai László leánya volt. Ifjú korától jelentős hivatalokat töltött be és nagy ügyességeket kívánó megbízatásokat teljesített. </small></small> | ||
| − | Na początku swojej kariery, od 1355 do 1375 roku był [[Ban Maczwy|banem Maczwy]] i nieustannie wspinał się po szczeblach kariery Zawarł także sojusz z serbskim księciem [[I. Lázár|Łazarzem I]], którego syn poślubił córkę Miklósa. Był największym i najbogatszym moznowładcą południowego regionu '''Królestwa'''. Wkraczając na dwór królewski króla [[I. Lajos|Ludwika I]] i królowej [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbiety]], zyskiwał coraz większy wpływ. | + | Na początku swojej kariery, od [[1355]] do [[[1375]] roku był [[Ban Maczwy|banem Maczwy]] i nieustannie wspinał się po szczeblach kariery Zawarł także sojusz z serbskim księciem [[I. Lázár|Łazarzem I]], którego syn poślubił córkę Miklósa. Był największym i najbogatszym moznowładcą południowego regionu '''Królestwa'''. Wkraczając na dwór królewski króla [[I. Lajos|Ludwika I]] i królowej [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbiety]], zyskiwał coraz większy wpływ. |
<small><small>Pályája kezdetén [[1355]]-[[1375]] közepéig macsói bán, folyamatosan növelte hatalmát. | <small><small>Pályája kezdetén [[1355]]-[[1375]] közepéig macsói bán, folyamatosan növelte hatalmát. | ||
Szövetséget kötött [[I. Lázár szerb cár|Lázár szerb fejedelemmel]] is, akinek fiához adta feleségül leányát is. Garai Miklós a délvidék korának leghatalmasabb és leggazdagabb főura volt. A királyi udvarba bekerülve [[I. Lajos magyar király|Nagy Lajos]] király feleségére, Erzsébet királynéra, egyre nagyobb befolyással volt. </small></small> | Szövetséget kötött [[I. Lázár szerb cár|Lázár szerb fejedelemmel]] is, akinek fiához adta feleségül leányát is. Garai Miklós a délvidék korának leghatalmasabb és leggazdagabb főura volt. A királyi udvarba bekerülve [[I. Lajos magyar király|Nagy Lajos]] király feleségére, Erzsébet királynéra, egyre nagyobb befolyással volt. </small></small> | ||
| − | W 1375 r. został [[palatyn]]em, a jednocześnie [[ispán]]em [[Pozsony]] i sędzią Kumanów od 1376 do 1377 r. Brał udział w [[Wojna węgiersko-turecka (1375–77)|kampanii tureckiej w 1375]] roku i '''pokonał''' województwo na [[Wołoszczyzna|Wołoszczyźnie]], co wzmocniło jego armię dzięki tureckim i bułgarskim zespołom wsparcia. W 1376 roku uzyskał usunięcie '''brakujących''' synów i Cudarów z dworu królewskiego. W 1379 r. uczestniczył w [[Kampania wenecka|kampanii weneckiej]], a w 1381 r. prowadził również rozmowy pokojowe, które ją zakończyły. | + | W [[1375]] r. został [[palatyn]]em, a jednocześnie [[ispán]]em [[Pozsony]] i sędzią Kumanów od [[1376]] do [[1377]] r. Brał udział w [[Wojna węgiersko-turecka (1375–77)|kampanii tureckiej w 1375]] roku i '''pokonał''' województwo na [[Wołoszczyzna|Wołoszczyźnie]], co wzmocniło jego armię dzięki tureckim i bułgarskim zespołom wsparcia. W [[1376]] roku uzyskał usunięcie '''brakujących''' synów i Cudarów z dworu królewskiego. W [[1379]] r. uczestniczył w [[Kampania wenecka|kampanii weneckiej]], a w [[1381]] r. prowadził również rozmowy pokojowe, które ją zakończyły. |
<small><small>[[1375]]-ben nádor lett, s ezzel egyidejűleg pozsonyi főispán és a kunok bírája is volt [[1376]]-[[1377]]-ben. Részt vett az [[magyar–török háború (1375–77)|1375. évi török hadjárat]]ban és [[Havasalföld]]ön legyőzte az ottani vajdát, aki török és bolgár segédcsapatokkal erősítette meg seregét. [[1376]]-ban elérte, hogy a [[Lackfi család|Lackfiakat]] és a [[Cudar család|Cudarokat]] eltávolítsák az udvarból. [[1379]]-ben részt vett a [[velencei hadjárat]]ban és [[1381]]-ben az azt lezáró béketárgyaláson is mint követ. </small></small> | <small><small>[[1375]]-ben nádor lett, s ezzel egyidejűleg pozsonyi főispán és a kunok bírája is volt [[1376]]-[[1377]]-ben. Részt vett az [[magyar–török háború (1375–77)|1375. évi török hadjárat]]ban és [[Havasalföld]]ön legyőzte az ottani vajdát, aki török és bolgár segédcsapatokkal erősítette meg seregét. [[1376]]-ban elérte, hogy a [[Lackfi család|Lackfiakat]] és a [[Cudar család|Cudarokat]] eltávolítsák az udvarból. [[1379]]-ben részt vett a [[velencei hadjárat]]ban és [[1381]]-ben az azt lezáró béketárgyaláson is mint követ. </small></small> | ||
| − | Miklós przygotował małżeństwo "''per procurationem''" (przez przedstawiciela) [[Mária magyar királynő|Marii Andegaweńskiej]], córki króla Węgier Ludwika I z księciem Ludwikiem Orleańskim. Dlatego od króla Francji Karola VI otrzymał tytuł doradcy króla Francji i został członkiem Wielkiej Rady. Możliwe, że już w 1384 r. Miklós został uhonorowany Orderem Domu Valois [1]. | + | Miklós przygotował małżeństwo "''per procurationem''" (przez przedstawiciela) [[Mária magyar királynő|Marii Andegaweńskiej]], córki króla Węgier Ludwika I z księciem Ludwikiem Orleańskim. Dlatego od króla Francji Karola VI otrzymał tytuł doradcy króla Francji i został członkiem Wielkiej Rady. Możliwe, że już w [[1384]] r. Miklós został uhonorowany Orderem Domu Valois [1]. |
<small><small>Idősebb Garai Miklós nádor előkészítette [[Mária magyar királynő|Anjou Mária]], I. Lajos magyar király lánya, és [[I. Lajos orléans-i herceg]] (az az képviselő általi) házasságát. Ezért [[VI. Károly francia király]]tól tanácsosi címet kapott és a Nagytanács tagjává lett. Elképzelhető, hogy már ekkor, 1384-ben kitüntették az idősebb Garait a | <small><small>Idősebb Garai Miklós nádor előkészítette [[Mária magyar királynő|Anjou Mária]], I. Lajos magyar király lánya, és [[I. Lajos orléans-i herceg]] (az az képviselő általi) házasságát. Ezért [[VI. Károly francia király]]tól tanácsosi címet kapott és a Nagytanács tagjává lett. Elképzelhető, hogy már ekkor, 1384-ben kitüntették az idősebb Garait a | ||
Valois-ház rendjével.<ref name="pappklarazsigmond">{{Cite web|url=http://real.mtak.hu/10475/1/A%20magyar%20arisztokr%C3%A1cia%20soksz%C3%ADn%C5%B1s%C3%A9ge%20SH12.pdf|title=A magyar arisztokrácia társadalmi sokszínűsége, változó értékek és életviszonyok SZERKESZTETTE: PAPP KLÁRA és PÜSKI LEVENTE }}</ref> </small></small> | Valois-ház rendjével.<ref name="pappklarazsigmond">{{Cite web|url=http://real.mtak.hu/10475/1/A%20magyar%20arisztokr%C3%A1cia%20soksz%C3%ADn%C5%B1s%C3%A9ge%20SH12.pdf|title=A magyar arisztokrácia társadalmi sokszínűsége, változó értékek és életviszonyok SZERKESZTETTE: PAPP KLÁRA és PÜSKI LEVENTE }}</ref> </small></small> | ||
| − | Po śmierci króla Ludwika Wielkiego stał się niemal wszechwładny. Moc tę wszęchwładzę zakończył nowy król [[II. Károly magyar király|Karol III z Durazzo, zw. Małym]]. Dlatego też Miklós odegrał wiodącą rolę w jego zabójstwie w 1386 roku. Potem odzyskał pozycję, jednak został odsunięty od władzy po objęciu władzy przez [[Zygmunt]]a Luksemburskiego. | + | Po śmierci króla Ludwika Wielkiego stał się niemal wszechwładny. Moc tę wszęchwładzę zakończył nowy król [[II. Károly magyar király|Karol III z Durazzo, zw. Małym]]. Dlatego też Miklós odegrał wiodącą rolę w jego zabójstwie w [[1386]] roku. Potem odzyskał pozycję, jednak został odsunięty od władzy po objęciu władzy przez [[Zygmunt]]a Luksemburskiego. |
<small><small>[[I. Lajos magyar király|Nagy Lajos]] király halála után szinte teljhatalomra tett szert. E hatalmának [[II. Károly magyar király|Kis Károly]] vetett véget, akinek meggyilkolásában [[1386]]-ban vezető szerepe volt. Ekkor újra uralomra jutott. Uralmából [[Zsigmond magyar király|Zsigmond]] fellépése távolította el. </small></small> | <small><small>[[I. Lajos magyar király|Nagy Lajos]] király halála után szinte teljhatalomra tett szert. E hatalmának [[II. Károly magyar király|Kis Károly]] vetett véget, akinek meggyilkolásában [[1386]]-ban vezető szerepe volt. Ekkor újra uralomra jutott. Uralmából [[Zsigmond magyar király|Zsigmond]] fellépése távolította el. </small></small> | ||
| Linia 66: | Linia 66: | ||
* [[Garai Miklós (nádor, 1366–1433)|Garai Miklós]], Magyarország nádora ([[1402]]-[[1433]]), Horvátország, Dalmácia és Szlavónia bánja (1394-1402). | * [[Garai Miklós (nádor, 1366–1433)|Garai Miklós]], Magyarország nádora ([[1402]]-[[1433]]), Horvátország, Dalmácia és Szlavónia bánja (1394-1402). | ||
| − | * [[Garai János|Jan]] († przed 1428), [[ispán]] [[Temes]] i [[Pozsega]] (1402-1417), [[Ban Ozory]]; | + | * [[Garai János|Jan]] († przed [[1428]]), [[ispán]] [[Temes]] i [[Pozsega]] ([[1402]]-[[1417]]), [[Ban Ozory]]; |
* [[Garai Ilona|Helena]], żona [[Szécsi II. Miklós|Mikołaja Szécsiego]]; | * [[Garai Ilona|Helena]], żona [[Szécsi II. Miklós|Mikołaja Szécsiego]]; | ||
* [[Garai Dorottya|Dorota]], żona [[Frankopan IV. Miklós|Mikołaja IV Frangepána]], [[Ban Chorwacji|bana Chorwacji]]; | * [[Garai Dorottya|Dorota]], żona [[Frankopan IV. Miklós|Mikołaja IV Frangepána]], [[Ban Chorwacji|bana Chorwacji]]; | ||
| − | * [[Garai Erzsébet|Elżbieta]], żona [[Szécsényi Simon|Szymona Szécsényiego]] († 1412), sędziego; | + | * [[Garai Erzsébet|Elżbieta]], żona [[Szécsényi Simon|Szymona Szécsényiego]] († [[1412]]), sędziego; |
| − | * [[Garai II. Miklós|Mikołaj]] ( | + | * [[Garai II. Miklós|Mikołaj]] ([[1366]]–[[1433]]), [[palatyn]] ([[1402]]-[[1433]]), [[Ban Dalmacji i Chorwacji]] ([[1394]]–[[1402]]). |
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
Wersja z 10:18, 20 kwi 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Garai I. Miklós (pol. Mikołaj z Gary, sł.Mikuláš I. Gorjanský starší) († 25 lipca 1386), węgierski szlachcic, palatyn, założyciel rodziny Garai, ojciec Mikołaja II (1366-1434) i Jana. Idősebb Garai Miklós (Gara, ? – 1386. július 25.) nádor, a Garai család megalapozója, Garai Miklós (II.) (1366-1434) és Garai János apja. Spis treściŻyciorysJego ojcem był Andrzej z rodziny Dorozsma, zas jego matką była córka Władysława Nevnaia. Od najmłodszych lat zajmował ważne stanowiska i pełnił wysokie funkcje. Apja a Dorozsma nemzetségből származó Garai András mester, anyja Nevnai László leánya volt. Ifjú korától jelentős hivatalokat töltött be és nagy ügyességeket kívánó megbízatásokat teljesített. Na początku swojej kariery, od 1355 do [[[1375]] roku był banem Maczwy i nieustannie wspinał się po szczeblach kariery Zawarł także sojusz z serbskim księciem Łazarzem I, którego syn poślubił córkę Miklósa. Był największym i najbogatszym moznowładcą południowego regionu Królestwa. Wkraczając na dwór królewski króla Ludwika I i królowej Elżbiety, zyskiwał coraz większy wpływ. Pályája kezdetén 1355-1375 közepéig macsói bán, folyamatosan növelte hatalmát. Szövetséget kötött Lázár szerb fejedelemmel is, akinek fiához adta feleségül leányát is. Garai Miklós a délvidék korának leghatalmasabb és leggazdagabb főura volt. A királyi udvarba bekerülve Nagy Lajos király feleségére, Erzsébet királynéra, egyre nagyobb befolyással volt. W 1375 r. został palatynem, a jednocześnie ispánem Pozsony i sędzią Kumanów od 1376 do 1377 r. Brał udział w kampanii tureckiej w 1375 roku i pokonał województwo na Wołoszczyźnie, co wzmocniło jego armię dzięki tureckim i bułgarskim zespołom wsparcia. W 1376 roku uzyskał usunięcie brakujących synów i Cudarów z dworu królewskiego. W 1379 r. uczestniczył w kampanii weneckiej, a w 1381 r. prowadził również rozmowy pokojowe, które ją zakończyły. 1375-ben nádor lett, s ezzel egyidejűleg pozsonyi főispán és a kunok bírája is volt 1376-1377-ben. Részt vett az 1375. évi török hadjáratban és Havasalföldön legyőzte az ottani vajdát, aki török és bolgár segédcsapatokkal erősítette meg seregét. 1376-ban elérte, hogy a Lackfiakat és a Cudarokat eltávolítsák az udvarból. 1379-ben részt vett a velencei hadjáratban és 1381-ben az azt lezáró béketárgyaláson is mint követ. Miklós przygotował małżeństwo "per procurationem" (przez przedstawiciela) Marii Andegaweńskiej, córki króla Węgier Ludwika I z księciem Ludwikiem Orleańskim. Dlatego od króla Francji Karola VI otrzymał tytuł doradcy króla Francji i został członkiem Wielkiej Rady. Możliwe, że już w 1384 r. Miklós został uhonorowany Orderem Domu Valois [1]. Idősebb Garai Miklós nádor előkészítette Anjou Mária, I. Lajos magyar király lánya, és I. Lajos orléans-i herceg (az az képviselő általi) házasságát. Ezért VI. Károly francia királytól tanácsosi címet kapott és a Nagytanács tagjává lett. Elképzelhető, hogy már ekkor, 1384-ben kitüntették az idősebb Garait a Valois-ház rendjével.[1] Po śmierci króla Ludwika Wielkiego stał się niemal wszechwładny. Moc tę wszęchwładzę zakończył nowy król Karol III z Durazzo, zw. Małym. Dlatego też Miklós odegrał wiodącą rolę w jego zabójstwie w 1386 roku. Potem odzyskał pozycję, jednak został odsunięty od władzy po objęciu władzy przez Zygmunta Luksemburskiego. Nagy Lajos király halála után szinte teljhatalomra tett szert. E hatalmának Kis Károly vetett véget, akinek meggyilkolásában 1386-ban vezető szerepe volt. Ekkor újra uralomra jutott. Uralmából Zsigmond fellépése távolította el. W następstwie zabójstwa króla Karola wybuchł bunt na Południu. Aby go uciszyć królowa Mariq i królowa Elżbieta udały się tam, jednak ich orszak został zaatakowany w pobliżu Gary. Podczas starcia, patron królowych Miklós, został zabity. Jego odcięta głowa, wraz z głową Forgách Balázs, została wysłana do wdowy po królu Karolu, która upubliczniła ją w Neapolu. [2] A Károly meggyilkolása miatt újra kitört délvidéki lázadás lecsendesítésére menő Mária királynőt és Erzsébet királynét kísérte, amikor kocsijukat a lázadók Gara közelében 1386. július 26-án megtámadták, és a királynékat szívósan védő Garait megölték. Fejét Forgách Balázséval együtt Kis Károly özvegyének küldték el, aki közszemlére tette azokat Nápolyban. [2] Dzieci
PrzypisyŹródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
