Toldi Miklós: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Toldi_Mikl%C3%B3s_(nemes) | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Toldi_Mikl%C3%B3s_(nemes) | ||
| Linia 20: | Linia 20: | ||
[[Plik:Toldi Miklós vitéz.jpg|thumb|left|200px|Portret Mikołaja Toldi z 1800 roku]] | [[Plik:Toldi Miklós vitéz.jpg|thumb|left|200px|Portret Mikołaja Toldi z 1800 roku]] | ||
| − | '''Toldi Miklós''' (* ok.[[1320]], † 22 listopada [[1390]]), węgierski szlachcic z Bihar, opisywany w tradycji ludowej jako legendarny silny rycerz | + | '''Toldi Miklós''' (* ok.[[1320]], † 22 listopada [[1390]]), węgierski szlachcic z Bihar, opisywany w tradycji ludowej jako legendarny silny rycerz.<ref>Potomkowie Miklósa Toldiego mieszkali w [[Siedmiogród|Siedmiogrodzie]], ale rodzina Toldiego wymarła w 1856 roku wraz z Lőrincem. Wśród jego spuścizny był dwunastocalowy obraz olejny Miklósa Toldiego. Nazwisko jego twórcy nie jest znane, ale jego odcisk dłoni świadczy o utalentowanym malarzu. Numer roku (1512) na nim prawdopodobnie odnosi się do roku namalowania. Potomkowie hrabiego umieścili go z napierśnikiem w Muzeum Siedmiogrodu, ale po jego zaprzestaniu ich los jest nieznany.. Forrás: ''[http://epa.oszk.hu/00000/00030/00227/pdf/VU-1858_05_27_07_04.pdf Toldi Miklós arczképe és pánczélja]. (pdf). [https://hu.wikipedia.org/wiki/Vas%C3%A1rnapi_Ujs%C3%A1g_(hetilap,_1854%E2%80%931921) Vasárnapi Ujság] V. évfolyam, 27. szám, 1858. július 4. [dostęp: 2010-09-10].</ref><ref>[http://mek.niif.hu/04700/04750/html/71.html Dr. Petri Mór: Szilágy vármegye monographiája]</ref> </small></small> |
| − | |||
| − | |||
== Życiorys == | == Życiorys == | ||
| − | Jego osoba | + | Jego osoba przez długi czas była uważana za fikcyjną, ponieważ pozostało niewiele informacji o jego życiu. Z dokumentów wynika, że Miklós György Toldi naprawdę żyli w czasach [[Karol I|Karola I]] i [[I. Lajos|Ludwika I]]. Wiadomo na pewno, że był człowiekiem wykształconym, najprawdopodobniej nauczył się także łaciny i wykorzystywał tę wiedzę także we Włoszech. Musiał dołączyć do [[Meggyesi Móric|Morica Meggyesiego]], ''[[ispán]]a'' Pozsony, a dzięki swoim rodzinnym koneksjom, w 1354 roku został komendantem zamku i ważną osobą całym komitacie [[Pozsony]]. Ponieważ Meggyesi brał udział w [[Neapolitańska kampania Ludwika Wielkiego|wyprawie króla Ludwika Wielkiego do Neapolu]] w latach 1351–52, możemy przypuszczać, że Toldi też był w jego banderii. |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Miklós przez krótki czas przebywał z ''[[ispán]]em'' [[Váradi Miklós|Mikołajem Váradi]], który wkrótce stał się najpotężniejszym hierarchą kościelnym, tj. [[Arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupem Ostrzyhomia]]. Jego służba tutaj była już ściśle wojskowa i podobnie jak arcybiskup, stale przebywał w otoczeniu króla. W 1359 r. musiał przywieźć w jego imieniu dwa lwiątka z Florencji. | |
| − | + | Miklós spędził wiele lat we Włoszech i uczestniczył w bitwach między miastami, stanami i szlachtą. Dowodził najemnikami węgierskimi i związanymi z nimi najemnikami innych narodowości: włoskiej, angielskiej, hiszpańskiej, niemieckiej lub francuskiej. | |
| − | + | Od 1366 r. Miklós ponownie był członkiem dworu królewskiego i mógł się tu wyróżniać, o czym mogą świadczyć kolejno piastowane wysokie urzędy. Został wasalem króla, a tym samym członkiem jego feudalnej rodziny i pozostawał na stałe w pobliżu [[I. Lajos|Ludwika Wielkiego]]. W 1366 r. został ''[[ispán]]em'' komitatu [[Gömör]], w 1372 r. komitatu [[Heves]], trzy lata później komitatu [[Bihar]], a w 1383 r. komitatu [[Szabolcs]].<ref>Papp Gábor: Toldi Miklós legendás vitézsége. In.: BBC History – A világtörténelmi magazin. I. évf., 2. sz., str. 47. – 2011. május</ref> | |
== Upamiętnienie == | == Upamiętnienie == | ||
| − | Najwcześniejszym i najbardziej szczegółowym źródłem jest piękna historia [ | + | Najwcześniejszym i najbardziej szczegółowym źródłem jest piękna historia [https://hu.wikipedia.org/wiki/Ilosvai_Selymes_P%C3%A9ter Piotra Ilosvai Selymesa]: „Historia słynnego Miklósa Toldiego, słynącego ze swoich działań i umiejętności” (''Az híres nevezetes Toldi Miklósnak jeles cselekedeteiről és bajnokosodásáról való história'') (Debreczyn, 1574). |
| − | |||
| − | |||
| − | W tradycji folklorystycznej postać Miklósa Toldiego przetrwała najdłużej w | + | W tradycji folklorystycznej postać Miklósa Toldiego przetrwała najdłużej w komitatach [[Nógrád]] i [[Bihar]], podkreślając swoją wielką siłę fizyczną, ale umieszczając jego życie w wieku króla [[Maciej]]a. |
| − | + | Najbardziej znanym dziełem o Miklós Toldi jest trylogia Toldiego Jánosa Arany (''Toldi, miłość Toldiego, wieczór Toldiego''). Motywacją dla poety był również fakt, że ''Ścięta Wieża'' w jego rodzinnej wiosce Nagyszalonta tradycyjnie należała do rodziny Toldich. | |
| − | |||
| − | Najbardziej znanym dziełem | ||
| − | |||
| − | |||
W 1903 r. Rzeźbiarz János Fadrusz wykonał posąg Miklósa Toldiego z wilkami. | W 1903 r. Rzeźbiarz János Fadrusz wykonał posąg Miklósa Toldiego z wilkami. | ||
| − | |||
| − | |||
Toldi, węgierski czołg lekki opracowany i używany podczas II wojny światowej, został nazwany jego imieniem.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Mikl%C3%B3s_Toldi</ref> | Toldi, węgierski czołg lekki opracowany i używany podczas II wojny światowej, został nazwany jego imieniem.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Mikl%C3%B3s_Toldi</ref> | ||
| Linia 71: | Linia 53: | ||
== Więcej informacji == | == Więcej informacji == | ||
* [https://de.wikipedia.org/wiki/Nikolaus-Toldi-Verdienstmedaille Medal Zasługi Miklósa Toldi z niemieckiej Wikipedii] | * [https://de.wikipedia.org/wiki/Nikolaus-Toldi-Verdienstmedaille Medal Zasługi Miklósa Toldi z niemieckiej Wikipedii] | ||
| − | |||
| | | | ||
{{Urzędnik infobox | {{Urzędnik infobox | ||
| − | |urzędnik = Toldi Miklós | + | |urzędnik = Toldi Miklós (węg.) |
|imiona = | |imiona = | ||
|tytulatura = | |tytulatura = | ||
| Linia 86: | Linia 67: | ||
|dewiza = | |dewiza = | ||
| − | |1. tytuł = | + | |1. tytuł = |
|1. od = | |1. od = | ||
|1. do = | |1. do = | ||
| Linia 104: | Linia 85: | ||
|rodzina = [[Toldi]] | |rodzina = [[Toldi]] | ||
|pochodzenie = węgierskie | |pochodzenie = węgierskie | ||
| − | |państwo = [[Królestwo Węgier | + | |państwo = [[Królestwo Węgier]] |
| − | |data urodzenia = ok. | + | |data urodzenia = ok.1320 |
|miejsce urodzenia = | |miejsce urodzenia = | ||
|data śmierci = 22 listopada [[1390]] | |data śmierci = 22 listopada [[1390]] | ||
Aktualna wersja na dzień 11:56, 14 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Toldi Miklós vitéz.jpg Portret Mikołaja Toldi z 1800 roku Toldi Miklós (* ok.1320, † 22 listopada 1390), węgierski szlachcic z Bihar, opisywany w tradycji ludowej jako legendarny silny rycerz.[1][2] Spis treściŻyciorysJego osoba przez długi czas była uważana za fikcyjną, ponieważ pozostało niewiele informacji o jego życiu. Z dokumentów wynika, że Miklós György Toldi naprawdę żyli w czasach Karola I i Ludwika I. Wiadomo na pewno, że był człowiekiem wykształconym, najprawdopodobniej nauczył się także łaciny i wykorzystywał tę wiedzę także we Włoszech. Musiał dołączyć do Morica Meggyesiego, ispána Pozsony, a dzięki swoim rodzinnym koneksjom, w 1354 roku został komendantem zamku i ważną osobą całym komitacie Pozsony. Ponieważ Meggyesi brał udział w wyprawie króla Ludwika Wielkiego do Neapolu w latach 1351–52, możemy przypuszczać, że Toldi też był w jego banderii. Miklós przez krótki czas przebywał z ispánem Mikołajem Váradi, który wkrótce stał się najpotężniejszym hierarchą kościelnym, tj. arcybiskupem Ostrzyhomia. Jego służba tutaj była już ściśle wojskowa i podobnie jak arcybiskup, stale przebywał w otoczeniu króla. W 1359 r. musiał przywieźć w jego imieniu dwa lwiątka z Florencji. Miklós spędził wiele lat we Włoszech i uczestniczył w bitwach między miastami, stanami i szlachtą. Dowodził najemnikami węgierskimi i związanymi z nimi najemnikami innych narodowości: włoskiej, angielskiej, hiszpańskiej, niemieckiej lub francuskiej. Od 1366 r. Miklós ponownie był członkiem dworu królewskiego i mógł się tu wyróżniać, o czym mogą świadczyć kolejno piastowane wysokie urzędy. Został wasalem króla, a tym samym członkiem jego feudalnej rodziny i pozostawał na stałe w pobliżu Ludwika Wielkiego. W 1366 r. został ispánem komitatu Gömör, w 1372 r. komitatu Heves, trzy lata później komitatu Bihar, a w 1383 r. komitatu Szabolcs.[3] UpamiętnienieNajwcześniejszym i najbardziej szczegółowym źródłem jest piękna historia Piotra Ilosvai Selymesa: „Historia słynnego Miklósa Toldiego, słynącego ze swoich działań i umiejętności” (Az híres nevezetes Toldi Miklósnak jeles cselekedeteiről és bajnokosodásáról való história) (Debreczyn, 1574). W tradycji folklorystycznej postać Miklósa Toldiego przetrwała najdłużej w komitatach Nógrád i Bihar, podkreślając swoją wielką siłę fizyczną, ale umieszczając jego życie w wieku króla Macieja. Najbardziej znanym dziełem o Miklós Toldi jest trylogia Toldiego Jánosa Arany (Toldi, miłość Toldiego, wieczór Toldiego). Motywacją dla poety był również fakt, że Ścięta Wieża w jego rodzinnej wiosce Nagyszalonta tradycyjnie należała do rodziny Toldich. W 1903 r. Rzeźbiarz János Fadrusz wykonał posąg Miklósa Toldiego z wilkami. Toldi, węgierski czołg lekki opracowany i używany podczas II wojny światowej, został nazwany jego imieniem.[4] Przypisy
Zasoby
Więcej informacji |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||
