Kán I. Gyula: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:1b]] |
[[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]] | [[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
| Linia 88: | Linia 88: | ||
'''Kán I. Gyula''' (* nieznana, † 1237), węgierski szlachcic, dostojnik i wielki właściciel ziemski za panowania królów Węgier [[Imre|Emeryka]], [[III. László|Władysława III]] i [[II. András|Andrzeja II]]. Przodek klanu [[Kán]], który pochodził z komitatu [[Baranya]]. <ref>Markó 2006, str. 235.</ref> | '''Kán I. Gyula''' (* nieznana, † 1237), węgierski szlachcic, dostojnik i wielki właściciel ziemski za panowania królów Węgier [[Imre|Emeryka]], [[III. László|Władysława III]] i [[II. András|Andrzeja II]]. Przodek klanu [[Kán]], który pochodził z komitatu [[Baranya]]. <ref>Markó 2006, str. 235.</ref> | ||
| − | |||
| − | |||
==Kariera== | ==Kariera== | ||
Gyula ożenił się z Heleną z nieznanego rodu († przed 1250). Mieli dwóch synów: [[Kán I. László|Władysława I]], [[palatyn]]a (1242-1244/5) i [[Kán II. Gyula|Juliusza II]], [[Stolnik|stolnika królewskiego]] (1222-1228).Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 235.</ref> | Gyula ożenił się z Heleną z nieznanego rodu († przed 1250). Mieli dwóch synów: [[Kán I. László|Władysława I]], [[palatyn]]a (1242-1244/5) i [[Kán II. Gyula|Juliusza II]], [[Stolnik|stolnika królewskiego]] (1222-1228).Lexikon'' [''Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna''] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 235.</ref> | ||
| − | |||
| − | |||
Jego nazwisko zostało po raz pierwszy wymienione w aktach jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] w 1201 r.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 18, 28, 37, 43-44, 141, 151, 196-197, 210, 306.</ref><ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 381.</ref> Oprócz wojewodowania pełni także funkcję [[ispán]]a komitatu [[Fejér]].<ref name="Zsoldos" /> Pełnił funkcję [[sędzia|sędziego królewskiego]] między 1202 a 1204, poza tym był [[ispán]]em komitatów: [[Csanád]] (1202-1203) i [[Nyitra]] (1204).<ref name="Markó" /><ref name="Zsoldos" /> | Jego nazwisko zostało po raz pierwszy wymienione w aktach jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] w 1201 r.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 18, 28, 37, 43-44, 141, 151, 196-197, 210, 306.</ref><ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895-1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 381.</ref> Oprócz wojewodowania pełni także funkcję [[ispán]]a komitatu [[Fejér]].<ref name="Zsoldos" /> Pełnił funkcję [[sędzia|sędziego królewskiego]] między 1202 a 1204, poza tym był [[ispán]]em komitatów: [[Csanád]] (1202-1203) i [[Nyitra]] (1204).<ref name="Markó" /><ref name="Zsoldos" /> | ||
| − | |||
| − | |||
Po śmierci króla [[III. László| Władysława III]] stał się '''gorliwym''' zwolennikiem [[II. András|Andrzeja II]]. Służył jako [[ispán]] komitatu [[Sopron]] w 1205 roku.<ref name="Zsoldos" /> Następnie został powołany do [[ispán]]a komitatu [[Bodrog]] w 1206 r., które to stanowisko utrzymywał do 1212 r.<ref name="Markó" /><ref name="Zsoldos" /> W latach 1212–1213 ponownie został [[sędzia|sędzią królewskim]], poza tym otrzymał '''manor''' komitatu [[Bács]] jako [[ispán]].<ref name="Zsoldos" /> W 1213 r. Został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i [[ispán]]em komitatu [[Vas]]<ref name="Zsoldos" />. Rok później został [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]] na drugą kadencję, poza tym działał jako [[ispán]] w komitacie [[Szolnok]].<ref name="Zsoldos" /><ref name="Engel" /> | Po śmierci króla [[III. László| Władysława III]] stał się '''gorliwym''' zwolennikiem [[II. András|Andrzeja II]]. Służył jako [[ispán]] komitatu [[Sopron]] w 1205 roku.<ref name="Zsoldos" /> Następnie został powołany do [[ispán]]a komitatu [[Bodrog]] w 1206 r., które to stanowisko utrzymywał do 1212 r.<ref name="Markó" /><ref name="Zsoldos" /> W latach 1212–1213 ponownie został [[sędzia|sędzią królewskim]], poza tym otrzymał '''manor''' komitatu [[Bács]] jako [[ispán]].<ref name="Zsoldos" /> W 1213 r. Został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i [[ispán]]em komitatu [[Vas]]<ref name="Zsoldos" />. Rok później został [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]] na drugą kadencję, poza tym działał jako [[ispán]] w komitacie [[Szolnok]].<ref name="Zsoldos" /><ref name="Engel" /> | ||
| − | |||
| − | |||
Gyula został mianowany [[palatyn]]em, drugim co do ważności świeckim urzędem po królu w 1215 r. i pełnił tę funkcję do 1217 r. Zgodnie z nieautoryzowanym statutem działał również jako palatyn w 1218 r. Służył również jako [[ispán]] komitatu [[Sopron]] w 1215.<ref name="Zsoldos" /> Podczas [[piątej krucjaty]] [[II. András|Andrzeja II]] (1217-1218) Gyula nie był w stanie zapobiec pojawieniu się anarchicznych zachowań w rezultacie stracił na krótko wpływy polityczne.<ref name="Markó" /> | Gyula został mianowany [[palatyn]]em, drugim co do ważności świeckim urzędem po królu w 1215 r. i pełnił tę funkcję do 1217 r. Zgodnie z nieautoryzowanym statutem działał również jako palatyn w 1218 r. Służył również jako [[ispán]] komitatu [[Sopron]] w 1215.<ref name="Zsoldos" /> Podczas [[piątej krucjaty]] [[II. András|Andrzeja II]] (1217-1218) Gyula nie był w stanie zapobiec pojawieniu się anarchicznych zachowań w rezultacie stracił na krótko wpływy polityczne.<ref name="Markó" /> | ||
| − | |||
| − | |||
Odzyskał je, ponieważ w 1219 r. został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i [[ispán]]em komitatu [[Somogy]]<ref name="Zsoldos" />. Był także [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]] i [[Bodrog]] od 1220 do 1221.<ref name="Zsoldos" /> W 1221 r. został członkiem dworu królowej, jako skarbnik i sędzia królowej [[Yolanda|Yolandy de Courtenay]].<ref name="Markó" /> Rok później został [[palatyn]]em po raz drugi (1222–1226) i [[ispán]]em komitatu [[Bodrog]] (1222–1224). Został także [[ispán]]em komitatu [[Sopron]] między 1224 a 1226.<ref name="Zsoldos" /> To ostatnie stanowisko Gyula zajmował także od 1228 do 1230.<ref name="Zsoldos" /> Po raz trzeci pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana Slawonii]] między 1229 a 1235 r.. W międzyczasie ponownie pełnił funkcję sędziego królewskiego królowej, w 1232 roku.<ref name="Zsoldos" /> | Odzyskał je, ponieważ w 1219 r. został [[Ban całej Slawonii|banem Slawonii]] i [[ispán]]em komitatu [[Somogy]]<ref name="Zsoldos" />. Był także [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]] i [[Bodrog]] od 1220 do 1221.<ref name="Zsoldos" /> W 1221 r. został członkiem dworu królowej, jako skarbnik i sędzia królowej [[Yolanda|Yolandy de Courtenay]].<ref name="Markó" /> Rok później został [[palatyn]]em po raz drugi (1222–1226) i [[ispán]]em komitatu [[Bodrog]] (1222–1224). Został także [[ispán]]em komitatu [[Sopron]] między 1224 a 1226.<ref name="Zsoldos" /> To ostatnie stanowisko Gyula zajmował także od 1228 do 1230.<ref name="Zsoldos" /> Po raz trzeci pełnił funkcję [[Ban całej Slawonii|bana Slawonii]] między 1229 a 1235 r.. W międzyczasie ponownie pełnił funkcję sędziego królewskiego królowej, w 1232 roku.<ref name="Zsoldos" /> | ||
| − | |||
| − | |||
Po śmierci [[II. András|Andrzeja II]] (1235) został '''zhańbiony''' i uwięziony przez nowego króla [[IV. Béla|Belę IV]]. Zmarł w niewoli w 1237 r. Gyula założył klasztor Templariuszy w [[Martin]]ie, Chorwacja.<ref name="Markó" /> | Po śmierci [[II. András|Andrzeja II]] (1235) został '''zhańbiony''' i uwięziony przez nowego króla [[IV. Béla|Belę IV]]. Zmarł w niewoli w 1237 r. Gyula założył klasztor Templariuszy w [[Martin]]ie, Chorwacja.<ref name="Markó" /> | ||
| − | |||
| − | |||
==Identyfikacja== | ==Identyfikacja== | ||
Powyższa kariera jest konsekwentna i bezproblemowa, więc może odnosić się do jednej osoby, niemniej jednak nie jest wolna od wątpliwości: może się zdarzyć, że Gyula za panowania Emeryka był inną osobą niż Gyula, baron Andrzeja II, ze względu na warunki polityczno-historyczne (książę Andrzej zbuntował się przeciwko rządom swojego starszego brata). Teorię tę można jednak wyeliminować, ponieważ Gyula był, podobnie jak wielu innych, '''tajnym''' zwolennikiem księcia Andrzeja<ref name="Zsoldos" />. | Powyższa kariera jest konsekwentna i bezproblemowa, więc może odnosić się do jednej osoby, niemniej jednak nie jest wolna od wątpliwości: może się zdarzyć, że Gyula za panowania Emeryka był inną osobą niż Gyula, baron Andrzeja II, ze względu na warunki polityczno-historyczne (książę Andrzej zbuntował się przeciwko rządom swojego starszego brata). Teorię tę można jednak wyeliminować, ponieważ Gyula był, podobnie jak wielu innych, '''tajnym''' zwolennikiem księcia Andrzeja<ref name="Zsoldos" />. | ||
| − | |||
| − | |||
Nie jest też pocieszające, że kariera Gyuli rozpoczęła się od zbyt wysokich stanowisk, bez wstępnej części niższych urzędów. Historyk [[Wertner Mór]] utożsamiał wszystkich występujących Juliuszy w pierwszych dziesięcioleciach XIII wieku z osobą klanu [[Kán]], chyba że miał powód, by postępować inaczej. W przeciwieństwie do tego, [[Karácsonyi János]] dokonał przeglądu kariery Juliusza I Kána od roku 1219, gdy już był łatwo odróżnialny od [[Rátót I. Gyula|Juliusa I Rátóta]], [[sędzia|sędziego królewskiego]] (1219-1221; 1235-1239) i [[Wojewoda|wojewody Siedmiogrodu]] (1229-1231)<ref name="Zsoldos" />. | Nie jest też pocieszające, że kariera Gyuli rozpoczęła się od zbyt wysokich stanowisk, bez wstępnej części niższych urzędów. Historyk [[Wertner Mór]] utożsamiał wszystkich występujących Juliuszy w pierwszych dziesięcioleciach XIII wieku z osobą klanu [[Kán]], chyba że miał powód, by postępować inaczej. W przeciwieństwie do tego, [[Karácsonyi János]] dokonał przeglądu kariery Juliusza I Kána od roku 1219, gdy już był łatwo odróżnialny od [[Rátót I. Gyula|Juliusa I Rátóta]], [[sędzia|sędziego królewskiego]] (1219-1221; 1235-1239) i [[Wojewoda|wojewody Siedmiogrodu]] (1229-1231)<ref name="Zsoldos" />. | ||
| − | |||
| − | |||
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
Wersja z 07:58, 22 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Kán I. Gyula (* nieznana, † 1237), węgierski szlachcic, dostojnik i wielki właściciel ziemski za panowania królów Węgier Emeryka, Władysława III i Andrzeja II. Przodek klanu Kán, który pochodził z komitatu Baranya. [1] Spis treściKarieraGyula ożenił się z Heleną z nieznanego rodu († przed 1250). Mieli dwóch synów: Władysława I, palatyna (1242-1244/5) i Juliusza II, stolnika królewskiego (1222-1228).Lexikon [Wyżsi urzędnicy państwa węgierskiego od Świętego Stefana do współczesnościs – Encyklopedia biograficzna] (II wydanie); Helikon Kiadó Kft., Budapest. str. 235.</ref> Jego nazwisko zostało po raz pierwszy wymienione w aktach jako wojewoda Siedmiogrodu w 1201 r.[2][3] Oprócz wojewodowania pełni także funkcję ispána komitatu Fejér.[2] Pełnił funkcję sędziego królewskiego między 1202 a 1204, poza tym był ispánem komitatów: Csanád (1202-1203) i Nyitra (1204).[4][2] Po śmierci króla Władysława III stał się gorliwym zwolennikiem Andrzeja II. Służył jako ispán komitatu Sopron w 1205 roku.[2] Następnie został powołany do ispána komitatu Bodrog w 1206 r., które to stanowisko utrzymywał do 1212 r.[4][2] W latach 1212–1213 ponownie został sędzią królewskim, poza tym otrzymał manor komitatu Bács jako ispán.[2] W 1213 r. Został banem Slawonii i ispánem komitatu Vas[2]. Rok później został wojewodą Siedmiogrodu na drugą kadencję, poza tym działał jako ispán w komitacie Szolnok.[2][3] Gyula został mianowany palatynem, drugim co do ważności świeckim urzędem po królu w 1215 r. i pełnił tę funkcję do 1217 r. Zgodnie z nieautoryzowanym statutem działał również jako palatyn w 1218 r. Służył również jako ispán komitatu Sopron w 1215.[2] Podczas piątej krucjaty Andrzeja II (1217-1218) Gyula nie był w stanie zapobiec pojawieniu się anarchicznych zachowań w rezultacie stracił na krótko wpływy polityczne.[4] Odzyskał je, ponieważ w 1219 r. został banem Slawonii i ispánem komitatu Somogy[2]. Był także ispánem komitatu Szolnok i Bodrog od 1220 do 1221.[2] W 1221 r. został członkiem dworu królowej, jako skarbnik i sędzia królowej Yolandy de Courtenay.[4] Rok później został palatynem po raz drugi (1222–1226) i ispánem komitatu Bodrog (1222–1224). Został także ispánem komitatu Sopron między 1224 a 1226.[2] To ostatnie stanowisko Gyula zajmował także od 1228 do 1230.[2] Po raz trzeci pełnił funkcję bana Slawonii między 1229 a 1235 r.. W międzyczasie ponownie pełnił funkcję sędziego królewskiego królowej, w 1232 roku.[2] Po śmierci Andrzeja II (1235) został zhańbiony i uwięziony przez nowego króla Belę IV. Zmarł w niewoli w 1237 r. Gyula założył klasztor Templariuszy w Martinie, Chorwacja.[4] IdentyfikacjaPowyższa kariera jest konsekwentna i bezproblemowa, więc może odnosić się do jednej osoby, niemniej jednak nie jest wolna od wątpliwości: może się zdarzyć, że Gyula za panowania Emeryka był inną osobą niż Gyula, baron Andrzeja II, ze względu na warunki polityczno-historyczne (książę Andrzej zbuntował się przeciwko rządom swojego starszego brata). Teorię tę można jednak wyeliminować, ponieważ Gyula był, podobnie jak wielu innych, tajnym zwolennikiem księcia Andrzeja[2]. Nie jest też pocieszające, że kariera Gyuli rozpoczęła się od zbyt wysokich stanowisk, bez wstępnej części niższych urzędów. Historyk Wertner Mór utożsamiał wszystkich występujących Juliuszy w pierwszych dziesięcioleciach XIII wieku z osobą klanu Kán, chyba że miał powód, by postępować inaczej. W przeciwieństwie do tego, Karácsonyi János dokonał przeglądu kariery Juliusza I Kána od roku 1219, gdy już był łatwo odróżnialny od Juliusa I Rátóta, sędziego królewskiego (1219-1221; 1235-1239) i wojewody Siedmiogrodu (1229-1231)[2]. Przypisy
Źródła
|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- Strony z zepsutymi przypisami
- 1b
- Strony importowane z angielskiej Wikipedii
- Kán
- Ród
- Banowie całej Slawonii
- Banowie Dalmacji i Chorwacji
- Banowie jednolitej Chorwacji
- Palatyni Królestwa Węgier
- Sędziowie królewscy
- Urzędnicy Królestwa Węgier
- Węgierscy dygnitarze historyczni
- Węgierscy szlachcice
- Węgierscy urzędnicy królewscy
- Wojewodowie Siedmiogrodu
- Nieznana data urodzenia
- Urodzeni w XII wieku
- Zmarli w 1237
- Zmarli w XIII wieku