Ampod fia Dénes: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
m (Zastępowanie tekstu - "* nieznana" na "* nieznana")
Linia 17: Linia 17:
 
{{Redoslijed|
 
{{Redoslijed|
 
|poprzednik        = [[Miska, syn Salamona]]
 
|poprzednik        = [[Miska, syn Salamona]]
|gl_članak_funkcija = [[Skarbnik królewski]]<br>(1215-1224)
+
|gl_članak_funkcija = [[Mistrz skarbu]]<br>(1215-1224)
 
|współrządzący      =  
 
|współrządzący      =  
 
|następca          = [[Tomaj Dénes]]
 
|następca          = [[Tomaj Dénes]]
Linia 40: Linia 40:
 
|}
 
|}
  
'''Dénes''' ''fia Dénes'' (pol. ''Denis, syn Ampuda'') (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† zmarł 1236), węgierski szlachcic. <ref>Berend 2006, str. 120.</ref> [[Skarbnik królewski]]  między 1216 a 1224, <ref>Zsoldos 2011, str. 62.</ref>[[ispán]] co najmniej trzech komitatów <ref>Zsoldos 2011, str. 62.</ref>, [[palatyn]] [4] za panowania króla Węgier [[II. András|Andrzeja II]].
+
'''Dénes''' ''fia Dénes'' (pol. ''Denis, syn Ampuda'') (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† zmarł 1236), węgierski szlachcic. <ref>Berend 2006, str. 120.</ref> [[Mistrz skarbu]]  między 1216 a 1224, <ref>Zsoldos 2011, str. 62.</ref>[[ispán]] co najmniej trzech komitatów <ref>Zsoldos 2011, str. 62.</ref>, [[palatyn]] [4] za panowania króla Węgier [[II. András|Andrzeja II]].
  
 
  <small><small>'''Denis, son of Ampud''', also '''Denis, son of Apod''' ({{lang-hu|Ampod fia Dénes}}; died 1236), was an influential baron in the [[Kingdom of Hungary]] in the first decades of the 13th century.{{sfn|Berend|2006|p=120}} He was [[Master of the treasury]] between 1216 and 1224.{{sfn|Zsoldos|2011|p=62}} He was also ''[[ispán]]'' of at least three [[County (Kingdom of Hungary)|counties]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=62}} </small></small>
 
  <small><small>'''Denis, son of Ampud''', also '''Denis, son of Apod''' ({{lang-hu|Ampod fia Dénes}}; died 1236), was an influential baron in the [[Kingdom of Hungary]] in the first decades of the 13th century.{{sfn|Berend|2006|p=120}} He was [[Master of the treasury]] between 1216 and 1224.{{sfn|Zsoldos|2011|p=62}} He was also ''[[ispán]]'' of at least three [[County (Kingdom of Hungary)|counties]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=62}} </small></small>
Linia 48: Linia 48:
 
== Życiorys ==
 
== Życiorys ==
  
Apod (Ampod) był synem [[ispán]]a komitatu [[Szolnok]], jego majątki znajdowały się w regionie Drawy. Od 1216 do 1222 r. po krótkiej przerwie został [[skarbnik|skarbnikiem królewskim]] do 1224 r. Był także [[ispán]]em  komitatów: [[Szepes]] w 1216 r., [[Abaúj]] w 1216–19 r., [[Bács]] w 1220–22 r. jako skarbnik odegrał znaczącą rolę w rozwoju polityki gospodarczej opartej na '''eksploatacji''' starych królewskich majątków, a nie na nowych królewskich '''podatkach''' (regales) [4].
+
Apod (Ampod) był synem [[ispán]]a komitatu [[Szolnok]], jego majątki znajdowały się w regionie Drawy. Od 1216 do 1222 r. po krótkiej przerwie został [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]] do 1224 r. Był także [[ispán]]em  komitatów: [[Szepes]] w 1216 r., [[Abaúj]] w 1216–19 r., [[Bács]] w 1220–22 r. jako mistrz skarbu odegrał znaczącą rolę w rozwoju polityki gospodarczej opartej na '''eksploatacji''' starych królewskich majątków, a nie na nowych królewskich '''podatkach''' (regales) [4].
  
 
  <small><small>Apod (Ampod) szolnoki ispán fia volt, birtokai a [[Dráva]] vidékén feküdtek. 1216–22-ig, majd rövid megszakítás után 1224-ig [[tárnokmester]] volt. Emellett 1216-ban szepesi, 1216–19-ig abaúji, 1220–22-ig bácsi ispán is.
 
  <small><small>Apod (Ampod) szolnoki ispán fia volt, birtokai a [[Dráva]] vidékén feküdtek. 1216–22-ig, majd rövid megszakítás után 1224-ig [[tárnokmester]] volt. Emellett 1216-ban szepesi, 1216–19-ig abaúji, 1220–22-ig bácsi ispán is.
Linia 67: Linia 67:
 
  |urzędnik          = Dénes (węg.)<br>Denis (pol.)
 
  |urzędnik          = Dénes (węg.)<br>Denis (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
  |tytulatura        = Skarbnik królewski<br>Palatyn Królestwa Węgier
+
  |tytulatura        = Mistrz skarbu<br>Palatyn Królestwa Węgier
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 76: Linia 76:
 
  |dewiza            =  
 
  |dewiza            =  
  
  |1. tytuł          = [[Skarbnik królewski]]
+
  |1. tytuł          = [[Mistrz skarbu]]
 
  |1. od            = 1215
 
  |1. od            = 1215
 
  |1. do            = 1224
 
  |1. do            = 1224

Wersja z 19:45, 12 wrz 2020

Dénes fia Dénes (pol. Denis, syn Ampuda) (* nieznana, † zmarł 1236), węgierski szlachcic. [1] Mistrz skarbu między 1216 a 1224, [2]ispán co najmniej trzech komitatów [3], palatyn [4] za panowania króla Węgier Andrzeja II.

Denis, son of Ampud, also Denis, son of Apod (; died 1236), was an influential baron in the Kingdom of Hungary in the first decades of the 13th century.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was Master of the treasury between 1216 and 1224.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was also ispán of at least three counties.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} 
Dénes magyarországi főember volt a 13. század első felében, II. András uralkodása idején, tárnokmesterként az új gazdaságpolitika megalkotója, majd nádor.[4] 

Życiorys

Apod (Ampod) był synem ispána komitatu Szolnok, jego majątki znajdowały się w regionie Drawy. Od 1216 do 1222 r. po krótkiej przerwie został mistrzem skarbu do 1224 r. Był także ispánem komitatów: Szepes w 1216 r., Abaúj w 1216–19 r., Bács w 1220–22 r. jako mistrz skarbu odegrał znaczącą rolę w rozwoju polityki gospodarczej opartej na eksploatacji starych królewskich majątków, a nie na nowych królewskich podatkach (regales) [4].

Apod (Ampod) szolnoki ispán fia volt, birtokai a Dráva vidékén feküdtek. 1216–22-ig, majd rövid megszakítás után 1224-ig tárnokmester volt. Emellett 1216-ban szepesi, 1216–19-ig abaúji, 1220–22-ig bácsi ispán is.

Tárnokmesterként nagy szerepe volt a régi királyi birtokokra (királyi udvarház) épülő gazdaságpolitika helyett az új királyi pénzjövedelmekre (regálék) alapuló gazdaságpolitika megalkotásában.[4]

W latach 1231–1234 był palatynem. Ponieważ faworyzował Żydów i Ismaelitów, został ekskomunikowany przez Roberta, arcybiskupa Ostrzyhomia w dniu 25 lutego 1232 r. Następnie w maju był jednym z posłów Andrzeja II w Rzymie. Gdy tron Węgier objął Bela IV, po 1235 r. Dénes na rozkaz króla został oślepiony [4] i oskarżony o posiadanie dziecka z trzecią żoną Andrzeja II, Beatrycze. Beatrycze uciekła za granicę, aby urodzić Stefana Pogrobowca, ojca Andrzeja III.

1231 és 1234 között nádor volt. Mivel kedvezett a zsidóknak és izmaelitáknak, Róbert esztergomi érsek 1232. február 25-én kiközösítette. Ezután májusban II. András egyik követeként Rómában járt.

IV. Béla magyar király trónra lépése, 1235 után kegyvesztett lett, Béla megvakíttatta.[4] Azzal vádolták, hogy II. András harmadik feleségének, Beatrixnak a gyermeke valójában tőle van. Beatrix külföldre menekülve szülte meg fiát, Istvánt, aki III. András apja lett.

Źródła

  • Berend, Nora (2006). At the Gate of Christendom: Jews, Muslims and "Pagans" in Medieval Hungary, c. 1000-c.1300. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-02720-5.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Dénes (węg.)
Denis (pol.)

Mistrz skarbu
Palatyn Królestwa Węgier
Mistrz skarbu
Okres od 1215
do 1224
Poprzednik Miska, syn Salamona
Następca Tomaj Dénes
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od (1) 1227, (2) 1231
do (1) 1229, (2) 1234
Poprzednik 1. Szák I. Miklós
2. I. Mojs
Następca 1. I. Mojs
2. Tomaj Dénes
Dane biograficzne
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1236
Ojciec Apod
Matka nieznana

Przypis

  1. Berend 2006, str. 120.
  2. Zsoldos 2011, str. 62.
  3. Zsoldos 2011, str. 62.
  4. 4,0 4,1 4,2 Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc, ur. (1994). Korai magyar történeti lexikon. Akadémiai Kiadó, Budapest. ISBN 963-05-6722-9.