|
|
| Linia 1: |
Linia 1: |
| − | [[Kategoria:0]] | + | #PATRZ [[Belső-Szolnok vármegye]] |
| − | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]]
| |
| − | {{Uwaga|
| |
| − | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Bels%C5%91-Szolnok_v%C3%A1rmegye
| |
| − | |autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Bels%C5%91-Szolnok_v%C3%A1rmegye&action=history
| |
| − | |nota = węgierski
| |
| − | }}
| |
| | | | |
| − | {|
| + | [[Kategoria:Przekierowane]] |
| − | |
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | {|
| |
| − | |-style="vertical-align:top;"
| |
| − | |
| |
| − | {{Komitaty króla Stefana I}}
| |
| − | [[Plik:GrandDuchyOfTransylvania_Josephinische_Landaufnahme.jpg|thumb|260px|left|Komitat Belső-Szolnok na szczegółach mapy z pierwszego przeglądu wojskowego w latach 1782-85]]
| |
| − | | |
| − | '''Belső-Szolnok vármegye''' (łac. ''Comitatus Szolnok Interior'', niem. ''Innere Szolnoker Gespanschaft'', rum. ''Comitatul Solnocul Interior'') był jednym z historycznych komitatów [[Królestwo|Królestwa Węgier]] w Siedmiogrodzie. Jego początek to rok przed 1320 r., zaś koniec w 1876 r., gdy to prawie cały został połączony z największą częścią komitatu [[Doboka]], uzupełnionego o część [[Kővárvidék]] − jako nowy komitat. Miała siedzibę w Des.<ref name="katolikus">[http://lexikon.katolikus.hu/B/Bels%C5%91-Szolnok%20v%C3%A1rmegye.html Belső-Szolnok vármegye]. Magyar Katolikus Lexikon [dostęp: 2019-07-16].</ref>
| |
| − | | |
| − | == Nazwa ==
| |
| − | | |
| − | Podobnie jak komitat [[Közép-Szolnok]], swoją nazwę zawdzięcza nie od miasta Szolnok, ale jako ważny region solny królestwa, prawdopodobnie od określenia „solniczka”, która narodziła się w językach ludów słowiańskich żyjących tu później. podbój.<ref>Gyalay Mihály: ''Magyar igazgatástörténeti helységnévlexikon''. 1 2. Budapest: Egeler Kft. 1991. str. 140.</ref> W języku serbskim sól nadal nazywa się сол-nak, czyli sol.
| |
| − | | |
| − | Starsze źródła wywodzą nazwę od imienia ''[[ispán]]a'' Zonuka, który żył w okresie drugiego panowania króla [[Piotr|Piotra Orsello]].{{odn|Benkő|2014|p=483}}
| |
| − | | |
| − | == Lokalizacja ==
| |
| − | | |
| − | Graniczy z Mołdawią i komitatem [[Máramaros]] na północy, saksońskimi komitatami [[Besztercevidék|Bistrița]] i [[Doboka]] na wschodzie, [[Doboką]] na południu oraz [[Doboką]] i [[Kővárvidék]] na zachodzie.{{odn|Benkő|2014|p=483}}
| |
| − | | |
| − | == Historia ==
| |
| − | | |
| − | [[Plik:Hungary 1490.jpg|thumb|left|260px|[[Dezső Csánki]]−[[Manó Kogutowicz]]: Węgry króla [[Maciej]]a po jego śmierci.]]
| |
| − | [[Plik:Hungary,_Galicia_and_Transylvania.jpg|thumb|260px|Jednostki administracyjne na mapie 1862 roku]]
| |
| − | | |
| − | Niegdyś zjednoczony i ogromny królewski komitat [[Szolnok]] zostało w XIII wieku podzielone na ''wewnętrzny'' [[Belső-Szolnok]] (Siedmiogród) i ''zewnętrzny'' Külső-Szolnok (Tisza). Powodem wydzielenia mogło być i to również, że zachodnia część obszaru należała do diecezji egerskiej, a wschodnia do diecezji siedmiogrodzkiej. Pierwsza pisemna wzmianka o istnieniu komitatu pochodzi z 1320 roku. Po rozdzieleniu Belső-Szolnok przeszedł pod kontrolę wojewody siedmiogrodzkiego, podczas gdy Külső-Szolnok był nadal rządzony przez ''[[ispán]]a'' wyznaczonego przez króla.<ref>Makkai László: ''[[http://adatbank.ro/html/alcim_pdf12882.pdf Belső-Szolnok és Doboka megye a középkorban]]''. Kolozsvár: Erdélyi Múzeum-Egyesület. 1943. str. 54. [dostęp: 2019-07-17]. </ref>
| |
| − | | |
| − | Po 1848 r. komitaty zostały zasadniczo zniesione przez administrację cesarską i dopiero w 1861 r. przywrócono dawny system administracji. W 1876 r. osady [[Csépán (település)|Csépán]], [[Entrádám]], [[Magyarnemegye]], [[Oláhnemegye]], [[Oláhnémeti]], [[Priszlop]], [[Szamospart]] i [[Tóhát]] zostały przyłączone do komitatu [[Beszterce-Naszód]], a pozostałe części do komitatu [[Szolnok-Doboka]], który powstał w tym czasie.
| |
| − | | |
| − | == Populacja ==
| |
| − | | |
| − | W 1870 r. liczyło 138307 mieszkańców, z czego 82 527 (59,7%) było grekokatolikami, 23846 (17,2%) prawosławnymi, 17 075 (12,3%) było reformowanymi, 6604 (4,8%) było rzymskokatolikami, 5 591 (4%) ) był wyznania mojżeszowego i 2664 innych religi (głównie ormiańskimi katolikami i luteranami). 77% to Rumuni, 17% Węgrzy, 4% Żydzi.<ref>''[https://library.hungaricana.hu/hu/view/NEDA_1870/?pg=141 Az 1870. év elején végrehajtott népszámlálás eredményei a hasznos házi állatok kimutatásával együtt]''. Pest: Országos Magyar kir. Statistikai Hivatal. 1871. str. 62.</ref>
| |
| − | | |
| − | |
| |
| − | {{Infobox Komitat
| |
| − | |Nazwa = Belső-Szolnok
| |
| − | <small>'''Innere Szolnoker Gespanschaft (niem.)<br>
| |
| − | '''Comitatul Solnocul Interior (rum.)<br>
| |
| − | '''Comitatus Szolnok Interior (łac.) </small>
| |
| − | |Rok = 1876
| |
| − | |Herb = ROU_CJ_Dej_CoA.png
| |
| − | |Siedziba = Dés
| |
| − | |Powierzchnia = 3 340
| |
| − | |Ludność = 138 307
| |
| − | |Narodowości = 77 % Rumuni<br>17 % Węgrzy<br>4 % Żydzi<br>2% Sasi
| |
| − | |Utworzony = przed 1320
| |
| − | |Zlikwidowany = 1876
| |
| − | |Mapa = Erdélyi_Fejedelemség_-_Belső-Szolnok_vármegye_17._század.png
| |
| − | }}
| |
| − | |}
| |
| − | | |
| − | == Przypisy ==
| |
| − | {{izvori}}
| |
| − | | |
| − | == Źródła ==
| |
| − | * Benkő József: ''Erdély''. Sepsziszentgyörgy: Székely Nemzeti Múzeum; Barót: Tortoma. 2014. ISBN 978-973-8995-25-3
| |
| − | * Lázár Miklós: ''[http://mek.oszk.hu/12700/12715/12715.pdf Erdély főispánjai (1540–1711)]''. (PDF) Budapest: Athenaeum. 1889.
| |
| − | * ''Magyar életrajzi lexikon'' ''[http://mek.oszk.hu/00300/00355/html/index.html I–IV]''. Főszerk. Kenyeres Ágnes. Budapest: Akadémiai. 1967–1994.
| |
| − | | |
| − | == Więcej informacji ==
| |
| − | * Jakó Zsigmond: [http://adatbank.transindex.ro/html/alcim_pdf12883.pdf Belső-Szolnok és Doboka magyarsága az újkorban] (PDF). W: ''Szolnok-Doboka magyarsága''. Szerk. Szabó T. Attila. Dés–Kolozsvár: (kiadó nélkül). 1944.
| |
| − | | |
| − | {{SORTUJ:Komitaty, Belső-Szolnok}}
| |
| − | | |
| − | [[Kategoria:Komitaty]]
| |
| − | [[Kategoria:Komitaty 1320]]
| |
| − | [[Kategoria:Komitaty zlikwidowane 1876]]
| |
| − | [[Kategoria:Historia]]
| |
| − | [[Kategoria:Historia Królestwa Węgier]]
| |
| − | [[Kategoria:Historia Rumunii]] | |
