Pavao I. Šubić Bribirski: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 44: | Linia 44: | ||
[[File:PSubicDomain.png|200px|left|Dominacja Paula I Šubicia, z podbitymi terytoriami w świetle]] | [[File:PSubicDomain.png|200px|left|Dominacja Paula I Šubicia, z podbitymi terytoriami w świetle]] | ||
| − | Udało mu się po ojcu u steru wielkiej rodziny Bribirów. Rządził z twierdzy Bribir, w której wzniósł klasztor franciszkanów z bazyliką Najświętszej Marii Panny. Po raz pierwszy wymieniono go jako księcia Bribira w roku 1272, | + | Udało mu się po ojcu u steru wielkiej rodziny Bribirów. Rządził z twierdzy Bribir, w której wzniósł klasztor franciszkanów z bazyliką Najświętszej Marii Panny. Po raz pierwszy wymieniono go jako księcia Bribira w roku 1272, a w tym samym roku pojawia się w źródłach jako '''burmistrz''' [[Trogir]]u [2]. W 1273 r. Został mianowany namiestnikiem/gubernatorem banatu Przybrzeża i księciem [[Split]]u, a od 1274 r. był już [[Ban Przybrzeżny|Banem Przybrzeżnym]]. Korzystając ze słabości osłabionego rządu centralnego, w ciągu ostatnich dziesięcioleci XIII wieku Pavao poddał wszystkich chorwackich szlachciców i miasta Dalmacji swojej '''dominacji/potędze''', i udało mu się zniszczyć potęgę książąt [[Kačići]]ów z [[Omiš]]a, i nabył regiony Omiš i krainę Neretvy, które ściśle związał z Chorwacją. |
<small><small>Naslijedio je oca na čelu velikaškog roda Bribirskih. Vladao je iz utvrde Bribir, u kojoj je podigao i franjevački samostan, s a bazilikom ''Svete Marije''. Prvi put se spomije kao bribirski knez godine [[1272]]., a iste godine javlja se u izvorima kao [[Trogir|trogirski]] načelnik.<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 188.</ref> Godine [[1273]]. imenovan je namjesnikom primorskog bana i [[split]]skim knezom, a od [[1274]]. postaje ''primorski ban''. Iskoristivši slabosti oslabljene središnje vlasti, Pavao I. je, tijekom zadnjih desetljeća [[13. stoljeće|13. stoljeća]] podvrgao svojoj vlasti sve hrvatske velikaše i dalmatinske gradove, a uspio je skršiti i moć omiških knezova [[Kačići|Kačića]] te stekao [[Omiš]] i Neretvansku krajinu koju je uže povezao s Hrvatskom. </small></small> | <small><small>Naslijedio je oca na čelu velikaškog roda Bribirskih. Vladao je iz utvrde Bribir, u kojoj je podigao i franjevački samostan, s a bazilikom ''Svete Marije''. Prvi put se spomije kao bribirski knez godine [[1272]]., a iste godine javlja se u izvorima kao [[Trogir|trogirski]] načelnik.<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 188.</ref> Godine [[1273]]. imenovan je namjesnikom primorskog bana i [[split]]skim knezom, a od [[1274]]. postaje ''primorski ban''. Iskoristivši slabosti oslabljene središnje vlasti, Pavao I. je, tijekom zadnjih desetljeća [[13. stoljeće|13. stoljeća]] podvrgao svojoj vlasti sve hrvatske velikaše i dalmatinske gradove, a uspio je skršiti i moć omiških knezova [[Kačići|Kačića]] te stekao [[Omiš]] i Neretvansku krajinu koju je uže povezao s Hrvatskom. </small></small> | ||
| − | Jako | + | Jako [[ban przybrzeżny]] musiał rozwiązać długotrwały spór między gminami Split i Trogir, a także spór między [[Šibenik]]iem a [[Trogir]]em [3]. Budując władzę, polegał na swoich braciach, którym przydzielił księstwa w miastach Dalmacji, ale także innych członków rodu [4]. |
<small><small>Kao primorski ban, morao je riješavati dugogodišnji spor između komuna Splita i Trogira, kao i onaj između [[Šibenik]]a i Trogira.<ref>Hrvatski biografski leksikon, str. 315.</ref> Pri izgradnji vlasti oslanjao se na svoju braću, kojoj je dijelio kneštva u dalmatinskim gradovima, ali i na druge članove roda.<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 188.</ref> </small></small> | <small><small>Kao primorski ban, morao je riješavati dugogodišnji spor između komuna Splita i Trogira, kao i onaj između [[Šibenik]]a i Trogira.<ref>Hrvatski biografski leksikon, str. 315.</ref> Pri izgradnji vlasti oslanjao se na svoju braću, kojoj je dijelio kneštva u dalmatinskim gradovima, ali i na druge članove roda.<ref>Opća i nacionalna enciklopedija u 20 svezaka, str. 188.</ref> </small></small> | ||
Wersja z 15:25, 29 gru 2019
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Pavao I. Šubić Bribirski (węg. Šubić Pál) (*ok.1245, † 1 maja 1312), chorwacki ban, władca Bośni i najpotężniejszy członek szlacheckiego rodu Šubić, którą podniósł do najwyższego poziomu władzy podczas swojego panowania. Pavao I. Šubić Birbirski (o. 1245. - ?, 1. svibnja 1312.), hrvatski ban, gospodar Bosne i najmoćniji član velikaške obitelji Šubić koju je, za svoje vladavine, podigao na najvišu razinu moći. Rządził Chorwacją w czasach między osttanim Arpadowicem a pierwszym Andegawenem, który ostatecznie zdobył koronę Chorwacji i Węgier. Przy takich okazjach udało mu się zabezpieczyć dla siebie i swojego rodu dziedzictwo zaszczytów i administracji bana w całej środkowej Chorwacji, aktywnie angażując się w sam proces rozwiązywania kwestii dynastycznej. Vladao je Hrvatskom u vrijeme prijestolnih borbi između zadnjeg Arpadovića i dinastije Anžuvinaca koja je polagala pravo na krunu Hrvatske i Ugarske. U takvim prilikama, uspio je osigurati za sebe i svoj rod nasljednost banske časti i upravu nad čitavom središnjom Hrvatskom, a upleo se aktivno i u sam proces riješavanja dinastičkog pitanja. Spis treściPochodzenie i rodzinaJest najstarszym synem księcia Bribira, Stjepko II i jest związany ze swoją królewską dynastią przez królewską dynastię Arpadów. [1] Urodził się około 1245 roku. Miał sześcioro rodzeństwa, z których najbardziej znaczącym był Mladen I. Najstariji je sin bribirskog kneza Stjepka II., a po majci je u rodbinskoj vezi s kraljevskom dinastijom Arpadovića.[1] Rodio se oko 1245. godine. Imao je šestoro braće i sestara, od kojih je najznačajniji bio Mladen I. Pavao rozszerzył potęgę i sławę swojej rodziny daleko poza powiat Bribir, a za jego czasów rów Šubićów rządził w średniowiecznej Chorwacji i Dalmacji, rozszerzając wpływy na Bośnię i Hum. Paweł miał pięciu synów, a na stanowisku chorwackiego Bana zastąpił go jego najstarszy, Mladen II. który jednak nie zachował mocy rodzaju. Pavao je proširio moć i ugled svoje obitelji daleko izvan bribirske županije pa je u njegovo vrijeme obitelj Šubić imala u vlasti cijelu srednjovjekovnu Hrvatsku i Dalmaciju, a vlast im se protezala i na Bosnu s Humom. Pavao je imao petero sinova, a na položaju hrvatskog bana, naslijedio ga je najstariji, Mladen II. koji, međutim, nije uspio zadržati moć roda. Początek rządówUdało mu się po ojcu u steru wielkiej rodziny Bribirów. Rządził z twierdzy Bribir, w której wzniósł klasztor franciszkanów z bazyliką Najświętszej Marii Panny. Po raz pierwszy wymieniono go jako księcia Bribira w roku 1272, a w tym samym roku pojawia się w źródłach jako burmistrz Trogiru [2]. W 1273 r. Został mianowany namiestnikiem/gubernatorem banatu Przybrzeża i księciem Splitu, a od 1274 r. był już Banem Przybrzeżnym. Korzystając ze słabości osłabionego rządu centralnego, w ciągu ostatnich dziesięcioleci XIII wieku Pavao poddał wszystkich chorwackich szlachciców i miasta Dalmacji swojej dominacji/potędze, i udało mu się zniszczyć potęgę książąt Kačićiów z Omiša, i nabył regiony Omiš i krainę Neretvy, które ściśle związał z Chorwacją. Naslijedio je oca na čelu velikaškog roda Bribirskih. Vladao je iz utvrde Bribir, u kojoj je podigao i franjevački samostan, s a bazilikom Svete Marije. Prvi put se spomije kao bribirski knez godine 1272., a iste godine javlja se u izvorima kao trogirski načelnik.[2] Godine 1273. imenovan je namjesnikom primorskog bana i splitskim knezom, a od 1274. postaje primorski ban. Iskoristivši slabosti oslabljene središnje vlasti, Pavao I. je, tijekom zadnjih desetljeća 13. stoljeća podvrgao svojoj vlasti sve hrvatske velikaše i dalmatinske gradove, a uspio je skršiti i moć omiških knezova Kačića te stekao Omiš i Neretvansku krajinu koju je uže povezao s Hrvatskom. Jako ban przybrzeżny musiał rozwiązać długotrwały spór między gminami Split i Trogir, a także spór między Šibenikiem a Trogirem [3]. Budując władzę, polegał na swoich braciach, którym przydzielił księstwa w miastach Dalmacji, ale także innych członków rodu [4]. Kao primorski ban, morao je riješavati dugogodišnji spor između komuna Splita i Trogira, kao i onaj između Šibenika i Trogira.[3] Pri izgradnji vlasti oslanjao se na svoju braću, kojoj je dijelio kneštva u dalmatinskim gradovima, ali i na druge članove roda.[4] Walki dynastyczne i powstanie BribirskiegoW 1290 r. Zmarł król Władysław IV. bez męskiego potomstwa i rozpoczynają się długotrwałe walki dynastii Arpad i Angevin o tron węgierski. [5] Prawo do korony św. Stjepan został podkreślony przez Andrew, weneckiego pochodzenia, rzekomego potomka dynastii Arpadovic w męskiej linii oraz Karlo Martela z dynastii Anjuvinians, potomka Arpadovica w linii żeńskiej. Władza nominalnie przejmuje Andrew III. Wenecjanin jednak nie konsoliduje go z powodu silnego sprzeciwu i niemożności pełnego udowodnienia swojego prawa do dziedziczenia [6]. [7] Godine 1290. umire kralj Ladislav IV. bez muškog potomka i počinju dugotrajne borbe arpadovske i anžuvinske dinastije za ugarsko prijestolje.[5] Pravo na krunu sv. Stjepana istaknuli su Andrija, podrijetlom Mlečanin, navodni potomak dinastije Arpadovića u muškoj lozi i Karlo Martel iz dinastije Anžuvinaca, potomak Arpadovića po ženskoj liniji. Vlast nominalno preuzima Andrija III. Mlečanin, no ne uspijeva je učvrstiti zbog jake opozicije i nemogućnosti da u potpunosti dokaže svoje baštinsko pravo.[6] [7] Ponieważ także Andrzej III. a dwór w Neapolu potrzebował wsparcia książąt Bribiru, zaczęli je zdobywać na różne sposoby, oferując im przywileje. Tak więc król Karol II z Neapolu. w imieniu swojego syna Karla Martela przekazał całą Chorwację od Gvozd do Hum w sierpniu 1292 r. z dziedzicznym prawem i podporządkował mu wszystkie szlachty i szlachty w okolicy [8], i zagwarantował mu władzę nad dalmatyńskimi miastami Split, Trogir, Szybenik , Nina i Omis. W następnym roku król Andrzej III. podarował Paulowi i jego rodzinie cały chorwacko-dalmatyński banan i dziedziczną godność bananową. Jednak król zażądał również, aby Bribirowie rozpoznali jego matkę, Tomasinę Morosinę, jako księżną całej Slawonii (obszary od Dunaju i Drawy po morze), czego Paweł odmówił przyjęcia [9] i zastąpił tytuł „Ban Croats” w 1293 r. (Łac. , banus Croatorum). Budući da je i Andriji III. i napuljskom dvoru trebala podrška knezova Bribirskih, stali su ih pridobivati na razne načine, nudeći im povlastice. Tako je napuljski kralj Karlo II. u ime sina Karla Martela, darovao banu Pavlu u kolovozu 1292. čitavu Hrvatsku od Gvozda do Huma s nasljednim pravom i podčinio mu sve velikaše i plemiće na tom području[8], a zajamčio mu je i ovlasti nad dalmatinskim gradovima Splitom, Trogirom, Šibenikom, Ninom i Omišem. Sljedeće godine, kralj Andrija III. darovao je Pavlu i njegovom rodu čitavu hrvatsko-dalmatinsku banovinu i nasljedno bansko dostojanstvo. Međutim, kralj je ujedno zatražio da Bribirci priznaju njegovu majku Tomasinu Morosini za herceginju čitave Slavonije (područja od Dunava i Drave do mora), što je Pavao odbio prihvatiti[9] te je 1293. titulu primorskog bana zamijenio titulom "bana Hrvata" (lat. banus Croatorum). W międzyczasie zmarł w 1295 r. Pretendent Angevin na tron chorwacko-węgierski Carlo Martel, a jego syn Carlo Robert został nowym spadkobiercą swoich praw. U međuvremenu, 1295. godine umro je anžuvinski pretendent na hrvatsko-ugarsko prijestolje, Karlo Martel, a novim baštinikom njegovih prava postaje njegov sin Karlo Robert. Szczyt potęgi i śmierćPod koniec XIII wieku Paul Bribirski miał w swoich rękach całą Chorwację, od Gwierda po Neretwę. Nosił tytuł Banjana, do którego w 1299 r. Dodał tytuł „mistrza Bośni” (dominus Bosnia) [10]. Pavao Bribirski je krajem 13. stoljeća imao čitavu Hrvatsku, od Gvozda do Neretve u svojim rukama. Nosio je naslov bana Hrvata, kojem je 1299. godine pridodao i titulu "gospodara Bosne" (dominus Bosnae).[10] Później Paweł stoi otwarty po stronie Anjuvian i wysyła swojego brata Jerzego I do Neapolu, aby przetransportować Karla Roberta przez morze do Chorwacji. W międzyczasie Karlo Robert otrzymuje także wsparcie wspaniałej rodziny Babonic. Miha Madiyev, kronikarz ze Splitu, zauważył przybycie Karla Roberta: „Latem Pana w 1300 r. Pan Karlo, wnuk króla Sycylii, popłynął drogą morską galerami do Splitu, gdzie przebywał przez miesiąc lub dwa”. Kasnije, Pavao staje otvoreno na stranu Anžuvinaca i šalje svoga brata Jurja I. u Napulj da preveze Karla Roberta preko mora u Hrvatsku. U međuvremenu Karlo Robert dobiva podršku i velikaške obitelji Babonić. Miha Madijev, splitski ljetopisac ovako je zabilježio dolazak Karla Roberta: "Ljeta Gospodnjega 1300. mjeseca kolovoza gospodin Karlo, unuk sicilskog kralja, doplovi po moru na galijama u Split, gdje je ostao mjesec dana ili gotovo dva." Na początku stycznia 1301 r. Zmarł król Andrzej III. Wenecjanin nie pozostawiając spadkobiercy, a dynastia Arpadovic wyginęła wraz z nim. Po tym wydarzeniu książęta Bribirskiego Karola Roberta zabrali Zagrzeb, skąd udał się do Ostrogonu, gdzie został koronowany na króla Węgier przez arcybiskupa Ostrogona Gregory'ego [11]. Pomimo koronacji król Karol I nie narzucił swojej władzy na Węgrzech przez prawie dekadę, podczas gdy jego władza w Chorwacji została tylko nominalnie uznana. Ban Paul był prawie niezależnym władcą, który również przywrócił epokę chorwackich władców narodowych i rządził większością chorwackiego państwa [12]. Oprócz środkowej Chorwacji pod jego rządami znajdowała się również Bośnia, którą przekazał swojemu bratu, Mladenowi I. W 1311 roku podbił miasto Zadar w wojnie z Wenecją. Był u szczytu władzy, rządząc od Gvozd po Adriatyk i Drinę, odbudowując w ten sposób starą Chorwację. Chociaż nigdy nie koronował się, był suwerennym i niezależnym władcą całej Chorwacji (nie koronowany król Chorwatów), noszącym tytuł Ban Chorwata i mistrza Bośni. Wyraził także swoją niezależność, dając sobie własne pieniądze. Početkom siječnja 1301. godine umro je kralj Andrija III. Mlečanin, ne ostavivši nasljednika te je s njime izumrla dinastija Arpadovića. Po tom događaju, odveli su knezovi Bribirski Karla Roberta u Zagreb, odakle je otputovao u Ostrogon gdje ga je ostrogonski nadbiskup Grgur okrunio za hrvatsko-ugarskog kralja.[11] Unatoč krunidbi, kralj Karlo I. nije uspio još gotovo desetljeće nametnuti svoju vlast u Ugarskoj, dok je njegova vlast u Hrvatskoj bila tek nominalno priznata. Ban Pavao je bio gotovo nezavisan vladar koji je takoreći obnovio doba hrvatskih narodnih vladara i vladao nad najvećim dijelom hrvatske države.[12] Osim, središnjih dijelova Hrvatske, imao je pod svojom vlašću i Bosnu, koju je predao na upravu svom bratu Mladenu I., a 1311. godine osvojio je u ratu protiv Venecije i grad Zadar. Bio je na vrhuncu svoje moći, vladajući od Gvozda do Jadrana i do Drine, obnovivši stoga staru Hrvatsku. Iako se nije nikada krunio, bio je suvereni i samostalan vladar cijele Hrvatske (neokrunjeni kralj Hrvata), noseći titulu Ban Hrvata i gospodar Bosne. Svoju samostalnost iskazivao je i time što je dao kovati vlastiti novac. Zmarł 1 maja 1312 r. I został pochowany w kościele franciszkańskim św. Maryja w Bribir. Jego następcą został jego syn Mladen II. podczas których moc Subica zaczyna słabnąć. Umro je 1. svibnja 1312. godine i pokopan u franjevačkoj crkvi Sv. Marije u Bribiru. Naslijedio ga je njegov sin Mladen II. za vrijeme kojega moć Šubića počinje slabiti. PotomstvoNa osnovi dostupnih genealoških podataka, Pavao I. je imao pet sinova:
PotomstwoNa podstawie dostępnych danych genealogia Paweł I miał pięciu synów:
Juraj II. Subic Bribirski | Juraj II. (III.)]] (F. 1290 - 1328) - „Książę Splitu” (1300), „Książę Trypolisu” (1301), „Książę miast Dalmacji” (1303)
Przypisy
PatrzZobacz więcejLiteratura
Źródła |
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
- 5%
- Strony z odwołaniami do nieistniejących plików
- Banowie Dalmacji i Chorwacji
- Bośniaccy władcy
- Chorwaccy szlachcice
- Nieznana data urodzenia
- Rody
- Ród Šubić
- Urodzeni w XIII wieku
- Urzędnicy Królestwa Węgier
- Węgierscy dygnitarze historyczni
- Węgierscy oligarchowie
- Węgierscy urzędnicy królewscy
- Zmarli w 1312
- Zmarli w XIV wieku