I. Károly: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
−
Za: [[https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_Robert]]
+
{{Uwaga polska|
−
{| align=right style="margin: 0 0 0 0; text-align: center; border:1px solid #aaaaaa; font-size: 85%; width: 250px;" class=box
+
|strona  = https://pl.wikipedia.org/wiki/Karol_Robert
−
|-
+
|autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Karol_Robert&action=history
 +
|nota    = polski
 +
}}
 +
 
 +
{|
 +
|
 +
|}
 +
 
 +
{|
 +
|-style="vertical-align:top;"
 +
|
 +
{|
 
|
 
|
−
{{Dynasta infobox
 
−
|dynasta          = Karol Robert
 
−
|imiona            =
 
−
|tytulatura        =
 
−
|grafika          = Chronicon Pictum I Karoly Robert.jpg
 
−
|opis grafiki      =
 
−
|herb              = Coa Hungary Country History Charles I (1310-1342).svg
 
−
|opis herbu        =
 
−
|faksymile        =
 
−
|opis faksymile    =
 
−
|dewiza            =
 
−
|1. tytuł          = [[Władcy Węgier|Król Węgier i Chorwacji]]
 
−
|1. od            = [[27 sierpnia]] [[1310]]
 
−
|1. do            = [[16 lipca]] [[1342]]
 
−
|1. koronacja      =
 
−
|1. poprzednik    = [[Otto III Bawarski|Bela V]]
 
−
|1. następca      = [[I. Lajos]] ([[Ludwik Węgierski|Ludwik I Wielki]])
 
−
|dynastia          = [[Kapetyngowie]]
 
−
|gałąź            = [[Andegawenowie]]
 
−
|linia            = [[węgiersko-polska]]
 
−
|pochodzenie      = francusko-niemieckie
 
−
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]
 
−
|data urodzenia    = [[1288]]
 
−
|miejsce urodzenia = [[Neapol]]
 
−
|data śmierci      = [[16 lipca]] [[1342]]
 
−
|miejsce śmierci  = [[Wyszegrad]]
 
−
|przyczyna śmierci =
 
−
|miejsce spoczynku =
 
−
|ojciec            = [[Anjou Martell Károly]]<br>([[Karol Martel Andegaweński|Karol Martel]])
 
−
|matka            = [[Klemencja Habsburg]]
 
−
|rodzeństwo        =
 
−
|1. związek        = żona
 
−
|1. związek z      = [[Maria bytomska|Maria]]<br />[[Beatrycze Luksemburska|Beatrycze]]<br />[[Elżbieta Łokietkówna]]
 
−
|1. związek od    =
 
−
|1. związek do    =
 
−
|1. dzieci        = Karol<br />Władysław<br />[[I. Lajos]] [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]] ([[Ludwik Węgierski|Ludwik I]])<br />[[Andrzej Andegaweński|Andrzej]]<br />[[Stefan Andegaweński|Stefan]]
 
−
|dokonania        =
 
−
|odznaczenia      =
 
−
|commons          = Category:Charles I of Hungary
 
−
|wikiźródła        =
 
−
|wikicytaty        =
 
−
}}
 
 
|}
 
|}
  
Linia 102: Linia 71:
  
 
== Przypisy ==
 
== Przypisy ==
−
{{Przypisy}}
+
{{izvori}}
  
−
{{Władcy Węgier}}
+
|
−
{{Władcy Chorwacji}}
+
{{Dynasta infobox
 +
|dynasta          = I. Károly<br>Karol Robert
 +
|imiona            =
 +
|tytulatura        =
 +
|grafika          = Chronicon Pictum I Karoly Robert.jpg
 +
|opis grafiki      =
 +
|herb              = Coa Hungary Country History Charles I (1310-1342).svg
 +
|opis herbu        =
 +
|faksymile        =
 +
|opis faksymile    =
 +
|dewiza            =
 +
|1. tytuł          = [[Władcy Węgier|Król Węgier i Chorwacji]]
 +
|1. od            = [[27 sierpnia]] [[1310]]
 +
|1. do            = [[16 lipca]] [[1342]]
 +
|1. koronacja      =
 +
|1. poprzednik    = [[Otto III Bawarski|Bela V]]
 +
|1. następca      = [[I. Lajos]] ([[Ludwik Węgierski|Ludwik I Wielki]])
 +
|dynastia          = [[Kapetyngowie]]
 +
|gałąź            = [[Andegawenowie]]
 +
|linia            = [[węgiersko-polska]]
 +
|pochodzenie      = francusko-niemieckie
 +
|państwo          = [[Królestwo Węgier]]
 +
|data urodzenia    = [[1288]]
 +
|miejsce urodzenia = [[Neapol]]
 +
|data śmierci      = [[16 lipca]] [[1342]]
 +
|miejsce śmierci  = [[Wyszegrad]]
 +
|przyczyna śmierci =
 +
|miejsce spoczynku =
 +
|ojciec            = [[Anjou Martell Károly]]<br>([[Karol Martel Andegaweński|Karol Martel]])
 +
|matka            = [[Klemencja Habsburg]]
 +
|rodzeństwo        =
 +
|1. związek        = żona
 +
|1. związek z      = [[Maria bytomska|Maria]]<br />[[Beatrycze Luksemburska|Beatrycze]]<br />[[Elżbieta Łokietkówna]]
 +
|1. związek od    =
 +
|1. związek do    =
 +
|1. dzieci        = Károly<br />László<br />[[I. Lajos]] [[Plik:Crown of Saint Stephen.svg|16px]] ([[Ludwik Węgierski|Ludwik I]])<br />[[Andrzej Andegaweński|András]]<br />[[Stefan Andegaweński|István]]
 +
|dokonania        =
 +
|odznaczenia      =
 +
|commons          = Category:Charles I of Hungary
 +
|wikiźródła        =
 +
|wikicytaty        =
 +
}}
 +
|}
  
 
[[Kategoria:Władcy Węgier]]
 
[[Kategoria:Władcy Węgier]]

Wersja z 15:14, 17 sty 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Karol Robert, Karol I Robert[1][2] węg. I. Károly, Károly Róbert (ur. 1288, zm. 16 lipca 1342) – pierwszy z Andegawenów na tronie węgierskim (od 1308), koronowany w 1310 roku. Członek bocznej linii dynastii Kapetyngów. Najstarszy syn Karola Martela (tytularnego króla Węgier w latach 1290-1295) z rodu Andegawenów i Klemencji Habsburg (córki króla Rudolfa I Habsburga).

Jego siostrą była Klemencja Węgierska, królowa Francji jako druga żona Ludwika X, matka króla Jana I Pogrobowca.

Polityka wewnętrzna

Władca popierał rozwój rzemiosła i handlu, wprowadził nową walutę (złoty floren). Przeprowadził reformę sił zbrojnych. Dwa lata walczył o władzę z opozycją mieszczan pochodzenia niemieckiego. Jego następcą był Ludwik I Wielki, któremu zapewnił sukcesję w Polsce po Kazimierzu Wielkim. Tocząc długie starcia zbrojne ograniczył suwerenną władzę możnowładców węgierskich, w tym Amadeja Aby i Mateusza Czaka.

Stosunki z Polską

Z Karolem Robertem początkowo Łokietek miał złe stosunki, zwłaszcza od czasu, gdy Karol Robert rozprawił się z północnowęgierskimi możnowładcami, w tym z rodem Amadejów będących w sojuszu z Władysławem Łokietkiem. Sytuacja zmieniła się po podwójnej elekcji w Niemczech w roku 1314, gdy rozpętał się ostry konflikt i w rywalizacji o tron cesarski król Czech Jan Luksemburski poparł Ludwika IV Bawarskiego, a król Węgier Karol Robert – Fryderyka Pięknego Habsburga. Wobec wznowienia roszczeń czeskich do tronu polskiego stanowiska Polski i Węgier zaczęły się do siebie zbliżać. W 1320 roku, zapewne wnet po koronacji Łokietka, doszło do małżeństwa Elżbiety Łokietkówny z Karolem Robertem. Związek ten stał się fundamentem długotrwałego sojuszu obu państw, który mocno zaważył na przyszłości Polski. Między innymi interwencja dyplomatyczna Karola Roberta w 1327 roku zapobiegła podporządkowania Janowi Luksemburskiemu ziem będących pod władzą króla Władysława Łokietka.

Karol Robert po śmierci został pochowany w katedrze w Székesfehérvár, starym, tradycyjnym miejscu pochówku dynastii Arpadów.

Małżeństwa i potomstwo

Karol Robert był żonaty trzykrotnie. W latach 1306-1317 jego żoną była Maria, córka księcia Kazimierza bytomskiego. 24 czerwca 1318 ożenił się z Beatrycze, córką cesarza Henryka VII Luksemburskiego. Z Beatrycze miał jedno dziecko urodzone i zmarłe 11 października 1319.

6 lipca 1320 poślubił Elżbietę, córkę Władysława I Łokietka, króla polskiego. Para miała 5 synów:

  • Karol (ur. i zm. 1321),
  • Władysław (1324–1329),
  • Ludwik (1326–1382) – król Węgier (1342-1382) i Polski (1370-1382)
  • Andrzej – książę Kalabrii i Salerno (1327–1345)
  • Stefan – książę Dalmacji i Slawonii (1332–1354)

Przed poślubieniem Elżbiety, Karol doczekał się syna ze związku pozamałżeńskiego:

  • Koloman (1316/1317 – po 1376) – biskup Györ; jego matką była bliżej nieznana konkubina, pochodzącą z wyspy Csepel na Dunaju. Jeszcze w 1328 Koloman pozostawał pod opieką swojego wychowawcy Pawła. Już w 1332 roku był kantorem w kapitule waradyńskiej, po czym od 1337 do śmierci - biskupem Györ. 6 maja 1337 roku papież Benedykt XII legitymizował Kolomana, uwalniając go od jego nieprawego pochodzenia[3].

W dawniejszej historiografii utrzymywał się pogląd, że druga lub trzecia żona Karola Roberta powiła dwie córki: Katarzynę i Elżbietę, poślubione książętom śląskim, odpowiednio, Henrykowi II świdnickiemu i Bolesławowi niemodlińskiemu. Dziś ich istnienie, jako niepotwierdzone w żaden sposób w źródłach, jest zgodnie odrzucane[4].

Plik:Karoly Robert eskuvoje Erzsebettel.jpg
Ślub Elżbiety z Karolem Robertem (miniatura z Kroniki Ilustrowanej)

Wywód genealogiczny

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Karol I (1226-1285), kr. Sycylii
 
 
 
 
 
 
 
Karol II (1254-1309), kr. Sycylii
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Beatrycze z Prowansji (1234-1267)
 
 
 
 
 
 
 
Karol Martel (1271-1295), ks. Salerno
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Stefan V (1239-1272), kr. Węgier
 
 
 
 
 
 
 
Maria węgierska (ok. 1257-1323)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Elżbieta Kumanka (1239/1240 – po 1290)
 
 
 
 
 
 
 
Karol I Robert
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Albrecht IV von Habsburg (1188-1239), hr. Aargau
 
 
 
 
 
 
 
Rudolf I Habsburg (1218-1291), kr. Niemiec
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Jadwiga von Kyburg (1192-1260)
 
 
 
 
 
 
 
Klemencja Habsburg (ok. 1271-1295)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Burchard V, hr. Hohenberg
 
 
 
 
 
 
 
Gertruda von Hohenberg (ok. 1230/1235-1281)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Mechthild von Tübingen
 
 
 
 
 
 

Przypisy

  1. ↑ O. Balzer: Genealogia Piastów, Akademia Umiejętności, 1895.
  2. ↑ M. J. Serwański, J. Dobosz: Słownik władców średniowiecznych, Poznańskie, Wydawnictwo Sp. z o.o., 1998.
  3. ↑ {{#invoke:Cytuj|auto}}{{#invoke:Sprawdź|Parametry|=problemy-w-cytuj|autor=|autor r=txt|cytat=txt|czasopismo=txt|data=|data dostępu=txt|format=txt|inni=txt|język=txt|miejsce=txt|odpowiedzialność=txt|opublikowany=txt|praca=txt|rozdział=txt|seria=txt|url=txt|tytuł=txt|wydanie=txt|wolumin=txt|numer=txt|wydawca=txt|opis=txt|redaktor=txt|s=txt|bibcode=txt|doi=txt|isbn=txt|issn=txt|lccn=txt|oclc=txt|pmc=txt|pmid=txt|arxiv=txt|jstor=txt|ol=txt|id=txt|archiwum=txt|odn=txt|zarchiwizowano=txt|typ nośnika=txt|dostęp=txt|patent=txt|kropka=txt}}
  4. ↑ Sroka S.A., Genealogia Andegawenów węgierskich, Kraków 1999, s. 46-47.

I. Károly
Karol Robert

Plik:Chronicon Pictum I Karoly Robert.jpg
Plik:Coa Hungary Country History Charles I (1310-1342).svg
Król Węgier i Chorwacji
Okres od 27 sierpnia 1310
do 16 lipca 1342
Poprzednik Bela V
Następca I. Lajos (Ludwik I Wielki)
Dane biograficzne
Dynastia Kapetyngowie
Gałąź Andegawenowie
Linia węgiersko-polska
Pochodzenie francusko-niemieckie
Państwo Królestwo Węgier
Urodziny 1288
Miejsce Neapol
Śmierć 16 lipca 1342
Miejsce Wyszegrad
Ojciec Anjou Martell Károly
(Karol Martel)
Matka Klemencja Habsburg
Żona Maria
Beatrycze
Elżbieta Łokietkówna
Dzieci Károly
László
I. Lajos 16px (Ludwik I)
András
István
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=I._Károly&oldid=18047”