Pacta Conventa

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Pacta Conventa (po łacinie „uzgodnione porozumienia”) była domniemaną umową zawartą między królem Węgrem a szlachtą chorwacką w 1102 r. lub później, określającą status Chorwacji w unii z Węgrami. Najwcześniejszy rękopis dokumentu pochodzi z XIV wieku. Dokument zatytułowany Pacta Conventa lub Qualiter (pierwsze słowo w dokumencie) został znaleziony w bibliotece Trogiru. Do XIX wieku uważano, że datuje się na 1102. Jednak większość historyków uważa dziś, że nie jest to autentyczny dokument z 1102 roku, a prawdopodobnie fałszerstwo z XIV wieku, lecz że treść Pacta Conventa nadal odpowiada polityce sytuacja w tym czasie w Chorwacji. Dokument jest przechowywany w Węgierskim Muzeum Narodowym w Budapeszcie. [4] Tło Po tym, jak Petar Svačić, ostatni chorwacki król chorwackiego pochodzenia, został zabity na polu bitwy w 1097 roku, Chorwaci odmówili poddania się [5]. Aby zakończyć wojnę, zawarto porozumienie, prawdopodobnie w 1102 r. Chorwacka szlachta rzekomo zawarła Pacta Conventa\\ z królem Kolomanem przed jego koronacją na chorwackiego króla w Biogradzie. [6] Węgierski król zaoferował „porozumienie, jakie im się podoba” dwunastu szlacheckim chorwackim z rodów: Čudomirić, Gusić, Kačić, Kukar, Jamomet, Lasničić, Lapčan i Karinjan, Mogorović, Poletčić, Snačić, Šubić i Tugomirić [7]. Warunki Umowa ustaliła, że szlachta chorwacka, która podpisała dokument z królem Kolomanem, zachowa swój dobytek i właściwości bez ingerencji. Udzielił także wspomnianym rodzinom zwolnienia podatkowego lub hołdu królowi. Każde z dwunastu szlacheckich rodów chorwackich było zobowiązane odpowiedzieć na wezwanie króla, gdyby ktoś zaatakował jego granice i wysłał co najmniej dziesięciu uzbrojonych jeźdźców na wojnę aż do rzeki Drawy (północna granica Chorwacji z Węgrami) na własny koszt. Poza tym król węgierski pokrył koszty. [8] [9] [10] Ważność samego dokumentu Ważność dokumentu jest wątpliwa [11] Podczas gdy niektórzy twierdzą, że najwcześniejszy tekst dotyczący rzekomej umowy pochodzi z drugiej połowy XIV wieku [6] [12], inni nazywają to późnym średniowieczem fałszerstwem, a nie źródłem z XII wieku. [6] [13] Podczas gdy różne elementy tekstu wydają się niektórym anachroniczne, inni historycy twierdzą, że mogą to być przeróbki tekstu z faktycznej umowy [12]. Od XIX wieku wielu historyków twierdziło, że Pacta Conventa nie była autentycznym dokumentem. W 1915 r.,aA następnie także w 1925 r. Milan Šufflay wspominał o dokumencie w niektórych swoich dziełach, najpierw ogłaszając, że jest to absolutnie fałszerstwo, a później twierdził, że był to 14-wieczny „dodatek” do rękopisu Tomasza Archidiakona [14]. Węgierski historyk János Karácsonyi uważał, że to fałszerstwo z XIV wieku, słoweński historyk Ljudmil Hauptmann datował ten dokument na XIII wiek, chorwaccy historycy Miho Barada i Marko Kostrenčić uważali, że powstał on w 1102 roku, a później chorwacki historyk Nada Klaić uważał, że to fałszerstwo prawdopodobnie wykonane w 14 wieku. Chorwacki historyk Stjepan Antoljak z kolei powiedział, że Pacta jest niekompletnym źródłem historycznym, ale nie fałszerstwem [14] Nada Klaić rozwinęła swój „brak opinii” na temat 1102 w artykule z 1959 r., kwestionującym wcześniejsze prace chorwackiego pisarza Olega Mandića na ten temat [15]. Spór i niepewność co do Pacta Conventa odpowiada ogólnej niepewności i sporu o relacje między królestwami chorwackimi i węgierskimi w X i XI wieku, z chorwackim historykiem Ferdo Šišićiem i jego zwolennikami, zakładając, że Tomislav z Chorwacji rządził większością obszaru zamieszkałego przez Chorwatów, w tym Slawonię, podczas gdy węgierscy historycy Gyula Kristó, Bálint Hóman i János Karácsonyi uważali, że obszar między Drawą a Sawą nie należał wówczas ani do Chorwacji, ani do Węgier, opinia, że ​​Nada Klaić powiedziała, że ​​nie będzie wykluczona, ponieważ nazwa ogólna „Slawonia” (dosł. Ziemia Słowian) mogła to sugerować. 16 Chociaż ważność dokumentu jest kwestionowana, istniała przynajmniej niepisana umowa, która regulowała stosunki między Węgrami a Chorwacją w przybliżeniu w ten sam sposób, ponieważ od 1102 do 1918 r. królowie Węgier byli również królami Chorwacji, reprezentowanymi przez gubernatora (bana), ale Chorwacja zachowała własny parlament (Sabor) i znaczną autonomię [17] Źródłem inspiracji dla tekstu dokumentu musiały być wydarzenia polityczne i społeczne, które miały miejsce w ciągu 300 lat po 1102 [6], gdy oba królestwa zjednoczyły się pod panowaniem króla Węgier, albo przez wybór szlachty chorwackiej, albo przez siły węgierskie [17]. Chorwacka szlachta zachowała swoje prawa i przywileje, w tym ograniczenie służby wojskowej, które byli winni królowi jedynie w granicach Chorwacji [6]. Interpretacje umowy Według badań przeprowadzonych przez Bibliotekę Kongresu na temat byłej Jugosławii król Koloman zmiażdżył opozycję po śmierci króla Węgier Władysława I i wygrał koronę Dalmacji i Chorwacji w 1102 r. [18] Ukoronowanie Kolomana stworzyło połączenie między koronami chorwacką i węgierską, które trwały do ​​końca I wojny światowej [18] Chorwaci utrzymywali przez stulecia, że ​​Chorwacja pozostała suwerennym państwem pomimo dobrowolnego związku obu koron. [13] [18] [19] Wielu węgierskich historyków zgadza się również z poglądem, że Chorwacja i Węgry przystąpiły do ​​unii personalnej w 1102 [21] [22] [23] [24] i że niezależnie od autentyczności Pacta Conventa, jej treść odpowiadają rzeczywistości w Chorwacji. Jednak niektórzy historycy węgierscy i serbscy twierdzą, że Węgry bezpośrednio anektowały Chorwację w 1102 r. [13] [18] Według Fredericka Bernarda Singletona Chorwaci zawsze twierdzili, że nigdy nie byli legalnie częścią Węgier. W oczach Chorwatów Chorwacja była odrębnym państwem, które przypadkiem dzieliło władcę z Węgrami. Stopień autonomii chorwackiej zmieniał się od czasu do czasu, a także jego granice [19]. Według Daniela Powera Chorwacja stała się częścią Węgier na przełomie XI i XII wieku [25]. Według badań krajowych dotyczących Węgier Chorwacja nigdy nie została asymilowana z Węgrami; stało się raczej królestwem stowarzyszonym zarządzanym przez bana lub gubernatora cywilnego [26]. W obu przypadkach kultura węgierska przenikała Chorwację, granica chorwacko-węgierska często się zmieniała, a czasami Węgry traktowały Chorwację jako państwo wasalne [18]. W 1105 r. Koloman przyznał przywileje miastom morskim w zamian za ich poddanie. Obejmowały one wybór własnych biskupów i przeorów, co później potwierdził dopiero król, zakaz osiedlania się Węgrów w miastach. Tak więc miasta nie złożyły hołdu, podczas gdy agenci królewscy nadzorowali pobór ceł bez ingerowania w lokalną politykę [27]. Podczas gdy chorwacki historyk Nada Klaić uważa, że ​​w 1102 r. doszło do pewnego rodzaju kapitulacji, dając Chorwatom łagodne warunki, [28] słoweńscy historycy Matjaž Klemenčič i Mitja Žagar uważają, że Pacta Conventa tak naprawdę nigdy nie istniała, ale historia o tym była ważna, aby wzmocnić pozycję prawną Chorwacji później w monarchii habsburskiej na podstawie tego porozumienia. [29] Klemenčič i Žagar uważają, że chociaż Chorwacja przestała istnieć jako niepodległe państwo, chorwacka szlachta zachowała stosunkowo silną pozycję [29]. Klaić uważa, że ​​rękopis z Trogiru, najwcześniejszy tekst domniemanego paktu, nie jest tekstem tego poddania się, ale opisuje współczesne stosunki króla i szlachty, a następnie prześledził obecną XIV-wieczną rzeczywistość do pierwotnego porozumienia. [28] Późniejsze odniesienia Po śmierci króla Ludwika II w bitwie pod Mohaczem w 1526 r. chorwacki parlament spotkał się w Cetin i wybrał austriackiego Ferdynanda na króla Chorwacji. [30] [31] Według chorwackiej narracji historycznej [32] parlament chorwacki skorzystał z okazji, by w 1526 r. potwierdzić swoją niezależność od Węgier, wybierając Ferdynanda słowami: „…przystąpiliśmy do Świętej Korony Węgier z własnej woli tak jak teraz, reguła waszego majestatu” [32] Chorwaccy historycy argumentują również, że walka o wstąpienie na tron ​​Habsburgów w tym czasie stanowi dowód na polityczną autonomię Chorwacji [32]. W chorwackiej interpretacji prawnej unii osobistej Ludwik II nie pozostawił żadnych spadkobierców, a legalny kontynuator związku (król) już nie istniał, więc prawo do wyboru króla ponownie należało do chorwackiej szlachty. W przeciwieństwie do węgierskich historyków Austriacy nigdy nie twierdzili, że podbili Chorwację siłą i wydaje się, że nie ma powodu, by wątpić w twierdzenia Chorwacji o wydarzeniach z 1526 r. [32] Wstęp do węgiersko-chorwackiego kompromisu z 1868 r. (Nagodba) rozpoczyna się następująco: „Ponieważ Chorwacja i Slawonia są podobni de jure i de facto przez wieki należały do ​​Korony św. Stefana ...” [33] Chociaż Nagodba zapewniła pewną autonomię polityczną Chorwacji-Slawonii, pod względem politycznym i gospodarczym były podporządkowane Budapesztowi [34]. Stopka Muzej grada Trogira – O muzeju" [The Museum of the City of Trogir – About the museum] (in Croatian). Museum Documentation Center. Retrieved 2015-02-08. "U Muzeju se nalazi bogata biblioteka obitelji Garagnin-Fanfogna koja čuva knjižnu građu od inkunabula do sredine 20. st., a nastala je zaslugom I. L. Garagnina. Tijekom 19. st. preseljena je u prostorije u kojima se i danas nalazi, s oslikanim stropovima i namjenski izrađenim drvenim ormarima za knjige. U knjižnici se nalaze djela sa svih područja ljudskog znanja, a među njima se nekoć nalazio poznati spis tzv. Pacta Conventa iliti Qualiter (danas se čuva u Budimpešti), koji govori o ugovoru hrvatskog plemstva s ugarskim vladarom. Pál Engel: Realm of St. Stephen: A History of Medieval Hungary, 2005, s. 35-36 Bárány, Attila (2012). "The Expansion of the Kingdom of Hungary in the Middle Ages (1000– 1490)". In Berend, Nóra. The Expansion of Central Europe in the Middle Ages. Ashgate Variorum. page 344-345 Eduard Hercigonja, Tropismena i trojezična kultura hrvatskoga srednjovjekovlja, Matica hrvatska, Zagreb, 2006. ISBN 953-150-766-X Hrvoje Hitrec; Hrvatska povjesnica; in Croatian Curta, Stephenson, 2006, s. 267 Miletić, Jurica (February 2006). "Posljednji kralj hrvatskoga roda". Hrvatski vojnik (in Croatian) (73). Retrieved 5 October 2013. Jean W. Sedlar: East Central Europe in the Middle Ages, 1000–1500, University of Washington Press, 2011, s. 77. ISBN 029580064X Trpimir Macan: Povijest hrvatskog naroda, 1971, s. 71 (full text of Pacta conventa in Croatian) Ferdo Šišić: Priručnik izvora hrvatske historije, Dio 1, čest 1, do god. 1107., Zagreb 1914., s. 527-528 (full text of Pacta conventa in Latin) Fine 2006, s. 71 Fine 2006, s. 70 Bellamy 2003, s. 37 Antoljak, Stjepan (November 1995). "Milan Sufflay kao paleograf i diplomatičar". Arhivski vjesnik (in Croatian). Croatian State Archives (38): 144–145. ISSN 0570-9008. Retrieved 2012-05-10. Klaić, Nada (1958–59). "O. Mandić, "Pacta conventa" i "dvanaest" hrvatskih bratstava" (PDF). Historical Journal (in Croatian). Croatian Historical Society. XI-XII: 165–206. ISSN 0351-2193. Retrieved 2012-05-10. Heka, Ladislav (October 2008). "Croatian-Hungarian relations from the Middle Ages to the Compromise of 1868, with a special survey of the Slavonian issue". Scrinia Slavonica (in Croatian). Slavonski Brod: Croatian Historical Institute – Department of History of Slavonia, Srijem and Baranja. 8 (1): 155. ISSN 1332-4853. Retrieved 2012-05-10. Croatia (History)". Encarta. Archived from the original on 2006-06-29. Retrieved 2009-03-06. Curtis 1992 Singleton 1985, s. 29 Bárány, Attila (2012). "The Expansion of the Kingdom of Hungary in the Middle Ages (1000– 1490)". In Berend, Nóra. The Expansion of Central Europe in the Middle Ages. Ashgate Variorum. page 344-345 Márta Font – Ugarsko Kraljevstvo i Hrvatska u srednjem vijeku [Hungarian Kingdom and Croatia in the Middlea Ages] "Medieval Hungary and Croatia were, in terms of public international law, allied by means of personal union created in the late 11th century. Kristó Gyula: A magyar–horvát perszonálunió kialakulása [The formation of Croatian-Hungarian personal union] Archived 2005-10-31 at the Wayback Machine(in Hungarian) Lukács István – A horvát irodalom története, Budapest, Nemzeti Tankönyvkiadó, 1996.[The history of Croatian literature](in Hungarian) Ladislav Heka (October 2008). "Hrvatsko-ugarski odnosi od sredinjega vijeka do nagodbe iz 1868. s posebnim osvrtom na pitanja Slavonije" [Croatian-Hungarian relations from the Middle Ages to the Compromise of 1868, with a special survey of the Slavonian issue]. Scrinia Slavonica (in Croatian). Hrvatski institut za povijest – Podružnica za povijest Slavonije, Srijema i Baranje. 8 (1): 152–173. ISSN 1332-4853. Power 2006, s. 186 Stephen R. Burant, ed. Hungary: A Country Study. Washington: GPO for the Library of Congress, 1989 Curta, Stephenson, 2006, s. 266 Fine 1991, s. 285 Matjaž Klemenčič, Mitja Žagar (2004). The Former Yugoslavia's Diverse Peoples: A Reference Sourcebook. ABC-CLIO. s. 16. ISBN 978-1-57607-294-3. Seton-Watson, R. W. (1911). The southern Slav question and the Habsburg Monarchy. Constable & Company. Retrieved 2012-05-12. "Povijest saborovanja" [History of parliamentarism] (in Croatian). Sabor. Archived from the original on 25 July 2012. Retrieved 18 October 2010. Bellamy 2003, s. 39 http://www.h-net.org/~habsweb/sourcetexts/nagodba1.htm The Hungaro-Croatian Compromise of 1868 Biondich, Mark (2000). Stjepan Radić, the Croat Peasant Party, and the Politics of Mass Mobilization, 1904–1928. University of Toronto Press. s. 9. ISBN 978-0-8020-8294-7. Referencje Fine, John (2006). When Ethnicity Did Not Matter in the Balkans: A Study of Identity in Pre-nationalist Croatia, Dalmatia, and Slavonia in the Medieval and Early-modern Periods. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-11414-6. Curta, Florin; Paul Stephenson (2006). Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-81539-0. Bellamy, Alex J. (2003). The Formation of Croatian National Identity: A Centuries-old Dream. Manchester University Press. ISBN 978-0-7190-6502-6. Biondich, Mark (2000). Stjepan Radić, the Croat Peasant Party, and the Politics of Mass Mobilization, 1904-1928. University of Toronto Press. s. 9. ISBN 978-0-8020-8294-7. Curtis, Glenn E. (1992). "A Country Study: Yugoslavia (Former) - The Croats and Their Territories". Library of Congress. Retrieved 2009-03-16. Singleton, Frederick Bernard (1985). A short history of the Yugoslav peoples. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-27485-2. Fine, John (1991). The Early Medieval Balkans: A Critical Survey from the Sixth to the Late Twelfth Century. University of Michigan Press. ISBN 978-0-472-08149-3. Power, Daniel (2006). The Central Middle Ages: Europe 950-1320. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-925312-8.