Geregye Miklós: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 63: | Linia 63: | ||
Miklós i jego brat [[Geregye István|István]] zostali po raz pierwszy wspomniani w królewskim przywileju w 1256 roku, gdy [[IV. Béla|Béla IV]] nakazał ich ojcu [[Geregye Pál|Pawłowi]] zwrócić pewne nabyte ziemie wzdłuż rzeki [[Sebes-Körös]]: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény z ich królewskimi '''zwyczajami''' (dziś odpowiednio Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș i Birtin w Rumunii) do pierwotnych właścicieli. '''W poprzednim roku ''jego'' wojska zajęły''' ziemie sąsiedniego klanu [[Csanád (ród)|Csanád]]; prawdopodobne jest, że zarówno Miklós, jak i István brali udział w potyczce.<ref name="Zsoldos2016" /> Według statutu z 1278 r. Paweł i jego synowie również nielegalnie posiadali ziemię w [[Székelyhíd]] (dziś Săcueni, Rumunia).<ref name="Zsoldos2016" /> Po tych bezprawnych czynach Paweł został '''potępiony''' na dworze królewskim i nigdy nie utrzymywał już żadnych godności ani pozycji. W tym kontekście Miklós i István należeli do '''partyzantów''' księcia [[III. István|István]], którego relacje z ojcem [[IV. Béla|Bélą IV]] pogorszyły się na początku lat 60. XX wieku.<ref name="Zsoldos2007">Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [''Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 11.</ref> | Miklós i jego brat [[Geregye István|István]] zostali po raz pierwszy wspomniani w królewskim przywileju w 1256 roku, gdy [[IV. Béla|Béla IV]] nakazał ich ojcu [[Geregye Pál|Pawłowi]] zwrócić pewne nabyte ziemie wzdłuż rzeki [[Sebes-Körös]]: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény z ich królewskimi '''zwyczajami''' (dziś odpowiednio Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș i Birtin w Rumunii) do pierwotnych właścicieli. '''W poprzednim roku ''jego'' wojska zajęły''' ziemie sąsiedniego klanu [[Csanád (ród)|Csanád]]; prawdopodobne jest, że zarówno Miklós, jak i István brali udział w potyczce.<ref name="Zsoldos2016" /> Według statutu z 1278 r. Paweł i jego synowie również nielegalnie posiadali ziemię w [[Székelyhíd]] (dziś Săcueni, Rumunia).<ref name="Zsoldos2016" /> Po tych bezprawnych czynach Paweł został '''potępiony''' na dworze królewskim i nigdy nie utrzymywał już żadnych godności ani pozycji. W tym kontekście Miklós i István należeli do '''partyzantów''' księcia [[III. István|István]], którego relacje z ojcem [[IV. Béla|Bélą IV]] pogorszyły się na początku lat 60. XX wieku.<ref name="Zsoldos2007">Zsoldos, Attila (2007). ''Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években'' [''Sprawy rodzinne: konflikt między Belą IV a młodszym królem Stefanem w latach 60. XIII wieku'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 11.</ref> | ||
| − | |||
| − | |||
Możliwe, że Miklós był identyczny z tym imiennym dworzaninem, który służył jako '''hrabia (książę) gospodarstwa książęcego''' w 1259 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Mniej więcej w tym samym czasie jego brat István był [[ispán]]em komitatu [[Vas]] w 1260 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Następnie Miklós funkcjonował jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] w latach 1267–1268, pod koniec panowania [[IV. Béla|Béli IV]] (przypuszczalnie zachował godność nieprzerwanie od 1264 do 1270). [[Siedmiogród]] należał do '''królewskiego''' księcia István, który nawet w drugiej połowie lat sześćdziesiątych przyjął tytuł ''Młodszego Króla''.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Bracia Geregye wsparli księcia w wojnie domowej między ojcem i synem, która rozwinęła się w latach 1264–65. Możliwe, że walczyli w [[Bitwa pod Isaszeg|bitwie pod Isaszegiem]] w marcu 1265 r., ponieważ jeden z wojowników zamku Miklós z komitatu [[Vas]] otrzymał od króla status sług królewskich za zasługi wojskowe na polu bitwy.<ref name="Zsoldos2016" /> Historyk [[Zsoldos Attila]] uważa geograficzną bliskość ich ziem do dworu książęcego w Siedmiogrodzie, a pogarszające się stosunki ich ojca z Bélą IV przyczyniły się do ich udziału w buncie przeciwko władzy królewskiej.<ref name="Zsoldos2016" /> | Możliwe, że Miklós był identyczny z tym imiennym dworzaninem, który służył jako '''hrabia (książę) gospodarstwa książęcego''' w 1259 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Mniej więcej w tym samym czasie jego brat István był [[ispán]]em komitatu [[Vas]] w 1260 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Następnie Miklós funkcjonował jako [[wojewoda Siedmiogrodu]] w latach 1267–1268, pod koniec panowania [[IV. Béla|Béli IV]] (przypuszczalnie zachował godność nieprzerwanie od 1264 do 1270). [[Siedmiogród]] należał do '''królewskiego''' księcia István, który nawet w drugiej połowie lat sześćdziesiątych przyjął tytuł ''Młodszego Króla''.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> Bracia Geregye wsparli księcia w wojnie domowej między ojcem i synem, która rozwinęła się w latach 1264–65. Możliwe, że walczyli w [[Bitwa pod Isaszeg|bitwie pod Isaszegiem]] w marcu 1265 r., ponieważ jeden z wojowników zamku Miklós z komitatu [[Vas]] otrzymał od króla status sług królewskich za zasługi wojskowe na polu bitwy.<ref name="Zsoldos2016" /> Historyk [[Zsoldos Attila]] uważa geograficzną bliskość ich ziem do dworu książęcego w Siedmiogrodzie, a pogarszające się stosunki ich ojca z Bélą IV przyczyniły się do ich udziału w buncie przeciwko władzy królewskiej.<ref name="Zsoldos2016" /> | ||
| − | |||
| − | |||
== Aspiracje do oligarchii == | == Aspiracje do oligarchii == | ||
Wersja z 08:40, 21 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Geregye Miklós (pol. Mikołaj Geregye) (* nieznana, † po 1279), węgierski szlachcic, właściciel ziemski, członek wpływowego rodu Geregye. RodzinaSyn sędziego królewskiego Geregye Pála z nieznana z imienia matką z klanu Győr, która była wnuczką palatyna Győr I. Pata. Miał trzech braci: Istvána, Geregye II Etha II i siostrę Agnes, która poślubiła Nagymihályi Turula Nagymihályi, a po śmierci męża wstąpiła do klasztoru na Wyspie Małgorzaty. Dziadkiem Miklós był wojewoda Siedmiogrodu Eth I.[1] Gdy Geregye i Eth pojawili się we współczesnych zapisach dekady później na przełomie lat 70. 80. niż ich starsi bracia, historyk Zsoldos Attila uznał ich za dzieci z rzekomego drugiego małżeństwa Pála Geregye.[2] Nie ma żadnych informacji o żonach ani potomkach Miklós.[1] Partyzant księcia StefanaMiklós i jego brat István zostali po raz pierwszy wspomniani w królewskim przywileju w 1256 roku, gdy Béla IV nakazał ich ojcu Pawłowi zwrócić pewne nabyte ziemie wzdłuż rzeki Sebes-Körös: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény z ich królewskimi zwyczajami (dziś odpowiednio Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș i Birtin w Rumunii) do pierwotnych właścicieli. W poprzednim roku jego wojska zajęły ziemie sąsiedniego klanu Csanád; prawdopodobne jest, że zarówno Miklós, jak i István brali udział w potyczce.[2] Według statutu z 1278 r. Paweł i jego synowie również nielegalnie posiadali ziemię w Székelyhíd (dziś Săcueni, Rumunia).[2] Po tych bezprawnych czynach Paweł został potępiony na dworze królewskim i nigdy nie utrzymywał już żadnych godności ani pozycji. W tym kontekście Miklós i István należeli do partyzantów księcia István, którego relacje z ojcem Bélą IV pogorszyły się na początku lat 60. XX wieku.[3] Możliwe, że Miklós był identyczny z tym imiennym dworzaninem, który służył jako hrabia (książę) gospodarstwa książęcego w 1259 r.[4] Mniej więcej w tym samym czasie jego brat István był ispánem komitatu Vas w 1260 r.[4] Następnie Miklós funkcjonował jako wojewoda Siedmiogrodu w latach 1267–1268, pod koniec panowania Béli IV (przypuszczalnie zachował godność nieprzerwanie od 1264 do 1270). Siedmiogród należał do królewskiego księcia István, który nawet w drugiej połowie lat sześćdziesiątych przyjął tytuł Młodszego Króla.[4] Bracia Geregye wsparli księcia w wojnie domowej między ojcem i synem, która rozwinęła się w latach 1264–65. Możliwe, że walczyli w bitwie pod Isaszegiem w marcu 1265 r., ponieważ jeden z wojowników zamku Miklós z komitatu Vas otrzymał od króla status sług królewskich za zasługi wojskowe na polu bitwy.[2] Historyk Zsoldos Attila uważa geograficzną bliskość ich ziem do dworu książęcego w Siedmiogrodzie, a pogarszające się stosunki ich ojca z Bélą IV przyczyniły się do ich udziału w buncie przeciwko władzy królewskiej.[2] Aspiracje do oligarchiiLojalność braci Geregye wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., gdy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, jako Stefan V. Miklós wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i oddał się pod ochronę Ottokara II. Czeski król otrzymał również zamek Dobronya na Górnych Węgrzech (dziś Podzámčok, Słowacja) od Miklós. Brał udział w kampanii Ottokara przeciwko Węgrom w 1271 r., obległ i zajął zamek Nyitra i przeprawił się przez rzekę Garam. Po zawarciu traktatu pokojowego między Szczepanem V a Ottokarem II (1271) Miklós powrócił na Węgry, ale odzyskał dawne wpływy polityczne dopiero po śmierci króla Stefana V w 1272 roku.[1] The Geregye brothers' loyalty to Duke Stephen suddenly broke up in May 1270, when the latter ascended the throne and became King of Hungary as Stephen V. Nicholas, along with several magnates, fled the country and placed himself under the protection of Ottokar II. The Bohemian king also received the Dobronya Castle at Dobróváralja, Upper Hungary (today Podzámčok, Slovakia) by Nicholas. He participated in Ottokar's campaign against Hungary in 1271, when Nicholas besieged and occupied the Nyitra Castle and came through on the Garam River. After the peace treaty between Stephen V and Ottokar II (1271), he returned to Hungary, however he regained his former political influence only after the death of king Stephen V in 1272.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} W latach 1272–1274, za panowania młodego Władysława IV, Miklós był wojewodą Siedmiogrodu, a zatem potem trzykrotnie ispánem komitatu Szolnok[4][5] Został wybrany sędzią królewskim i head of Bánya (Árkibánya) ispánate w 1275 r.[4] Between 1272 and 1274, during the reign of the minor Ladislaus IV, Nicholas was voivode of Transylvania and thus ispán (comes) of Szolnok County three times.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was elected judge royal and head of Bánya (Árkibánya) ispánate in 1275.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Brał czynny udział w walce o władzę między baronami i wspierał rodzinę Kőszegi i Joakima z klanu Gutkeled. Miklós i jego bracia próbowali ustanowić władzę niezależnie od króla. Miklós zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki, Adorján, Almás, Sólyomkő i Valkó. Jednak król Władysław IV wyeliminował jego bunt siłą zbrojną w 1277 r.. Po tym klan Geregye utracił swoje posiadłości i pozycje polityczne.[1] He actively participated in the struggle for power between the barons and supported the Kőszegi family and Joachim from the Gutkeled clan. Nicholas and his brothers tried to establish a dominion independently of the king. Nicholas had started to expand his influence over the territories that surrounded his possessions and castles, Adorján, Almás, Sólyomkő and Valkó. However king Ladislaus IV eliminated their rebellion with a military force in 1277. After that the Geregye clan lost its estates and political positions.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
