Geregye Miklós: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 69: | Linia 69: | ||
Lojalność braci [[Geregye]] wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., gdy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, jako [[V. István|Stefan V]]. Miklós wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i oddał się pod ochronę [[Ottokar II|Ottokara II]]. Czeski król otrzymał również zamek [[Dobronya]] na Górnych Węgrzech (dziś [[Podzámčok]], Słowacja) od Miklós. Brał udział w kampanii Ottokara przeciwko Węgrom w 1271 r., obległ i zajął zamek Nyitra i przeprawił się przez rzekę [[Hron|Garam]]. Po zawarciu traktatu pokojowego między Szczepanem V a Ottokarem II (1271) Miklós powrócił na Węgry, ale odzyskał dawne wpływy polityczne dopiero po śmierci króla Stefana V w 1272 roku.<ref name="Markó" /> | Lojalność braci [[Geregye]] wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., gdy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, jako [[V. István|Stefan V]]. Miklós wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i oddał się pod ochronę [[Ottokar II|Ottokara II]]. Czeski król otrzymał również zamek [[Dobronya]] na Górnych Węgrzech (dziś [[Podzámčok]], Słowacja) od Miklós. Brał udział w kampanii Ottokara przeciwko Węgrom w 1271 r., obległ i zajął zamek Nyitra i przeprawił się przez rzekę [[Hron|Garam]]. Po zawarciu traktatu pokojowego między Szczepanem V a Ottokarem II (1271) Miklós powrócił na Węgry, ale odzyskał dawne wpływy polityczne dopiero po śmierci króla Stefana V w 1272 roku.<ref name="Markó" /> | ||
| − | |||
| − | |||
W latach 1272–1274, za panowania młodego [[IV. László|Władysława IV]], Miklós był [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]], a zatem potem trzykrotnie [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]]<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref><ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 382.</ref> Został wybrany [[Sędzia|sędzią królewskim]] i '''head of Bánya (Árkibánya) ispánate''' w 1275 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> | W latach 1272–1274, za panowania młodego [[IV. László|Władysława IV]], Miklós był [[Wojewoda|wojewodą Siedmiogrodu]], a zatem potem trzykrotnie [[ispán]]em komitatu [[Szolnok]]<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref><ref name="Engel">Engel, Pál (2001). ''The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526''. I.B. Tauris Publishers. str. 382.</ref> Został wybrany [[Sędzia|sędzią królewskim]] i '''head of Bánya (Árkibánya) ispánate''' w 1275 r.<ref name="Zsoldos2011">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. 3, 38–39, 69, 224.</ref> | ||
| − | |||
| − | |||
Brał czynny udział w walce o władzę między baronami i wspierał rodzinę [[Kőszegi]] i [[Gutkeled Joakim|Joakima]] z klanu [[Gutkeled]]. Miklós i jego bracia próbowali ustanowić władzę niezależnie od króla. Miklós zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki, [[Adorján]], [[Almás]], [[Sólyomkő]] i [[Valkó]]. Jednak król [[IV. László|Władysław IV]] wyeliminował jego bunt siłą zbrojną w 1277 r.. Po tym klan [[Geregye]] utracił swoje posiadłości i pozycje polityczne.<ref name="Markó" /> | Brał czynny udział w walce o władzę między baronami i wspierał rodzinę [[Kőszegi]] i [[Gutkeled Joakim|Joakima]] z klanu [[Gutkeled]]. Miklós i jego bracia próbowali ustanowić władzę niezależnie od króla. Miklós zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki, [[Adorján]], [[Almás]], [[Sólyomkő]] i [[Valkó]]. Jednak król [[IV. László|Władysław IV]] wyeliminował jego bunt siłą zbrojną w 1277 r.. Po tym klan [[Geregye]] utracił swoje posiadłości i pozycje polityczne.<ref name="Markó" /> | ||
| − | |||
| − | |||
==Przypisy== | ==Przypisy== | ||
Wersja z 08:40, 21 cze 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Geregye Miklós (pol. Mikołaj Geregye) (* nieznana, † po 1279), węgierski szlachcic, właściciel ziemski, członek wpływowego rodu Geregye. RodzinaSyn sędziego królewskiego Geregye Pála z nieznana z imienia matką z klanu Győr, która była wnuczką palatyna Győr I. Pata. Miał trzech braci: Istvána, Geregye II Etha II i siostrę Agnes, która poślubiła Nagymihályi Turula Nagymihályi, a po śmierci męża wstąpiła do klasztoru na Wyspie Małgorzaty. Dziadkiem Miklós był wojewoda Siedmiogrodu Eth I.[1] Gdy Geregye i Eth pojawili się we współczesnych zapisach dekady później na przełomie lat 70. 80. niż ich starsi bracia, historyk Zsoldos Attila uznał ich za dzieci z rzekomego drugiego małżeństwa Pála Geregye.[2] Nie ma żadnych informacji o żonach ani potomkach Miklós.[1] Partyzant księcia StefanaMiklós i jego brat István zostali po raz pierwszy wspomniani w królewskim przywileju w 1256 roku, gdy Béla IV nakazał ich ojcu Pawłowi zwrócić pewne nabyte ziemie wzdłuż rzeki Sebes-Körös: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény z ich królewskimi zwyczajami (dziś odpowiednio Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș i Birtin w Rumunii) do pierwotnych właścicieli. W poprzednim roku jego wojska zajęły ziemie sąsiedniego klanu Csanád; prawdopodobne jest, że zarówno Miklós, jak i István brali udział w potyczce.[2] Według statutu z 1278 r. Paweł i jego synowie również nielegalnie posiadali ziemię w Székelyhíd (dziś Săcueni, Rumunia).[2] Po tych bezprawnych czynach Paweł został potępiony na dworze królewskim i nigdy nie utrzymywał już żadnych godności ani pozycji. W tym kontekście Miklós i István należeli do partyzantów księcia István, którego relacje z ojcem Bélą IV pogorszyły się na początku lat 60. XX wieku.[3] Możliwe, że Miklós był identyczny z tym imiennym dworzaninem, który służył jako hrabia (książę) gospodarstwa książęcego w 1259 r.[4] Mniej więcej w tym samym czasie jego brat István był ispánem komitatu Vas w 1260 r.[4] Następnie Miklós funkcjonował jako wojewoda Siedmiogrodu w latach 1267–1268, pod koniec panowania Béli IV (przypuszczalnie zachował godność nieprzerwanie od 1264 do 1270). Siedmiogród należał do królewskiego księcia István, który nawet w drugiej połowie lat sześćdziesiątych przyjął tytuł Młodszego Króla.[4] Bracia Geregye wsparli księcia w wojnie domowej między ojcem i synem, która rozwinęła się w latach 1264–65. Możliwe, że walczyli w bitwie pod Isaszegiem w marcu 1265 r., ponieważ jeden z wojowników zamku Miklós z komitatu Vas otrzymał od króla status sług królewskich za zasługi wojskowe na polu bitwy.[2] Historyk Zsoldos Attila uważa geograficzną bliskość ich ziem do dworu książęcego w Siedmiogrodzie, a pogarszające się stosunki ich ojca z Bélą IV przyczyniły się do ich udziału w buncie przeciwko władzy królewskiej.[2] Aspiracje do oligarchiiLojalność braci Geregye wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., gdy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, jako Stefan V. Miklós wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i oddał się pod ochronę Ottokara II. Czeski król otrzymał również zamek Dobronya na Górnych Węgrzech (dziś Podzámčok, Słowacja) od Miklós. Brał udział w kampanii Ottokara przeciwko Węgrom w 1271 r., obległ i zajął zamek Nyitra i przeprawił się przez rzekę Garam. Po zawarciu traktatu pokojowego między Szczepanem V a Ottokarem II (1271) Miklós powrócił na Węgry, ale odzyskał dawne wpływy polityczne dopiero po śmierci króla Stefana V w 1272 roku.[1] W latach 1272–1274, za panowania młodego Władysława IV, Miklós był wojewodą Siedmiogrodu, a zatem potem trzykrotnie ispánem komitatu Szolnok[4][5] Został wybrany sędzią królewskim i head of Bánya (Árkibánya) ispánate w 1275 r.[4] Brał czynny udział w walce o władzę między baronami i wspierał rodzinę Kőszegi i Joakima z klanu Gutkeled. Miklós i jego bracia próbowali ustanowić władzę niezależnie od króla. Miklós zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki, Adorján, Almás, Sólyomkő i Valkó. Jednak król Władysław IV wyeliminował jego bunt siłą zbrojną w 1277 r.. Po tym klan Geregye utracił swoje posiadłości i pozycje polityczne.[1] Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
