Básztély (ród): Różnice pomiędzy wersjami
(→Źródła) |
|||
| Linia 61: | Linia 61: | ||
== Status społeczny == | == Status społeczny == | ||
| − | Ich | + | Ich posiadłości rodowe leżały w Básztély lub Vasztély, w powiecie [Ostrzyhom]] (obecnie dzielnica w Csabdi, w powiecie Fejér) [1], od którego pochodzi nazwa krewnych. Zgodnie z teorią uczonego byli oni pochodzenia francuskiego i wznieśli w osadzie wieżę, która stała się nazwą wsi (po raz pierwszy pojawiła się we współczesnych dokumentach jako "Boztyh" w 1240 r.), anastępnie pokrewnych ("bastille" -> "Bastion"->"Bastion"). Według historyka [[Zsoldos Attila|Attili Zsoldosa]], krewni należeli do statusu społecznego sług królewskich, ludzi wolnych, którzy posiadali własność i podlegali tylko królowi. Pierwszym znanym członkiem rodziny był Reynold I, którego król [[II. András|Andrzej II]] określił jako „''serviens noster''” w 1222 r. Jeśli teoria pochodzenia francuskiego jest poprawna, możliwe, że przybył na Węgry jako eskorta królowej [[Yolanda de Courtenay|Jolandy]], drugiej małżonki króla. Pełnił funkcję ''pristaldus'' (komisarz królewski lub "komornik") przy kilku okazjach (pierwszy w 1215). [2] Niektórzy historycy, w tym [[Engel Pál|Pál Engel]], błędnie twierdzili, że w latach 1237–1238 utrzymywał godność ''[[ispán]]'' komitatu [[Veszprém]]; pieczęć posiadacza urzędu dowodzi, że w rzeczywistości był to [Rátót Rénold|Reynold Rátót]]. [3] |
| − | |||
| − | |||
== Historia == | == Historia == | ||
Wersja z 13:23, 31 sie 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Szablon:Noble house Básztély (also Vasztély) was the name of a gens (Latin for "clan"; nemzetség in Hungarian) in the Kingdom of Hungary. The powerful Rozgonyi family ascended from this clan. Drzewo genealogiczne
Status społecznyIch posiadłości rodowe leżały w Básztély lub Vasztély, w powiecie [Ostrzyhom]] (obecnie dzielnica w Csabdi, w powiecie Fejér) [1], od którego pochodzi nazwa krewnych. Zgodnie z teorią uczonego byli oni pochodzenia francuskiego i wznieśli w osadzie wieżę, która stała się nazwą wsi (po raz pierwszy pojawiła się we współczesnych dokumentach jako "Boztyh" w 1240 r.), anastępnie pokrewnych ("bastille" -> "Bastion"->"Bastion"). Według historyka Attili Zsoldosa, krewni należeli do statusu społecznego sług królewskich, ludzi wolnych, którzy posiadali własność i podlegali tylko królowi. Pierwszym znanym członkiem rodziny był Reynold I, którego król Andrzej II określił jako „serviens noster” w 1222 r. Jeśli teoria pochodzenia francuskiego jest poprawna, możliwe, że przybył na Węgry jako eskorta królowej Jolandy, drugiej małżonki króla. Pełnił funkcję pristaldus (komisarz królewski lub "komornik") przy kilku okazjach (pierwszy w 1215). [2] Niektórzy historycy, w tym Pál Engel, błędnie twierdzili, że w latach 1237–1238 utrzymywał godność ispán komitatu Veszprém; pieczęć posiadacza urzędu dowodzi, że w rzeczywistości był to [Rátót Rénold|Reynold Rátót]]. [3] HistoriaNajstarszym synem Reynolda był Andrew, który pozostał w Bastionie, aby zarządzać dobytkiem klanu, podczas gdy jego młodsi bracia Salomon i Władysław zostali wysłani na dwór Ban Stephena Gutkeled [4]. W 1263 r. Gutkeledowie nadali im ziemie za rzeką Drawą. Nie mieli potomków. [5] Wszyscy bracia Básztély, z wyjątkiem Denisa, który prawdopodobnie już zginął, brali udział w bitwie pod Marchfeld (1278), jako ich poddany, upamiętniony w Gesta Hunnorum et Hungarorum Szymona z Kézy. Reynold's eldest son was Andrew, who remained in Básztély to manage the clan possessions, while his younger brothers Solomon and Ladislaus were sent to the court of Ban Stephen Gutkeled.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} They were granted lands beyond the Drava river by the Gutkeleds in 1263. They had no descendants.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} All of the Básztély brothers, except Denis, who possibly died by then, had participated in the Battle on the Marchfeld (1278), as their subject, Simon of Kéza's Gesta Hunnorum et Hungarorum commemorated. Plik:Hrad Čičva 029.jpg Ruiny Csicsvy (Čičava, dziś na Słowacji) Andrew wytoczył proces sądowy w sprawie własności Bajny z sąsiadem, krewnym Zoárd. Był obecny na ślubie swojej jedynej córki Aglent i Johna Koppána. Wkrótce potem zmarł. [6] Jego synowie zostali rycerzami-rabusiami w dobie feudalnej anarchii na przełomie XIII i XIV wieku. Jeden z nich Nicholas splądrował ziemie Zoárd około 1300 roku, powodując zniszczenia o wartości 400 znaków. Nie stawił się przed sądem węgierskim Andrzeja III, w wyniku czego monarcha skonfiskował ziemie zmarłego Andrzeja, a strażnicy pałacowi w Esztergom zajęli majątek i przekazał go Zoárdom. Nigdy więcej nie wspomniano o synach Andrzeja; tylko synowi jednego z nich, Andrzejowi III, przyznano znikomą część majątku Básztély (Dobódél), gdy w 1342 r. oddziały podzieliły ją między siebie [6]. Andrew had a lawsuit over the proprietary of Bajna with the neighbor Zoárd kindred. He was present at the wedding of his only daughter Aglent and John Koppán. He died shortly thereafter.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} His sons became robber knights during the era of feudal anarchy, at the turn of the 13th and 14th centuries. One of them Nicholas pillaged the Zoárd lands around 1300, causing a damage of 400 marks. He did not present before the judicial court of Andrew III of Hungary, as a result, the monarch confiscated the late Andrew's lands and the palace guards of Esztergom seized the property and handed over to the Zoárds. Andrew's sons were never mentioned again; only the son of one of them, Andrew III was granted a negligible portion (Dobódél) of the Básztély fortune, when the branches partitioned it among themselves in 1342.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Syn imiennika Reynolda I, Reynold II został po raz pierwszy wspomniany we współczesnych dokumentach w 1259 roku; należał wówczas do grupy tzw. „królewskiej młodzieży” (węg. királyi ifjak, łac. iuvenis noster), który na dworze księcia Stefana uchodził za wiernego i ambitnego żołnierza. Swój los i przewagę społeczną łączył z dążeniami do władzy księcia [1], który rządził prowincją Siedmiogród w imieniu swojego ojca, króla Węgier Beli IV. Pierwsze małżeństwo Reynolda urodziło dwóch synów, Władysława, pierwszego członka rodziny Rozgonyi i Piotra. Po śmierci żony Reynold poślubił swoją drugą żonę, niezidentyfikowaną siostrę szlachcica Nicholasa Vecse de Putnok; mieli trzech synów - Juliusa, Salomona i Denisa - oraz córkę Anne, która została zakonnicą. Ich potomstwo nazywane było Básztélyi ("z Básztély"), pozostając w mniejszości na Kraju Zadunajskim i wymarło pod koniec XIV wieku [7]. Synowie Reynolda pozostali marginalnymi szlachcicami, nie zajmując żadnego urzędu; ich nisko urodzony status utrudniał dziedziczenie wpływów po ojcu, który awansował do elity dzięki swojemu talentowi i lojalności. Jeden z nich Julius pojawił się jako znajomy potężnego oligarchy Amadeusa Aby. Rozgonyowie powrócili na czoło węgierskiej szlachty dopiero na początku XV wieku, za panowania Zygmunta. [8] Reynold I's namesake son, Reynold II was first mentioned by contemporary documents in 1259; he was a member of the group of so-called "royal youth" (, ) by then, who was considered a faithful and ambitious soldier in the court of Duke Stephen. He connected his fate and social ascendancy to the power aspirations of the duke,{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} who governed the province of Transylvania on behalf of his father, King Béla IV of Hungary. Reynold's first marriage produced two sons, Ladislaus, the first member of the Rozgonyi family, and Peter. After his wife's death, Reynold married his second wife, an unidentified sister of noble Nicholas Vecse de Putnok; they had three sons – Julius, Solomon and Denis – and a daughter, Anne, who became a nun. Their offspring were called Básztélyi ("of Básztély"), who remained members of the minor nobility in Transdanubia and died out by the end of the 14th century.[1] Reynold's sons remained marginal nobles, without holding any office; their lowborn status hindered to inherit their father's influence, who rose to the elite due to his talent and loyalty. One of them Julius appeared as a familiaris of the powerful oligarch Amadeus Aba. The Rozgonyis returned to the forefront of the Hungarian nobility only in the early 15th century, during the reign of Sigismund.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} PosiadłościW 1270 roku Reynold II otrzymał ogromne darowizny ziemi za swoje osiągnięcia militarne i lojalność od nowo koronowanego Stefana V: wszystkie jego darowizny należały wcześniej do majątku księcia Rostislava, szwagra Stefana. Reynoldowi nadano Rozgony - późniejszą tytułową wieś Rozgonyis, dzisiejsze Rozhanovce na Słowacji -, Rásfölde ("Ziemia Ras") i Lapispatak (dziś Ploské, Słowacja) w powiecie Abaúj. Dzięki tej darowiźnie Reynold natychmiast stał się jednym z największych właścicieli ziemskich w hrabstwie. Otrzymał również Tuzsér i Bodon w powiecie Szabolcs i Csicsva (dzisiejsza Čičava, Słowacja) i jej akcesoria Hosszúmező i Visnyó (obecnie Višňov, Słowacja) w żupanii zempleńskiej. Można przypuszczać, że Reynold lub jego syn Juliusz zbudowali zamek Csicsva na przełomie XIII i XIV wieku. In 1270, Reynold II was granted huge land donations for his military achievements and loyalty by the newly crowned Stephen V: All of his donations were formerly belonged to the property of Prince Rostislav, Stephen's brother-in-law. Reynold was granted Rozgony – later eponymous village of the Rozgonyis, present-day Rozhanovce, Slovakia –, Rásfölde ("Ras' Land") and Lapispatak (today Ploské, Slovakia) in Abaúj County. Reynold instantly became one of the largest landowners in the county with this land donation. He was also granted Tuzsér and Bodon in Szabolcs County and Csicsva (present-day Čičava, Slovakia) and its accessories Hosszúmező and Visnyó (today Višňov, Slovakia) in Zemplén County. It is presumable that Reynold or his son Julius built the castle of Csicsva at the turn of the 13th and 14th centuries. Źródła
Przypisy
|
