Bornemissza János: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 20: | Linia 20: | ||
}} | }} | ||
| + | János Bornemissza (zm. Bratysława, październik 1527) Naczelnik Bratysławy, skarbnik, urzędnik. | ||
| + | <small><small><small><small>'''Bornemissza János''' (megh. [[Pozsony]], [[1527]]. október k.) [[Pozsony vármegye|pozsonyi]] főispán, kincstartó, jegyző. </small></small></small></small> | ||
| − | + | Pochodził z Tolny, prawdopodobnie dorastał z linii pańszczyźnianej. Ponieważ król Maciej wyróżnił wielu z tej linii, był w stanie nauczyć się czytać i pisać. Od 1481 r. Był przez cztery lata urzędnikiem Orbána Nagylucsei, za pośrednictwem którego służył skarbowi. Od 1487 do 1493 był skarbnikiem, od 1492 do 1496 był rodziną królewską, od 1500 do 1504 był skarbnikiem, a następnie przez dwadzieścia lat był mistrzem zamkowym w Budzie. | |
| − | [[Tolna vármegye|Tolnáról]] származott, a feltételezések szerint [[jobbágy]]i sorból nőtte ki magát. Mivel [[I. Mátyás magyar király|Mátyás király]] sokakat emelt ki ebből a sorból, ezért írni, olvasni tanulhatott. [[1481]]-től négy évig [[Nagylucsei Orbán]] jegyzője volt, akinek révén a kincstár szolgálatába állt. [[1487]]-től [[1493]]-ig alkincstartó, [[1492]]-től [[1496]]-ig királyi familiáris, [[1500]]-tól [[1504]]-ig kincstartó, majd húsz éven keresztül [[Buda (történelmi település)|budai]] várnagy volt. | + | <small><small><small><small>[[Tolna vármegye|Tolnáról]] származott, a feltételezések szerint [[jobbágy]]i sorból nőtte ki magát. Mivel [[I. Mátyás magyar király|Mátyás király]] sokakat emelt ki ebből a sorból, ezért írni, olvasni tanulhatott. [[1481]]-től négy évig [[Nagylucsei Orbán]] jegyzője volt, akinek révén a kincstár szolgálatába állt. [[1487]]-től [[1493]]-ig alkincstartó, [[1492]]-től [[1496]]-ig királyi familiáris, [[1500]]-tól [[1504]]-ig kincstartó, majd húsz éven keresztül [[Buda (történelmi település)|budai]] várnagy volt. </small></small></small></small> |
| − | + | Choć pochodził z chłopów i walczył z György Dózsą w 1514 roku, pokonał Ambrusa Száleresiego. | |
| − | [[ | + | <small><small><small><small>Noha parasztoktól származott, [[1514]]-ben harcolt [[Dózsa György]] ellen, ő verte le [[Száleresi Ambrus]]t. </small></small></small></small> |
| − | A [[mohácsi csata|mohácsi vész]] idején viselte a pozsonyi főispánságot. A csata után nem múlt el a Szapolyaival való ellentéte és ezért [[Habsburg Mária magyar királyné (1505–1558)|Mária királynéval]] Pozsonyba ment, és [[I. Ferdinánd magyar király|I. Ferdinánd]] mellé állt. A főherceg kiemelten fontosnak tartotta a megnyerését. | + | Zastąpienie Girolamo Balbit i Piso Jakab II. Krótko przed śmiercią Ulászló, II. Został mianowany wychowawcą Louisa. Uczył się u George'a Brandenburga. Bornemisza starał się odpowiednio kształcić i wychowywać młodego króla, ale kłopoty kraju się załamały, a pozbawiony skrupułów hrabia Jerzy Brandenburg skierował Lajosa w zupełnie złym kierunku. Sprzeciwił się mu Tamás Bakócz, János Szapolyai i Imre Perényi, którzy chcieli go usunąć w 1518 roku. |
| + | |||
| + | <small><small><small><small>[[Girolamo Balbi]]t és [[Piso Jakab]]ot váltva [[II. Ulászló magyar király|II. Ulászló]] halála előtt kevéssel [[II. Lajos magyar király|II. Lajos]] nevelőjévé nevezték ki. Mellette a nevelést [[Brandenburgi György]] látta el. Bornemissza törekedett megfelelően oktatni és felnevelni a fiatal királyt, de rászakadtak az ország gondjai, a gátlástalan Brandenburgi György őrgróf pedig teljesen rossz irányba terelte Lajost. [[Bakócz Tamás]]sal, [[I. János magyar király|Szapolyai Jánossal]] és [[Perényi Imre (nádor)|Perényi Imrével]] ellentéte támadt, akik [[1518]]-ban el akarták távolítani. </small></small></small></small> | ||
| + | |||
| + | W czasie katastrofy w Mohaczu nosił kwaterę główną w Bratysławie. Po bitwie jego sprzeciw wobec Szapolyai nie minął i dlatego udał się do Bratysławy z królową Marią i stanął u boku Ferdynanda I. Arcyksiążę uważał swoje zwycięstwo za najważniejsze. | ||
| + | |||
| + | <small><small><small><small>A [[mohácsi csata|mohácsi vész]] idején viselte a pozsonyi főispánságot. A csata után nem múlt el a Szapolyaival való ellentéte és ezért [[Habsburg Mária magyar királyné (1505–1558)|Mária királynéval]] Pozsonyba ment, és [[I. Ferdinánd magyar király|I. Ferdinánd]] mellé állt. A főherceg kiemelten fontosnak tartotta a megnyerését. </small></small></small></small> | ||
== Linki zewnętrzne == | == Linki zewnętrzne == | ||
Wersja z 14:16, 25 wrz 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Poprzednik: | Skarbnik królewski (1500 – 1504) |
Następca: |
| Wemeri Zsigmond | Telegdi István |
János Bornemissza (zm. Bratysława, październik 1527) Naczelnik Bratysławy, skarbnik, urzędnik.
Bornemissza János (megh. Pozsony, 1527. október k.) pozsonyi főispán, kincstartó, jegyző.
Pochodził z Tolny, prawdopodobnie dorastał z linii pańszczyźnianej. Ponieważ król Maciej wyróżnił wielu z tej linii, był w stanie nauczyć się czytać i pisać. Od 1481 r. Był przez cztery lata urzędnikiem Orbána Nagylucsei, za pośrednictwem którego służył skarbowi. Od 1487 do 1493 był skarbnikiem, od 1492 do 1496 był rodziną królewską, od 1500 do 1504 był skarbnikiem, a następnie przez dwadzieścia lat był mistrzem zamkowym w Budzie.
Tolnáról származott, a feltételezések szerint jobbágyi sorból nőtte ki magát. Mivel Mátyás király sokakat emelt ki ebből a sorból, ezért írni, olvasni tanulhatott. 1481-től négy évig Nagylucsei Orbán jegyzője volt, akinek révén a kincstár szolgálatába állt. 1487-től 1493-ig alkincstartó, 1492-től 1496-ig királyi familiáris, 1500-tól 1504-ig kincstartó, majd húsz éven keresztül budai várnagy volt.
Choć pochodził z chłopów i walczył z György Dózsą w 1514 roku, pokonał Ambrusa Száleresiego.
Noha parasztoktól származott, 1514-ben harcolt Dózsa György ellen, ő verte le Száleresi Ambrust.
Zastąpienie Girolamo Balbit i Piso Jakab II. Krótko przed śmiercią Ulászló, II. Został mianowany wychowawcą Louisa. Uczył się u George'a Brandenburga. Bornemisza starał się odpowiednio kształcić i wychowywać młodego króla, ale kłopoty kraju się załamały, a pozbawiony skrupułów hrabia Jerzy Brandenburg skierował Lajosa w zupełnie złym kierunku. Sprzeciwił się mu Tamás Bakócz, János Szapolyai i Imre Perényi, którzy chcieli go usunąć w 1518 roku.
Girolamo Balbit és Piso Jakabot váltva II. Ulászló halála előtt kevéssel II. Lajos nevelőjévé nevezték ki. Mellette a nevelést Brandenburgi György látta el. Bornemissza törekedett megfelelően oktatni és felnevelni a fiatal királyt, de rászakadtak az ország gondjai, a gátlástalan Brandenburgi György őrgróf pedig teljesen rossz irányba terelte Lajost. Bakócz Tamással, Szapolyai Jánossal és Perényi Imrével ellentéte támadt, akik 1518-ban el akarták távolítani.
W czasie katastrofy w Mohaczu nosił kwaterę główną w Bratysławie. Po bitwie jego sprzeciw wobec Szapolyai nie minął i dlatego udał się do Bratysławy z królową Marią i stanął u boku Ferdynanda I. Arcyksiążę uważał swoje zwycięstwo za najważniejsze.
A mohácsi vész idején viselte a pozsonyi főispánságot. A csata után nem múlt el a Szapolyaival való ellentéte és ezért Mária királynéval Pozsonyba ment, és I. Ferdinánd mellé állt. A főherceg kiemelten fontosnak tartotta a megnyerését.
Linki zewnętrzne
- Magyar életrajzi lexikon 1000-1990.
- Szilágyi Sándor: A Magyar Nemzet Története.
- Markó László: A Magyar Állam Főméltóságai Szent Istvántól napjainkig, Magyar Könyvklub, Budapest 1999. ISBN 963-547-085-1
