Garai I. Miklós: Różnice pomiędzy wersjami
Przejdź do nawigacji
Przejdź do wyszukiwania
| Linia 25: | Linia 25: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Garai I. Miklós''' (pol. ''Mikołaj z Gary'', | + | '''Garai I. Miklós''' (pol. ''Mikołaj z Gary'', słoweński: ''Mikuláš I. Gorjanský starší'') (* nieznana, † 25 lipca [[1386]]), węgierski szlachcic, [[palatyn]], założyciel '''rodziny''' [[Garai]], ojciec [[Garai II. Miklós|Mikołaja II]] ([[1366]]-[[1434]]) i [[Garai János|Jana]]. |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
==Życiorys== | ==Życiorys== | ||
| − | + | Syn [[Garai András|Andrzeja]] z rodziny [[Dorozsma]] i córki [[Nevnai László|Władysława Nevnaia]] o nieznanym imieniu. Od najmłodszych lat zajmował ważne stanowiska i pełnił '''wysokie funkcje'''. | |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | Na początku swojej kariery, od [[1355]] do [[1375]] roku był [[Ban Maczwy|banem Maczwy]] i nieustannie wspinał się po szczeblach kariery Zawarł sojusz z serbskim księciem [[I. Lázár|Łazarzem I]], którego syn poślubił córkę Miklósa. Był największym i najbogatszym możnowładcą południowego regionu Królestwa. Dołączając do dworu królewskiego króla [[I. Lajos|Ludwika I]] i królowej [[Elżbieta Łokietkówna|Elżbiety]], zyskiwał coraz większy wpływ. | |
| − | |||
| − | W [[1375]] r. został [[palatyn]]em, a jednocześnie [[ispán]]em [[Pozsony]] i sędzią Kumanów od [[1376]] do [[1377]] r. | + | W [[1375]] r. został [[palatyn]]em, a jednocześnie [[ispán]]em [[Pozsony]] i [[Sędzia Kumanów|sędzią Kumanów]] od [[1376]] do [[1377]] r. Uczestnik [[Wojna węgiersko-turecka (1375–77)|kampanii tureckiej w 1375]] roku i zwycięzca na [[Wołoszczyzna|Wołoszczyźnie]], dzięki wsparciu oddziałów tureckich i bułgarskich. W [[1376]] roku uzyskał usunięcie '''brakujących''' synów i Cudarów z dworu królewskiego. W [[1379]] r. uczestniczył w [[Kampania wenecka|kampanii weneckiej]], a w [[1381]] r. prowadził również rozmowy pokojowe, które ją zakończyły. |
<small><small>[[1375]]-ben nádor lett, s ezzel egyidejűleg pozsonyi főispán és a kunok bírája is volt [[1376]]-[[1377]]-ben. Részt vett az [[magyar–török háború (1375–77)|1375. évi török hadjárat]]ban és [[Havasalföld]]ön legyőzte az ottani vajdát, aki török és bolgár segédcsapatokkal erősítette meg seregét. [[1376]]-ban elérte, hogy a [[Lackfi család|Lackfiakat]] és a [[Cudar család|Cudarokat]] eltávolítsák az udvarból. [[1379]]-ben részt vett a [[velencei hadjárat]]ban és [[1381]]-ben az azt lezáró béketárgyaláson is mint követ. </small></small> | <small><small>[[1375]]-ben nádor lett, s ezzel egyidejűleg pozsonyi főispán és a kunok bírája is volt [[1376]]-[[1377]]-ben. Részt vett az [[magyar–török háború (1375–77)|1375. évi török hadjárat]]ban és [[Havasalföld]]ön legyőzte az ottani vajdát, aki török és bolgár segédcsapatokkal erősítette meg seregét. [[1376]]-ban elérte, hogy a [[Lackfi család|Lackfiakat]] és a [[Cudar család|Cudarokat]] eltávolítsák az udvarból. [[1379]]-ben részt vett a [[velencei hadjárat]]ban és [[1381]]-ben az azt lezáró béketárgyaláson is mint követ. </small></small> | ||
| − | Miklós przygotował małżeństwo "''per procurationem''" (przez przedstawiciela) [[Mária magyar királynő|Marii Andegaweńskiej]], córki króla Węgier Ludwika I z księciem Ludwikiem Orleańskim. | + | Miklós przygotował małżeństwo "''per procurationem''" (przez przedstawiciela) [[Mária magyar királynő|Marii Andegaweńskiej]], córki króla Węgier Ludwika I z księciem Ludwikiem Orleańskim. W podziękowaniu, od Karola VI, króla Francji otrzymał tytuł doradcy króla Francji i został członkiem Wielkiej Rady. Możliwe, że już w [[1384]] r. Miklós został uhonorowany Orderem Domu Valois<ref>''[http://real.mtak.hu/10475/1/A%20magyar%20arisztokr%C3%A1cia%20soksz%C3%ADn%C5%B1s%C3%A9ge%20SH12.pdf A magyar arisztokrácia társadalmi sokszínűsége, változó értékek és életviszonyok SZERKESZTETTE: PAPP KLÁRA és PÜSKI LEVENTE]'' (PDF).</ref>. |
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | + | <small><small>Idősebb Garai Miklós nádor előkészítette [[Mária magyar királynő|Anjou Mária]], I. Lajos magyar király lánya, és [[I. Lajos orléans-i herceg]] (az az képviselő általi) házasságát. Ezért [[VI. Károly francia király]]tól tanácsosi címet kapott és a Nagytanács tagjává lett. Elképzelhető, hogy már ekkor, 1384-ben kitüntették az idősebb Garait a Valois-ház rendjével. </small></small> | |
| − | + | Po śmierci króla Ludwika Wielkiego stał się niemal wszechwładny. Tę wszechwładzę zakończył nowy król [[II. Károly magyar király|Karol III z Durazzo, zw. Małym]]. Dlatego też Miklós odegrał wiodącą rolę w jego zabójstwie w [[1386]] roku. Dzięki temu odzyskał pozycję, jednak został jej pozbawiony po objęciu władzy przez [[Zygmunt]]a Luksemburskiego. | |
| − | W następstwie zabójstwa króla Karola wybuchł bunt na | + | W następstwie zabójstwa króla Karola wybuchł bunt na południu. Aby go uciszyć królowa Maria i królowa Elżbieta udały się tam, jednak ich orszak został zaatakowany w pobliżu Gary. Podczas starcia, Miklós − opiekun królowych, został zabity. |
| − | Jego odcięta głowa, wraz z głową | + | Jego odcięta głowa, wraz z głową [[Forgách Balázs]]a została wysłana do wdowy po królu Karolu, która upubliczniła ją w Neapolu.<ref>Fügedi, Erik. ''Ispánok, bárók, kiskirályok''. Magvető Könyvkiadó (1986). ISBN 963-14-0582-6</ref> |
<small><small>A Károly meggyilkolása miatt újra kitört délvidéki lázadás lecsendesítésére menő [[Mária magyar királynő|Mária királynőt]] és [[Kotromanić Erzsébet|Erzsébet királynét]] kísérte, amikor kocsijukat a lázadók [[Gara (Horvátország)|Gara]] közelében [[1386]]. [[július 26.|július 26]]-án megtámadták, és a királynékat szívósan védő Garait megölték. Fejét [[Forgách Balázs]]éval együtt [[II. Károly magyar király|Kis Károly]] özvegyének küldték el, aki közszemlére tette azokat Nápolyban. {{refhely|Fügedi: Ispánok ...}} </small></small> | <small><small>A Károly meggyilkolása miatt újra kitört délvidéki lázadás lecsendesítésére menő [[Mária magyar királynő|Mária királynőt]] és [[Kotromanić Erzsébet|Erzsébet királynét]] kísérte, amikor kocsijukat a lázadók [[Gara (Horvátország)|Gara]] közelében [[1386]]. [[július 26.|július 26]]-án megtámadták, és a királynékat szívósan védő Garait megölték. Fejét [[Forgách Balázs]]éval együtt [[II. Károly magyar király|Kis Károly]] özvegyének küldték el, aki közszemlére tette azokat Nápolyban. {{refhely|Fügedi: Ispánok ...}} </small></small> | ||
| Linia 61: | Linia 50: | ||
==Dzieci== | ==Dzieci== | ||
| − | * [[Garai János|Jan]] († przed [[1428]]), [[ispán]] [[Temes]] i [[Pozsega]] ([[1402]]-[[1417]]), [[Ban Ozory]]; | + | * [[Garai János|Jan]] († przed [[1428]]), ''[[ispán]]'' komitatów [[Temes]] i [[Pozsega]] ([[1402]]-[[1417]]), [[Ban Ozory]]; |
* [[Garai Ilona|Helena]], żona [[Szécsi II. Miklós|Mikołaja Szécsiego]]; | * [[Garai Ilona|Helena]], żona [[Szécsi II. Miklós|Mikołaja Szécsiego]]; | ||
* [[Garai Dorottya|Dorota]], żona [[Frankopan IV. Miklós|Mikołaja IV Frangepána]], [[Ban Chorwacji|bana Chorwacji]]; | * [[Garai Dorottya|Dorota]], żona [[Frankopan IV. Miklós|Mikołaja IV Frangepána]], [[Ban Chorwacji|bana Chorwacji]]; | ||
* [[Garai Erzsébet|Elżbieta]], żona [[Szécsényi Simon|Szymona Szécsényiego]] († [[1412]]), sędziego; | * [[Garai Erzsébet|Elżbieta]], żona [[Szécsényi Simon|Szymona Szécsényiego]] († [[1412]]), sędziego; | ||
* [[Garai II. Miklós|Mikołaj]] ([[1366]]–[[1433]]), [[palatyn]] ([[1402]]-[[1433]]), [[Ban Dalmacji i Chorwacji]] ([[1394]]–[[1402]]). | * [[Garai II. Miklós|Mikołaj]] ([[1366]]–[[1433]]), [[palatyn]] ([[1402]]-[[1433]]), [[Ban Dalmacji i Chorwacji]] ([[1394]]–[[1402]]). | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Przypisy == | == Przypisy == | ||
| Linia 79: | Linia 60: | ||
== Źródła == | == Źródła == | ||
| − | * | + | * Fügedi, Erik. ''Ispánok, bárók, kiskirályok''. Magvető Könyvkiadó (1986). [[ISBN 963-14-0582-6]]. |
| − | * | + | * Bárány Zsigmond: Zsigmond király 1416-os kísérete. Aetas, 3–4. sz. (2004) [[https://web.archive.org/web/20091229150651/http://www.aetas.hu/2004-03-04/barany.pdf# arch]. [dostęp: 2019-11-05]. |
* [[Wertner Mór]]: A Garaiak ([[Századok (folyóirat)|Századok]], [[1897]]. 10. szám) | * [[Wertner Mór]]: A Garaiak ([[Századok (folyóirat)|Századok]], [[1897]]. 10. szám) | ||
* A magyar nemzet története | * A magyar nemzet története | ||
Wersja z 14:57, 25 wrz 2020
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Garai I. Miklós (pol. Mikołaj z Gary, słoweński: Mikuláš I. Gorjanský starší) (* nieznana, † 25 lipca 1386), węgierski szlachcic, palatyn, założyciel rodziny Garai, ojciec Mikołaja II (1366-1434) i Jana. Spis treściŻyciorysSyn Andrzeja z rodziny Dorozsma i córki Władysława Nevnaia o nieznanym imieniu. Od najmłodszych lat zajmował ważne stanowiska i pełnił wysokie funkcje. Na początku swojej kariery, od 1355 do 1375 roku był banem Maczwy i nieustannie wspinał się po szczeblach kariery Zawarł sojusz z serbskim księciem Łazarzem I, którego syn poślubił córkę Miklósa. Był największym i najbogatszym możnowładcą południowego regionu Królestwa. Dołączając do dworu królewskiego króla Ludwika I i królowej Elżbiety, zyskiwał coraz większy wpływ. W 1375 r. został palatynem, a jednocześnie ispánem Pozsony i sędzią Kumanów od 1376 do 1377 r. Uczestnik kampanii tureckiej w 1375 roku i zwycięzca na Wołoszczyźnie, dzięki wsparciu oddziałów tureckich i bułgarskich. W 1376 roku uzyskał usunięcie brakujących synów i Cudarów z dworu królewskiego. W 1379 r. uczestniczył w kampanii weneckiej, a w 1381 r. prowadził również rozmowy pokojowe, które ją zakończyły. 1375-ben nádor lett, s ezzel egyidejűleg pozsonyi főispán és a kunok bírája is volt 1376-1377-ben. Részt vett az 1375. évi török hadjáratban és Havasalföldön legyőzte az ottani vajdát, aki török és bolgár segédcsapatokkal erősítette meg seregét. 1376-ban elérte, hogy a Lackfiakat és a Cudarokat eltávolítsák az udvarból. 1379-ben részt vett a velencei hadjáratban és 1381-ben az azt lezáró béketárgyaláson is mint követ. Miklós przygotował małżeństwo "per procurationem" (przez przedstawiciela) Marii Andegaweńskiej, córki króla Węgier Ludwika I z księciem Ludwikiem Orleańskim. W podziękowaniu, od Karola VI, króla Francji otrzymał tytuł doradcy króla Francji i został członkiem Wielkiej Rady. Możliwe, że już w 1384 r. Miklós został uhonorowany Orderem Domu Valois[1]. Idősebb Garai Miklós nádor előkészítette Anjou Mária, I. Lajos magyar király lánya, és I. Lajos orléans-i herceg (az az képviselő általi) házasságát. Ezért VI. Károly francia királytól tanácsosi címet kapott és a Nagytanács tagjává lett. Elképzelhető, hogy már ekkor, 1384-ben kitüntették az idősebb Garait a Valois-ház rendjével. Po śmierci króla Ludwika Wielkiego stał się niemal wszechwładny. Tę wszechwładzę zakończył nowy król Karol III z Durazzo, zw. Małym. Dlatego też Miklós odegrał wiodącą rolę w jego zabójstwie w 1386 roku. Dzięki temu odzyskał pozycję, jednak został jej pozbawiony po objęciu władzy przez Zygmunta Luksemburskiego. W następstwie zabójstwa króla Karola wybuchł bunt na południu. Aby go uciszyć królowa Maria i królowa Elżbieta udały się tam, jednak ich orszak został zaatakowany w pobliżu Gary. Podczas starcia, Miklós − opiekun królowych, został zabity. Jego odcięta głowa, wraz z głową Forgách Balázsa została wysłana do wdowy po królu Karolu, która upubliczniła ją w Neapolu.[2] A Károly meggyilkolása miatt újra kitört délvidéki lázadás lecsendesítésére menő Mária királynőt és Erzsébet királynét kísérte, amikor kocsijukat a lázadók Gara közelében 1386. július 26-án megtámadták, és a királynékat szívósan védő Garait megölték. Fejét Forgách Balázséval együtt Kis Károly özvegyének küldték el, aki közszemlére tette azokat Nápolyban. [3] Dzieci
Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
