Skarbnik królewski: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 33: Linia 33:
 
}}
 
}}
  
 +
{|
 +
|
 +
|}
  
 
{| class="wikitable" style="width: 100%"
 
{| class="wikitable" style="width: 100%"

Wersja z 09:40, 26 wrz 2020

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Strona Autorzy Nota
[3] [4] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poniższa lista zawiera skarbników Królestwa Węgier w latach 1340-1531.

XIV wiek

Poprzednik: Skarbnik królewski
(1306) 		Następca:
brak informacji brak kontynuacji
Okres Imię i nazwisko Monarcha Uwagi Źródło
ok.1323
Michael I. Károly "aule regie tesaurario" [1]
ok.1325
Magyar Pál I. Károly pierwszy raz; "thesaurarius noster"; także kasztelan zamku Gímes (1322–1345) i "maior tavarnicorum" (1323–1326) [2][3]
ok.1327
János I. Károly "tezaurarius regalis et custos ecclesie Albensis"; kanonik w Fehérvár (1313–1345) [2]
1340 – ?
 Magyar Pál I. Károly drugi raz; "thesaurarius noster"; także kasztelan zamku Gímes (1322–1345) [4][3][5][6]
1351 – ?
 Mariadi Demeter I. Lajos "custos thesauri regis Ungarie"; także kanonik Várad (ok.1350); możliwe, że był tylko skarbnikiem królewskim ("custos thesauri regine"), jak w 1350 [7][8][9]
31 maja 1359 – 2 września 1370
 Demetrius I. Lajos także biskup Syrmii (1364–1368), później biskup Siedmiogrodu (1368–1376) [7][10][9][11]
1 lipca 1373 – 1377
 De Surdis János I. Lajos także biskup Vác (1363–1375), arcybiskup Ostrzyhomia (1376-1378) [12][3][9][11]
17 lipca 1377 – 24 lutego 1382
 Zámbó Miklós I. Lajos także ispán komitatu Trencsén i kasztelan zamku Trenčín (1377–1380), sędzia Jasów (1381–1383) [12][13][14][11]
1 stycznia 1383 – 6 stycznia 1389
 Jakcs András I. Mária & Zsigmond razem z bratem Györgyim (1383–1391) i Istvánem (1387–1389); także ispán komitatów Bereg (1382–1388) i Virovitica (1388) [15][16][17][11]
28 października 1383 – 11 maja 1391
 Jakcs György I. Mária & Zsigmond razem z bratem Andrásem (1382–1389 lub 1390) i Istvánem (1387–1389); także ispán komitatu Bereg (1382–1388) [15][16][17][11]
1387–1389
Jakcs István I. Mária & Zsigmond razem z bratem Andrásem (1382–1389 lub 1390) i razem z bratem Györgyim (1383–1391) [15][16][17]
10 lutego 1392/3 – 19 sierpnia 1393
 Szécsényi Frank I. Mária & Zsigmond także sędzia Jasów (1393) [18][19][11]
7 listopada 1394 – 4 maja 1396
 Szécsi Frank I. Mária & Zsigmond także ispán wyspy Csepel, królewskiej posiadłości (1396) [20][21][11]
1 czerwca 1397 – ?
 Szécsi Miklós Zsigmond brat Szécsi Franka (1394–1396) [20][22][11]
20 lutego 1398 – 20 kwietnia 1401
 Debrői István Zsigmond uczestniczył w buncie przeciwko królowi [23][22][11]
4 sierpnia 1398 – 17 marca 1401
 Kápolnai Mihály Zsigmond także biskup Nitry (1393–1399), później biskup Veszprém (1399–1402) [24][25][11]

XV wiek

Okres Imię i nazwisko Monarcha Uwagi Źródło
1401 – 1407
wakat
Wolne zadania zostały podzielone między Nicholasa Treutela i Marka z Norymbergi
[26][11]
21 kwietnia 1407 – 10 lipca 1408
 Ozorai Pipo Zsigmond także ispán komitataów: Temes, Csanád, Arad, Krassó, Keve (1404–1426), Csongrád i Fejér (1407–1426); także ispán komory solnej (1400–1426) [27][28][11]
12 grudnia 1408 – 1409
 Korbáviai Károly Zsigmond także kasztelan zamku Visegrád (1403–1409); członek założyciel Zakonu Smoka (1408) [3][29][30]
4 lipca 1410 – 4 maja 1412
 de Nassis Zoelus Zsigmond także kasztelan zamku Buda (1402–1412) and ispán of Csepel queenly estate (1404–1411) [8][29][30]
8 listopada 1412 – 12 marca 1436
 Rozgonyi I. János Zsigmond także ispán komitatów: Sáros (1409–1435), Zemplén (1428–1435) i Szepes (1435–1437); także mistrz skarbu (1433–1438) [31][32][30]
22 lutego 1436 – 3 grudnia 1438
 Országh Mihály Zsigmond & Albrecht po raz pierwszy [33][34][30]
1437 – ?
 Lemmel Mátyás Albrecht
9 kwietnia 1438 – 6 września 1438
 Szentgyörgyi László Albrecht [20][35][30]
1439
 Noffri Lénárd Albrecht zgodnie z datą conceptus [27][34][30]
11 czerwca 1439 – 15 lipca 1440
 Töttös László Albrecht po raz pierwszy [36][37][30]
28 lipca 1440 – 21 listopada 1453
 Ország Mihály brak po raz drugi; wspierał Władysław Warneńczyk w wojnie domowej; także ispán komitatu Sopron (1441–1445) i Nyitra (1448–1458); jeden z Siedmiu Kapitanów Królestwa (1445–1446) [33][35][30]
21 listopada 1453 – 12 października 1455
 Várdai Miklós V. László także ispán komitatu Szabolcs (1453–1456) [13][38][30]
18 maja 1456 – 1 czerwca 1456
 Töttös László V. László po raz drugi [36][39][30]
14 lipca 1457 – ?
 Turóci Benedek V. László także ispán komitatu Varaždin (1452–1458) [36][39][30]
1458
 Thuz János I. Mátyás [36][40][41][42]
1459 – 1464
 Szapolyai Imre I. Mátyás także ispán komory solnej (1459) i Kapitan Górnych Węgier (1460–1463) [43][44][41][45]
1464 – 1467
 Besenyői Bertalan I. Mátyás za jego kadencji rozpoczęły się reformy podatkowe i centralizacja gospodarcza; pierwszy skarbnik królewski, o którym nie mówiono "baronus" [46][47][41][45]
1467 – 1469
 Csezmicei János I. Mátyás razem z Ernuszt I. János (1467–1476); posiadał tytuł "arch-treasurer"; także biskup Pécs (1459–1472) [48][47][41][49]
1469 – 1476
 Ernuszt I. János I. Mátyás razem z Janus Pannonius (1467–1469); także ispán komitatów: Kőrös, Zólyom i Turóc (1469–1476); także ban Slawonii (1473–1476); zainspirował króla Macieja ku reformie królewskich dochodów i zniesienie poprzednich zwolnień podatkowych [50][51][52][49]
1476 – 1478
 Handó György I. Mátyás także Provost of Pécs (1465–1478) [53][54][52][49]
1478 – 1490
 Nagylucsei Orbán I. Mátyás także Provost of Fehérvár (1474–1481), biskup Győr (1481–1486) i biskup Eger (1486–1491); administrował także archidiecezją Wiednia (1485–1490) i był szefem sądu palatyna (1487–1491); zrezygnował z funkcji skarbnika królewskiego podczas koronacji Władysława II [55][56][57][49]
1490 – 1492
 Thuz Osvát II. Ulászló brat Thuz János (1458); także biskup Zagrzebia (1466–1499) [58][59][57][60]
1492
 Baumkircher Vilmos II. Ulászló [61][60]
1492 – 1494
 Szegedi Lukács II. Ulászló także biskup Bośni (1491–1493), później biskup Csanád (1493–1500) [62][63][57][60]
1494 – 1496
 Ernuszt Zsigmond II. Ulászló syn Jana I Ernuszta (1467–1476); także biskup Pécs (1473–1505) i ban Dalmacji i Chorwacji (1494–1496) i ban Slawonii (1494–1498); na diecie w 1496 roku został oskarżony o sprzeniewierzenie królewskich dochodów podatkowych, w wyniku czego został zdegradowany i uwięziony [50][64][57][60]
1496 – 1500
 Wemeri Zsigmond II. Ulászló pełniący obowiązki skarbnika ("administrator regius") do 1498; również commendator proboszcza Lelesza i kanonika Egeru (1494–1498) [13][65][57][60]

XVI wiek

Okres Imię i nazwisko Monarcha Uwagi Źródło
1500 – 1504
 Bornemissza János II. Ulászló [46][66][57][67]
1504 – 1505
 Telegdi István II. Ulászló [36][68][67]
1506 – 1509
 Batthyány Benedek II. Ulászló pierwsza kadencja; także kasztelan zamku Buda (1506–1514); oskarżony o oszustwa i malwersacje przez swoich przeciwników, w wyniku czego został zwolniony i objęty śledztwem [61][69][67]
1509 – 1510
 Várdai Ferenc II. Ulászló wnuk Mikołaja Várdai (1453–1456); także Bishop of Vác (1509–1514) [58][69][67]
1510 – 1511
 Batthyány Benedek II. Ulászló druga kadencja, przywrócony po udowodnieniu jego niewinności; także kasztelan zamku Buda (1506–1514) [61][70][67]
1512 – 1513
 Herendi Miklós II. Ulászló pełniący obowiązki skarbnika ("administrator regius") aż do 1512 [16][71][72]
1513 – 1516
 Beriszló Péter II. Ulászló także biskup Veszprém (1512–1520); także ban Jajce (1513–1516), ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii, przeor Vrany i Kapitan Senj (1513–1520) [46][73][72]
1516 – 1517
 Szalkai László II. Lajos także biskup Vác (1513–1522) [74][75][72]
1517 – 1519
 Várdai Pál II. Lajos po raz pierwszy [76][77][72]
1519 – 1520
 Batthyány Benedek II. Lajos trzecia kadencja [61][78][72]
1520 – 1521
 Várdai Pál II. Lajos druga kadencja; także biskup Veszprém (1520–1524) [76][78][79]
1521
 Báthory András II. Lajos także ispán komitatu Szatmár (1506–1528); także dowódca twierdzy Belgrad (1521) [61][80][79]
1522 – 1523
 Thurzó Elek II. Lajos pierwsza kadencja; także Master of the Chamber (1521–1526) [81][82][79]
1523 – 1524
 Várdai Pál II. Lajos trzecia kadencja; także biskup Veszprém (1520–1524), później biskup Eger (1524–1526) [76][83][79]
1525
 Thurzó Elek II. Lajos druga kadencja; także Master of the Chamber (1521–1526) i mistrz skarbu (1523–1527); uwięziony, a majątek Fugger–Thurzó został na krótko skonfiskowany w 1525 r [81][83][79]
1525 – 1526
 Dóczi János II. Lajos pierwsza kadencja; także Royal Chamberlain (1515–1526) [84][85][86]
1526
 Thurzó Elek II. Lajos trzecia kadencja; także Master of the Chamber (1521–1526) i mistrz skarbu (1523–1527); ostatni królewski skarbnik średniowiecznego królestwa [81][87][86]
1526
 Dóczi János I. János druga kadencja; lojalny wobec Jana I Szapolyaia [84][88]

XVI wiek

Okres Imię i nazwisko Monarcha Uwagi Źródło
1526 – 1529
 Tornallyai Jakab I. János lojalny wobec Jana I Szapolyaia [89]
1527 – 1531
 Gerendi Miklós I. Ferdinánd lojalny wobec Ferdynanda I; był pierwszym President of the Hungarian Chamber, ale nadal określał się jako „królewski skarbnik”; także biskup Siedmiogrodu (1528–1540) [90][91][92]
1529 – 1534
 Gritti Alajos I. János także wicekról Węgier, wyznaczony na biskup Egeru i ispán komitatu Máramaros (1529–1534); także regent Węgier (1530–1534), później Kapitan Węgier (1532–1534), stracony po oblężeniu Medgyes (1534) [93][94]
1530 – 1531
 Nádasdy Tamás I. János działał dla Gritti Alajosa (1529–1534) [95][96]
1532 – 1534
 Dóczi János I. János trzecia kadencja; działał dla Gritti Alajosa (1529–1534); stracony po oblężeniu Medgyes (1534) [97][98]
1534 – 1540 (1551)
 Fráter György / George Martinuzzi I. János także biskup Várad i dożywotni hrabia komitatu Bihar (1534–1551); nazywał się „królewskim skarbnikiem” aż do jego zabójstwa w (1551), ale w rzeczywistości pozycja przestała istnieć po śmierci Jana I Szapolyaia (1540) [99][98]

Po zajęciu Budy przez Turcję pozycja ta stopniowo traciła swoją wiodącą rolę, choć pozostała, a szefowie i prezesi Izby Królewskiej stali się głównymi urzędnikami finansów królewskich (i państwowych) (przywódcami finansowymi Królestwa Węgier).

Wybrani skarbnicy

Plik:Verbőczy István.jpg
Stephen Werbőczy
Term Incumbent Diet Notes Source
1511 Telegdi István 1511 (Rákos) baron; poprzednio także skarbnik królewski (1504–1506); wybrany przez dietę do pobierania podatku nadzwyczajnego [100][101]
Szentpéteri László mniej szlachetny; wybrany przez dietę do pobierania podatku nadzwyczajnego [20][101]
1518–1519 Paksi János 1518 (Bács) baron; wybrany przez dietę do pobierania podatków nadzwyczajnych, a także został członkiem rady królewskiej [102]

[103]

Szobi Mihály mniej szlachetny; wybrany przez dietę do pobierania podatku nadzwyczajnego [20][103]
1521–1522 Ráskai Gaspar 1521 (Buda) baron; wybrany przez Sejm do pobierania podatków nadzwyczajnych po upadku Belgradu w 1521 r.; także ispán komitatu Nógrád (od 1514) [104][105]
Werbőczy István baron; wybrany przez Sejm do pobierania podatków nadzwyczajnych po upadku Belgradu w 1521 r.; także Chief Justice (1514–1525) [106][105]
Essegvári Franko mniej szlachetny; wybrany przez Sejm do pobierania podatków nadzwyczajnych po upadku Belgradu w 1521 r. [107][105]
Kanizsai László mniej szlachetny; wybrany przez Sejm do pobierania podatków nadzwyczajnych po upadku Belgradu w 1521 r. [108][105]

Przypisy

  1. ↑ Weisz 2015, str. 527.
  2. ↑ 2,0 2,1 Weisz 2015, str. 528.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Markó 2006, str. 359.
  4. ↑ Weisz 2015, str. 529.
  5. ↑ Soós 1999, str. 19.
  6. ↑ Engel 1996, str. 317.
  7. ↑ 7,0 7,1 Weisz 2015, str. 531.
  8. ↑ 8,0 8,1 Markó 2006, str. 360.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Soós 1999, str. 20.
  10. ↑ Markó 2006, str. 307.
  11. ↑ 11,00 11,01 11,02 11,03 11,04 11,05 11,06 11,07 11,08 11,09 11,10 11,11 Engel 1996, str. 52.
  12. ↑ 12,0 12,1 Weisz 2015, str. 534.
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 Markó 2006, str. 368.
  14. ↑ Soós 1999, str. 22.
  15. ↑ 15,0 15,1 15,2 Weisz 2015, str. 535.
  16. ↑ 16,0 16,1 16,2 16,3 Markó 2006, str. 357.
  17. ↑ 17,0 17,1 17,2 Soós 1999, str. 23.
  18. ↑ Markó 2006, str. 293.
  19. ↑ Soós 1999, str. 24.
  20. ↑ 20,0 20,1 20,2 20,3 20,4 Markó 2006, str. 365.
  21. ↑ Soós 1999, str. 25.
  22. ↑ 22,0 22,1 Soós 1999, str. 26.
  23. ↑ Markó 2006, str. 358.
  24. ↑ Markó 2006, str. 352.
  25. ↑ Soós 1999, str. 28.
  26. ↑ Soós 1999, str. 29.
  27. ↑ 27,0 27,1 Markó 2006, str. 361.
  28. ↑ Soós 1999, str. 30.
  29. ↑ 29,0 29,1 Soós 1999, str. 32.
  30. ↑ 30,00 30,01 30,02 30,03 30,04 30,05 30,06 30,07 30,08 30,09 30,10 Engel 1996, str. 53.
  31. ↑ Markó 2006, str. 364.
  32. ↑ Soós 1999, str. 34.
  33. ↑ 33,0 33,1 Markó 2006, str. 244.
  34. ↑ 34,0 34,1 Soós 1999, str. 35.
  35. ↑ 35,0 35,1 Soós 1999, str. 36.
  36. ↑ 36,0 36,1 36,2 36,3 36,4 Markó 2006, str. 366.
  37. ↑ Soós 1999, str. 37.
  38. ↑ Soós 1999, str. 38.
  39. ↑ 39,0 39,1 Soós 1999, str. 39.
  40. ↑ Soós 1999, str. 40.
  41. ↑ 41,0 41,1 41,2 41,3 Kubinyi 1957, str. 29.
  42. ↑ C. Tóth et al. 2016, str. 128.
  43. ↑ Markó 2006, str. 251.
  44. ↑ Soós 1999, str. 41.
  45. ↑ 45,0 45,1 C. Tóth et al. 2016, str. 129.
  46. ↑ 46,0 46,1 46,2 Markó 2006, str. 350.
  47. ↑ 47,0 47,1 Soós 1999, str. 42.
  48. ↑ Markó 2006, str. 444.
  49. ↑ 49,0 49,1 49,2 49,3 C. Tóth et al. 2016, str. 130.
  50. ↑ 50,0 50,1 Markó 2006, str. 355.
  51. ↑ Soós 1999, str. 44.
  52. ↑ 52,0 52,1 Kubinyi 1957, str. 30.
  53. ↑ Markó 2006, str. 311.
  54. ↑ Soós 1999, str. 45.
  55. ↑ Markó 2006, str. 242.
  56. ↑ Soós 1999, str. 46.
  57. ↑ 57,0 57,1 57,2 57,3 57,4 57,5 Kubinyi 1957, str. 31.
  58. ↑ 58,0 58,1 Markó 2006, str. 367.
  59. ↑ Soós 1999, str. 48.
  60. ↑ 60,0 60,1 60,2 60,3 60,4 C. Tóth et al. 2016, str. 131.
  61. ↑ 61,0 61,1 61,2 61,3 61,4 Markó 2006, str. 349.
  62. ↑ Markó 2006, str. 343.
  63. ↑ Soós 1999, str. 49.
  64. ↑ Soós 1999, str. 51.
  65. ↑ Soós 1999, str. 52.
  66. ↑ Soós 1999, str. 53.
  67. ↑ 67,0 67,1 67,2 67,3 67,4 C. Tóth et al. 2016, str. 132.
  68. ↑ Soós 1999, str. 54.
  69. ↑ 69,0 69,1 Soós 1999, str. 55.
  70. ↑ Soós 1999, str. 56.
  71. ↑ Soós 1999, str. 57.
  72. ↑ 72,0 72,1 72,2 72,3 72,4 C. Tóth et al. 2016, str. 133.
  73. ↑ Soós 1999, str. 58.
  74. ↑ Markó 2006, str. 328.
  75. ↑ Soós 1999, str. 59.
  76. ↑ 76,0 76,1 76,2 Markó 2006, str. 257.
  77. ↑ Soós 1999, str. 60.
  78. ↑ 78,0 78,1 Soós 1999, str. 61.
  79. ↑ 79,0 79,1 79,2 79,3 79,4 C. Tóth et al. 2016, str. 134.
  80. ↑ Soós 1999, str. 62.
  81. ↑ 81,0 81,1 81,2 Markó 2006, str. 254.
  82. ↑ Soós 1999, str. 63.
  83. ↑ 83,0 83,1 Soós 1999, str. 64.
  84. ↑ 84,0 84,1 Markó 2006, str. 353.
  85. ↑ Soós 1999, str. 65.
  86. ↑ 86,0 86,1 C. Tóth et al. 2016, str. 135.
  87. ↑ Soós 1999, str. 66.
  88. ↑ Soós 1999, str. 67.
  89. ↑ Soós 1999, str. 68.
  90. ↑ Markó 2006, str. 356.
  91. ↑ Soós 1999, str. 73.
  92. ↑ Fallenbüchl 1988, str. 109.
  93. ↑ Markó 2006, str. 131.
  94. ↑ Soós 1999, str. 69.
  95. ↑ Markó 2006, str. 241.
  96. ↑ Soós 1999, str. 70.
  97. ↑ Markó 2006, str. 353.
  98. ↑ 98,0 98,1 Soós 1999, str. 71.
  99. ↑ Markó 2006, str. 106.
  100. ↑ Markó 2006, str. 366.
  101. ↑ 101,0 101,1 Soós 1999, str. 75.
  102. ↑ Markó 2006, str. 362.
  103. ↑ 103,0 103,1 Soós 1999, str. 76.
  104. ↑ Markó 2006, str. 364.
  105. ↑ 105,0 105,1 105,2 105,3 Soós 1999, str. 77.
  106. ↑ Markó 2006, str. 258.
  107. ↑ Markó 2006, str. 355.
  108. ↑ Markó 2006, str. 358.

Powiązane artykuły

  • Fortunatus Imre (Szerresés Imre) - II. Louis (potomek Żydów sefardyjskich)

Linki zewnętrzne

Źródła

  • C. Tóth, Norbert; Horváth, Richárd; Neumann, Tibor; Pálosfalvi, Tamás (2016). Magyarország világi archontológiája, 1458–1526, I. Főpapok és bárók [Świecka archontologia Węgier, 1458–1526, tom I: Prałaci i baronowie]. MTA Bölcsészettudományi Kutatóközpont Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-4160-35-9.
  • Engel, Pál (1996). Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I. [Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I]. História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 963-8312-44-0.
  • Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
  • Fallenbüchl, Zoltán (1988). Magyarország főméltóságai [Wysocy urzędnicy państwowi na Węgrzech]. Maecenas Könyvkiadó. ISBN 963-02-5536-7.
  • Kubinyi, András (1957). A kincstári személyzet a XV. század második felében [Personel skarbu w II pol. XV wieku]. Tanulmányok Budapest Múltjából 12. Akadémiai Kiadó. str. 25–49.
  • Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Wysocy urzędnicy państwowi na Węgrzech od króla św. Stefana do naszych czasów: Encyklopedia biograficzna]. Helikon Kiadó. ISBN 963-547-085-1.
  • Soós, Ferenc (1999). Magyarország kincstartói, 1340–1540 [Królewscy „nosiciele sakiewek” na Węgrzech, 1340–1540]. Argumentum. ISBN 963-446-118-2.
  • Weisz, Boglárka (2015). Ki volt az első kincstartó? A kincstartói hivatal története a 14. században [Kto był pierwszym skarbnikiem? Historia kancelarii skarbnika w XIV wieku]". Történelmi Szemle. Hungarian Academy of Sciences. 57 (4): str. 527–540. ISSN 0040-9634.
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Skarbnik_królewski&oldid=44247”