Frankapani (ród): Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 39: | Linia 39: | ||
****D4. Vid III. Krčki († po 1231) | ****D4. Vid III. Krčki († po 1231) | ||
*****E1. Fridrik II. Krčki († po 1288) (fl. 1241–60) | *****E1. Fridrik II. Krčki († po 1288) (fl. 1241–60) | ||
| − | ******F1. Duim '''[ | + | ******F1. Duim '''[https://hr.wiki2.org/wiki/Dujam_II._Kr%C4%8Dki_(Frankopan) Dujam II. Krčki]''' († 1317), (fl. 1279-) , jeden najpotężniejszych chorwackich feudałów swoich czasów, właściciel Modruša |
*******G1. Fridrik III. Krčkim (fl. 1306–33) właściciel Slunja i Drežnika | *******G1. Fridrik III. Krčkim (fl. 1306–33) właściciel Slunja i Drežnika | ||
********H1. Bartol VIII. z Krk i Senji (* 1327, † 1361), w 1336 r. pomógł ochronić przyszłego króla czeskiego [[Karol IV|Karola IV]] przed schwytaniem go przez piratów <ref>''Fontes rerum Bohemicarum'' III:[http://147.231.53.91/src/index.php?s=v&action=jdi&cat=11&bookid=142&page=353&action_button.x=15&action_button.y=7]</ref> | ********H1. Bartol VIII. z Krk i Senji (* 1327, † 1361), w 1336 r. pomógł ochronić przyszłego króla czeskiego [[Karol IV|Karola IV]] przed schwytaniem go przez piratów <ref>''Fontes rerum Bohemicarum'' III:[http://147.231.53.91/src/index.php?s=v&action=jdi&cat=11&bookid=142&page=353&action_button.x=15&action_button.y=7]</ref> | ||
| Linia 49: | Linia 49: | ||
**********J1. '''[[Nikola IV. Frankapan]]''' (* 1360, † 1432), pierwszy „Frankapan” '''[[ban Dalmacji i Chorwacji]]''' (1426-32) | **********J1. '''[[Nikola IV. Frankapan]]''' (* 1360, † 1432), pierwszy „Frankapan” '''[[ban Dalmacji i Chorwacji]]''' (1426-32) | ||
***********K1. '''[[Ivan VI. Frankapan]]''' ''Cetinski'' († 1436), '''[[ban Dalmacji i Chorwacji]]''' (1434-1436), właściciel Cetina | ***********K1. '''[[Ivan VI. Frankapan]]''' ''Cetinski'' († 1436), '''[[ban Dalmacji i Chorwacji]]''' (1434-1436), właściciel Cetina | ||
| − | ************L1. Ivan XI (Franjo) | + | ************L1. [https://en.wikipedia.org/wiki/Franjo_Frankopan Ivan XI Frankapan] (Franjo) ''Cetinski'' († 1543), (fl. 1503–27), zakonnik-dominikanin ''[[arcybiskup Kalocsa]]''' (XXX) i '''[[biskup Egeru]]''' (XXX); '''<big><big>ostatni w tej linii</big></big>''' |
***********K2. '''[[Nikola V. Frankapan]]''' ''Ozaljski'' († 1456÷58), '''[[ban Chorwacji i Slawonii]] ??''', właściciel Ozalja | ***********K2. '''[[Nikola V. Frankapan]]''' ''Ozaljski'' († 1456÷58), '''[[ban Chorwacji i Slawonii]] ??''', właściciel Ozalja | ||
************L1. '''Bartol X. Frankapan''' ''Ozaljski'' († 1474) | ************L1. '''Bartol X. Frankapan''' ''Ozaljski'' († 1474) | ||
| Linia 67: | Linia 67: | ||
*************M1. Ferdinand Frankapan ''Ozaljski'' († ok.1525÷27) | *************M1. Ferdinand Frankapan ''Ozaljski'' († ok.1525÷27) | ||
**************N1. Stjepan IV. Frankapan ''Ozaljski'' († 1577) | **************N1. Stjepan IV. Frankapan ''Ozaljski'' († 1577) | ||
| − | **************N2. [https://hr.wikipedia.org/wiki/Ana_Katarina_Zrinska Katarina] († 1561); mąż: [https://hr.wikipedia.org/wiki/Petar_Zrinski Petar IV. Zrinski] | + | **************N2. [https://hr.wikipedia.org/wiki/Ana_Katarina_Zrinska Katarina] († 1561); mąż: [https://hr.wikipedia.org/wiki/Petar_Zrinski Petar IV. Zrinski], [[] |
*************M2. '''[[Beatrica Frankapan]]''' (* 1480, † ok.1510), dziedziczka [[Vajadhunyad]]; 1.mąż: [[Ivaniš Korvin]] | *************M2. '''[[Beatrica Frankapan]]''' (* 1480, † ok.1510), dziedziczka [[Vajadhunyad]]; 1.mąż: [[Ivaniš Korvin]] | ||
*************M3. '''[[Krsto I. Frankapan]]''' ''Brinjski''/''Ozaljski'' (* 1482, † 1527), '''[[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]''' (1527) | *************M3. '''[[Krsto I. Frankapan]]''' ''Brinjski''/''Ozaljski'' (* 1482, † 1527), '''[[ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii]]''' (1527) | ||
| Linia 77: | Linia 77: | ||
************L1. Ana († 1498) | ************L1. Ana († 1498) | ||
************L2. Mihovil (Michael) I Frankapan ''Slunjski'' (fl. 1487–1514) | ************L2. Mihovil (Michael) I Frankapan ''Slunjski'' (fl. 1487–1514) | ||
| − | *************M1. '''[ | + | *************M1. '''[https://en.wikipedia.org/wiki/Juraj_III_Frankopan Juraj III. Frankapan]''' ''Slunjski'' († 1553), sygnatariusz [https://hr.wikipedia.org/wiki/Cetingradska_povelja Karta Cetingradzkiej]] (1527); 1.żona: Ana Babonić, księżniczka [[Blagaj]]a |
**************N1. Franjo I Frankapan ''Slunjski'' (* 1536, † 1572), [[ban Chorwacji]] (?) (1567–1572), '''<big><big>ostatni w tej linii</big></big>''' | **************N1. Franjo I Frankapan ''Slunjski'' (* 1536, † 1572), [[ban Chorwacji]] (?) (1567–1572), '''<big><big>ostatni w tej linii</big></big>''' | ||
************L3. Doroteja | ************L3. Doroteja | ||
| − | ***********K11. Ivan VII. Frankapan Krčki (* 1424(?), † 1486), jedyny właściciel Krk (1451–1480) | + | ***********K11. [https://en.wikipedia.org/wiki/Ivan_VII_Frankopan Ivan VII. Frankapan] ''Krčki'' (* 1424(?), † 1486), jedyny właściciel Krk (1451–1480) |
************L1. Katarina († ok.1520), '''<big><big>ostatnia a w tej linii</big></big>''' | ************L1. Katarina († ok.1520), '''<big><big>ostatnia a w tej linii</big></big>''' | ||
**********J2. córka | **********J2. córka | ||
********H2. Dujam III. Krčki (fl. 1323–49), ''[[żupan]]'' (''iupanus'') [[Požega]]; 1.żona: Elizabeta Šubić, księżniczka Bribir, córka [[Mladen II|Mladena II]] | ********H2. Dujam III. Krčki (fl. 1323–49), ''[[żupan]]'' (''iupanus'') [[Požega]]; 1.żona: Elizabeta Šubić, księżniczka Bribir, córka [[Mladen II|Mladena II]] | ||
| − | *********I1. Stjepan I. Krčki, '' | + | *********I1. Stjepan I. Krčki, ''[[żupan]]'' [[Požega]], sygantariuz [[Traktat w Zadarze|traktatu w Zadarze]] (1358) |
*********I2. Elizabeta (fl. 1346–47), 1.mąż: [[Pavao II. Šubić]] Bribir | *********I2. Elizabeta (fl. 1346–47), 1.mąż: [[Pavao II. Šubić]] Bribir | ||
*****E2. Bartol IV. Krčki († po 1261÷70) | *****E2. Bartol IV. Krčki († po 1261÷70) | ||
| Linia 94: | Linia 94: | ||
***C2. Martin I. Krčki (fl. 1198–1232), ksiądz | ***C2. Martin I. Krčki (fl. 1198–1232), ksiądz | ||
**B3. Bartol II. Krčki, właściciel [[Modruš]]a (od 1193); dwa małżeństwa | **B3. Bartol II. Krčki, właściciel [[Modruš]]a (od 1193); dwa małżeństwa | ||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
| − | |||
== Historia == | == Historia == | ||
Wersja z 17:37, 2 sty 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [2] | [3] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [4] | [5] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Frankopan.jpg Herb "Frankopanović" według herbarza Fojnica z XVII w., uważany za kopię starszego herbu, prawdopodobnie z XVI w. Herb ten był używany przez Frankapanich od 1430 r. Frankapani / Frankopani (pol. Frankopanie, węg.Frangepán, bos. Frankopani) to nazwa starej chorwackiej rodziny szlacheckiej, pierwotnie książąt z Krk. Frankapani, wraz ze Zryńskimi, należą do najważniejszych i najbardziej znanych chorwackich rodzin szlacheckich, które od XI do XVII wieku były ściśle związane z historią, przeszłością i przeznaczeniem narodu chorwackiego i Chorwacji. Przez wieki członkowie tych szlachetnych rodów byli propagatorami i obrońcami Chorwacji przed potężnym zdobywąy osmańskim, ale także zdeterminowanymi przeciwnikami coraz bardziej niebezpiecznego absolutyzmu imperialnego Habsburgów i niemieckiego hegemonizmu, który starał się umocnić w całej monarchii habsburskiej w duchu europejskiego merkantylizmu. Przeszłość tych dwóch rodów splata się także związkami małżeńskimi, przyjaźniami i udziałem w prawie wszystkich najważniejszych wydarzeniach w Chorwacji, zwłaszcza na polach bitew w obronie Chorwacji przed agresorem osmańskim. Spis treściGenealogia
HistoriaPlik:Stari grb Frankopana (do 1430).JPG Stary herb książąt Krk (do 1430 r.), zanim zostali Frankopanami Błąd przy generowaniu miniatury: Zamek Frankapan z XIV wieku Książęta Krk są jedyną rodziną na wyspach Adriatyku, która aspirowała do władzy w skali europejskiej. Uważa się, że wywodzą się z Gradeca – obecnie opuszczonego zamku w pobliżu Vrbnika, a pierwszym znanym członkiem tej rodzinnej rodziny była szlachecka rodzina Dujam I, który w 1118 r. zawara umowę z Wenecjanami, by rządzić wyspą jako wasal. Pierwszego władcę księstwa Krka zastąpili w 1163 r. jego dwaj synowie, Bartol I. i Vid I. Trzeci syn, Bartol II. „prawdopodobnie był jeszcze zbyt młody, ale dwaj starsi bracia przejęli ziemię”. Bartol i Vid to najczęstsze imię potomków Frankopanich – aż do Bartola IV i Vida V. Książęta Krk dopiero po wielu latach obecności w tym regionie poczęli nazywać się Frankapani. Niektórzy historycy biorą pod uwagę modę tamtych czasów, aby brać nazwiska z czasów rzymskich. Tak więc ród przyjął imię rzymskich patrycjuszy „FRANGAPANIBUSA”, a następnie zmieniła herb na dwa lwy (symbol Wenecji), który łamie chleb (frangere pane – łamanie chleba). W połowie XV wieku, oprócz wyspy Krk, nabyli majątki w żupanacie Gacko wraz z Otočaciem, aż do Slunja i Cetingradu, Pouni, Vrlika, Ostrovicy i Skradina. Frankapanie stracili większość tych dóbr w walce z Turkami. W XVII wieku ich majątki rozciągały się od Bosiljeva i Severina na Kupi do Novi Vinodolski. Ród Frankapanich wydał także dziesiątki wybitnych postaci: banów, pisarzy i żołnierzy. Do bardziej znanych należą książę Bernardin Ozaljski, uczestnik bitwy na Krbavskim Polju w 1493 r. i obrońca Chorwacji. Szczególnie znany był z antyosmańskiej przemowy, którą wygłosił jako starzec przed niemieckimi posłami w Norymberdze w 1522 r. Drugim był jego syn Krsto I. Brinjski (1482-1527), znany bojownik przeciwko Turkom, Wenecjanom i Habsburgom, chorwacki ban, „strażnik i obrońca królestwa”, przedstawiony za zasługi chorwackie przez słynnego pisarza Milutina Cihlara Nehajeva w powieści „Vuci” oraz generał Primorje i Karlovac, kapitan Ogulina Vuk Krsto Tržački (ok.1589-1652) njegova djeca književnica Katarina ud. Zrinski (1625−1673) oraz poeta, tłumacz i kapitan Senj Fran Krsto Frankapan (1643–1671), który w pełni przyłączył się do swojego szwagra Petara Zrinskiego w walce z absolutyzmem wiedeńskim. Książęta Frankapan umożliwiali franciszkanom przybycie na wysepkę Košljun na Krku. Ivan VII. i Martin Frankopan otrzymali zgodę papieża Mikołaja V zezwolenie (bulla − obecnie w klasztorze) na przejęcie przez franciszkanów "MOSTIRU" − Košljun w 1447 roku. Z pomocą 1000 dukatów Ivana Frankapana klasztor w Kosljun został odbudowany. Ivan Frankapan – poeta, zaszczepił miłość do wyspy i jego córki Katariny Frankapan. Chociaż wyszła za mąż w Wenecji i na wygnaniu, dobrowolnie zostawia pozostałe 1000 dukatów (wówczas duża suma) do klasztoru w Kosljun – pod warunkiem, że zostanie pochowana „na ziemi ojca”. Przy wejściu do kościoła zachował się jego grób z oryginalnym nagrobkiem. Katarina została przeniesiona do Kosljun dziewięć lat po jej śmierci w 1529 roku. W 1671 r. „Judicium delegatum” – specjalnie powołany sąd, skazał Franco Crossa Frankapan na śmierć za to, że nie zdradził Petra Zrinskiego i wzywał do powstania. Ban Petar Zrinski został skazany za chęć zostania władcą. Książę Fran Krsto Frankapan pisze zbiór wierszy Gartlic w więzieniu w Novo Mesto w Wiedniu, a Zrinski pisze do swojej żony Katariny Frankapan – siostry Fran Krsto Frankapan: Plik:Zrinski petar pismo.jpg List Petara Zrinskiego do jego żony Katariny
A Fran Krsto Frankapan pisze list pożegnalny do swojej żony:
Suplement do genealogii Grób Nikoli VI. Frankapana Tržačkiego (* ok.1458, † 1523), wnuka Nikoli IV, w kościele Matki Bożej Trsatskiej w Rijece. Napis łaciński głosi: Tu spoczywa pan Nikola Frankapan, książę Krk-Senj-Modruš Dokładnie sto lat po Vjekoslava Klaića udało mu się znaleźć kolejnego Frankopana. Wysiłki badawcze Klaića, podobnie jak innych naukowców i ekspertów, były tak poważne, że nie napotkano już żadnego znanego Frankopana, a tylko jeden Frankopan został znaleziony w ubiegłym XX wieku. Sukces jest tym bardziej znaczący, gdy weźmie się pod uwagę, że ten Frankopan został znaleziony w Skandynawii w Szwecji. Tak powstał kolejny wkład w genealogię Frankopan. Ivan VI, najstarszy syn bana Dalmacji i Chorwacji Nikoli IV, pierwszy z przymiotnikiem Frankapan, zaprzyjaźnił się z Erykiem VII Pomorskim, królem Danii i władcą skandynawskiej Unii Kalmarskiej i w latach 20. i 30. XX wieku mieszkał w Szwecji jako gubernator Eryka. Po śmierci ojca Jan podporządkował się swojemu bratu Stjepanowi II, a po sukcesach szwedzkich powstań przeciwko Duńczykom wrócił do ojczyzny. W Szwecji przeżył syn Matija; na razie nie wiadomo, kim była jego matka. Mianowicie, do tej pory znana jest żona Iwana Katarina, córka magnata Ivaniša Nelipića z południowej Chorwacji, z którą Ivan miał syna Jurja I, założyciela gałęzi Cetina Frankopan. Na razie nie wiadomo, kim byli pozostali Frankopanie; chodzi o Labin na Istrii. Interesujące jest to, że są napisane w studni w obu znanych chorwackich formach: Francopano i Francapagna. Na razie obaj są znani. Pierwszy jest w 1505 roku przez Ioanesa Francopano. Ale drugie zjawisko jest szczególnie interesujące ze względu na imię, ponieważ ta osoba nazywa się Dona Cathiza Francapagna. Pod względem nazwisk i żeńskiego imienia są oczywiście pochodzenia chorwackiego. Jednak niekoniecznie muszą to być Frankopanie – być może ci istryjscy Frankopani pochodzili pierwotnie z Frankopanów lub z niektórych posiadłości Frankopanów i dlatego zostali tak nazwani.[2] Zobacz takżeLinki zewnętrzne
Galeria
Linki
Przypisy
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||
.JPG){kind=link}
.JPG){kind=link}
.JPG){kind=link}
