Borsa Kopasz

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Koniuszy królewski (1284-1285) Następca: Rátót II. Loránd brak informacji Poprzednik: Ban Slawonii (1298=1300) Następca: wakat Babonić IV. István Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier (1306-1314) Następca: Ákos I. István Kőszegi Iván Aba Amadé Rátót II. Loránd Péc Apor Rátót II. Domokos Plik:Kiskirályok uralmi területei.jpg Kiskirályok uralmi területei Magyarországon a 14. század elején Borsa Jakab, Borsa Kopasz lub Borsa Kopasz Jakab, czasami Kopasz Jakab (pol. Jakub Borsa) (* ok.1260[1], † 1332) węgierski możnowładca, rycerz, palatyn, a od 1290 był jeden z rządzących regionalnych oligarchóœ, coraz bardziej niezależnym od władzy centralnej. Biografia Pochodził z rodu Borsa. Jeden z jego braci, Wawrzyniec był trzykrotnym wojewodą Siedmiogrodu: najpierw w 1282 r., potem między 1284 a 1285 r., a następnie między 1288 a 1297 r., gdy zastąpił go Władysław I Kán. Jakab był koniuszym królewskim (1284-1286) na dworze króla Węgier IV. László. W 1286 roku zaczął współpracować z Mateuszem III Csákiem, a następnie z Henrykiem II Kőszegim, którzy sami zorganizowali swoje własne oligrachiczne kśięstwa, a jego brat Wawrzyniec począł budować własne imperium z centrum w Adorján. Jego wpływ rozciągał się w przybliżeniu na środkową część Partium wzdłuż obecnej granicy rumuńsko-węgierskiej, na początku regionu Zadunaja, na południowo-zachodnią część Zakarpacia i na sąsiednie obszary Węgier. Według niektórych ustaleń Jakab mógł stać za zabójstwem Władysława IV w 1290 r., a to w celu skonsolidowania lub zwiększenia własnej władzy (dokładna przyczyna zabójstwa Władysława jest nadal nieznana). Krótko po koronacji Andrzeja III został mianowany stolnikiem królewskim, którym był do 1292 roku. W latach 1298–1300 był to także banem Slawonii chociaż niektóre źródła tego nie potwierdzają ). Plik:Cetatea Adorjan Salard.jpg Zamek Adorján obecnie W 1301 roku nieoczekiwanie zmarł Andrzej III, a wraz z nim wymarła dynastia Arpadów, a królem Węgier ogłosił się Karol Andegaweński. 24 sierpnia Ugrin III Csák uczestniczył w spotkaniu węgierskich kościelnych i świeckich dostojników na cześć nowego króla w Pozsony. Zgromadzeni panowie zawarli traktat o wzajemnej pomocy księcia Austrii Rudolfa I przeciwko czeskiemu pretendentowi Wacławowi. Po niepowodzeniu kampanii pod koniec roku rozstał się z Karolem i przeszedł na stronę Wacława. W następnym roku nieletni Wacław zrezygnował z tronu węgierskiego i przy silnym wsparciu rodziny Kőszegich został zastąpiony przez księcia bawarskiego Ottona , który nie został zaakceptowany przez Jakaba, który ponownie stał się stronnikiem Karola Roberta. Otto zrezygnował w 1307 r., a Jakab za lojalność została powołany przez Karola Roberta na palatyna. Gdy został odwołany w 1315 r., zwrócił się przeciwko królowi na przełomie lat 1316/1317. Zawarł sojusz z Władysławem III Kánem i synami Amadeusza Aby. Wczesnym latem 1317 roku Jakab i jego stronnicy został pokonany w bitwie pod Debreczynem przez armię królewską dowodzoną przez Dożę Debreceniego, po czym uciekł najpierw do zamku Adorjan, a następnie do zamku Sólyomkő, który w lipcu uznano za prawie nie do zdobycia W tym ostatnim miejscu królewskie armie, zamiast oblegać, po prostu wzniosły dwie fortece i skutecznie zapobiegając dostawom zaopatrzenia. Idące z odsieczą posiłki, próbujące uwolnić Jakaba z okrążenia również zawiodły, więc zagłodzony Jakab poddał się i został wzięty do niewoli przez Karola. W XIX-wiecznej historiografii błędnie napisano, że Jakab został ścięty przez króla, gdyż w rzeczywistości znalazł schronienie w Siedmiogrodzie na dworze zbuntowanego Ákosa II Mojsa. Brak danych o jego uwolnieniu; prawdopodobnie z synem Petenye, Piotrem, został zwolniony w ramach wymiany więźniów. Żył jeszcze w 1330 roku, ale nie przewodził już powstaniu przeciwko Karolowi Robertowi. Przypisy Źródła Életrajza w węgierskim leksykonie biograficznym Kopasz nádor lázadása W: Szilágyi Sándor: A Magyar Nemzet Története, Budapest, 1894. november 17. Bárány, Attila. Debreceni Dózsa küzdelme a bihari oligarchákkal, Debrecen város 650 éves. Várostörténeti tanulmányok. Debreceni Egyetem. Történelmi Intézet, str. 75–126. (2011). ISBN 963-821-6468

Borsa Jakab (węg.) Borsa Kopasz (węg.) Jakub Borsa (pol.) — Palatyn Królestwa Węgier Koniuszy królewski — Koniuszy królewski Okres od 1284 do 1285 Poprzednik Rátót II. Loránd Następca brak informacji Ban Slawonii Okres od 1298 do 1300 Poprzednik wakat Następca Babonić IV. István Palatyn Królestwa Węgier Okres od 1306 do 1314 Poprzednik Ákos I. István Kőszegi Iván Aba Amadé Rátót II. Loránd Péc Apor Następca Rátót II. Domokos Dane biograficzne Ród Borsa Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier Urodziny 1260 Śmierć ok.1332 Ojciec Tamás Matka nieznana Rodzeństwo Loránd István László „Vak” Beke János Żona nieznana Dzieci Bekcs, córka