Kanizsai Orsolya

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Kanizsai László címere II. Lajos armálisában.jpg Herb Kanizsai. Obraz Władysława Kanizsai w zbroi. Kanizsai Orsolya (* ok.1521, † 2 marca/2 maja 1571 w Sárvár), węgierska szlachcianka, żona palatyna Tomasza III Nádasdyego, siostrzenica Kanizsai Dorottya. opiekunki miejsca pochówku ofiar [[Mohacz|bitwy pod Mohaczem], żony Emeryka Perényiego. Życiorys Orsolya pochodziła ze szlacheckiej rodziny Kanizsai ze starodawnego klanu Osl. Jej ojcem był Władysław (1497–1525), főispán komitatu Vas, zas jej matką Anna Drágffy (fl. 1522–1528) z rodu Drágffy. Jej dziadkami ze strony ojca byli Jerzy (fl. 1469-1509), ban Dalmacji, Chorwacji i Slawonii oraz Klara Rozgonyi (fl. 1474-1515) z rodu Rozgonyi. Jej dziadkiem ze strony matki był Bertalan Drágffy z Bélteki, [wojewoda Siedmiogrodu]]. Siostra Orsolyi, Magdalena, była żoną Krzysztofa Batthyányego († 1570) z Németújvár. Jej ojciec Władysław, był niezwykle bogatym człowiekiem; miał kilka zamków i posiadłości, w tym: Sárvár, Egervár, Kanizsa, Csókakő, Léka, Eisenstadt, German Cross, Kapuvár, Csepreg i wiele innych posiadłości na Zadunaju. Ród Kanizsai mieszkał na zamku Sárvá. To w nim urodziła się i wychowała Orsolya. Władysław był synem lojalnego gubernatora Vasa i gorliwym członkiem kościoła rzymskiego. W 1521 r. pielgrzymował do Loretto, a wraz z żoną Anną i dwojgiem żyjących dzieci został świeckim członkiem zakonu benedyktynów. Również jej matka była kobietą religijną, która miała nadwornego kapłana i odziedziczyła własność pustelnika ormiańskiego. Władysław zmarł wkrótce po narodzinach Orsolyi. W tym czasie wdowa Anna wyszła za mąż za Krzysztofa Frangepana, ale w 1528 r. sporządziła testament w Sárvár. Niestety w wieku siedmiu lat Orsolya została całkowicie osierocona. Z całej rodziny pozostał tylko jej brat Franciszek, który żył jeszcze tylko kilka lat, gdyż zmarł w 1532 r. [2] Matka Denisa Hashágyi i kelnerki Wathay Ferenc z Kapuvár i kapłan dworski Tomasz Gruba powierzyli edukację i opiekę dwójkę osieroconych dzieci. Został nim Denis Hashágyi, były główny dowódca Władysława i ojciec chrzestny Orsolyai. W 1524 r. na prośbę króla Węgier Władysława II Jagiellończyka Władysław podarował Denisowi Háshágyiemu obiekt Kehidát. [3] [4] Apja, Kanizsai László, rendkívüli vagyonos főnemes volt; több kastélya és uradalma volt, köztük: Sárvár, Egervár, Kanizsa, Csókakő, Léka, Kismarton, Németkeresztúr, Kapuvár, Csepreg és még több uradalom itt a Dunántúl. Rendes tartózkodási helye a Kanizsai családnak a sárvári kastély volt. Orsolya ott született és itt nevelkedett. Kanizsai László buzgó vasi főispán és a római egyháznak is hű fia volt. 1521-ben még elzarándokolt Lorettóba és akkori szokás szerint, nejével, Drágffy Annával, és két élő gyermekével felvétette magát világi tagul a bencések szerzetes rendjébe. Az édesanyja is, vallásos nő volt, a ki udvari papot tartott és birtokot hagyományozott az örményesi remetéknek. Kanizsai László, nem sokkal Orsolya születése után hunyt el. Ekkor az özvegy Drágffy Anna, Frangepán Kristófhoz ment nőül, azonban 1528-ban Sárvárott már szintén súlyos betegágyon tett végrendeletet az asszony. Orsolyánk így már hét éves korában teljesen árva volt. Egész családjából még csak bátyja, Kanizsai Ferenc élt még pár évig, azonban 1532-ben ő is elhunyt. A két kis hátrahagyott árva gyermek nevelését és gondozását az anya, háshágyi Hashágyi Dénes kanizsai és Wathay Ferenc kapuvári várnagyokra, valamint Gruba Tamás udvari papra bízta. Hashágyi Dénes, Kanizsai László egykori főfamiliárisa volt, és egyben Kanizsai Orsolya keresztapja. 1524-ben, II. Ulászló magyar király, Kanizsai László kérésére Háshágyi Dénesnek adományozta Kehidát. Gdy zmarł jej ojciec i bracia, w 1532 r. Jan Zápolya został synem bardzo młodej Orsolya , A następnie został zaangażowany przez Tomasza III Nádasdyego; jak wiadomo, rodzina Nádasdy była rodziną Kanizsai w poprzednich dekadach, a jej starodawne posiadłości rozciągały się wokół Nádasd, w regionie Sárvár oraz w południowej części komitatu Vas [5]. Tomasz, który należał do zamożnej i prestiżowej klasy szlacheckiej, kilkakrotnie sprawował urząd zastępcy gubernatora w komitatach Zala i Vas, a jego ojcem był Franciszek I był partnerem zamkowym rodu Kanizsy. Z powodu wojennych warunków politycznych ślub Tomasza i Orsolyai musiał odbyć się daleko w Hódmezővásárhely, niedaleko króla Jana na początku 1535 roku. Po ślubie, któremu patronował Franciszek, ze względu na swoje posiadłości pod Wiedniem i przyprowadził swoją młodą żonę do domu w Sárvár, odwiecznego gniazda rodu Kanizsai. Orsolya ożeniła się w wieku 14 lat z Tomaszem Nádasdym, późniejszym palatynem, jako spadkobierca ogromnej fortuny. Podczas nieobecności męża w biurze w Sárvár zarządzała majątkami, czemu jednak nie przeszkadzały jej częste choroby. Była jedną z najbardziej wykształconych kobiet w tamtycch czasach i prowadziła obszerną korespondencję ze znajomymi rodu lub rodzinami z komitatu Zala. Sąd Tomasza Nádasdyego w Sárvár był bez wątpienia jednym z najważniejszych ośrodków intelektualistów uciekających spod tureckich rządów na Zadunaju. Jego rodzina studiowała w Sárvár i stamtąd została przekierowana do miejsca służby, ale regularnie wracała kilka razy w roku itp. np. reformatorzy, tacy jak Abádi Benedek, Bornemisza Péter, Szilveszter Mihály i János, Beythe István, Méliusz Juhász Péter lub Macarius Bódog József [6] Mivel apja, és testvérei meghaltak, Szapolyai János 1532-ben fiúsította az igen fiatal Kanizsai Orsolyát, és ekkor eljegyezte Nádasdy Tamás; ahogy ismeretes, a Nádasdy család a megelőző évtizedekben a Kanizsaiak familiárisa volt, és ősi birtokai a névadó Nádasd körül, valamint Sárvár vidékén és Vas megye déli részén terültek el. A köznemesség jómódú és tekintélyes rétegéhez tartozó Nádasdyak Zala és Vas megyében több ízben az alispáni tisztséget viselték, Nádasdy Tamás apja, Nádasdy Ferenc pedig Kanizsa várának volt a várnagya. A háborús politikai viszonyok miatt messze, Hódmezővásárhelyen kellett megtartani Nádasdy Tamás és Kanizsai Orsolya esküvőjét, János király közelében 1535. elején. Esküvő után pedig Nádasdy a Bécshez közel fekvő birtokaira való tekintetből, Ferdinándhoz pártolt és ifjú nejét így hazahozta Sárvárra, a Kanizsai család ősi fészekbe. A 14 éves korában óriási vagyon örököseként vette őt feleségül Nádasdy Tamás, a későbbi nádor. Férje hivatali távollétei alatt sárvári várukból maga igazgatta birtokaikat, amiben gyakori betegségei sem akadályozták meg. Korának egyik legműveltebb asszonya volt, kiterjedt levelezést folytatott ismerőseivel. Zala vármegye sok családjához fűzte familiárisi vagy rokoni kapcsolat. A török uralom alól elvándorló értelmiség egyik legjelentősebb dunántúli központja kétség nélkül, Nádasdy Tamás sárvári udvara volt. Familiárisai Sárváron tanultak, és onnan irányították őket szolgálati helyeikre, de rendszeresen oda tértek vissza, évente többször is beszámoló, stb végett. Nádasdy Tamás és Kanizsai Orsolya udvarával olyan reformátorok álltak kapcsolatban, vagy nevelkedtek ott, mint Abádi Benedek, Bornemisza Péter, Szilveszter Mihály és János, Beythe István, Méliusz Juhász Péter vagy Macarius Bódog József. 1 Orsolya Była znaną ogrodniczką, bardzo religijną kobietą, która często pomagała głodnym i biednym. Utrzymywała przyjazne relacja ze swoją szwagierką Anną Nádasdy, która była żoną Stefana Majlátha (1502–1550), która mieszkała w Szeged; gdy Stefan zmarł w niewoli tureckiej w 1550 r., jego syn Gábor został zabrany przez Nádasdich i wychowany w Sárvár. To samo stało się, gdy brat Tomasza, Márton zmarł i pozostawił pięcioro sierot. Az asszony ismert kertész hírében állt. Igen vallásos asszony volt, aki gyakran segített az éhezőknek, és szegényeknek. Jó baráti viszonyban állt sógornőjével, Nádasdy Anna úrnővel, aki szunyogszehi Majláth István (1502–1550) felesége volt; amikor 1550-ben Majláth török fogságban hunyt el, Majláthék fiát, Majláth Gábort is magukhoz vették a Nádasdyék és ők neveltették Sárváron. Ugyanez történt amikor Nádasdy Tamás öccse, Nádasdy Márton elhunyt és öt árva gyerek maradt. Po ich ślubie, po około dwudziestu latach bezpłodności, ich jedyny syn, Franciszek II, watażka znany jako „Czarny Beag”, urodził się ku wielkiemu zadziwieniu (w 1555 r.); z okazji narodzin dziecka otrzymał kilka pozdrowień od bliskich przyjaciół i krewnych rodziny, wdowy po Stefanie Majláthcie Anna, Mikołaja Zrínyiskiego, Ferencné Gut Országh Borbála z Enying. Házasságukból későn, mintegy húsz évnyi meddőség után, szinte csodaként (1555-ben) született egyetlen fiuk, a „fekete bég” néven ismert hadvezér, Nádasdy Ferenc; a gyermek születésére, több köszöntőt kapott a család közeli barátaitól és rokonaitól, özvegy Majláth Istvánné Nádasdy Annától, Zrínyi Miklóstól, enyingi Török Ferencné guti Országh Borbálától. 2 czerwca 1562 r. zmarł Tamás Nádasdy; jego żona, Orsolya Kanizsai, wdowa po „wielkim palatynie”, podążyła za nią prawie 10 lat później. Zmarła w Sárvár, a wraz z nim wymarła rodzina Kanizsai. Dzień jego śmierci nie jest znany, ale wiadomo, że był między 2 marca a 2 maja 1571 roku. Lekan spoczywa w kościele parafialnym św. Mikołaja w Grobie Nadasdy. 1562. június 2-án Nádasdy Tamás elhunyt; felesége, Kanizsai Orsolya, a „nagy nádor” özvegye, majdnem 10 évvel később követte. Sárváron hunyt el, és vele együtt kihalt a történelmi Kanizsai család is. Halálának napja nem ismert, de bizonyos, hogy 1571. március 2. és május 2. között volt. Lékán a Szent Miklós plébániatemplomban, a Nádasdy-sírboltban nyugszik. Źródła Magyar életrajzi lexikon Przypisy Bibliografia Vida Tivadar (szerkesztő): Szerelmes Orsikám… A Nádasdyak és Szegedi Kőrös Gáspár levelezése, Szépirodalmi Könyvkiadó (Budapest), 1988, ISBN 963-15-3736-6

Kanizsai Orsolya A Kanizsai család címere. Kanizsai László armálisában szereplő festmény. A Kanizsai család címere. Kanizsai László armálisában szereplő festmény. Dane biograficzne Ród Kanizsai Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny 1521 Śmierć 1571 Miejsce Sárvár ?? Ojciec László Matka Drágfi de Béltek Anna Rodzeństwo Farkas, Katalin, Magdolna, Ferenc (ostatni z rodu) Mąż Nádasdy de Nádasd et Fogarasföld Tamás