Ampod fia Dénes: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Linia 1: Linia 1:
−
[[Kategoria:0b]]
+
[[Kategoria:0]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]]
 
[[Kategoria:Strony importowane z angielskiej Wikipedii]]
 
{{Uwaga|
 
{{Uwaga|
Linia 40: Linia 40:
 
|}
 
|}
  
−
'''Dénes''' ''fia Dénes'' (pol. ''Denis, syn Ampuda'') (*&nbsp;nieznana,&nbsp;† zmarł 1236), węgierski szlachcic. <ref>Berend 2006, str. 120.</ref> [[Mistrz skarbu]]  między 1216 a 1224, <ref>Zsoldos 2011, str. 62.</ref>[[ispán]] co najmniej trzech komitatów <ref>Zsoldos 2011, str. 62.</ref>, [[palatyn]] [4] za panowania króla Węgier [[II. András|Andrzeja II]].
+
'''Dénes''' ''fia Dénes'' (pol. ''Denis, syn Ampuda'') (* nieznana, † zmarł 1236), węgierski szlachcic. <ref>Berend 2006, str. 120.</ref> [[Mistrz skarbu]]  między 1216 a 1224<ref>Zsoldos 2011, str. 62.</ref>, ''[[ispán]]'' co najmniej trzech komitatów <ref>Zsoldos 2011, str. 62.</ref>, [[palatyn]]{{odn|Zsoldos|2011|p=62}} za panowania króla Węgier [[II. András|Andrzeja II]].
−
 
 
−
<small><small>'''Denis, son of Ampud''', also '''Denis, son of Apod''' ({{lang-hu|Ampod fia Dénes}}; died 1236), was an influential baron in the [[Kingdom of Hungary]] in the first decades of the 13th century.{{sfn|Berend|2006|p=120}} He was [[Master of the treasury]] between 1216 and 1224.{{sfn|Zsoldos|2011|p=62}} He was also ''[[ispán]]'' of at least three [[County (Kingdom of Hungary)|counties]].{{sfn|Zsoldos|2011|p=62}} </small></small>
 
−
 
 
−
<small><small>'''Dénes''' magyarországi főember volt a [[13. század]] első felében, [[II. András magyar király|II. András]] uralkodása idején, [[tárnokmester]]ként az új gazdaságpolitika megalkotója, majd [[nádor]].<ref name="Korai magyar">{{cite book|title=Korai magyar történeti lexikon |editor=Kristó Gyula (főszerk.), Engel Pál, Makk Ferenc |publisher=Akadémiai Kiadó, Budapest |year=1994 |isbn=963-05-6722-9}}</ref> </small></small>
 
  
 
== Życiorys ==
 
== Życiorys ==
  
−
Apod (Ampod) był synem [[ispán]]a komitatu [[Szolnok]], jego majątki znajdowały się w regionie Drawy. Od 1216 do 1222 r. po krótkiej przerwie został [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]] do 1224 r. Był także [[ispán]]em  komitatów: [[Szepes]] w 1216 r., [[Abaúj]] w 1216–19 r., [[Bács]] w 1220–22 r. jako mistrz skarbu odegrał znaczącą rolę w rozwoju polityki gospodarczej opartej na '''eksploatacji''' starych królewskich majątków, a nie na nowych królewskich '''podatkach''' (regales) [4].
+
Apod (Ampod) był synem ''[[ispán]]a'' komitatu [[Szolnok]], jego majątki znajdowały się w regionie Drawy. Od 1216 do 1222 r. po krótkiej przerwie został [[Mistrz skarbu|mistrzem skarbu]] do 1224 r. Był także ''[[ispán]]em'' komitatów: [[Szepes]] w 1216 r., [[Abaúj]] w 1216–19 r., [[Bács]] w 1220–22 r. jako mistrz skarbu odegrał znaczącą rolę w rozwoju polityki gospodarczej opartej na 'eksploatacji' starych królewskich majątków, a nie na nowych królewskich podatkach (''regales'').<ref name="Korai magyar"/>
−
 
 
−
<small><small>Apod (Ampod) szolnoki ispán fia volt, birtokai a [[Dráva]] vidékén feküdtek. 1216–22-ig, majd rövid megszakítás után 1224-ig [[tárnokmester]] volt. Emellett 1216-ban szepesi, 1216–19-ig abaúji, 1220–22-ig bácsi ispán is.
 
−
Tárnokmesterként nagy szerepe volt a régi királyi birtokokra ([[királyi udvarház]]) épülő gazdaságpolitika helyett az új királyi pénzjövedelmekre ([[regálé]]k) alapuló gazdaságpolitika megalkotásában.<ref name="Korai magyar"/> </small></small>
 
−
 
 
−
W latach 1231–1234 był [[palatyn]]em. Ponieważ faworyzował Żydów i Ismaelitów, został ekskomunikowany przez [[Róbert|Roberta]], [[Arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupa Ostrzyhomia]] w dniu 25 lutego 1232 r. Następnie w maju był jednym z posłów Andrzeja II w Rzymie. Gdy tron Węgier objął [[IV. Béla|Bela IV]], po 1235 r. Dénes na rozkaz króla został oślepiony [4] i oskarżony o posiadanie dziecka z trzecią żoną Andrzeja II, [[Beatrycze d’Este|Beatrycze]]. Beatrycze uciekła za granicę, aby urodzić [[Stefan Pogrobowiec|Stefana Pogrobowca]], ojca [[III. András|Andrzeja III]].
 
  
−
<small><small>[[1231]] és [[1234]] között nádor volt. Mivel kedvezett a zsidóknak és izmaelitáknak, [[Róbert esztergomi érsek]] [[1232]]. [[február 25.|február 25]]-én kiközösítette. Ezután májusban II. András egyik követeként Rómában járt.
+
W latach 1231–1234 był [[palatyn]]em. Ponieważ faworyzował Żydów i Ismaelitów, został ekskomunikowany przez [[Róbert|Roberta]], [[Arcybiskup Ostrzyhomia|arcybiskupa Ostrzyhomia]] w dniu 25 lutego 1232 r. Następnie w maju był jednym z posłów [[Andrzej II|Andrzeja II]] w Rzymie. Gdy tron Węgier objął [[IV. Béla|Bela IV]], po 1235 r. Dénes na rozkaz króla został oślepion<ref name="Korai magyar"/> i oskarżony o posiadanie dziecka z trzecią żoną Andrzeja II, [[Beatrycze d’Este|Beatrycze]]. Beatrycze uciekła za granicę, aby urodzić [[Stefan Pogrobowiec|Stefana Pogrobowca]], ojca [[III. András|Andrzeja III]].
−
[[IV. Béla magyar király]] trónra lépése, [[1235]] után kegyvesztett lett, Béla megvakíttatta.<ref name="Korai magyar"/> Azzal vádolták, hogy II. András harmadik feleségének, [[Estei Beatrix magyar királyné|Beatrixnak]] a gyermeke valójában tőle van. Beatrix külföldre menekülve szülte meg fiát, [[Utószülött István magyar királyi herceg|Istvánt]], aki [[III. András magyar király|III. András]] apja lett. </small></small>
 
  
 
== Źródła ==
 
== Źródła ==
Linia 67: Linia 57:
 
  |urzędnik          = Dénes (węg.)<br>Denis (pol.)
 
  |urzędnik          = Dénes (węg.)<br>Denis (pol.)
 
  |imiona            =  
 
  |imiona            =  
−
  |tytulatura        = Mistrz skarbu<br>Palatyn Królestwa Węgier
+
  |tytulatura        = [[Mistrz skarbu]]<br>[[Palatyn Królestwa Węgier]]
 
  |grafika          =  
 
  |grafika          =  
 
  |opis grafiki      =  
 
  |opis grafiki      =  
Linia 77: Linia 67:
  
 
  |1. tytuł          = [[Mistrz skarbu]]
 
  |1. tytuł          = [[Mistrz skarbu]]
−
  |1. od            = 1215
+
  |1. od            = [[1215]]
−
  |1. do            = 1224
+
  |1. do            = [[1224]]
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. powołanie      =  
 
  |1. poprzednik    = [[Miska, syn Salamona]]
 
  |1. poprzednik    = [[Miska, syn Salamona]]
Linia 84: Linia 74:
  
 
  |2. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
 
  |2. tytuł          = [[Palatyn Królestwa Węgier]]
−
  |2. od            = <small>(1) </small>1227, <small>(2) </small>1231
+
  |2. od            = <small>(1) </small>[[1227]], <small>(2) </small>[[1231]]
−
  |2. do            = <small>(1) </small>1229, <small>(2) </small>1234
+
  |2. do            = <small>(1) </small>[[1229]], <small>(2) </small>[[1234]]
 
  |2. powołanie      =  
 
  |2. powołanie      =  
 
  |2. poprzednik    = <small>1. </small>[[Szák I. Miklós]]<br><small>2. </small>[[I. Mojs]]
 
  |2. poprzednik    = <small>1. </small>[[Szák I. Miklós]]<br><small>2. </small>[[I. Mojs]]
Linia 97: Linia 87:
 
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |data urodzenia    = data nieznana
 
  |miejsce urodzenia =  
 
  |miejsce urodzenia =  
−
  |data śmierci      = 1236
+
  |data śmierci      = [[1236]]
 
  |miejsce śmierci  =  
 
  |miejsce śmierci  =  
 
  |przyczyna śmierci =  
 
  |przyczyna śmierci =  

Wersja z 08:52, 18 sty 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Poprzednik: Mistrz skarbu
(1215-1224) 		Następca:
Miska, syn Salamona Tomaj Dénes
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1227-1229) ??? 		Następca:
Szák I. Miklós I. Mojs
Poprzednik: Palatyn Królestwa Węgier
(1231-1234) 		Następca:
I. Mojs Tomaj Dénes

Dénes fia Dénes (pol. Denis, syn Ampuda) (* nieznana, † zmarł 1236), węgierski szlachcic. [1] Mistrz skarbu między 1216 a 1224[2], ispán co najmniej trzech komitatów [3], palatyn[4] za panowania króla Węgier Andrzeja II.

Życiorys

Apod (Ampod) był synem ispána komitatu Szolnok, jego majątki znajdowały się w regionie Drawy. Od 1216 do 1222 r. po krótkiej przerwie został mistrzem skarbu do 1224 r. Był także ispánem komitatów: Szepes w 1216 r., Abaúj w 1216–19 r., Bács w 1220–22 r. jako mistrz skarbu odegrał znaczącą rolę w rozwoju polityki gospodarczej opartej na 'eksploatacji' starych królewskich majątków, a nie na nowych królewskich podatkach (regales).[5]

W latach 1231–1234 był palatynem. Ponieważ faworyzował Żydów i Ismaelitów, został ekskomunikowany przez Roberta, arcybiskupa Ostrzyhomia w dniu 25 lutego 1232 r. Następnie w maju był jednym z posłów Andrzeja II w Rzymie. Gdy tron Węgier objął Bela IV, po 1235 r. Dénes na rozkaz króla został oślepion[5] i oskarżony o posiadanie dziecka z trzecią żoną Andrzeja II, Beatrycze. Beatrycze uciekła za granicę, aby urodzić Stefana Pogrobowca, ojca Andrzeja III.

Źródła

  • Berend, Nora (2006). At the Gate of Christendom: Jews, Muslims and "Pagans" in Medieval Hungary, c. 1000-c.1300. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-02720-5.
  • Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Świecka archontologia Węgier, 1000–1301]. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. ISBN978-963-9627-38-3.

Dénes (węg.)
Denis (pol.)

— Mistrz skarbu
Palatyn Królestwa Węgier		 —
Mistrz skarbu
Okres od 1215
do 1224
Poprzednik Miska, syn Salamona
Następca Tomaj Dénes
Palatyn Królestwa Węgier
Okres od (1) 1227, (2) 1231
do (1) 1229, (2) 1234
Poprzednik 1. Szák I. Miklós
2. I. Mojs
Następca 1. I. Mojs
2. Tomaj Dénes
Dane biograficzne
Pochodzenie węgierskie
Państwo Królestwo Węgier
w unii personalnej
z Królestwem Chorwacji
Urodziny data nieznana
Śmierć 1236
Ojciec Apod
Matka nieznana

Przypis

  1. ↑ Berend 2006, str. 120.
  2. ↑ Zsoldos 2011, str. 62.
  3. ↑ Zsoldos 2011, str. 62.
  4. ↑ Zsoldos 2011 ↓, str. 62.
  5. ↑ 5,0 5,1 Błąd rozszerzenia cite: Błąd w składni elementu <ref>. Brak tekstu w przypisie o nazwie Korai magyar
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Ampod_fia_Dénes&oldid=47407”