Esztergom: Różnice pomiędzy wersjami
| Linia 1: | Linia 1: | ||
| − | [[Kategoria: | + | [[Kategoria:0]] |
| − | [[Kategoria:Strony importowane z | + | [[Kategoria:Strony skompilowane]] |
| + | [[Kategoria:Strony przetłumaczone z węgierskiej Wikipedii]] | ||
| + | [[Kategoria:Strony importowane z polskiej Wikipedii]] | ||
{{Uwaga| | {{Uwaga| | ||
|strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Esztergom_v%C3%A1rmegye | |strona = https://hu.wikipedia.org/wiki/Esztergom_v%C3%A1rmegye | ||
|autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Esztergom_v%C3%A1rmegye&action=history | |autorzy = https://hu.wikipedia.org/w/index.php?title=Esztergom_v%C3%A1rmegye&action=history | ||
|nota = węgierski | |nota = węgierski | ||
| + | }} | ||
| + | {| | ||
| + | | | ||
| + | |} | ||
| + | {{Uwaga polska| | ||
| + | |strona = https://pl.wikipedia.org/wiki/Komitat_Esztergom | ||
| + | |autorzy = https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Komitat_Esztergom&action=history | ||
| + | |nota = polski | ||
}} | }} | ||
| + | |||
{| | {| | ||
| Linia 17: | Linia 28: | ||
[[Plik:Esztergom county administrative map.jpg|thumb|left|360px|Mapa terenu komitatu Esztergom]] | [[Plik:Esztergom county administrative map.jpg|thumb|left|360px|Mapa terenu komitatu Esztergom]] | ||
| − | + | '''Esztergom''' (łac. ''Comitatus Strigoniensis'', niem. ''Graner Gespanschaft''; wł. ''Strigonio'') był jednostką administracyjną na terytorium byłego [[Królestwo|Królestwa Węgier]]. Od XIII wieku do 15 kwietnia 1867 r. Arcybiskup Esztergom (Ostrzyhomia) był ''[[főispán]]em'' komitatu. | |
| + | |||
| + | == Historia == | ||
| + | |||
| + | Komitat Esztergom został utworzony przez króla św. Szczepana w momencie ustanowienia państwa i organizacji królewskiego systemu powiatu z centrum Esztergom. <ref>Györffy György. 15 / A vármegye X. századi előzményei és korai szervezete., ''István király és műve''. Gondolat Budapest 1983. ISBN 963-281-221-2</ref> | ||
| + | |||
| + | Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał pod koniec X w. Rozciągał się na obu brzegach [[Dunaj]]u. Podczas najazdów tureckich komitat został spustoszony po [[bitwa pod Mohaczem|klęsce pod Mohaczem]] 29 sierpnia 1526 r. Po upadku Budy w 1541 r. Turcy zajęli część komitatu na lewym brzegu Dunaju, a w 1543 r. także Ostrzyhom. Okupowana przez [[Imperium Osmańskie]] południowa część komitatu utworzyła sandżak Estergon w ejalecie [[Buda (Budapeszt)|Budin]]. W 1594 r. wojska cesarskie wyzwoliły Ostrzyhom, ale w 1605 r. ponownie został zajęty przez Turków. W 1663 r. Turcy zdobyli całe terytorium komitatu, a jego północna część weszła w skład ejaletu [[Nowe Zamki|Uyvar]]. Komitat zostały przywrócone po wyparciu Turków w 1691 r. W wyniku [[Reformy józefińskie|reform józefińskich]] w latach 1786-1790 komitat był połączony z [[Komitat Komárom|komitatem Komárom]] w komitat Komárom-Esztergom. Następnie znów samodzielny komitat. Siedzibą władz komitatu był zamek w Ostrzyhomiu, od którego komitat wziął swą nazwę, a następnie od 1543 r. - kiedy terytorium stało się częścią Imperium Osmańskiego - siedziba znajdowała się poza komitatem, w latach 1605–1663 w [[Nowe Zamki|Érsekújvár]] w [[komitat Nyitra|komitacie Nyitra]], a ostatecznie od 1714 r. siedzibą było miasto Ostrzyhom<ref>Juraj Žudel: ''Stolice na Slovensku''. Bratislava: Obzor, 1984, str. 105-109.}</ref>. | ||
| + | |||
| + | W okresie przed [[I wojna światowa|I wojną światową]] komitat dzielił się na dwa powiaty i jedno miasto. | ||
| − | + | Po [[traktat w Trianon|traktacie w Trianon]] komitat został podzielony pomiędzy [[Pierwsza Republika Czechosłowacka|Czechosłowację]] i [[Królestwo Węgier (1920–1946)|Węgry]]. Pozostała przy Węgrzech część została w 1923 r. połączona z pozostałą częścią [[komitat Komárom|komitatu Komárom]] w nowy [[komitat Komárom és Esztergom]]<ref>§ 11 pkt 2 [https://web.archive.org/web/20071107074038/http://www.1000ev.hu/index.php?a=3¶m=7575 1923. évi XXXV. törvénycikk a közszolgálatban álló tisztviselők és egyéb alkalmazottak létszámának csökkentéséről és egyes kapcsolatos intézkedésekről]</ref>. | |
| − | + | W wyniku [[pierwszy arbitraż wiedeński|pierwszego arbitrażu wiedeńskiego]] w 1938 r. północna część komitatu powróciła do [[Królestwo Węgier (1920–1946)|Węgier]] i komitat został odtworzony. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r. | |
| + | |||
| + | Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy [[kraj nitrzański]] na [[Słowacja|Słowacji]], pozostała przy Węgrzech część po reformie administracyjnej z 1950 r. wchodzi w skład [[komitat Komárom-Esztergom|komitatu Komárom-Esztergom]] ze stolicą w [[Tatabánya]]. | ||
| − | + | == Przypisy == | |
| + | {{izvori}} | ||
| − | + | == Bibliografia == | |
| + | * [http://lexikon.katolikus.hu/E/Esztergom%20v%C3%A1rmegye.html Węgierska Encyklopedia Katolicka] (po węgiersku). | ||
| | | | ||
Wersja z 08:24, 4 lut 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
| Strona | Autorzy | Nota |
| [3] | [4] | Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
|
Plik:Esztergom county administrative map.jpg Mapa terenu komitatu Esztergom Esztergom (łac. Comitatus Strigoniensis, niem. Graner Gespanschaft; wł. Strigonio) był jednostką administracyjną na terytorium byłego Królestwa Węgier. Od XIII wieku do 15 kwietnia 1867 r. Arcybiskup Esztergom (Ostrzyhomia) był főispánem komitatu. HistoriaKomitat Esztergom został utworzony przez króla św. Szczepana w momencie ustanowienia państwa i organizacji królewskiego systemu powiatu z centrum Esztergom. [1] Komitat był jednym z najstarszych na Węgrzech, powstał pod koniec X w. Rozciągał się na obu brzegach Dunaju. Podczas najazdów tureckich komitat został spustoszony po klęsce pod Mohaczem 29 sierpnia 1526 r. Po upadku Budy w 1541 r. Turcy zajęli część komitatu na lewym brzegu Dunaju, a w 1543 r. także Ostrzyhom. Okupowana przez Imperium Osmańskie południowa część komitatu utworzyła sandżak Estergon w ejalecie Budin. W 1594 r. wojska cesarskie wyzwoliły Ostrzyhom, ale w 1605 r. ponownie został zajęty przez Turków. W 1663 r. Turcy zdobyli całe terytorium komitatu, a jego północna część weszła w skład ejaletu Uyvar. Komitat zostały przywrócone po wyparciu Turków w 1691 r. W wyniku reform józefińskich w latach 1786-1790 komitat był połączony z komitatem Komárom w komitat Komárom-Esztergom. Następnie znów samodzielny komitat. Siedzibą władz komitatu był zamek w Ostrzyhomiu, od którego komitat wziął swą nazwę, a następnie od 1543 r. - kiedy terytorium stało się częścią Imperium Osmańskiego - siedziba znajdowała się poza komitatem, w latach 1605–1663 w Érsekújvár w komitacie Nyitra, a ostatecznie od 1714 r. siedzibą było miasto Ostrzyhom[2]. W okresie przed I wojną światową komitat dzielił się na dwa powiaty i jedno miasto. Po traktacie w Trianon komitat został podzielony pomiędzy Czechosłowację i Węgry. Pozostała przy Węgrzech część została w 1923 r. połączona z pozostałą częścią komitatu Komárom w nowy komitat Komárom és Esztergom[3]. W wyniku pierwszego arbitrażu wiedeńskiego w 1938 r. północna część komitatu powróciła do Węgier i komitat został odtworzony. Po drugiej wojnie światowej przywrócono granicę z 1938 r. Obecnie teren komitatu jest podzielony pomiędzy kraj nitrzański na Słowacji, pozostała przy Węgrzech część po reformie administracyjnej z 1950 r. wchodzi w skład komitatu Komárom-Esztergom ze stolicą w Tatabánya. Przypisy
Bibliografia
|
| ||||||||||||||||||
- ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 12 ff.
- ↑ A magyar szent korona országainak 1910. évi népszámlálása. Budapest 1912, S. 22 ff. (Spis ludności z 1910)
.svg){kind=link}
