Győr I. Konrád: Różnice pomiędzy wersjami
m (Zastępowanie tekstu - "[[Podczaszy|" na "[[stolnik|") |
m (Zastępowanie tekstu - "podczaszy królewski" na "stolnik królewski") |
||
| Linia 25: | Linia 25: | ||
|} | |} | ||
| − | '''Győr I. Konrád''' (pol. ''Konrad I Győr'') (* ok.1219, † 1299÷1302), węgierski szlachcic niemieckiego pochodzenia, [[stolnik| | + | '''Győr I. Konrád''' (pol. ''Konrad I Győr'') (* ok.1219, † 1299÷1302), węgierski szlachcic niemieckiego pochodzenia, [[stolnik|stolnik królewski]] między 1254 a 1260 rokiem. Znany we współczesnych mu dokumentach jako Konrád Óvári (pol. ''Konrad z Óvár'' ). Przodek szlacheckich rodzin [[Gyulai]], [[Geszti]] i [[Kéméndi]]. |
==Rodzina== | ==Rodzina== | ||
| Linia 31: | Linia 31: | ||
Konrád urodził się ok. 1219 r.<ref name="Tóth">C. Tóth, Norbert (2001). "A Győr-nemzetség az Árpád-korban [''Ród Győr w erze Arpadów'']". W: Neumann, Tibor (red.). ''Analecta Mediaevalia I. Tanumányok a középkorról''. Argumentum Kiadó. str. 59-63.</ref> w rodzinie [[Óvár]] rodu [[Győr]], jako jeden z dwóch synów [[Győr II. István|Stefana II]]. Jego dziadkiem był [[Győr I. Maurus|Maurus I]], pierwszy znany ''[[banus maritimus]]''. Konrád miał także brata [[Győr II. Maurus|Maurusa II]], który poślubił córkę szlachcica Vekharda.<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Győr 1., Óvár – gałąź)</ref> Zmarł przed 1252 r., pozostawiając Konráda jako jedynego żyjącego członka rodzinyref name="Tóth" /> | Konrád urodził się ok. 1219 r.<ref name="Tóth">C. Tóth, Norbert (2001). "A Győr-nemzetség az Árpád-korban [''Ród Győr w erze Arpadów'']". W: Neumann, Tibor (red.). ''Analecta Mediaevalia I. Tanumányok a középkorról''. Argumentum Kiadó. str. 59-63.</ref> w rodzinie [[Óvár]] rodu [[Győr]], jako jeden z dwóch synów [[Győr II. István|Stefana II]]. Jego dziadkiem był [[Győr I. Maurus|Maurus I]], pierwszy znany ''[[banus maritimus]]''. Konrád miał także brata [[Győr II. Maurus|Maurusa II]], który poślubił córkę szlachcica Vekharda.<ref name="engel">Engel: ''Genealógia'' (Genus Győr 1., Óvár – gałąź)</ref> Zmarł przed 1252 r., pozostawiając Konráda jako jedynego żyjącego członka rodzinyref name="Tóth" /> | ||
| − | Konrád miał czworo dzieci z nieznaną z imienia żoną: [[Győr Jakab|Jakuba]], [[Győr III. István|Stefana III]], Katarzynę (Katalin) i nienazwanej córki. Jakab służył jako [[ | + | Konrád miał czworo dzieci z nieznaną z imienia żoną: [[Győr Jakab|Jakuba]], [[Győr III. István|Stefana III]], Katarzynę (Katalin) i nienazwanej córki. Jakab służył jako [[stolnik królewski]] w 1291 roku, poślubił [[Kán Ilona|Ilonę Kán]] z Siklós, dając początek późniejszych członków rodu, w tym rodzin szlacheckich [[Gyulai]]], [[Geszti]] i [[Kéméndi]]. Katalin była żoną [[Rátót Miske|Miske Rátóta]] z gałęzi [[Kővágóörs]] (w ten sposób są bezpośrednimi przodkami znakomitej rodziny [[Batthyány]] za pośrednictwem wnuczki, również Katalin). Kolejna niezidentyfikowana córka Konráda poślubiła [[Balog György|György Balog]] z Harsány.<ref name="engel" /> |
== Walki o władzę == | == Walki o władzę == | ||
| − | Konrád został po raz pierwszy wspomniany przez współczesne mu akta w 1239 roku, gdy był już dorosły.<ref name="Tóth" /> Historyk [[Norbert C. Toth]] argumentował argumentował, że hipotetyczna gałąź rodziny Baranya wyginęła podczas [[Inwazja Mongołów 1241|pierwszej inwazji Mongołów na Węgry (1241–1242)]], dlatego Konrád odziedziczył jej ziemie w komitacie [[Baranya]] jako najbliższy krewny w obrębie rodu [[Győr]].<ref name="Tóth" /> Początkowo należał do dworzan króla [[IV. Béli|Beli IV]]; pojawił się jako [[ | + | Konrád został po raz pierwszy wspomniany przez współczesne mu akta w 1239 roku, gdy był już dorosły.<ref name="Tóth" /> Historyk [[Norbert C. Toth]] argumentował argumentował, że hipotetyczna gałąź rodziny Baranya wyginęła podczas [[Inwazja Mongołów 1241|pierwszej inwazji Mongołów na Węgry (1241–1242)]], dlatego Konrád odziedziczył jej ziemie w komitacie [[Baranya]] jako najbliższy krewny w obrębie rodu [[Győr]].<ref name="Tóth" /> Początkowo należał do dworzan króla [[IV. Béli|Beli IV]]; pojawił się jako [[stolnik królewski]] na dworze królowej małżonki [[Maria Laskarina|Marii Laskariny]] w 1253 r.<ref name="Zsoldos">Zsoldos, Attila (2011). ''Magyarország világi archontológiája, 1000–1301'' [''Świecka archontologia Węgier, 1000–1301'']. História, MTA Történettudományi Intézete. Budapest. str. 60, 67, 144, 319.</ref> Dawne dzieła historiograficzne uważały, że jego współczesny [[Szák Konrád]] zachował tę godność, ale historyk [[Zsoldos Attila|Attila Zsoldos]] ujawnił, że urzędnik o nazwisku Konrád posiadał [[Nagyalásony|Alásony]] – jak to powiedział Konrád.<ref name="Zsoldos" /> W roku 1258 (lub już 1256) został mianowany [[ispan]]em komitatu [[Borsod]], co jest niezwykłym stanowiskiem dla właściciela ziemskiego z [[Transdanubia|Transdanubii]].<ref name="Zsoldos" /> |
Bela IV określił Konráda jako swojego „byłego” [[podczaszy|podczaszego królewskiego]] w swoim dokumencie z 1263 roku. Jest więc prawdopodobne, że pełnił tę funkcję kiedyś między 1254 (kiedy wspomniano ostatniego znanego urzędnika [[Rátót I. Balduin|Baldwina I Rátóta]]) a 1260 (gdy Konrád nie popierał węgierskiego dworu królewskiego, dopóki nie uzyskał dokumentu ułaskawienia od Beli).<ref name="Zsoldos" /> C. Tóth uważa, że Konrád zbudował swój zamek w [[Mosonmagyaróvár|Óvár]] (dziś Mosonmagyaróvár, niem. Altenburg) w latach 50. XII wieku wieku, gdy Bela po inwazji mongolskiej porzucił starodawną królewską prerogatywę budowy i posiadania kamiennych fortec przez baronów i prałatów.<ref name="Tóth" /> Jednak Konrád zbudował swoją siedzibę zdecydowanie pod koniec panowania Beli.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 385.</ref> | Bela IV określił Konráda jako swojego „byłego” [[podczaszy|podczaszego królewskiego]] w swoim dokumencie z 1263 roku. Jest więc prawdopodobne, że pełnił tę funkcję kiedyś między 1254 (kiedy wspomniano ostatniego znanego urzędnika [[Rátót I. Balduin|Baldwina I Rátóta]]) a 1260 (gdy Konrád nie popierał węgierskiego dworu królewskiego, dopóki nie uzyskał dokumentu ułaskawienia od Beli).<ref name="Zsoldos" /> C. Tóth uważa, że Konrád zbudował swój zamek w [[Mosonmagyaróvár|Óvár]] (dziś Mosonmagyaróvár, niem. Altenburg) w latach 50. XII wieku wieku, gdy Bela po inwazji mongolskiej porzucił starodawną królewską prerogatywę budowy i posiadania kamiennych fortec przez baronów i prałatów.<ref name="Tóth" /> Jednak Konrád zbudował swoją siedzibę zdecydowanie pod koniec panowania Beli.<ref name="Engel1996">Engel, Pál (1996). ''Magyarország világi archontológiája, 1301–1457, I''. [''Świecka archontologia Węgier, 1301–1457, Volume I'']. História, MTA Történettudományi Intézete. str. 385.</ref> | ||
Wersja z 10:01, 28 lut 2021
| Strona | Autorzy | Nota |
| [1] | [2] | Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach. |
Győr I. Konrád (pol. Konrad I Győr) (* ok.1219, † 1299÷1302), węgierski szlachcic niemieckiego pochodzenia, stolnik królewski między 1254 a 1260 rokiem. Znany we współczesnych mu dokumentach jako Konrád Óvári (pol. Konrad z Óvár ). Przodek szlacheckich rodzin Gyulai, Geszti i Kéméndi. Spis treściRodzinaKonrád urodził się ok. 1219 r.[1] w rodzinie Óvár rodu Győr, jako jeden z dwóch synów Stefana II. Jego dziadkiem był Maurus I, pierwszy znany banus maritimus. Konrád miał także brata Maurusa II, który poślubił córkę szlachcica Vekharda.[2] Zmarł przed 1252 r., pozostawiając Konráda jako jedynego żyjącego członka rodzinyref name="Tóth" /> Konrád miał czworo dzieci z nieznaną z imienia żoną: Jakuba, Stefana III, Katarzynę (Katalin) i nienazwanej córki. Jakab służył jako stolnik królewski w 1291 roku, poślubił Ilonę Kán z Siklós, dając początek późniejszych członków rodu, w tym rodzin szlacheckich Gyulai], Geszti i Kéméndi. Katalin była żoną Miske Rátóta z gałęzi Kővágóörs (w ten sposób są bezpośrednimi przodkami znakomitej rodziny Batthyány za pośrednictwem wnuczki, również Katalin). Kolejna niezidentyfikowana córka Konráda poślubiła György Balog z Harsány.[2] Walki o władzęKonrád został po raz pierwszy wspomniany przez współczesne mu akta w 1239 roku, gdy był już dorosły.[1] Historyk Norbert C. Toth argumentował argumentował, że hipotetyczna gałąź rodziny Baranya wyginęła podczas pierwszej inwazji Mongołów na Węgry (1241–1242), dlatego Konrád odziedziczył jej ziemie w komitacie Baranya jako najbliższy krewny w obrębie rodu Győr.[1] Początkowo należał do dworzan króla Beli IV; pojawił się jako stolnik królewski na dworze królowej małżonki Marii Laskariny w 1253 r.[3] Dawne dzieła historiograficzne uważały, że jego współczesny Szák Konrád zachował tę godność, ale historyk Attila Zsoldos ujawnił, że urzędnik o nazwisku Konrád posiadał Alásony – jak to powiedział Konrád.[3] W roku 1258 (lub już 1256) został mianowany ispanem komitatu Borsod, co jest niezwykłym stanowiskiem dla właściciela ziemskiego z Transdanubii.[3] Bela IV określił Konráda jako swojego „byłego” podczaszego królewskiego w swoim dokumencie z 1263 roku. Jest więc prawdopodobne, że pełnił tę funkcję kiedyś między 1254 (kiedy wspomniano ostatniego znanego urzędnika Baldwina I Rátóta) a 1260 (gdy Konrád nie popierał węgierskiego dworu królewskiego, dopóki nie uzyskał dokumentu ułaskawienia od Beli).[3] C. Tóth uważa, że Konrád zbudował swój zamek w Óvár (dziś Mosonmagyaróvár, niem. Altenburg) w latach 50. XII wieku wieku, gdy Bela po inwazji mongolskiej porzucił starodawną królewską prerogatywę budowy i posiadania kamiennych fortec przez baronów i prałatów.[1] Jednak Konrád zbudował swoją siedzibę zdecydowanie pod koniec panowania Beli.[4] Wkrótce jednak Konrád zwrócił się przeciwko Beli IV, zgodnie z wyżej wspomnianym dokumentem królewskim wydanym w 1263 r., sugerując, że uciekł do Czech Ottokara II, po tym, jak jego armia zwyciężyła wojska węgierskie w bitwie pod Kressenbrunn 12 czerwca 1260 r. Dokument opowiada, że Konrád zaprosił i kwaterował styryjskich żołnierzy Ottokara w swoim zamku w Óvár i dokonywał napadów rabunkowych na pobliskie wioski i posiadłości w komitacie Moson. W tym samym czasie Ottokar przeprowadził bezpieczne postępowanie na ziemiach Konráda na granicy, aby uniknąć grabieży i zniszczeń podczas wojny między królestwami. Bela IV oskarżyła również swojego byłego lojalnego stronnika o podrabianie monet, co uznano za jeden z najgorszych grzechów w średniowiecznej Europie. Ponieważ domniemano, że Konrád uciekł z królestwa Beli, aby nie zostać pociągniętym do odpowiedzialności, wstąpił na dwór księcia Stefana. Następnie Bela skonfiskował dobra Konráda w komitatach: Moson i Pozsony, oprócz oprócz zamku Óvár i patronatu klasztoru Lébény. Duża część jego ziem, w tym sam fort, została przyznana Wawrzyńcowi Abie, zagorzałemu stronnikowi Beli.[1] Relacje księcia Stefana z ojcem Belą IV pogorszyły się na początku lat 60. XII wieku. Po krótkim starciu między nimi w 1262 r. zawarli oni traktat około 25 listopada, dzieląc kraj – Stefan otrzymał ziemie na wschód od Dunaju. Zgodnie z traktatem Konrád, podobnie jak inni szlachcice, otrzymał amnestię od króla, który również zwrócił mu skonfiskowane ziemie na początku 1263 r.[1] Król zwrócił majątek Fertőfő-Szombathely Konrádowi w 1267 r., a klasztor Lébény odzyskał wioski Old i Sásony (obecnie Winden am See, Austria) w tym samym czasie. Przed 1270 r. Bela IV zezwolił mu pobór podatków na moście, gdzie Leitha wpływa do Moson (ramienia Dunaju) na zachód od Szigetköz w pobliżu jego twierdzy. Gdy Stefan V zastąpił ojca w 1270 r., natychmiastp otwierdził Konrádowi przywilej 1 października wraz z innymi majątkami w komitacie Moson.[1] Gdy Ottokar zaatakował ziemie na północ od Dunaju w kwietniu 1271 r. i zdobył kilka fortec, a 15 maja rozgromił armię węgierską pod Mosonem, jego wojska zdewastowały fortecę Konráda. Następnie Stefan przeniósł stolicę komitatu Moson do siedziby Konráda w Óvár. Po nagłej śmierci Stefana w sierpniu 1272 r. na tron wstąpił małoletni Władysław IV. Jego panowanie zapoczątkowało erę „feudalnej anarchii”, gdy wiele grup baronów walczyło ze sobą o najwyższą władzę. W takich okolicznościach Konrád prowadził liczne konflikty i procesy sądowe ze swoimi sąsiadami i przeciwnikami, na przykład ze szlachtą Kiliti (1274), Pawłem Gutkeledem (1276) i jego najtwardszym lokalnym wrogiem Herbordem Hahótem (1279), który najechał i splądrował jego ziemie. Jego majątek Novák został zajęty przez znanego oligarchę Iwana Kőszegiego i do jego śmierci był bezprawnie właścicielem.[1] OdrzucenieWładysław IV, który objął tron w 1277 r., przyznał Konrádowi połowę królewskich podatków z komitatu Moson w 1282 r., podczas gdy Kapituła Székesfehérvár posiadała drugą połowę. Władysław nakazał również zarejestrować Konráda jako prawnego właściciela majątku Novák w 1284 r. Ziemie Konráda leżały w granicach dwóch najpotężniejszych i najbardziej agresywnych prowincji oligarchicznych. Kőszegi przejmował jego wioski jedna po drugiej w połowie 1280 roku i przekazywał je swoim familiares Hédérvari, a Mateusz III Csák wyparł go z komitatu Pozsony. Konrád i jego rodzina wycofali swoje ziemie w okręgu Baranya.[1] Tam Konrád zbudował swoją nową siedzibę w Kéménd (dziś Máriakéménd) na początku lat 90. XIII wieku.<ref name="Engel1996"> Konrád zintegrował się z miejscową szlachtą, ponieważ wszystkie poprzednie połączenia z Węgrami Północno-Zachodnimi zostały utracone. Został wymieniony jako sędzia szlachty (węg. szolgabíró, pol. „Sługa sługi”) komitatu Baranya w 1282 r. wraz z trzema innymi szlachcicami.[3] W 1295 r. Konrád założył klasztor Paulinów w Gyula, poświęcony świętemu Władysławowi z Węgier. Podarował swoje trzy wioski: Olasz, Hásságy i Hidor (dziś część Olasz) nowo utworzonemu opactwu. Jest to trzeci najwcześniej znany prywatny klasztor paulinów. Jednak rodzina Győr była uwikłana w konflikt z wpływowymi lokalnymi rodzinami, Matucsinais, Keménym (synem Lőrinca) i Kórógyimi, którzy splądrowali i zajęli jego ziemie w komitacie Baranya w 1296 roku, w tym Kéménd, Gyula, Olasz i Palkonya. Konrád i jego syn Jakub zostali wyjęci spod jurysdykcji ispána przez Andrzeja III, ale w rzeczywistości nie miało to miejsca ze względu na anarchiczne warunki.[1] W 1298 r. Konráda i Jakaba wymieniono wśród wielu patronów opactwa Zselicszentjakab. Konrád ostatni raz pojawił się we współczesnych mu dokumentach w 1299 roku.[1] Zmarł 11 listopada 1302 r. w wieku około 80 lat.[3] Przypisy
Źródła
|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
