Székelyföld történelmi székei

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Szeklerland-Josephinische Landesaufnahme 1769-1773.jpg A történelmi székely székek Historyczne lokacje Seklerów − było ich 7 głównych i 5 podrzędnych. W dokumentach pisanych jest wzmianka pisemna tylko o siedmiu krzesłach. W swoich dyplomach są one łącznie określane jako „három nembeli székelyek” (trium generum Siculi) („Seklerzy Siedmiu Lokacji”) lub „Seklery Trzech Płci” (trium generum Siculi') lub, w skrócie, jako „Domy Trzech Rodzajów Trzech Krzeseł” (Universitas trium generum Siculorum septem sedium). W Székelyföld dokonano rozróżnienia między oryginalnymi lub pierwotnie utworzonymi lokacjami matczynymi a utworzonymi później w nich lokacjami synowskimi (sedes filialis). Pierwsze rozdziały zwykle odnoszą się do późniejszych lokacji tylko jako ziemi (terra) lub terytorium (districtus) lub, zgodnie z podziałem kościelnym, jako diecezje (dioecesis). Proces powstawania siedmiu lokacji Seklerów, wraz z krystalizacją instytucji Seklera, zakończył się w ostatnich latach XIV wieku, a jej siedzibą macierzystą stała się Udvarhelyszék, którą w niektórych późniejszych źródłach nazywają główną siedzibą − „Capitalis Sedes ”. Przegląd Historyczny Tereny administracyjne Szeklerów nazywane były (sedes) przez pół tysiąca lat (1400–1876) i pełniły tę samą rolę co hrabstwa. Dokonano rozróżnienia między pierwotnie utworzonymi krzesłami głównymi lub matczynymi a utworzonymi później w nich krzesłami dla chłopców (sedes filialis). Pierwsze dyplomy odnoszą się zwykle tylko do późniejszego (terra) lub terytorium (districtus) lub, zgodnie z podziałem kościelnym, diecezji (dioecesis). A székelyek közigazgatási területeit félezer éven át (1400–1876) székeknek nevezték (sedes) és ezek ugyanazt a szerepet töltötték be mint a vármegyék. Megkülönböztették az eredetileg alakult fő- vagy anyaszékeket és a később ezek keretében alakult fiúszékeket (sedes filialis). Az első oklevelek általában csak földnek (terra), vagy területnek (districtus), vagy egyházi felosztás szerint esperességnek (dioecesis) nevezik a későbbi székeket. Organizacja terytorialna sięga czasów przejścia od życia pasterskiego do rolnictwa, czyli początku XIII wieku. Definicja nazw terytorialnych jest zmienna i ewoluowała przez ponad sto lat. Podobnie jak w sąsiednich Saksonach zmienia się definicja, używa się słów terra, districtus, comitatus, ale w XIV wieku nazwa krzesło (sedes) stała się wśród nich powszechna, służąc jako wzór dla Szeklerów, którzy przejęli również system krzeseł. . Zaczęło się pod koniec XIV wieku i powoli stało się powszechne. [5] A területi szervezkedés a pásztoréletről a földművelésre átmenetel korára, azaz a 13. század elejére tehető. A területi nevek meghatározása ingatag és több mint egy évszázad alatt alakult ki. Ahogy a szomszédos szászoknál is a meghatározás váltakozik, használják a terra, districtus, comitatus szavakat, de a 14. század folyamán általánossá vált náluk a szék (sedes) elnevezés, mely mintául szolgál a székelyeknek, akik szintén a szék-rendszert veszik át. Ez a 14. század végén kezdődött, s lassanként általánossá vált. Székek és fiúszékek Székelyföld térképe HR CV MS BV NT BC SB BN CJ AB BZ SV VN • MAROSVÁSÁRHELY • SEPSISZENTGYÖRGY • CSÍKSZEREDA • SZÉKELYUDVARHELY • FELVINC • Gyergyószentmiklós • Kézdivásárhely • Barót • Borszék • Kovászna • Székelykeresztúr • Szováta Aranyosszék Csíkszék Háromszék Marosszék Udvarhelyszék Maros Maros Olt Δ Madarasi- Hargita Szablon:Redaktoni Udvarhelyszék Główny, centralny, tzw. Siedzibą matki było Udvarhely, które pierwotnie nosiło nazwę Telegd w 1235 roku jako diecezja, a później jako obszar. Jest wzmiankowany jako telegdszék w statucie króla Stefana V. [6] Po raz pierwszy pojawia się pod nazwą Udvarhelyszék w 1448 roku. [1] Krzesło miało dwa krzesła dla chłopców, Bardócszék na południowym zachodzie i Keresztúrszék na zachodzie. [7] Terytorialny środek ciężkości krzesła znajdował się w górnym biegu rzeki Nagy-Küküllő, rozciągając się na regiony Homoród oraz Vargyas i Kormos należące do zlewni Olt. Cechą charakterystyczną samorządu Szeklerów jest to, że choć miał znaczenie militarne, nie tolerował on centrum terytorialnego. W targowym mieście Udvarhely odbywały się zgromadzenia narodowe Szeklerów, a następnie Sąd Apelacyjny, aw czasach książęcych rząd centralny próbował ustanowić wsparcie wykonawcze dla polityki Szeklera w zaatakowanym zamku Szekler, ale to znowu w przypadku Court of Appeal, był tylko krótkotrwały. [3] A legfőbb, központi, ún. anyaszék Udvarhely volt, amely eredetileg Telegd néven szerepelt 1235-ben, mint esperesség, majd mint terület. Telegdszékként V. István király egyik oklevelében említik, Udvarhelyszék néven 1448-ban fordul elő először. A széknek két fiúszéke volt, a délnyugati részen Bardócszék, nyugati részén Keresztúrszék. A szék területi súlypontja a Nagy-Küküllő felső folyására esett, átnyúlva az Olt vízgyűjtő medencéjéhez tartozó Homoródok és a Vargyas meg Kormos vidékére. A székely önkormányzat egyik jellegzetessége, hogy bár katonai lényegű, nem tűrt területi központot. Udvarhely mezőváros székely nemzetgyűléseknek, majd fellebbviteli bíróságnak adott otthont, a fejedelmi korban pedig a központi hatalom megpróbálta a Székelytámadt várban kialakítani székely politikája végrehajtó támaszát, ám ez – akár a fellebbviteli törvényszék esetében – ismét csak rövid távon működött. Tutaj, w czasach księstwa, zachowały się próbki jednostek oficjalnie używanych obowiązujących w całym regionie Szeklerland, a pieczęcią „narodu szeklerów” trzymał i strzegł kapitan Udvarhely - prawdopodobnie od 1659 r. Do końca Szeklerów. krzesła. Opierając się na tych niezaprzeczalnych faktach i poprzednikach, Udvarhely, zwłaszcza krzesło, a czasem także miasto, starał się zadowolić siebie w swego rodzaju hegemonicznej roli w swojej późnośredniowiecznej i nowożytnej historii, co jednak było konsekwentnie odrzucane przez społeczność Szeklerów. Dzięki nastrojowi antyhegemonii nie mogło powstać żadne inne centrum „pan-Szeklera”. [3] Itt őrizték a fejedelemség korában a hivatalosan használt mértékegységek egész Székelyföldre érvényes minta-darabjait (etalonjait), az ud varhelyi kapitány kezelte-vigyázta – 1659-től bizonyíthatóan, egészen a székely székek megszűnéséig – a „székely nemzet” pecsétnyomóját. E tagadhatatlan tényekre, illetve előzményekre alapozva próbált Udvarhely, elsősorban a szék, olykor a város is, késő középkori és újkori története során egyfajta hegemón szerepkörben tetszelegni, amit azonban a székely közösség következetesen elutasított. Ennek a hegemónia-ellenes hangulatnak köszönhetően, másik „pánszékely” központ sem alakulhatott ki. Marosszék Drugim głównym krzesłem jest Marosszék (sedes Maros), który został zbudowany w XV. Pierwsza wzmianka o nim w lokacjach pochodzi z początku XIX wieku (1408–1010). Jednak jego siedziba, Odorheiu Secuiesc (później Târgu Mureş), występuje już w 1344 roku. [8] Wbrew powszechnym przekonaniom Marosszék powstał wzdłuż Mureş i Nyárád, a jego centrum, Târgu Mureş, nie mogło stać się administracyjnie - wbrew przekonaniom - centrum życia publicznego Szeklera, a od 1616 roku, po tym jak stało się prawnie wolnym miastem królewskim. wyłączyło się z więzów Szeklerland, ale jednocześnie stało się kulturalnym, edukacyjnym, gospodarczym i przemysłowym centrum Szeklerlandu. [3] Marosszék miał również krzesełko dla chłopców Szeredaszék - z jego centrum w Nyárádszereda - ale wspomina się o nim dopiero w XVI wieku. [1] A második főszék Marosszék (sedes Maros), mely a XV. század elején (1408–10) szerepel először oklevelekben. Azonban székhelye, Székelyvásárhely (később Marosvásárhely) előfordul már 1344-ben. Marosszék a Maros és a Nyárád mentén jött létre, központja, Marosvásárhely amiatt, hogy a székelyek lakta terület peremén feküdt, eleve nem válhatott a székely közélet centrumává közigazgatásilag – a hiedelmekkel ellentétben –, 1616-tól pedig, miután szabad királyi város lett, jogilag is kizárta magát a Székelyföld kötelékéből, ugyanakkor kulturális, oktatási, gazdasági és ipari központja lett a székelységnek. Marosszéknek is volt egy fiúszéke, Szeredaszék – Nyárádszereda központtal –, de ezt csak a 16. században említik. Háromszék W 1562 roku został połączony w trzy krzesła zwane Trójcą. Spośród nich Sepsi (Sebus) pojawił się już w 1224 r. Jako obszar (terra Sicolorum terre Sebus) II. Król Andrzej w swoim liście uprzywilejowanym, w którym nadaje samorząd Sasom [9]. Zachodnia część krzesła została przekształcona w chłopięce krzesło o nazwie Miklósvárszék. [7] O współprzewodniczącym Kézdiego wspomniano również w epoce Árpádian, a fakt, że król Stefan V osiedlił stamtąd nowo utworzony Aranyosszék [10], który liczył już 29 osad w latach 1291–93, świadczy o tym, że mógł on być zaludniony. Pierwsza wzmianka o niej pochodzi z 1427 roku jako Torebka. Pomiędzy dwoma krzesłami znajdował się Orbaiszék, o którym pierwsza wzmianka w statucie pochodzi z 1419 r. [1] Sepsiszék powstał na obszarze między Olt i Feketeügy, Orbaiszék na lewo od Feketeügy, Kézdiszék został utworzony w górnym odcinku tego samego cieku, w ochronie Karpackiego Karela. [3] W południowo-zachodniej części graniczy z Górami Baróti, w środkowej części z Górami Bodoki, od północy z Górami Nemere, we wschodniej części z Górami Háromszék, a od południa z Górami Bodzai. 1562-ben egyesült Háromszék néven három szék. Ezekből Sepsi (Sebus) már 1224-ben előfordult, mint terület (terra Sicolorum terre Sebus) II. András király ama kiváltságlevelében, melyben a szászoknak önkormányzatot ad. A széknek nyugat felé nyúló része fiúszékké alakult Miklósvárszék néven. Társszéke Kézdi szintén már az Árpád-korban szerepel, s hogy népes lehetett, mutatja az, hogy V. István király onnan telepíti be az újonnan alakított Aranyosszéket, mely 1291–93-ban már 29 helységet számlált. Kézdiszék néven 1427-ben említik először. A két szék között terült el Orbaiszék, melyről oklevélben először csak 1419-ben említik. Sepsiszék az Olt és a Feketeügy közti területen, Orbaiszék a Feketeügytől balra, Kézdiszék ugyanazon vízfolyás felső szakaszán, a Kárpátok karéja védelmében alakult ki. Délnyugati részén a Baróti-hegység, középen a Bodoki-hegység északon a Nemere-hegység, keleti részén a Háromszéki-havasok, déli részén a Bodzai-havasok határolták. Csíkszék Csíkszék rozciągał się na północ nad Háromszék przez długi czas na granicy, między Karpatami a pasmem górskim Harghita, w dolinie rzeki Olt. [4] Pierwsza udokumentowana wzmianka pochodzi z 1324 roku, a pierwsze wzmianki o fotelu pochodzą z 1419 roku. Później dołączyły do ​​niego dwa krzesła dla chłopców: Gyergyószék na północy i Kászonszék na południowym wschodzie, ale jednocześnie krzesło w paski zostało podzielone na Al- i Felcsík. [2] [3] Centrum Miercurea Ciuc było Miercurea Ciuc, które rozrosło się z kilku wiosek do małych miasteczek. Jej wioski, które znajdują się w Felcsíku w pobliżu ich dużej olbrzymiej wioski Olt, a wzdłuż wpływających do niej strumieni wioski jednej z dolin Alcsíka - Doliny Lok - do dziś tworzą nieco niezależną grupę wiosek. Należał do górnej doliny rzeki Tatros (Gyimesek). W XIX wieku charakteryzowało się przeludnieniem, dlatego część Szeklerów wyemigrowała do Mołdawii. [8] Csíkszék, Háromszék felett északra nyúlt el hosszan a határszélen, a Kárpátok és a Hargita hegylánca között, az Olt folyó völgyében. Első okleveles említése 1324, széknek először 1419-ben említik. Később társult hozzá két fiúszék: északon Gyergyószék és délkeleten Kászonszék, de ugyanakkor csíkszék tagolódott Al- és Felcsíkra. Csíkszék központja a több faluból kisvárossá növekedett Csíkszereda volt. Falvai, melyek Felcsíkban nagy kiterjedésű óriás faluk, az Olt közelében és az abba ömlő patakok mentén helyezkednek el, Alcsík egyik völgyének – Lok völgyének – falui némileg önálló községcsoportot alkotnak a mai napig. Hozzá tartozott a Moldvába folyó Tatros folyó felső völgye (Gyimesek). A 19. században a túlnépesedés jellemezte, ezért az itteni székelyek egy része kivándorolt Moldvába. Aranyosszék Złote Krzesło było ostatnim krzesłem założonym przez Szeklera. Terytorialnie nie był połączony z innymi krzesłami, leżał na zachód od niego, czyli była eksklawą. Swoją nazwę zawdzięcza przepływającej przez nią rzece Aranyos [4], a jej siedzibą był Felvinc. Król Stefan V osiedlił Szeklerów z Szeklerów z Kézdiszéka na nowo utworzonej katedrze, która w latach 1291–93 liczyła już 29 miejscowości. [2] Przywilej katedry dwukrotnie nadał król Zygmunt (23 grudnia 1394 [9] i 6 czerwca 1436 [10]), a król Macieja dwukrotnie (25 stycznia 1484 [11] i 9 listopada 1469). Potwierdziłem [12]). [13] Na prośbę królowej Felwinca królowa Izabela przepisała i potwierdziła powyższe przywileje króla Macieja 27 października 1558 r. [14] W tym samym czasie przywileje Aranyosszéka zostały potwierdzone, a nawet wzbogacone przez większość książąt siedmiogrodzkich [13]. Aranyosszék a legutolsónak alapított székely szék volt. Területileg a többi székkel nem függött össze, attól nyugatabbra feküdt, azaz exklávé volt. Nevét a rajta átfolyó Aranyos folyóról kapta, székhelye Felvinc volt. V. István király Kézdiszék székelyeiből telepített székelyeket az újonnan alakított székre, amely 1291–93-ban már 29 helységet számlált. A szék kiváltságát Zsigmond király két alkalommal (1394. december 23-án és 1436. június 6-án), Mátyás király szintén két alkalommal (1484. január 25-én és 1469. november 9-én) megerősítette. Izabella királyné Felvinc kérésére 1558. október 27-én átírta és megerősítette Mátyás király fentebbi kiváltságleveleit. Ugyanakkor az erdélyi fejedelmek legtöbbje által szintén megerősítést, sőt gyarapítást nyertek Aranyosszék kiváltságai. Népesség Székelyföld népessége székekre bontva:    1870-es népszámlálás adatai szerint Orbán Balázs 1867-es számítása szerint Aranyosszék, Felvinccel együtt 19 800 19 680 Csík-, Gyergyó és Kászonszék, Csíkszeredával együtt 109 068 111 237 Háromszék, városaival együtt 114 614 113 362 Marosszék, Marosvásárhellyel együtt 93 433 91 008 Udvarhelyszék, városaival együtt 98 247 96 929 Székelyföld összes népessége 435 162 432 216 Vallás Székelyföld 1867-es felekezeti megoszlása (Orbán Balázs összeszámolása): Felekezetek Népesség Arány Római katolikus 187 692 39,59% Református 139 949 32,38% Ortodox 22 599 5,23% Unitárius 39 632 9,17% Evangélikus 571 0,13% Görögkatolikus 36 626 8,47% Izraelita {{#invoke:String|replace|source=1703|pattern=.|replace=,}} 0,39% Más {{#invoke:String|replace|source=3444|pattern=.|replace=,}} 0,8% Összesen 432 216 100% Jegyzetek Kapcsolódó szócikkek Székely székekhez tartozó települések Magyar Autonóm Tartomány Maros-Magyar Autonóm Tartomány Tervezett székely székek Székelyföld Székelyek 18px Székelyföldi székek / Lokacje Seklerów Aranyosszék Csíkszék (Gyergyószék  •  Kászonszék) Háromszék = Kézdiszék  •  Orbaiszék  •  Sepsiszék (Miklósvárszék) Marosszék Udvarhelyszék (Bardócszék  •  Keresztúrszék)