Szatmarscy Szwabowie: Różnice pomiędzy wersjami

Z Felczak story
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
 
Linia 19: Linia 19:
 
'''Sathmarer Schwaben''' (pol. ''Szatmarscy Szwabowie'', rum. ''Șvabi sătmăreni'')<ref name="Barcan">Monica Barcan, Adalbert Millitz, ''The German Nationality in Romania'' (1978), s. 42: „Szatmarscy Szwabowie są prawdziwymi Szwabami, co oznacza, że ​​ich miejscem pochodzenia jest wyłącznie Wirtembergia (obecnie część Badenii-Wirtembergii w Niemczech). Osiedlali się między 1712 a 1815 rokiem. Najważniejsze ich osady to [[Szatmárnémeti]] lub [[Szatmár]] (niem. ''Sathmar'', rum. ''Satu Mare'') i [[Mezőpetri]] (niem. ''Petrifeld'', rum. ''Petrești'') w północno-zachodniej Rumunii.” </ref><ref name="Steigerwald">Jacob Steigerwald, Śladami heterogenicznej mniejszości niemieckiej w Rumunii od jej początków do diaspory (1985), strona 14: „Od ostatnich etapów II wojny światowej Rumunia nie była jedynym krajem, w którym można znaleźć znaczne grupy Szatmarskich SwabiSzwabówans. Od ponad trzydziestu pięciu lat w zachodnich Niemczech rośnie ich społeczność”.</ref>  − to niemiecka grupa etniczna w regionie Satu Mare w Rumunii.<ref name="Barcan"/> Są jedną z nielicznych podgrup ''[[Donauschwaben]]'', które są w rzeczywistości szwabskie<ref name="Barcan"/>, a ich dialekt, ''Schwäbische Dialekte'', jest podobny do innych odmian [[Gwary szwabskie|dialektu niemieckiego ze Szwabii]].<ref>Helmut Berner, ''[http://www.sathmarer-schwaben.de/Sathmarer%20Schwaben%20WerSind-Dateien/WierdieanedreiSprochaitka.html Die Mundart der Sathmarer Schwaben nebst einigen ihrer Besonderheiten]''. [https://web.archive.org/web/20150924094417/http://www.sathmarer-schwaben.de/Sathmarer%20Schwaben%20WerSind-Dateien/WierdieanedreiSprochaitka.html Zarchiwizowano] 2015-09-24 na [https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine].</ref>
 
'''Sathmarer Schwaben''' (pol. ''Szatmarscy Szwabowie'', rum. ''Șvabi sătmăreni'')<ref name="Barcan">Monica Barcan, Adalbert Millitz, ''The German Nationality in Romania'' (1978), s. 42: „Szatmarscy Szwabowie są prawdziwymi Szwabami, co oznacza, że ​​ich miejscem pochodzenia jest wyłącznie Wirtembergia (obecnie część Badenii-Wirtembergii w Niemczech). Osiedlali się między 1712 a 1815 rokiem. Najważniejsze ich osady to [[Szatmárnémeti]] lub [[Szatmár]] (niem. ''Sathmar'', rum. ''Satu Mare'') i [[Mezőpetri]] (niem. ''Petrifeld'', rum. ''Petrești'') w północno-zachodniej Rumunii.” </ref><ref name="Steigerwald">Jacob Steigerwald, Śladami heterogenicznej mniejszości niemieckiej w Rumunii od jej początków do diaspory (1985), strona 14: „Od ostatnich etapów II wojny światowej Rumunia nie była jedynym krajem, w którym można znaleźć znaczne grupy Szatmarskich SwabiSzwabówans. Od ponad trzydziestu pięciu lat w zachodnich Niemczech rośnie ich społeczność”.</ref>  − to niemiecka grupa etniczna w regionie Satu Mare w Rumunii.<ref name="Barcan"/> Są jedną z nielicznych podgrup ''[[Donauschwaben]]'', które są w rzeczywistości szwabskie<ref name="Barcan"/>, a ich dialekt, ''Schwäbische Dialekte'', jest podobny do innych odmian [[Gwary szwabskie|dialektu niemieckiego ze Szwabii]].<ref>Helmut Berner, ''[http://www.sathmarer-schwaben.de/Sathmarer%20Schwaben%20WerSind-Dateien/WierdieanedreiSprochaitka.html Die Mundart der Sathmarer Schwaben nebst einigen ihrer Besonderheiten]''. [https://web.archive.org/web/20150924094417/http://www.sathmarer-schwaben.de/Sathmarer%20Schwaben%20WerSind-Dateien/WierdieanedreiSprochaitka.html Zarchiwizowano] 2015-09-24 na [https://en.wikipedia.org/wiki/Wayback_Machine Wayback Machine].</ref>
  
−
Większość z nich była pierwotnie rolnikami z Górnej Szwabii, którzy wyemigrowali do [[Partium]] (wówczas Węgry, obecnie Rumunia) w XVIII wieku w ramach szeroko zakrojonego ruchu niemieckich robotników i osadników na wschód<ref name="Barcan"/>. Ich głównymi osadami były Satu Mare, [[Nagykároly]] (rum. ''Carei'', niem. '' Grosskarol''/''Großkarl,'', Petrești<ref name="Barcan"/> i [[Mezőfény]] (rum. ''Foieni'', niem. ''Fienen''), a także osiedlili się w [[Csanálos]] (rum. ''Urziceni'', niem. ''Schinal'' lub ''Schönthal''), [[Kaplony]] (rum. ''Căpleni'', niem. ''Kaplan''), [[Mezőterem]] (rum. ''Tiream'', niem. ''Terem''), [[Krasznabéltek]] (rum. ''Beltiug'', niem. ''Bildegg''), [[Csomaköz]] (rum. ''Ciumești'', niem. ''Schamagosch'') i [[Erdőd]] (rum. ''Ardud'', niem. ''Erdeed'').
+
Większość z nich była pierwotnie rolnikami z Górnej Szwabii, którzy wyemigrowali do [[Partium]] (wówczas Węgry, obecnie Rumunia) w XVIII wieku w ramach szeroko zakrojonego ruchu niemieckich robotników i osadników na wschód<ref name="Barcan"/>. Ich głównymi osadami były [[Szatmár]] (niem. ''Sathmar'', rum. ''Satu Mare''), [[Nagykároly]] (rum. ''Carei'', niem. '' Grosskarol''/''Großkarl,'', [[Mezőpetri]] (niem. ''Petrifeld'', rum. ''Petrești'')<ref name="Barcan"/> i [[Mezőfény]] (rum. ''Foieni'', niem. ''Fienen''), a także osiedlili się w [[Csanálos]] (rum. ''Urziceni'', niem. ''Schinal'' lub ''Schönthal''), [[Kaplony]] (rum. ''Căpleni'', niem. ''Kaplan''), [[Mezőterem]] (rum. ''Tiream'', niem. ''Terem''), [[Krasznabéltek]] (rum. ''Beltiug'', niem. ''Bildegg''), [[Csomaköz]] (rum. ''Ciumești'', niem. ''Schamagosch'') i [[Erdőd]] (rum. ''Ardud'', niem. ''Erdeed'').
  
 
Po II wojnie światowej wielu ewakuowało się, wyemigrowało lub zostało wydalonych do tego, co stało się Niemcami Zachodnimi.<ref name="Steigerwald"/> Ci, którzy pozostali w Rumunii, wraz z innymi grupami niemieckojęzycznymi w tym kraju, są politycznie reprezentowani przez FDGR/DFDR (Demokratyczne Forum Niemców w Rumunii); w Niemczech Landsmannschaft der Sathmarer Schwaben in Deutschland (Terytorialne Stowarzyszenie Sathmar Szwabów w Niemczech) reprezentuje ich i pomaga im.<ref>Marianne Röhrig, [https://www.nuernberger-kulturbeirat-zd.de/ueber-uns/zugewanderte-deutsche/sathmarer-schwaben/ Sathmarer Schwaben]], Nürnberger Kulturbeirat, City of Nuremberg, [dostep:2020-08-05].</ref> Wielu jest mniej lub bardziej zmadziaryzowanych i stało się Węgrami.<ref>https://index.hu/sport/2020/06/03/zita_funkenhauser_szatmar_vivas_olimpiai_aranyak/</ref>
 
Po II wojnie światowej wielu ewakuowało się, wyemigrowało lub zostało wydalonych do tego, co stało się Niemcami Zachodnimi.<ref name="Steigerwald"/> Ci, którzy pozostali w Rumunii, wraz z innymi grupami niemieckojęzycznymi w tym kraju, są politycznie reprezentowani przez FDGR/DFDR (Demokratyczne Forum Niemców w Rumunii); w Niemczech Landsmannschaft der Sathmarer Schwaben in Deutschland (Terytorialne Stowarzyszenie Sathmar Szwabów w Niemczech) reprezentuje ich i pomaga im.<ref>Marianne Röhrig, [https://www.nuernberger-kulturbeirat-zd.de/ueber-uns/zugewanderte-deutsche/sathmarer-schwaben/ Sathmarer Schwaben]], Nürnberger Kulturbeirat, City of Nuremberg, [dostep:2020-08-05].</ref> Wielu jest mniej lub bardziej zmadziaryzowanych i stało się Węgrami.<ref>https://index.hu/sport/2020/06/03/zita_funkenhauser_szatmar_vivas_olimpiai_aranyak/</ref>

Aktualna wersja na dzień 15:31, 19 mar 2021

Strona Autorzy Nota
[1] [2] Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku angielskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku angielskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.
Plik:Trilingv.jpg
Trilingual Romanian-Hungarian-German sign in Satu Mare (niem Sathmar)

Sathmarer Schwaben (pol. Szatmarscy Szwabowie, rum. Șvabi sătmăreni)[1][2] − to niemiecka grupa etniczna w regionie Satu Mare w Rumunii.[1] Są jedną z nielicznych podgrup Donauschwaben, które są w rzeczywistości szwabskie[1], a ich dialekt, Schwäbische Dialekte, jest podobny do innych odmian dialektu niemieckiego ze Szwabii.[3]

Większość z nich była pierwotnie rolnikami z Górnej Szwabii, którzy wyemigrowali do Partium (wówczas Węgry, obecnie Rumunia) w XVIII wieku w ramach szeroko zakrojonego ruchu niemieckich robotników i osadników na wschód[1]. Ich głównymi osadami były Szatmár (niem. Sathmar, rum. Satu Mare), Nagykároly (rum. Carei, niem. Grosskarol/Großkarl,, Mezőpetri (niem. Petrifeld, rum. Petrești)[1] i Mezőfény (rum. Foieni, niem. Fienen), a także osiedlili się w Csanálos (rum. Urziceni, niem. Schinal lub Schönthal), Kaplony (rum. Căpleni, niem. Kaplan), Mezőterem (rum. Tiream, niem. Terem), Krasznabéltek (rum. Beltiug, niem. Bildegg), Csomaköz (rum. Ciumești, niem. Schamagosch) i Erdőd (rum. Ardud, niem. Erdeed).

Po II wojnie światowej wielu ewakuowało się, wyemigrowało lub zostało wydalonych do tego, co stało się Niemcami Zachodnimi.[2] Ci, którzy pozostali w Rumunii, wraz z innymi grupami niemieckojęzycznymi w tym kraju, są politycznie reprezentowani przez FDGR/DFDR (Demokratyczne Forum Niemców w Rumunii); w Niemczech Landsmannschaft der Sathmarer Schwaben in Deutschland (Terytorialne Stowarzyszenie Sathmar Szwabów w Niemczech) reprezentuje ich i pomaga im.[4] Wielu jest mniej lub bardziej zmadziaryzowanych i stało się Węgrami.[5]

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Monica Barcan, Adalbert Millitz, The German Nationality in Romania (1978), s. 42: „Szatmarscy Szwabowie są prawdziwymi Szwabami, co oznacza, że ​​ich miejscem pochodzenia jest wyłącznie Wirtembergia (obecnie część Badenii-Wirtembergii w Niemczech). Osiedlali się między 1712 a 1815 rokiem. Najważniejsze ich osady to Szatmárnémeti lub Szatmár (niem. Sathmar, rum. Satu Mare) i Mezőpetri (niem. Petrifeld, rum. Petrești) w północno-zachodniej Rumunii.”
  2. ↑ 2,0 2,1 Jacob Steigerwald, Śladami heterogenicznej mniejszości niemieckiej w Rumunii od jej początków do diaspory (1985), strona 14: „Od ostatnich etapów II wojny światowej Rumunia nie była jedynym krajem, w którym można znaleźć znaczne grupy Szatmarskich SwabiSzwabówans. Od ponad trzydziestu pięciu lat w zachodnich Niemczech rośnie ich społeczność”.
  3. ↑ Helmut Berner, Die Mundart der Sathmarer Schwaben nebst einigen ihrer Besonderheiten. Zarchiwizowano 2015-09-24 na Wayback Machine.
  4. ↑ Marianne Röhrig, Sathmarer Schwaben], Nürnberger Kulturbeirat, City of Nuremberg, [dostep:2020-08-05].
  5. ↑ https://index.hu/sport/2020/06/03/zita_funkenhauser_szatmar_vivas_olimpiai_aranyak/
Źródło: „http://natusiewicz.pl/felczak/index.php?title=Szatmarscy_Szwabowie&oldid=52937”