Zemplínska župa (Uhorsko)

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł pochodzi z Wikipedii w języku polskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku polskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Strona	Autorzy	Nota
[3]	[4]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku słowackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku słowackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Slovakia Zemplin.jpg Zemplínska župa na wschodzie Słowacji Zemplén (łac. Zemplinum lub comitatus Zempliniensis, niem. Semplin, Komitat Semplin lub Sempliner Gespanschaft, słow. Zemplín) – dawny komitat w północno-wschodniej części Królestwa Węgier (dzisiejsza wschodnia Słowacja i północno-wschodnie Węgry). Stolicą władz komitatu był do roku 1748 zamek Zemplín. Węgierska ekspansja na teren dzisiejszego Zempléna następowała od południa, z doliny Cisy. Południowa i środkowa część wyodrębniła się w osobny komitat w 1018 roku, za panowania Stefana I. Północna granica komitatu z początkowej linii Latoricy przesuwała się na północ w miarę węgierskiej kolonizacji tych terenów, aż pod koniec XII wieku ustaliła się na najwyższym grzbiecie Karpat. Początkowo, w XIII i XIV wieku, komitat nosił nazwę „Potok” – od siedziby władz w Sárospatak (słow. Blatný Potok). Następną siedzibą żupana stał się zamek zempliński, a w późnym średniowieczu miasteczko Ziemno nad Bodrogiem. Pod koniec XIV wieku z komitatem zemplińskim połączył się istniejący do tej pory na południe od niego komitat Szerencs, który jeszcze do XVI wieku zachował pewną odrębność jako Dolny Zemplin. W XIII wieku w komitacie ukształtował się samorząd szlachecki. Władza i godność żupana spoczywała w rękach rodów Drugethów (w XVI i XVII wieku – niemal wyłącznie), Palóczych, Perényich i Rozgonyich. Po upadku Węgier w XVI wieku Zemplin nie został zajęty przez Turków, znalazł się na wschodnich rubieżach ziem podległych Habsburgom. W latach 1538-1541, 1622-1629 i 1645-1648 Zemplén był włączony do Księstwa Siedmiogrodu. W XVI i XVII wieku ziemie Zempléna były polem walk powstań węgierskich przeciwko Habsburgom. W 1748 roku siedzibą władz komitatu stało się miasto Sátoraljaújhely. W 1910 roku komitat dzielił się na dziesięć powiatów i jedno miasto wydzielone Sátoraljaújhely. Po powstaniu Czechosłowacji w 1918 roku północna część komitatu została do niej przyłączona i wkrótce utraciła samodzielność administracyjną, natomiast część południowa, pozostała w granicach Węgier, została połączona z węgierską częścią komitatu Abaúj-Torna i z komitatem Borsod w komitat Borsod-Abaúj-Zemplén. Komitat Zemplén był ponownie wyodrębniony w latach 1938-1945, po aneksji przez Węgry pasa ziem na południu i wschodzie Słowacji. Na Słowacji potocznie używa się nazwy Zemplín na określenie tradycyjnego regionu obejmującego słowackie części dawnych komitatów Zemplén i Ung. Powiaty (járás) Powiat siedziba władz Bodrogköz Királyhelmec Gálszécs Gálszécs Homonna Homonna Mezőlaborc Mezőlaborc Nagymihály Nagymihály Sárospatak Sárospatak Sátoraljaújhely Sátoraljaújhely Szerencs Szerencs Szinna Szinna Sztropkó Sztropkó Tokaj Tokaj Varannó Varannó Miasta komitackie (rendezett tanácsú város) Sátoraljaújhely

60px Župy węgierskie na Słowacji 20px ♦ Abovsko-turnianska ♦ Bratislavská ♦ Gemersko-malohontská ♦ Hontianska ♦ Komárňanská ♦ Liptovská ♦ Mošonská ♦ Nitrianska ♦ Novohradská ♦ Oravská ♦ Ostrihomská ♦ Rábska ♦ Spišská ♦ Šarišská ♦ Tekovská ♦ Trenčianska ♦ Turčianska ♦ Užská ♦ Zemplínska ♦ Zvolenská Zemplínská župa Župa w Królestwie Węgier 90px Herb župy Położenie župy w Królestwie Węgier Położenie župy w Królestwie Węgier Państwo Uhorsko Uhorsko Aktualne państwa Słowacja, Węgry Stolica župy Sátoraljaújhely Rozloha 6269 km² Obyvateľstvo 343 194 (1910)  -   275 175 (1880) Gęstość 54,7 os./km² Narodowości (1910) Węgrzy 56,5 % Słowacy 27,1 % Rusini 11,4 % Niemcy 2,8 % Narodowości (1880) Węgrzy 43,48 % Niemcy 4,72 % Słowacy 37,33 % Rumuni 0,01 % Rusini 10,98 % Serbowie i Chorwaci 0 % Inni 0,35 % Wyznania (1910) Rżymskokatolickie 38,6 % Greckokatolickie 30,0 % Reformowane 19,7 % Ewangelickie 2,0 % Mozaistyczne 9,6 % Plik:Zemplen.jpg