Pavao I. Šubić

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Ban Dalmacji i Chorwacji (1278/90-1300/10) ?? Następca: brak informacji Mladen II. Šubić Pavao I. Šubić Bribirski (pol. Paweł I Šubić Bribirski, węg. Šubić Pál) (* ok.1245, † 1 maja 1312), chorwacki szlachcic, najpotężniejszy członek szlacheckiego rodu Šubić, doprowadzając go do szczytu potęgi podczas swojego panowania, władca Bośni. Pavao I. Šubić Birbirski (o. 1245. - ?, 1. svibnja 1312.), hrvatski ban, gospodar Bosne i najmoćniji član velikaške obitelji Šubić koju je, za svoje vladavine, podigao na najvišu razinu moći. Rządził Chorwacją w czasach między ostatnim Arpadowiczem a pierwszym Andegawenem, który ostatecznie zdobył koronę Chorwacji i Węgier. Przy okazji udało mu się zabezpieczyć dla siebie i swojego rodu dziedzictwo zaszczytów i administracji bana w całej środkowej Chorwacji, aktywnie angażując się w sam proces rozwiązywania kwestii dynastycznej. Vladao je Hrvatskom u vrijeme prijestolnih borbi između zadnjeg Arpadovića i dinastije Anžuvinaca koja je polagala pravo na krunu Hrvatske i Ugarske. U takvim prilikama, uspio je osigurati za sebe i svoj rod nasljednost banske časti i upravu nad čitavom središnjom Hrvatskom, a upleo se aktivno i u sam proces riješavanja dinastičkog pitanja. Pochodzenie i rodzina Najstarszy sym księcia Stefana II, przez swoje pochodzenie związany z nową królewską dynastią poprzez koneksje z królewską dynastię Arpadów. [1] Urodził się około 1245 roku. Miał sześcioro rodzeństwa, z których najbardziej znaczącym był Mladen I. Najstariji je sin bribirskog kneza Stjepka II., a po majci je u rodbinskoj vezi s kraljevskom dinastijom Arpadovića. Rodio se oko 1245. godine. Imao je šestoro braće i sestara, od kojih je najznačajniji bio Mladen I. Pavao rozszerzył wpływy i sławę swojej rodziny daleko poza żupanat Bribir, a za jego czasów ród Šubićów rządził w średniowiecznej Chorwacji i Dalmacji, rozszerzając także wpływy na Bośnię i Hum. Paweł miał pięciu synów, z których najstarszy Mladen II zastąpił go na stanowisku chorwackiego bana. Mladenowi nie udała się zachować pozycji i siły rodu. Pavao je proširio moć i ugled svoje obitelji daleko izvan bribirske županije pa je u njegovo vrijeme obitelj Šubić imala u vlasti cijelu srednjovjekovnu Hrvatsku i Dalmaciju, a vlast im se protezala i na Bosnu s Humom. Pavao je imao petero sinova, a na položaju hrvatskog bana, naslijedio ga je najstariji, Mladen II. koji, međutim, nije uspio zadržati moć roda. Początek rządów Plik:PSubicDomain.png Obszar dominacja Pavao I. Šubicia (z podbitymi terytoriami) Pavao szcześliwie przejął steru rodu Bribirów po zamrłym ojcu. Rządził z twierdzy Bribir, w której wzniósł klasztor franciszkanów z bazyliką Najświętszej Marii Panny. Po raz pierwszy wymieniono go jako księcia Bribira w roku 1272, a w tym samym roku pojawia się w źródłach jako burmistrz Trogiru [2]. W 1273 r. Pavao został mianowany namiestnikiem/gubernatorem banatu Przybrzeża i księciem Splitu, a od 1274 r. był już Banem Przybrzeżnym. Korzystając ze słabości osłabionego rządu centralnego, w ciągu ostatnich dziesięcioleci XIII wieku Pavao wszystkich chorwackich szlachciców i miasta Dalmacji swojej dominacji/potędze, i udało mu się zniszczyć potęgę książąt Kačićiów z Omiša, nabywając region Omiš i krainę Neretvy, które ściśle związał z Chorwacją. Naslijedio je oca na čelu velikaškog roda Bribirskih. Vladao je iz utvrde Bribir, u kojoj je podigao i franjevački samostan, s a bazilikom Svete Marije. Prvi put se spomije kao bribirski knez godine 1272., a iste godine javlja se u izvorima kao trogirski načelnik. Godine 1273. imenovan je namjesnikom primorskog bana i splitskim knezom, a od 1274. postaje primorski ban. Iskoristivši slabosti oslabljene središnje vlasti, Pavao I. je, tijekom zadnjih desetljeća 13. stoljeća podvrgao svojoj vlasti sve hrvatske velikaše i dalmatinske gradove, a uspio je skršiti i moć omiških knezova Kačića te stekao Omiš i Neretvansku krajinu koju je uže povezao s Hrvatskom. Jako przybrzeżny ban musiał rozwiązać długotrwały spór między gminami Split i Trogir, a także spór między Šibenikiem a Trogirem [3]. Budując władzę, polegał na swoich braciach, którym przydzielił księstwa w miastach Dalmacji, ale także na pozostałych członkach rodu [4]. Kao primorski ban, morao je riješavati dugogodišnji spor između komuna Splita i Trogira, kao i onaj između Šibenika i Trogira. Pri izgradnji vlasti oslanjao se na svoju braću, kojoj je dijelio kneštva u dalmatinskim gradovima, ali i na druge članove roda. Walki dynastyczne i powstanie Bribirskiego Dominacja Paula I Šubicia wśród innych oligarchów podczas [[Interregnum]] Po 1290 r., tj. po śmierci króla Władysław IV, który zmarł nie zostawiając męskiego potomka, rozpoczęły się długotrwałe walki dynastii Arpadów i Andegawenów o tron ​​węgierski. [5] Prawo do korony św. Stefana zgłosił wenecjanin Andrzej, ogłaszając się męskim potomkiem dynastii Arpadów oraz Karol Martel z dynastii Andegawenów, potomek Arpadów w linii żeńskiej. Władzę nominalnie przejął Wenecjanin jako Andrzej III, jednak nie umocnił jej z powodu silnego sprzeciwu i niemożności pełnego udowodnienia swojego prawa do dziedziczenia [6]. [7] Godine 1290. umire kralj Ladislav IV. bez muškog potomka i počinju dugotrajne borbe arpadovske i anžuvinske dinastije za ugarsko prijestolje. Pravo na krunu sv. Stjepana istaknuli su Andrija, podrijetlom Mlečanin, navodni potomak dinastije Arpadovića u muškoj lozi i Karlo Martel iz dinastije Anžuvinaca, potomak Arpadovića po ženskoj liniji. Vlast nominalno preuzima Andrija III. Mlečanin, no ne uspijeva je učvrstiti zbog jake opozicije i nemogućnosti da u potpunosti dokaže svoje baštinsko pravo. Ponieważ obie strony, zarówno Andrzej, jak i dwór w Neapolu potrzebowały wsparcia książąt Bribiru, zaczęli oni je zdobywać na różne sposoby, oferując przywileje. Tak więc król Karol II z Neapolu, w imieniu swojego syna Karola Martela przekazał im w sierpniu 1292 r. całą Chorwację od Gvozd do Hum, z dziedzicznym prawem i podporządkował mu wszystkich szlachciców i szlachtę w okolicy [8] oraz zagwarantował mu władzę nad dalmatyńskimi miastami Split, Trogir, Šibenik, Nin i Omiš. W następnym roku król Andrzej podarował Pavao i jego rodowi cały chorwacko-dalmatyński banat i dziedziczną godność bana. Jednak król zażądał również, aby Bribirowie uznali jego matkę, Tomasinę Morosinę, jako księżną całej Slawonii (obszary od Dunaju i Drawy po morze), jednak Pavao odmówił [9] i nazwał się tytułem „Ban Chorwacji” w 1293 r. (łac. banus Croatorum). Budući da je i Andriji III. i napuljskom dvoru trebala podrška knezova Bribirskih, stali su ih pridobivati na razne načine, nudeći im povlastice. Tako je napuljski kralj Karlo II. u ime sina Karla Martela, darovao banu Pavlu u kolovozu 1292. čitavu Hrvatsku od Gvozda do Huma s nasljednim pravom i podčinio mu sve velikaše i plemiće na tom području, a zajamčio mu je i ovlasti nad dalmatinskim gradovima Splitom, Trogirom, Šibenikom, Ninom i Omišem. Sljedeće godine, kralj Andrija III. darovao je Pavlu i njegovom rodu čitavu hrvatsko-dalmatinsku banovinu i nasljedno bansko dostojanstvo. Međutim, kralj je ujedno zatražio da Bribirci priznaju njegovu majku Tomasinu Morosini za herceginju čitave Slavonije (područja od Dunava i Drave do mora), što je Pavao odbio prihvatiti te je 1293. titulu primorskog bana zamijenio titulom "bana Hrvata" (lat. banus Croatorum). W międzyczasie zmarł w 1295 r. andegaweński pretendent do tronu ​​chorwacko-węgierskiego Karol Martel, a nowym spadkobiercą i pretendentem został jego syn Karol Robert. U međuvremenu, 1295. godine umro je anžuvinski pretendent na hrvatsko-ugarsko prijestolje, Karlo Martel, a novim baštinikom njegovih prava postaje njegov sin Karlo Robert. Szczyt potęgi i śmierć Pod koniec XIII wieku Pavao miał w swoich rękach całą Chorwację, od Gvozda po Neretwę. Nosił już tytuł Bana Chorwatów, do którego w 1299 r. dodał tytuł „hospodara Bośni” (dominus Bosnae) [10]. Pavao Bribirski je krajem 13. stoljeća imao čitavu Hrvatsku, od Gvozda do Neretve u svojim rukama. Nosio je naslov bana Hrvata, kojem je 1299. godine pridodao i titulu "gospodara Bosne" (dominus Bosnae). Później Pavao otwarcie poparł Andegawenów i wysłał swojego brata Juraja I do Neapolu, aby przetransportować Karola Roberta przez morze do Chorwacji. W międzyczasie Karol Robert otrzymuje także wsparcie wpływowej rodziny Babonićiów. Miha Madijev, kronikarz ze Splitu, opisywał przybycie Karola Roberta: „Roku Pańskiego 1300 r. pan Karol, wnuk króla Sycylii, popłynął drogą morską galerami do Splitu, gdzie przebywał przez miesiąc lub dwa”. Kasnije, Pavao staje otvoreno na stranu Anžuvinaca i šalje svoga brata Jurja I. u Napulj da preveze Karla Roberta preko mora u Hrvatsku. U međuvremenu Karlo Robert dobiva podršku i velikaške obitelji Babonić. Miha Madijev, splitski ljetopisac ovako je zabilježio dolazak Karla Roberta: "Ljeta Gospodnjega 1300. mjeseca kolovoza gospodin Karlo, unuk sicilskog kralja, doplovi po moru na galijama u Split, gdje je ostao mjesec dana ili gotovo dva." Na początku stycznia 1301 r. zmarł król Andrzej III, nie pozostawiając spadkobiercy, a dynastia Arpadów wymarła wraz z nim. Po tym wydarzeniu książęta Bribirscy przewieźli Karola Roberta do Zagrzebia, skąd udał się do Ostrzyhoma, gdzie został koronowany na króla Węgier przez arcybiskupa Ostrzyhoma Grgura [11]. Pomimo koronacji król Karol I nie narzucił swojej władzy na Węgrzech przez prawie dekadę, podczas gdy jego władza w Chorwacji została tylko nominalnie uznana. Ban Pavao był prawie niezależnym władcą, który również przywrócił epokę chorwackich władców narodowych i rządził większością chorwackiego państwa [12]. Oprócz środkowej Chorwacji pod jego rządami znajdowała się również Bośnia, którą przekazał swojemu bratu, Mladenowi I. W 1311 roku, w wojnie z Wenecją, podbił miasto Zadar. Był u szczytu potęgi, rządząc od Gvozd po Adriatyk i Drinę, odbudowując w ten sposób starą Chorwację. Chociaż nigdy nie koronował się, był suwerennym i niezależnym władcą całej Chorwacji (nie koronowany król Chorwatów), noszącym tytuł Ban Chorwacji i Hospodara Bośni. Okazał także swoją niezależność, bijąc własną monetę. Početkom siječnja 1301. godine umro je kralj Andrija III. Mlečanin, ne ostavivši nasljednika te je s njime izumrla dinastija Arpadovića. Po tom događaju, odveli su knezovi Bribirski Karla Roberta u Zagreb, odakle je otputovao u Ostrogon gdje ga je ostrogonski nadbiskup Grgur okrunio za hrvatsko-ugarskog kralja. Unatoč krunidbi, kralj Karlo I. nije uspio još gotovo desetljeće nametnuti svoju vlast u Ugarskoj, dok je njegova vlast u Hrvatskoj bila tek nominalno priznata. Ban Pavao je bio gotovo nezavisan vladar koji je takoreći obnovio doba hrvatskih narodnih vladara i vladao nad najvećim dijelom hrvatske države. Osim, središnjih dijelova Hrvatske, imao je pod svojom vlašću i Bosnu, koju je predao na upravu svom bratu Mladenu I., a 1311. godine osvojio je u ratu protiv Venecije i grad Zadar. Bio je na vrhuncu svoje moći, vladajući od Gvozda do Jadrana i do Drine, obnovivši stoga staru Hrvatsku. Iako se nije nikada krunio, bio je suvereni i samostalan vladar cijele Hrvatske (neokrunjeni kralj Hrvata), noseći titulu Ban Hrvata i gospodar Bosne. Svoju samostalnost iskazivao je i time što je dao kovati vlastiti novac. Zmarł 1 maja 1312 r. i został pochowany w kościele franciszkańskim pw. św. Maryji w Bribir. Jego następcą został jego syn Mladen II, podczas którego rządów potęga rodu Šubićów zaczyna słabnąć. Umro je 1. svibnja 1312. godine i pokopan u franjevačkoj crkvi Sv. Marije u Bribiru. Naslijedio ga je njegov sin Mladen II. za vrijeme kojega moć Šubića počinje slabiti. Potomstwo Na podstawie dostępnych danych Paweł I miał pięciu synów: Mladena (ok.1275-ok.1341), „Bana Chorwatów i Bośni” (1312-1322), „Pana Hum”, „Ksiecia Dalmacji i Zadaru” (1311–1313)”, „Księcia Splitu” (1294) Juraja (ok.1290-1328), „Księcia Splitu” (1300), „Księcia Trypolisu” (1301), „Księcie miast Dalmacji” (1303) Pawła (ok.1295-1346), „Księcia Trogiru” (1305-1315) i „Księcia Ostrovicy” (1333-146) Grzegorza, „Księcia Sibeniku” (1320) i „Księcia Ostrovicy” (1346-1477) Marka, „Księcia Bribiru” (1322–1345) Potomstvo Na osnovi dostupnih genealoških podataka, Pavao I. je imao pet sinova: Mladen II. (o. 1275. - o. 1341.) - ban Hrvata i Bosne (1312.-1322.), gospodar humske zemlje, knez Dalmacije i Zadra (1311.-1313.), splitski knez (1294.) Juraj II. (III.) (o. 1290. - 1328.) - splitski knez (1300.), tropoljski knez (1301.), knez dalmatinskih gradova (1303.) Pavao II. (o. 1295. - 1346.) - trogirski knez (1305.-1315.) i ostrovički knez (1333.-1346.) Grgur IV. - šibenski knez (1320.) i ostrovički knez (1346.-1347.) Marko IV. - bribirski knez (1322.-1345.) Przypisy Patrz Dodatek:Spis chronologiczny chorwackich banów Zobacz więcej Bribir (Skradin) Zrinski Literatura Opća i nacionalna encikllopedija u 20 svezaka, sv. III, Zagreb, 2005. ISBN 953-7224-03-1 Povijest Hrvata - srednji vijek, Zagreb, 2002. ISBN 953-0-60573-0 Šišić, Ferdo, Povijest Hrvata, pregled povijesti hrvatskog naroda 600.-1526., prvi dio, Split, 2004. ISBN 953-214-197-9 Źródła Rudolf Horvat: "Povijest Hrvatske I. (od najstarijeg doba do g. 1657.)"

Pavao I. Šubić <chor.) Šubić Pál (weg.) Paweł I Šubić (pol.) — Ban Dalmacji i Chorwacji Hospodar Bośni — Plik:Paul I Šubić of Bribir.JPG Ban Dalmacji i Chorwacji Okres od 1274 do 1312 Poprzednik brak informacji Następca Mladen II. Šubić Bribirski Hospodar Bośni Okres od 1299 do 1310 Poprzednik Stjepan I. Kotromanić Następca Mladen II. Šubić Bribirski Dane biograficzne Ród Šubić Pochodzenie slawońskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Królestwo Bośni Urodziny ok. 1245 Śmierć 1 maja 1312 Miejsce Bribir (Skradin) Ojciec Stjepko Matka nieznana Rodzeństwo Juraj I., Mladen I., Stanislava, siostra Dzieci Mladen II., Juraj II., Pavao III., Juraj I. Zrinski,