Újlaki V. Miklós

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Poprzednik: Ban Maczwy (1438-1458) Współrządzący: Garai László (do 1441 Następca: Garai László Garai Dezső Maróti László Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu (1441–1458 ) Współrządzący: Hunyadi János Następca: 1. Kusalyi Jakcs Mihály 2. Kusalyi Jakcs László Bebek III. Imre Poprzednik: Przywódca Seklerów (1441-1446) Współrządzący: 1. Losonci II. Dezső (tylko w 1441) 2. Bánfi István (tylko w 1441) 3. Hunyadi János Następca: Bebek II. Imre Csáki Ferenc Poprzednik: Ban całej Slawonii (1457-1463) Współrządzący: Jan Vitovec Następca: Ivan Marcali Pavao Špirančić Poprzednik: Ban Dalmacji i Chorwacji (1457-1463) Współrządzący: 1. Sperancsics Pál (1459-1463) 2. Szobi Péter (1459-1463) Następca: Hunyadi László (do 1453) Stjepan III. Frankapan Poprzednik: Ban Maczwy (1458-1473) Współrządzący: Hédervári II. Imre Szilágyi Mihály Szokoli Péter (1466-1467) Maróti Mátyus (od 1469) Następca: Szilágyi Mihály Hédervári II. Imre ?? Poprzednik: Wojewoda Siedmiogrodu (1462-1465) Współrządzący: Dengelegi Pongrác János Następca: Kanizsai II. Miklós 1. Szentgyörgyi Zsigmond 2. Szentgyörgyi János 3. Ellerbach Bertold Poprzednik: Ban Bośni (1471-1477) Następca: xxx yyy Plik:Nikola Iločki.jpg Nadgrobni spomenik Nikole Iločkoga u franjevačkoj crkvi u Iloku Újlaki V. Miklós (pol. Mikołaj V Újlaki, chor. Nikola Iločki) (* 1410, † 1477), chorwacki szlachcic. Ban całej Slawonii (totius Sclavoniae) i ban Dalmacji i Chorwacji (1457-1463), wojewoda Siedmiogrodu i król Bośni (1471–1477), książę Teočaka i Ban Maczwy. Członek rodziny Iločki/Újlaki. Nikola Iločki (mađ. Újlaki Miklós) (1410. - 1477.), hrvatsko-mađarski velikaš, ban "cijele Slavonije" (totius Sclavoniae) od 1457. do 1463. i kralj Bosne 1471. - 1477., doživotni knez Teočaka i ban Mačve. Iz hrvatske je plemenitaške obitelji Iločkih. Życiorys Syn Władysława, bana Maczwy i Anny Stiboriczi, córki Ścibora Ściborowica, wojewody Siedmiogrodu. Jego ojciec zmarł, gdy był małym dzieckiem. Miklós miał czterech braci: Jana, Stefana (Istvána), Piotra i Pawła. Sin je Ladislava Iločkog, mačvanskog bana i Ane Stiboriczi, kćeri Stibora, sedmogradskog vojvode. Otac mu je umro još dok je bio malo dijete. Nikola je imao četvoricu braće: Ivana, Stjepana, Petra i Pavla. Gdy w 1439 roku zmarł król Albert, Miklós poparł królową-wdowę Elżbietę Luksemburską, która walczyła o koronę św. Stefana dla syna Władysława Pogrobowca. W nagrodę królowa pasowała go na rycerz. Wkrótce jednak stanął po stronie Władysława Jagiellończyka (u Polaków Władysława III) i zawarł sojusz z janem Hunyadim. Gdy Jagiellończyk został królem Węgier, Miklós i Jan zostali współwojewodami Siedmiogrodu. Kad je kralj Albert umro 1439., Nikola je poduprio njegovu udovicu Elizabetu Luksemburšku kad se borila da bi osigurala krunu sv. Stjepana za svog sina Ladislava V. Posmrtnog. Za nagradu ga je proglasila vitezom. Uskoro je stao na stranu Vladislava I. Jagelovića (kod Poljaka Vladislav III.) te ušao u savez s Jankom Hunjadijem. Kad je postao kraljem Ugarske, Vladislav je Nikoli i Hunjadiju dao velike ovlasti, postavivši ih položaj sedmogradskog vojvode obnašati zajedno. Miklós był najznamieniszym władcą miasta Ilok, bogatym, potężnym i wpływowym szlachcicem chorwacko-węgierskim i pretendentem do korony królewskiej, banem Dalmacji i Chorwacji, Slawonii i banem Maczwy, przeorem Vrany, wojewodą Siedmiogrodu [2], palatynem i królem Bośni (od 1471 do śmierci). Tytuł bośniackiego króla, którego tak pragnął, został nadany mu w 1471 r. przez Macieja Korwina. Zmarł jako bośniacki „król na uchodźstwie” w Chorwacji w 1477 r. przed wyzwoleniem Bośni spod panowania osmańskiego i bez następców; „anty-królestwo Bośni”, po którym ginie idea królestwa bośniackiego. Nikola Iločki bio je najpoznatiji gospodar grada Iloka, bogati, moćni i utjecajni hrvatsko-ugarski velikaš i pretendent na kraljevsku krunu, ban Hrvatske, Slavonije i Mačve, prior vranski, vojvoda sedmogradski, palatin ugarski, te kralj Bosne od 1471. do svoje smrti. Naslov bosanskog kralja za kojim je žudio dobio je 1471. od Matije Korvina. Uz banovine Hrvatsku i Slavoniju, kao i ključ svih gradova vranskog priorata; umro je kao bosanski 'kralj u izgnanstvu' u Hrvatskoj 1477. godine prije oslobođenja Bosne od osmanske vladavine i bez nasljednika; "protukralj Bosne" nakon kojega umire i ideja o Bosanskom Kraljevstvu. 1 Za jego panowania Ilok przeżył swój „złoty wiek”, a centrum miasta zostało ufortyfikowane murami, które są do dziś w dużej mierze zachowane. Miklós przebudował i zmodernizował klasztor franciszkanów i kościół św. Piotra z XIV wieku, który później został poświęcony św. Janowi Kapistranowi. Miał sławę wielkiego bohatera i zasłynął w służbie czterech królów: [[Habsburg Albert|Albrechta] (Alberta) z Austrii, Władysława I. Jagiellończyka, Władysława Pogrobowca i Maciej Korwina. Za njegove vladavine Ilok je proživljavao svoje „zlatno doba“, a gradska je jezgra utvrđena zidinama koje su velikim dijelom očuvane i danas. Nikola je također obnovio i nadogradio franjevački samostan i crkvu sv. Petra iz 14. stoljeća, koja je kasnije posvećena sv. Ivanu Kapistranu. Imao je ugled velikog junaka i proslavio se u službi četiri kralja: Albrechta (Alberta) Austrijskog, Vladislava I. Varnenčika Jagelovića, Ladislava "posmrtnog" (posthumusa) i Matijaša Korvina. Jego spadkobiercą został syn Lovro (1459-1524), ostatni z rodu. Naslijedio ga je sin Lovro (1459. - 1524.), posljednji izdanak obitelji. Jednym z pradziadków Nikoli był Mikołaj Kont, właściciel Orahovicy i twórca potęgi rodu Iločkich, wojewoda Siedmiogrodu i stolnik królewski [3]. Jedan od pradjedova Nikole Iločkog bio je Nikola Kont, vlasnik orahovičkog vlastelinstva i praotac velikaške loze Iločkih, koji je obnašao visoku dužnost palatina na kraljevskom dvoru. Srebrny grosz Nicole Podobnie jak każdy inny wielki król, tak też Miklós bił swoj≤ą monetę, właśnie w Iloku, w średniowiecznym mieście. Pieniądze są cenne i interesujące, ponieważ pojawiają się na nich niektóre z najstarszych śladów i elementów dzisiejszego chorwackiego herbu - czerwone i białe pola. Kao i svaki drugi velikaš i kralj, tako je i Nikola Iločki kovao svoj vlastiti novac, i to upravo u Iloku, u sklopu srednjovjekovnog grada. Novac je vrijedan i zanimljiv i po tome što se na njemu pojavljuju neki od najstarijih tragova i elemenata današnjeg hrvatskog grba – crveno-bijelih polja. Przypisy

Újlaki V. Miklós (węg.) Nikola V. Iločki (chor.) — Ban Maczwy Wojewoda Siedmiogrodu Przywódca Seklerów Ban całej Slawonii Ban Dalmacji i Chorwacji — Ban Maczwy Okres od (1) 1438, (2) 1458 do (1) 1458, (2) 1473 Poprzednik 1. Garai Dezső 1. Garai László 2. Szilágyi Mihály Następca 1. Maróti László 2. Hédervári II. Imre Wojewoda Siedmiogrodu Okres od (1) 1441, (2) 1462 do (1) 1458, (2) 1465 Poprzednik 1. Kusalyi Jakcs Mihály 1. Kusalyi Jakcs László 2. Kanizsai Miklós Następca 1. Bebek III. Imre 2. Szentgyörgyi Zsigmond 2. Szentgyörgyi János 2. Ellerbach Bertold Przywódca Seklerów Okres od 1441 do 1446 Poprzednik Bebek II. Imre Następca Csáki Ferenc Ban całej Slawonii Okres od 1457 do 1463 Poprzednik Ivan Marcali Następca Pavao Špirančić Ban Dalmacji i Chorwacji Okres od 1471 do 1477 Poprzednik Hunyadi László (do 1453) Następca Stjepan III. Frankapan Ban Bośni "król" Okres od 1471 do 1477 Dane biograficzne Ród Újlaki Pochodzenie chorwackie Państwo Królestwo Węgier Urodziny 1410 Śmierć 1477 Ojciec László Matka nieznana Rodzeństwo István Żona Szécsi Dorottya Dzieci Lovro (Lőrinc)