|
Geregye Miklós († po 1279), wegierski szlachcic, właściciel ziemski, członek wpływowego rodu Geregye.
Nicholas from the kindred Geregye (; died after 1279) was a Hungarian baron and landowner, member of the gens Geregye, who held several positions.
Rodzina
Syn sędziego królewskiego Geregye Pála z nieznana z imienia matką z klanu Győr, która była wnuczką palatyna Győr I. Pata. Miał trzech braci: Istvána, Geregye II Etha II i siostrę Agnes, która poślubiła Nagymihályi Turula Nagymihályi, a po śmierci męża wstąpiła do klasztoru na Wyspie Małgorzaty. Dziadkiem Miklós był wojewoda Siedmiogrodu Eth I. [1] Gdy Geregye i Eth pojawili się we współczesnych zapisach dekady później na przełomie lat 70. 80. niż ich starsi bracia, historyk Zsoldos Attila uznał ich za dzieci z rzekomego drugiego małżeństwa Pála Geregye [2]. Nie ma żadnych informacji o żonach ani potomkach Miklós. [1]
He was the son of judge royal Paul (d. before 1271) and an unidentified mother from the Győr clan, who was a granddaughter of palatine Pat Győr. He had three brothers – Stephen, Geregye II, Eth II – and a sister, Agnes who married Turul Nagymihályi and after her husband's death, she joined to the monastery at Margaret Island. Nicholas' grandfather was voivode Eth I.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} As Geregye and Eth appeared in contemporary records decades later at the turn of the 1270s and 1280s than their elder brothers, historian Attila Zsoldos considers they were children from a supposed second marriage of Paul Geregye.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} There is no information about Nicholas' any wives or descendants.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Partyzant księcia Stefana
Miklós i jego brat István zostali po raz pierwszy wspomniani w królewskim przywileju w 1256 roku, gdy Béla IV nakazał ich ojcu Pawłowi zwrócić pewne nabyte ziemie wzdłuż rzeki Sebes-Körös: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos i Bertény z ich królewskimi zwyczajami (dziś odpowiednio Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș i Birtin w Rumunii) do pierwotnych właścicieli. W poprzednim roku jego wojska zajęły ziemie sąsiedniego klanu Csanád; prawdopodobne jest, że zarówno Miklós, jak i István brali udział w potyczce [3]. Według statutu z 1278 r. Paweł i jego synowie również nielegalnie posiadali ziemię w Székelyhíd (dziś Săcueni, Rumunia). [3] Po tych bezprawnych czynach Paweł został potępiony na dworze królewskim i nigdy nie utrzymywał już żadnych godności ani pozycji. W tym kontekście Miklós i István należeli do partyzantów księcia István, którego relacje z ojcem Bélą IV pogorszyły się na początku lat 60. XX wieku. [4]
Nicholas and his brother Stephen were first mentioned by a royal charter in 1256, when Béla IV of Hungary obliged their father Paul to return certain acquired lands along the Sebes-Körös: Telegd, Szabolcs, Sonkolyos and Bertény with its royal customs (today Tileagd, Săbolciu, Șuncuiuș and Birtin in Romania, respectively) to the original owners. In the previous year, the Geregye troops seized the landholdings of the neighboring Csanád clan; it is plausible that both Nicholas and Stephen had participated in the skirmhish.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} According to a 1278 charter, Paul and his sons unlawfully possessed the land of Székelyhíd (today Săcueni, Romania) too.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Following these lawless deeds, Paul became disgraced in the royal court and never held any dignities or positions anymore. In this context, Nicholas and Stephen belonged to the partisans of Duke Stephen, whose relationship with his father Béla IV deteriorated by the early 1260s.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Możliwe, że Miklós był identyczny z tym imiennym dworzaninem, który służył jako hrabia (książę) gospodarstwa książęcego w 1259 r. [5] Mniej więcej w tym samym czasie jego brat István był ispánem komitatu Vas w 1260 r. [6] Następnie Miklós funkcjonował jako wojewoda Siedmiogrodu w latach 1267–1268, pod koniec panowania Béli IV (przypuszczalnie zachował godność nieprzerwanie od 1264 do 1270). Siedmiogród należał do królewskiego księcia István, który nawet w drugiej połowie lat sześćdziesiątych przyjął tytuł Młodszego Króla [7]. Bracia Geregye wsparli księcia w wojnie domowej między ojcem i synem, która rozwinęła się w latach 1264–65. Możliwe, że walczyli w bitwie pod Isaszegiem w marcu 1265 r., ponieważ jeden z wojowników zamku Miklós z komitatu Vas otrzymał od króla status sług królewskich za zasługi wojskowe na polu bitwy [8]. Historyk Zsoldos Attila uważa geograficzną bliskość ich ziem do dworu książęcego w Siedmiogrodzie, a pogarszające się stosunki ich ojca z Bélą IV przyczyniły się do ich udziału w buncie przeciwko władzy królewskiej [8].
It is possible Nicholas was identical with that namesake courtier, who served as count (head) of the ducal household in 1259.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Around the same time, his brother Stephen was ispán of Vas County in 1260.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Following that Nicholas functioned as voivode of Transylvania between 1267 and 1268, during the end of the reign of Béla IV (it is presumable, he held the dignity uninterruptedly from 1264 to 1270). The voivodeship belonged to the realm of Duke Stephen, who even adopted the title junior king in the second half of the 1260s.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} The Geregye brothers supported the duke in the civil war conflict between father and son, which evolved in 1264–65. It is possible that they fought in the Battle of Isaszeg in March 1265, as one of Nicholas' castle warriors from Vas County was granted the status of royal servants for his military merits in the battlefield by Stephen.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} Historian Attila Zsoldos considers their lands' geographical proximity to the ducal court in Transylvania, and their father' Paul deteriorating relationship with Béla IV both contributed to their involvement in the rebellion against the royal power.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Aspiracje do oligarchii
Lojalność braci Geregye wobec księcia Stefana nagle rozpadła się w maju 1270 r., gdy ten wstąpił na tron i został królem Węgier, jako Stefan V. Miklós wraz z kilkoma magnatami uciekł z kraju i oddał się pod ochronę Ottokara II. Czeski król otrzymał również zamek Dobronya na Górnych Węgrzech (dziś Podzámčok, Słowacja) od Miklós. Brał udział w kampanii Ottokara przeciwko Węgrom w 1271 r., obległ i zajął zamek Nyitra i przeprawił się przez rzekę Garam. Po zawarciu traktatu pokojowego między Szczepanem V a Ottokarem II (1271) Miklós powrócił na Węgry, ale odzyskał dawne wpływy polityczne dopiero po śmierci króla Stefana V w 1272 roku. [9]
The Geregye brothers' loyalty to Duke Stephen suddenly broke up in May 1270, when the latter ascended the throne and became King of Hungary as Stephen V. Nicholas, along with several magnates, fled the country and placed himself under the protection of Ottokar II. The Bohemian king also received the Dobronya Castle at Dobróváralja, Upper Hungary (today Podzámčok, Slovakia) by Nicholas. He participated in Ottokar's campaign against Hungary in 1271, when Nicholas besieged and occupied the Nyitra Castle and came through on the Garam River. After the peace treaty between Stephen V and Ottokar II (1271), he returned to Hungary, however he regained his former political influence only after the death of king Stephen V in 1272.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
W latach 1272–1274, za panowania młodego Władysława IV, Miklós był wojewodą Siedmiogrodu, a zatem potem trzykrotnie ispánem komitatu Szolnok [10] [11] Został wybrany sędzią królewskim i head of Bánya (Árkibánya) ispánate w 1275 r. [12]
Between 1272 and 1274, during the reign of the minor Ladislaus IV, Nicholas was voivode of Transylvania and thus ispán (comes) of Szolnok County three times.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}} He was elected judge royal and head of Bánya (Árkibánya) ispánate in 1275.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Brał czynny udział w walce o władzę między baronami i wspierał rodzinę Kőszegi i Joakima z klanu Gutkeled. Miklós i jego bracia próbowali ustanowić władzę niezależnie od króla. Miklós zaczął rozszerzać swoje wpływy na terytoria otaczające jego posiadłości i zamki, Adorján, Almás, Sólyomkő i Valkó. Jednak król Władysław IV wyeliminował jego bunt siłą zbrojną w 1277 r.. Po tym klan Geregye utracił swoje posiadłości i pozycje polityczne [9].
He actively participated in the struggle for power between the barons and supported the Kőszegi family and Joachim from the Gutkeled clan. Nicholas and his brothers tried to establish a dominion independently of the king. Nicholas had started to expand his influence over the territories that surrounded his possessions and castles, Adorján, Almás, Sólyomkő and Valkó. However king Ladislaus IV eliminated their rebellion with a military force in 1277. After that the Geregye clan lost its estates and political positions.{{#invoke:Footnotes|sfn|template=sfn}}
Przypisy
Źródła
- Engel, Pál (2001). The Realm of St Stephen: A History of Medieval Hungary, 895–1526. I.B. Tauris Publishers. ISBN 1-86064-061-3.
- Markó, László (2006). A magyar állam főméltóságai Szent Istvántól napjainkig: Életrajzi Lexikon [Great Officers of State in Hungary from King Saint Stephen to Our Days: A Biographical Encyclopedia] (po węgiersku). Helikon Kiadó. ISBN 963-208-970-7.
- Zsoldos, Attila (2007). Családi ügy: IV. Béla és István ifjabb király viszálya az 1260-as években [A family affair: The Conflict between Béla IV and Junior King Stephen in the 1260s] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-15-4.
- Zsoldos, Attila (2011). Magyarország világi archontológiája, 1000–1301 [Secular Archontology of Hungary, 1000–1301] (po węgiersku). História, MTA Történettudományi Intézete. ISBN 978-963-9627-38-3.
- Zsoldos, Attila (2016). "A Berettyó urai [The Lords of Berettyó]". In Zsoldos, Attila (ed.). Nagyvárad és Bihar az Árpád-kor végén (Tanulmányok Biharország történetéből 3.) (po węgiersku). Varadinum Kulturális Alapítvány. pp. 101–154. ISBN 978-973-0-21419-2.
|
|
