Toldi Miklós

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku węgierskim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku węgierskim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Toldi Miklós vitéz.jpg Portret Mikołaja Toldi z 1800 roku Toldi Miklós (* ok.1320, † 22 listopada 1390), węgierski szlachcic z Bihar, opisywany w tradycji ludowej jako legendarny silny rycerz. [1] [2] Toldi Miklós (1320 körül – 1390. november 22.) bihari birtokos nemes, alakját mint legendásan erős vitéz emberét őrizte meg a néphagyomány. Życiorys Jego osoba była przez długi czas uważana za fikcyjną z powodu niewielkiej ilości informacji o jego życiu. Dyplomy wykazały, że faktycznie żył w czasach György Toldiego i Miklósa Toldiego w czasach Karola I i Ludwika I. Na pewno można uznać, że był uczonym człowiekiem i prawdopodobnie również znał łacinę i wykorzystał tę wiedzę również we Włoszech. Prawdopodobnie z powodu jego rodzinnych relacji towarzyszył Maurycemu Meggyesiemu ispánowi Pozsony i zabrał go do wielkości zamku i podprzestrzenia w komitacie Pozsony (1354). Ponieważ Meggyesi uczestniczyła w neapolitańskiej kampanii króla Ludwika Wielkiego w latach 1351-1352, możemy założyć, że i Miklós był w jego drużynie. Személyét sokáig fiktívnek tartották, mivel életéről kevés adat maradt fent. Oklevelekből kimutatták, hogy valóban élt Toldi György és Toldi Miklós I. Károly és I. Lajos korában. Amit biztosan lehet tudni, hogy tanult ember volt, minden valószínűség szerint elsajátította a latin nyelvet is, s ezt a tudását Itáliában is kamatoztatta. Bizonyára családi kapcsolatai révén került Meggyesi Móric pozsonyi ispán mellé, és Pozsony megyében már várnagyságig és alispánságig vitte (1354). Minthogy Meggyesi részt vett Nagy Lajos király 1351–52-es nápolyi hadjáratában, feltételezhetjük, hogy bandériumában ott volt Toldi is. Miklós przez krótki czas przebywał z ispánem Mikołajem Vásári, który wkrótce stał się najpotężniejszym hierarchą kościelnym, tj arcybiskupem Ostrzyhomia. Jego służba tutaj była już ściśle wojskowa; i podobnie jako arcybiskup, stale przebywał w otoczeniu króla. W 1359 r. musiał przywieźć w jego imieniu dwa lwiątka z Florencji. Rövid ideig maradt csak az ispán mellett, hamarosan a leghatalmasabb egyházi méltóság, Váradi Miklós esztergomi érsek familiárisa lett. Szolgálata itt már kifejezetten katonai jellegű volt; s mint az érsek vazallusa, szinte állandóan a király környezetében tartózkodott. 1359-ben ura megbízásából Firenzéből két oroszlánkölyköt kellett elhoznia. Miklós spędził wiele lat we Włoszech i uczestniczył w bitwach między miastami, stanami i szlachtą. Dowodził najemnikami węgierskimi i związanych z nimi najemnikami innych narodowości: włoskiej, angielskiej, hiszpańskiej, niemieckiej lub francuskiej. Még éveket szolgált Itáliában és részt vett a különböző városok, államok és nemesek egymás között zajló harcaiban. Magyar zsoldosokat vezetett, melyek társultak más nemzetiségű, itáliai, angol, spanyol, német, vagy francia zsoldosokkal, ún. kompániákkal. Od 1366 r. Miklós ponownie był członkiem dworu królewskiego i mógł się tu wyróżniać, o czym mogą świadczyć kolejno piastowane wysokie urzędy. Został wasalem króla, a tym samym członkiem jego feudalnej rodziny i pozostawał na stałe w pobliżu Ludwika Wielkiego. W 1366 r. został ispánem komitatu Gömör, w 1372 r. komitatu Heves, trzy lata później komitatu Bihar, a w 1383 r. komitatu Szabolcs [3]. 1366-tól ismét a királyi udvartartás tagja, s itt is kitűnhetett, mert egymás után kapta a magas tisztségeket. A király vazallusa, így feudális famíliájának tagja lett, s tartósan Nagy Lajos környezetében tartózkodott. 1366-ban Gömör, 1372-ben Heves megyében, három évvel később Biharban, 1383-ban pedig Szabolcs megyében ispán. Upamiętnienie Najwcześniejszym i najbardziej szczegółowym źródłem jest piękna historia Ilosvai Selymes Pétera: Historia słynnego Miklósa Toldiego, słynącego ze swoich działań i mistrzostw (Debreczyn, 1574). Legkorábbi és legrészletesebb forrása Ilosvai Selymes Péter széphistóriája: Az híres nevezetes Toldi Miklósnak jeles cselekedeteiről és bajnokosodásáról való história (Debrecen, 1574). W tradycji folklorystycznej postać Miklósa Toldiego przetrwała najdłużej w hrabstwach Nógrád i Bihar, podkreślając swoją wielką siłę fizyczną, ale umieszczając swoje życie w wieku króla Macieja. A néphagyományban Toldi Miklós alakja Nógrád és Bihar megyében maradt fenn legtovább, hangsúlyozzák hatalmas testi erejét, de életét Mátyás király korába helyezik. Najbardziej znanym dziełem Miklósa Toldiego jest trylogia Toldiego Jánosa Arany (Toldi, Miłość Toldiego, Wieczór Toldiego). W swoim pisarstwie motywował go także fakt, że Wieża Csonka w jego rodzinnej wiosce Nagyszalonta była tradycyjnie własnością rodziny Toldi. A Toldi Miklósról szóló legismertebb alkotás Arany János Toldi-trilógiája (Toldi, Toldi szerelme, Toldi estéje). Megírásában az is motiválta a költőt, hogy a szülőfalujában, Nagyszalontán álló Csonka-torony a hagyomány szerint a Toldi-családé volt. W 1903 r. Rzeźbiarz János Fadrusz wykonał posąg Miklósa Toldiego z wilkami. Fadrusz János szobrászművész 1903-ban készítette el Toldi Miklós a farkasokkal című szobrát. Toldi, węgierski czołg lekki opracowany i używany podczas II wojny światowej, został nazwany jego imieniem. Przypisy Zasoby A Pallas nagy lexikona Magyar néprajzi lexikon V. (Szé–Zs). Főszerk. Ortutay Gyula. Budapest: Akadémiai. 1982. 309–310. o. ISBN 963-05-2443-0 Więcej informacji Medal Zasługi Miklósa Toldi z niemieckiej Wikipedii

Toldi Miklós Plik:Toldi Miklos.jpg Dane biograficzne Rodzina Toldi Pochodzenie węgierskie Państwo Królestwo Węgier w unii personalnej z Królestwem Chorwacji Urodziny ok.1320 Śmierć 22 listopada 1390 Ojciec nieznany Matka nieznana