Złota bulla Beli IV

Strona	Autorzy	Nota
[1]	[2]	Ten artykuł został przetłumaczony z Wikipedii w języku chorwackim. Treści pochodzące z Wikipedii w języku chorwackim są oparte na licencji Creative Commons 3.0 – Uznanie Autorstwa – Na tych samych warunkach. Kopiując je lub tłumacząc, należy podać ich autorów i udostępnić na tych samych warunkach.

Plik:Zlatna bula Bele IV.gif Zlatna bula Bele IV. Zlatna bula to karta (tak nazwana ze względu na złotą pieczęć) wydana przez węgiersko-chorwackiego króla Belę IV. Arpadović 16 listopada 1242 r. W Viroviticy wkrótce po tym, jak Tatarzy najechali Slawonię w 1242 r. Jest to jeden z najważniejszych dokumentów w historii Zagrzebia, dzięki któremu Gradec stał się wolnym miastem królewskim zwolnionym z zakazu i władz hrabstwa i podlegającym bezpośrednio królowi. Jest także ważnym źródłem chorwackiej średniowiecznej historii. Zlatna bula je povelja (nazvana tako zbog svog zlatnog pečata) koju je izdao ugarsko-hrvatski kralj Bela IV. Arpadović 16. studenog 1242. godine u Virovitici nedugo nakon provale Tatara 1242. na područje Slavonije. Jedan je od najvažnijih dokumenata u povijesti Zagreba kojim je Gradec postao slobodni kraljevski grad izuzet iz banske i županijske vlasti te izravno podvrgnut kralju. Ona je i važan izvor hrvatske srednjovjekovne povijesti. Uzyskane przywileje przyniosły pewien samorząd, prawo do wyboru burmistrza, sędziego, handlu i targów. Rada Miasta miała prawo wyboru sędziego co roku. Obywatelom Gradca obiecano odszkodowanie, jeśli zostaną zaatakowani i okradzeni na Węgrzech, w Dalmacji, Chorwacji i Slawonii. Byli oni zwolnieni z płacenia podatków (opłat drogowych, opłat drogowych) w granicach królestwa chorwacko-węgierskiego. Prawo do organizowania codziennych i cotygodniowych jarmarków, a także nabywanie dużych gruntów, których północną granicą było zbocze kalenicowe, zachodni potok Vrapčak i południowa rzeka Sava, było szczególnie ważne dla rozwoju gospodarczego miasta Gradec. Dobivene povlastice donosile su određenu samoupravu, pravo biranja gradskog poglavara, suca, trgovanja i sajmovanja. Suca je Gradsko vijeće imalo pravo birati svake godine. Građanima Gradeca obećana je naknada štete ako bi bili napadnuti i opljačkani na području Ugarske, Dalmacije, Hrvatske i Slavonije. Bili su oslobođeni plaćanja daća (cestarina, mostarina) unutar granica Hrvatsko-Ugarskoga Kraljevstva. Za gospodarski razvoj Gradeca osobito je bilo važno Zlatnom bulom stečeno pravo održavanja dnevnih i tjednih sajmova, kao i stjecanje velikoga zemljoposjeda, čija je sjeverna granica bila sljemenska kosa, zapadna potok Vrapčak, a južna rijeka Sava. Obowiązek, który się z tym wiązał, był bardzo trudny. Między innymi miały zostać zbudowane i utrzymane silne mury miejskie, 10 w pełni uzbrojonych żołnierzy miało zostać przekazanych królowi w przypadku jego kampanii wojskowej w Primorje, Karyntii i Austrii, w przypadku wizyty króla w Gradcu. 4 beczki wina ”, a także mieli obowiązek gościć księcia słowiańskiego (jeśli jest członkiem rodziny królewskiej) i zakazu (tylko raz podczas wygnania). Golden Bull White IV. zwolnił Gradec ze wszystkich wyżej Obveza koja je išla uz to bila je vrlo teška. Između ostalog, trebalo je izgraditi i održavati čvrste gradske zidine, davati kralju 10 potpuno naoružanih vojnika u slučaju njegova vojnog pohoda u Primorje, Korušku i Austriju, u slučaju kraljeva posjeta Gradecu, građani su trebali osigurati objed njegove pratnje »12 volova, 1000 kruhova i 4 bačve vina«, a također su imali obvezu ugostiti hercega Slavonije (ako je član kraljevske obitelji) i bana (samo jednom tijekom njegova banovanja). Zlatnom bulom Bela IV. oslobodio je Gradec svih spomenutih obveza na razdoblje od 5 godina. wymienionych obowiązków na okres 5 lat. Bela IV. w 1256 r. zezwolił na tzw Jarmark św. Marka, raz w roku przez 8 dni przed świętem św. I 8 dni po nim Mark the Evangelist (25 kwietnia). Miało to pozytywny wpływ na rozwój handlu miejskiego, ponieważ w dni targowe wszyscy kupcy, krajowi i zagraniczni, byli zwolnieni z płacenia podatków. Aby zniechęcić złodziei, złodziei i innych przestępców oraz chronić własność dużej liczby handlowców, kary za przestępstwa popełnione w tych dniach były dwukrotnie wyższe niż zwykle. Bela IV. je 1256. dopustio održavanje tzv. Markova sajma, i to jednom godišnje u trajanju od 8 dana prije i 8 dana nakon blagdana sv. Marka Evanđelista (25. travnja). To je povoljno utjecalo na razvoj gradske trgovine, jer su na sajmenim danima svi trgovci, domaći i strani, bili oslobođeni plaćanja poreza. Kako bi se obeshrabrili pljačkaši, lopovi i drugi prekršitelji zakona i zaštitila imovina velikog broja trgovaca kazne za prekršaje učinjene tih dana bile su dvostruko veće nego inače. W 1266. Biały IV. potwierdził postanowienia Złotego Byka dla mieszkańców Gradca i ze względu na ogromne koszty musieli ufortyfikować miasto, zwolnił ich z obowiązków wojskowych, aw 1267 r. zapłacił cła zwane trzydziestoma (harmica). Godine 1266. Bela IV. potvrdio je građanima Gradeca odredbe Zlatne bule te ih je, zbog velikih troškova koje su imali oko utvrđivanja grada oslobodio vojne obveze i 1267. plaćanja carine zvane tridesetina (harmica). Złota bulla był podstawowym kodeksem miasta, czyli prawem karnym i dokumentem sądowym. Zlatna bula je bila osnovni gradski zakonik, odnosno kazneno-pravni i sudski dokument. Izvorni tekst Oryginalny Golden Bull jest przechowywany w chorwackich archiwach państwowych w Zagrzebiu. Król mówi o sobie, jak to było wówczas w zwyczaju, w pierwszej osobie liczby mnogiej. Izvornik Zlatne bule čuva se u Hrvatskom državnom arhivu u Zagrebu. Kralj o sebi, kako je tada bio običaj, govori u prvom licu množine. „W imię Świętej Trójcy i niepodzielnej jedności. Amen. Bela, z łaski Bożej na zawsze król Węgier, Dalmacji, Chorwacji, Ramy, Serbii, Galicji, Włodzimierza i Kumanii ... ,,U ime svetoga Trojstva i nedjeljivoga jedinstva. Amen. Bela, milošću božjom zauvijek kralj Ugarske, Dalmacije, Hrvatske, Rame, Srbije, Galicije, Vladimirije i Kumanije... Ponieważ naszą wolą było zbudowanie wolnego miasta na Górze Grek i zebranie tam mieszkańców, a także umocnienie i umocnienie części królestwa dla bezpieczeństwa granicy i innych korzyści ... za pomocą tego dokumentu informujemy zarówno obecnych, jak i potomków, że wdrożyliśmy nasze zamiar, aby wspomniane wzgórze było wolnym miastem, aby obywatele mogli swobodnie osiedlać się, mieć, posiadać i trwale chronić ziemie i posiadłości, warunki i wolności, które oddaliśmy i podpisaliśmy ... Takimi są zatem warunki i wolności obywateli, które mieszkają i osiedlają się na wspomnianym wzgórzu, które zgromadzili między sobą, a my ich potwierdziliśmy: Budući da se našoj volji svidjelo na brdu Griču sagraditi slobodan grad i tamo sazvati građane te dio kraljevstva utvrditi i učvrstiti radi sigurnosti granice i drugih koristi... ovom ispravom dajemo na znanje, kako sadašnjima, tako i potomcima, da smo proveli u djelo svoju nakanu, dopuštajući da na prije spomenutom brdu bude slobodan grad, da se građani slobodno naseljavaju i da imaju, drže i postojano čuvaju zemlje i posjede, uvjete i slobode koje smo doznačili i potpisali... Ovakvi su, dakle, uvjeti i slobode građana što stanuju i naseljavaju se na gore spomenutom brdu, koje su sami među sobom sastavili, a mi smo ih potvrdili: '... nie są zobowiązani do płacenia ceł w obrębie granic królewskich ... jeśli jakikolwiek obywatel odniesie obrażenia, wyśmieje lub zawstydzi innego obywatela, a jeśli zostanie mu to udowodnione, pozwól mu zapłacić stronie poszkodowanej dziesięć groszy, a na wydatki miejskie sto denarów; jeśli ktoś nie wyzdrowieje po trzecim napomnieniu, niech gmina skonfiskuje całą swoją własność i niech, jak notorycznie, zostanie wstydliwie wydalona z miasta. Jeśli ktoś uderzy kogoś innego lub pociągnie go za włosy, niech poniesie tę samą karę ... ...nisu obvezni plaćati carine ni na kojem mjestu unutar kraljevskih granica... ako bilo koji građanin drugoga građanina povrijedi, izvrgne ruglu ili sramoti, pa ako mu se to dokaže, neka plati oštećenome deset penza, a za općinske troškove sto denara; ako se netko ne bi nakon trećeg ukora popravio, neka mu općina zaplijeni čitav imetak, a on kao ozloglašen neka bude sramotno istjeran iz grada. Ako netko ćušne drugoga ili ga zlobno povuče za kosu, neka pretrpi istu kaznu...'' Izvori M. Šašić, »Zlatna bula« - temelj razvoja Zagreba kroz stoljeća, Vjesnik, 17. studenog 1998.